ABUZTUAK 12, 1944
Pfennig.
Ea, aurrera.
Bueno, lidergoa zuk hartuko duzu orain.
Konplizeak baditu, zu lehena hilko zara.
Bakarrik badago, zu izango zara bera erailtzeko plazera izango duena.
Hartu.
Hartzeko!
Agindu batekin,
zure arreba SSetako txakurrei entregatzeko agindu dezaket.
Behin hezitzaileek berarekin amaitu dutenean.
Mugitu.
Mugitu!
Hori da.
Geldi!
- Marie! - Salbu dago. Hitzematen dizut.
Zure agintariari tiro egin diozu.
Istorio luzea da.
Marie! Ez kezkatu, dena ondo dago!
Ateko sarraila hautsi egin da!
Kisketa barrutik ireki beharko duzu orain.
Estatubatuarrak bidean daude. Egunen kontua baino ez da izango.
Zure irratsaioa bonbaketariak gidatzen ari da.
Apur bat gehiago eutsi beharko diozu.
Gaurko argibidetarako, kisketaren ondoko gainazala ukitu.
Aliatuak gainerakoez arduratuko dira.
Lagundu.
Gorpuak hemen utziko ditugu?
Zaborra botatzen didaten lagunak ditut.
Autoz eramango dituzte eta kaioentzako janari izango dira.
Ongi.
Marie deitzen da.
Ez dut nahi alemaniar batek bere izena aipatzea.
Ez dakit nor ostia zaren,
baina ez dut nahi zure istorio luzea entzun.
Kendu berokia.
Nirekin zatoz.
Marie, ate nagusia itxiko dut! Zatoz behera eta kisketaz itxi.
Goazen.
22. kapitulua.
Bigarren zatia.
ANTHONY DOERR-EN ELEBERRIAN OINARRITUA
LAU URTE LEHENAGO
Sorpresa!
Daniel?
Izeba Manec, hau nire neskatxoa da, Marie. Sarritan idatzi dizut berari buruz.
Urte askotarako, madame Manec.
Izugarri pozten nau zu ezagutzeak.
- Aurrera, mesedez. - Eskerrik asko.
- Eramango dizut.
Beste bat.
Badakit osaba Etiennek ez duela bisitariak gogoko, baina tira.
Ohituko da nire anaia. Aurrera.
- Non gaude? - Sukaldean gaude.
- Hemen dago? - Jakina baietz.
Ganbaran egongo da, bere irratiarekin jolasean.
Etienne?
Osaba Etienne?
Ez dizu entzungo. Entzungailuak erabiltzen ditu.
Zer irrati mota du?
Irrati gogaikarria, 24 orduz bere burua kontrolatzen duen bat.
Baina hobe da hori itsasoari begiratzea baino,
bere beste denbora-pasa bakarra.
Daniel.
Hobe duzu egunero esatea zein polita den.
Izeba Manec, itsua da, ez gorra.
Ni izango naiz bere ispilua.
Polita izateari noiz utzi dion esango diot eta noiz bihurtu den emakume eder.
Izeba, ez dut lotsagabea izan nahi,
baina hiru egun daramatzagu belarrak eta ogi gogorra jaten.
- Arrautzak eta auto bat lapurtu ditugu. - Zera...
Auto bat gidatu dut.
Ez du xehetasunik behar.
Orain bai, xehetasun guztiak jakin behar ditut!
Estali!
Zerbait ikusten duzu?
- Gasa da hori? - Zer da?
Gasa!
Etienne!
Jarri oxigeno-maskarak! Zuen ekipamenduaren barruan daude.
Etienne, ez dakit zer egin. Ez dakit hau nola jarri.
Ongi da.
Ongi da!
Jarri zuen maskara-putak...
Etienne!
Osaba Etienne!
- Ni naiz, Daniel. - Bai, hemen nago.
Sar naiteke?
Atea itxi dut. Itxaron.
Badakit ez dituzula sorpresak gogoko.
- Daniel. - Bai.
Denbora asko igaro da.
Sartu naiteke?
Ez.
Ez duzu sartu nahiko, esan nahi nuen.
Leihoak ixten ditut zarata saihesteko.
Erraz beldurtzen naiz.
Airea astuna izango da nire presentzia hutsarekin.
Lila usaina baino ez dut nabaritzen.
Nire kolonia da hori. Geratzen zaidan azken zentzugabekeria.
Orain jaitsiko naiz.
Zer entzuten duzu?
Munduari bere buruarekin hitz egiten ero amorratu bat balitz bezala, badakizu.
Zertarako duzu mikrofonoa?
Osaba Etienne, irrati batetik igortzea legez kanpokoa da.
- Heriotzarekin zigortzen da. - Benetan?
Ez ditut egunkariak irakurtzen.
Itxaron...
Tortilla zoragarria usain dezaket.
Hau ohorea zuretzat.
Erromeroa eta ezkaia erabili ditu.
Ohorea ez da niretzat.
Ez naiz bakarrik etorri.
Bueno,
zerbait kontatuko dizut nire anaiari buruz, Etienne.
Irratiak gustatzen zaizkio, ezta?
Berari buruz hitz egingo dizut.
Osaba Etienne gerrako heroia izan zen.
Irabazi zituen domina ugariak, guzti-guztiak, itsasora bota zituen.
Leihotik ikusten den itsasora.
Ezin dut itsasoa ikusi, madame Manec.
Ene, sentitzen dut.
Gerrako heroia dela zenioen...
Gerran ikusi zituen gauzak orain ezin ditu ikusteari utzi.
Begiak ixten dituenean ikusten ditu,
batez ere, zarata handiak edo ustekabeak daudenean.
Autoak eta kaioak oihuka.
Beraz, 20 urtez,
ia gerratik itzuli zenetik, alegia,
hemen egon da, etxe honetan.
Hondartzara ere ez da joaten?
Ez da hondartzara ere joaten.
Irakurtzen ikusten ez badut ere, liburuei esker bidaiatzen duela dio,
baita bere irratiari esker ere, zeinetik ez den sekula aldentzen.
Aire freskoaz eta argiaz hitz egiten diot.
- Badakizu zer dioen txepelak? - Zer?
Ba, zera,
munduko argirik garrantzitsuena ikusi ezin duzun hori dela.
Marie...
hau nire osaba Etienne da.
Etienne, hau nire alabatxoa da, Marie.
Marie, ondo zaude?
Bai.
Zure aitak esan dit oso bidaia interesgarria izan duzuela.
Barkatu.
Ez zaitut entzun. Errepikatu dezakezu?
Bidaia interesgarria izan omen duzue.
Oso bidaia interesgarria izan da.
Irratia daukazu?
Bai.
Igortzeko erabiltzen duzu?
Etienne, gosez iritsi dira. Moztu ezazu ogi apur bat.
Ongi etorri, Marie.
Ogia, Etienne.
Ondo zaude?
Gosaria prest dago. Jatera!
Hau etxeko usaina da, Marie. Jan.
SAINT-MALO, 1944KO ABUZTUA
Lasai, Henri. Nirekin dator.
Mugitu hau.
Urrundu labetik, alemaniarra.
Zure herrialdean labeak gustatzen zaizkizue, ezta?
Sarekada gehiago izango dira gauean.
Asko dugu egiteko. Lo egin beharko zenuke.
- Eta zu? - Presoa galdekatuko dut.
Zure agintariari tiro egin diozula aipatu dudanean,
istorio luzea dela esan duzu.
Etxeko neskaren izena jakin nahi zenuen.
Marie, izen polita da.
Zergatik interesatzen zaizu?
Istorio luzearen zati bat da.
Bere irrati-igorgailua kokatzeko gai izan zara.
Uhin laburreko 13.10.
Zergatik da berezia?
Frekuentzia hori nire itxaropen bakarra zen txikitan.
Uhin laburreko 13.10
nire ihesaldia zen,
nire babeslekua.
Ez dut uste ulertu diezadakezunik.
Saia zaitezke.
Bonbaketariak ez dira ilunabarrera arte iritsiko.
Beti interesatu zaizkit irratiak.
Gazteagoa nintzenean, arazo askotan sartzen ninduen.
Zer nolako arazoak?
HEZKUNTZAKO INSTITUTU POLITIKO NAZIONALA 1942KO MAIATZA
Ez pentsatu!
Ez pausatu pentsatzeko!
Agindu bat eman dizuete eta pozik beteko duzue!
Pentsamenduak ekintza suntsitzen du!
Friedrich Nietzscheren arabera, ekintzak ez dira hausnartu behar.
Egin, egin eta egin baino ez dugu egin behar!
Zure aita Führer-a da eta salto egiteko esan dizu!
Egin salto!
Tira!
Tira.
Zer da sufrimendua? Ezertxo ere ez!
Segi mugitzen.
Kutxa horietako bakoitzean,
igorgailu-hargailu soil baten osagai guztiak aurkituko dituzue.
Ordubete duzue funtzionatuko duen irrati bat eraikitzeko.
Hemendik aurrera.
Ehiztariak gara, ez harrapakinak.
Lehoia ez da libre arkume bihurtzeko!
Mugitu!
Indartsuak ez dira libre ahulak izateko!
Indartsuek ahulak suntsitzen dituzte!
Mugitu!
Mozart, Vivaldi, Bach.
Haien ekarpenak ezin dira Otto Grottingenen ekarpenekin alderatu,
irrati eskuragarriaren asmatzaile alemana.
Goebbelsek berak esana, irratia gabe,
alderdi nazia ez zen inoiz boterera iritsi izango.
Gerra arma bat eraikiko duzue.
53 segundo.
Volkheimer, zoaz basora.
Urrundu zaitez eta, hamar minutu barru, piztu zure igorgailu-hargailua.
Aurrera.
Has zaitezke.
Ez.
Gorde hori.
Ekialdeko frontean zaudenean,
ezin izango dituzu zure kalkuluak paper batean apuntatu.
Ekialdeko frontea? Ez al naiz gazteegia?
Alemaniak gazte talentudunak behar ditu.
Tori, hartu.
Idatzi zure kalkuluak lokatzetan.
Volkheimer 1,2 kilometrora dago,
puntu honen hego-ekialdean.
Werner...
Adina zenbaki bat baino ez da.
Talentua dohain bat da.
Hortik aurrera, dena oso azkar garatu zen.
Komunikazio erregimentuan eta Ekialdean amaitu nuen handik gutxira.
- Bertan, partisanoak jazarri zenituen... - Hor gertatutakoa ere istorio luzea da.
Ikusi ditudan gauzek...
zoratu egiten naute.
Sotora joan beharko zenuke.
Besteek gauean epaituko zaituzte.
Zure errekrutatzearen nondik norakoak azalduko dizkiet,
baina soldadu bihurtu ondoren egindakoari bakarrik erreparatuko diote.
Gauza txarrak egin ditut.
Gauza oso txarrak.
Nik ere gauza txarrak egin ditut.
Eskerrik asko.
Ez didazu azaldu...
zer interes duzun jipoitu zaituen neska itsu txiki honengan.
Ez da hain txikia.
Putakumeak burezurra hautsi dit ia.
Berea ez den zerbait du.
Gauza hori zer den jakin dezaket?
Diamante bat.
Asko balioko du.
Dirua baino gehiago da niretzat.
Duela hiru urte diagnostikatu zidaten.
Nire gorputza itzaltzen ari da.
Egunero apur bat gehiago.
Eta diamante batek sendatuko zaitu?
Baietz uste dut.
Hiru urtez, diamantearen bila ibili naiz.
Hiru urtez, demontre.
HISTORIA NATURALAREN MUSEOA PARIS, 1941KO MAIATZA
- Nork eraman ditu? - Auskalo.
Zoazte helbide honetara.
Emakumeak eta umeak badaude, hil itzazue ordu erdian itzultzen ez bada.
Ez.
Erlojuaren menpe zaude.
Has gaitezen berriro.
Egia esaten badidazu, zure familiarengana itzuliko zara.
Nork eraman ditu harribitxiak artxibategitik?
Daniel deitzen da.
Daniel LeBlanc.
Museoko sarrailen arduraduna. Ene, sentitzen dut.
Nora joan da?
Ez dakit, ez zidan esan.
Baina bilatzen ari zaren harribitxiak
Genevara bidean daude, dinosauro baten garezurrean ezkutatuta.
Eta hiriaren kanpoaldeko kontrol-puntuko soldaduei abisatuz gero,
museoko harribitxiak zureak izango dira.
Etxera joan naiteke orain?
Mesedez.
Fitxategien arabera,
gela honetan harribitxi berezi bat zegoen,
beste guztiak baino baliotsuagoa.
Itsasoko sugarra deitzen da.
Hemen zegoen, ezta?
Bai, ez da inoiz museoan erakutsi.
- Superstizio bat dago. - Madarikazio bat.
Daniel LeBlanc honek bere eskuekin ukitu al du noizbait?
Ez du madarikazioetan sinesten. Zientzia-gizonak gara biok.
Guk bakarrik ukitu dugu harribitxia.
- Zuek bakarrik. - Mesedez.
Utzi etxera joaten.
- Bakarrik zegoen eraman zituenean? - Bai.
Bueno, ez, bere alabarekin zegoen.
Emakume bat?
Neska bat.
Itsua da.
Neska itsu baten aita da?
Orduan, agian, Daniel LeBlancek, zientzia-gizonak,
bere sinesmenak birplanteatu beharko lituzke.
Nora joan dira Daniel LeBlanc eta neskato itsu madarikatua?
Esan dizut, ez dakit. Zin egiten dizut! Jainkoaren izenean,
nire umeen izenean. Ez dakit, jauna, nora joan den!
Badakizu zertan datzan madarikazio hau?
Etxera itzultzeko 15 minutu behar ditut, mesedez.
Askatu nazazu, mesedez!
Bere eramailea betiko biziko da.
Mesedez...
Baina bere pertsona maiteek patu ikaragarria jasango dute.
Eskularruak erabili behar izan zenituen.
Ez, oraindik etxera itzul naiteke!
Utz iezadazue nire familia salbatzen, mesedez!
Dinosauroaren garezurra topatu genuen,
baina Itsasoko sugarra ez zegoen hor.
Neska itsuak duela uste duzu?
Estatubatuarrak etortzen direnean,
hiritarrek arrastaka eramango naute soldadu alemanekin oheratzeagatik.
Burua arradatuko didate, mundrunez zikinduko naute,
eta lumak botako dizkidate gorputz osoan.
Gero, urkatu egingo naute.
Denok zigortuko gaituzte estatubatuarrak etortzen direnean.
Hiri honetatik aterako nauzu?
Zergatik egingo nuke hori?
Neska itsua non bizi den dakidalako.
Honela amaitzen da
Hogei mila legoako bidaia itsaspetik nobelaren 22. kapituluko bigarren zatia.
Aita, entzuten ari bazara,
hil zorian egon naiz harri puska batengatik.
Itsasoko sugarraren bila nabil. Non dago?
Auskalo alemaniar horrek noiz aurkituko nauen berriro.
Ordura arte, hemen geratuko naiz,
dena hasi zen lekuan.
Bonba guztien ondoren,
ke guztiaren ondoren...
lilak usain ditzaket oraindik.
Bost eskailera daude hemen.
Ezkerrera biratu.
Sar zaitezke, ezin duzulako gelako desordena ikusi.
Ezin izango nauzu epaitu.
Lilak?
Garai hobeak ekartzen dizkidate gogora, gaztea eta dandi hutsa nintzeneko garaiak.
- Badakizu zer den hori? - Ez.
Hobeto. Eseri hemen.
Bale.
Irratiaren aurrean eserita zaude orain.
Hauek igotzen baditut...
Hau hargailua da,
eta dial horrek munduan zehar eraman nazake segundo gutxitan:
Afrikara, gero Kubara, hortik Australiara eta, kaka zaharra,
bateria agortu da, berri baten bila joan behar dut.
Zertarako da mikrofonoa?
Mikrofonoa honetara, igorgailura, konektatuta dago.
Honekin, batzuetan, nire ahotsa ahots-istiluari gainjartzen diot.
Zer diozu hitz egiten duzunean?
Ba, adibidez, "Ez al da mundua leku ederra?".
Eta gero galdetzen duzu:
"Zergatik ari gara suntsitzen?".
Ez al duzu hori esaten?
Batzuetan, hitz egiten dudanean, hitzak bakarrik aukeratzen dira.
Etienne... Horrela dei diezazuket, besterik gabe?
Osaba zaharra termino solemnea da, enperadore estatusa bezain solemnea.
Bueno, ganbara honetako enperadorea naiz.
Ezagutzen zaitudala sentitzen dut, baina ez izen horrekin, Etienne.
Marie, joan egin behar duzu. Aitak hondartzara eraman nahi zaitu.
- Ez duzu gurekin etorri nahi? - Ez.
Zergatik ez?
Ez dauden gauzak ikusten dituzulako da, ezta?
Ahaztu ezin dituzun gauzak.
Marie, aita zain daukazu.
Behean hizketan entzun zaitudanean, argi eta garbi ezagutu dut zure ahotsa.
Nire bizitzaren zatirik handienean, gizon baten irratsaioak entzun ditut.
Irakaslea deritzanak uhin laburreko 13.10ean igortzen zuen.
Zu zara irakasle hura.
Txorakeriak.
Irakasle baten itxura dut, ala?
Ez dakit zer itxura daukazun,
baina ahotsak aurpegiak balira bezala ezagutzen ditut.
Irakaslea zara.
Ez naiz inoiz ziur egon norbait entzuten ari ote zen.
Nik beti entzun dizut. Gutako askok entzuten genizun, ziur.
Bueno...
Irakaslea baztertu dut. Orain, nire irratiak funtzio garrantzitsuagoa du.
Zer da irakasten zenuena baino garrantzitsuagoa baina?
Marie, entzun.
Hau ezin diozu inori kontatu, ulertzen?
Bai.
Zure aita zain egongo da.
Tori.
Eskerrik asko.
- Kontuz eskailerekin. - Badakit.
- Bost dira. - Sei, egia esan.
Ezkerrera.
Zer iruditzen zaizu itsasoa?
Lo dagoen norbaiten arnasa dirudi.
Planetaren arnasestu amaigabea iruditu izan zait beti.
Arnasestu amaigabea.
Ze polita.
Agian denbora baterako geratuko gara hemen. Zer deritzozu?
- Ideia zoragarria. - Primeran.
Madame Manecek esan dit osaba Etienne gerrako heroia izan zela,
baina niri ez zait gauza bera iruditzen.
Tigre bat kaiola batean gordetzen baduzu,
kaiola baino ez dirudi.
Kostaldeko errepidean hasi eta hiriko plazan amaitzea pentsatu dut.
Hasi zer?
Maketa berria egingo dut, zure hatzek esploratu dezaten.
Bestela, etxe barruan geratuko zara.
Osaba Etienne bihurtuko zara.
Maketa ikasten dudanean,
kanpora eramango dut. Nik neuk erakutsiko diot hiria.
Ez daukat dudarik, baina orain lanean hasi behar dut.
Bai, horrelaxe.
Nola deabru neurtuko duzu hiri osoa?
Pausoz pauso.
Baina eroa ni naiz, ezta?
312, 313, 314,
315, 316, 317, 318, 319, 320, 321,
322, 323, 324.
Hemen dago egurra. Heldu ondo.
Lixatu egingo dugu. Horrela.
Kafe gehiagorik ez, osaba. Amaitzear nago.
Hau niretzat da.
Brandya da.
Kaleen neurketa amaitu duzu, ezta?
Ia, zergatik?
Madame Manec harategian egon da.
Bere pausoak zenbatzen dituen gizonari buruzko zurrumurruak entzun ditu.
Hau hiri txikia da, Daniel.
Arazorik?
Emakume batek bere azentu paristarra ezagutu du,
eta beste batek paristar misteriotsua erresistentziaren parte dela entzun du,
hiria neurtzen ari dela bonbaketari estatubatuarrentzat.
Bilatu Marie eta ekarri ezazu beheko solairura.
Gestapoa hemen dago.
Kaka!
Ehun izango lirateke irratiagatik izango balitz, lasai.
Zabaldu den zurrumurrua azaldu nahiko dute.
Esan egia. Erakutsi planoak eta ez da ezer gertatuko.
Ez duzu ezer txarrik egin...
ezta, Daniel?
Etienne, ez dizut den-dena kontatu.
Zer?
Sekretu batzuk isilpean gorde behar dira.
Ez dut espero zuk ulertzea.
Ez zara sekretuak dituen bakarra.
Ireki atea behera botatzen duten aurretik.
Badakizu zer ez aipatu, ezta?
Ez museoa, ez irratia, ez mikrofonoa.
Badakit, ez dut beldurra erakutsiko.
Hori da, beldurrik ez.
- Ez dugulako beldurrik. - Ez.
Hau da neska, eta beste hau, bere aita.
Itsua zara?
Bai, jauna.
- Aizu! - Lasai, lasai.
Gure lagunek Marieren egoera baieztatu nahi dute.
- Zer daukat eskuan? - Ez dakit, jauna.
Zure aita ikusi dute kaleak eta espaloiak neurtzen.
- Bai, jauna. - "Bai, jauna". Xarmagarria da, gero.
Hona sartzeko asmoa dutenentzat mapa bat marraztu nahi duela dirudi.
Maketa bat eraikitzen ari naiz nire alabak hiriko kaleak ezagutu ditzan.
Egia da zure aitak esan duen hori?
Bai, jauna. Parisen bizi ginenean, maketa bat egin zuen niretzat han ere.
Bat...
eta bi.
Zure bi begiak politak dira.
Eta bat ere ez da funtzionala.
Istorioaren lehen zatia egia dirudi. Erakuts iezaguzu eraiki duzun hori.
Marie.
- Paristik etorri zarete? - Bai.
- Zein zen zure ogibidea? - Zurgina nintzen, ikus dezakezunez.
Zergatik etorri zarete?
Nire alaba kapitaletik ateratzeko, aire freskoa arnas dezan.
Zure izena?
Claude. Claude Dugarry.
Zure dokumentazioa, Dugarry jauna.
Orain.
Parisera bidaliko dut, iker zaitzaten.
Trebezia handia duzu.
Eta zorigaitz ikaragarria.
Ez da zorigaitza, bedeinkazioa baizik.
Sinestezina da. Dokumentazio faltsua eman diozu Gestapori.
Errealista da.
Museoko arte ederren zaharberritze-buruak egin zidan.
Zergatik ez nau horrek lasaitzen?
Presta zaitez afaltzeko. Madame Manecekin eztabaidatu behar dugu.
Esan, Etienne, zenbat daki?
Zertaz?
- Marie oheratuko dut. - Ez dut ohera joan nahi.
- Marie... - Sekretua da.
Bere ahotsetan entzun dezaket.
Horregatik, ohera joan behar duzu.
Marie, mesedez.
Zatoz.
Orain hemen bizi zarenez,
agian hobe duzu egia jakitea.
Talde bat osatu da Saint-Malon.
Hiri barruko pertsona batzuek informazioa ekartzen didate:
tropen mugimenduak, trenak, portutik igarotzen diren ontziak...
- Eta nik... - Irratia.
Alemanak iritsi aurretik, bakea predikatzeko erabiltzen nuen.
Orain, gerrarako tresna bihurtu da.
Tresna oso baliotsua.
Kodeak eta gakoak erabiliz, informazio hori Londresera bidaltzen dut.
Behar banauzue, nahi duzuena egingo dut.
Oraintxe bertan behar duguna etxe hau berriro ez nabarmentzea da.
Argi dago?
Tigreak bere kaiolaren barruan patruilatzen jarraitzen du, orduan.
Vive la France.
- Itsas azpian bageunde bezala da. - Bai, oporretan etortzen nintzenean,
Grotto gotorlekura etortzen nintzen ostrak hartzera.
- Etienne hemen zegoen haurra zinenean? - Jakina, oso gaztea zen.
- Tori, heldu hau. - Bai.
Gerrak aldatu zuen aurretik, ezta?
Gerra aurretik, bai.
Zer da hori?
Inoiz probatuko duzun ostrarik freskoena da hau, maite.
Pariskoak baino hobea da.
Nolakoa zen? Etienne, esan nahi dut.
Kolonia erabiltzen zuen
eta neskak motorrean eramaten zituen.
Haien oihuak gogoratzen ditut.
Sekulako gizona zen, egia esan.
Zer? Olatu bat izan da.
Ez da olatu bat izan. Zu izan zara.
Zu izan zara.
- Olatu jigantea izan da. - Non daude?
Non daude ene aingerutxoak?
Ikusten duzunez, jantzi bat sakrifikatu dut haien truke.
Aurrera, on egin.
Grotto gotorlekuko ostrak munduko onenak izan ohi ziren.
Oraindik ere badira!
Perfekzio hutsa!
Hogei urte igaro dira, Daniel.
Hainbeste gustatzen bazaizkizu, zergatik ez dituzu zuk zeuk biltzen?
- Ez daude hondartzatik urrun. - Marie, mesedez.
Galdetzeari uzten badiozu, normaltasuna bihurtuko da, aita.
Agian, hurrengoan, gurekin etor zintezke.
Kaleak ikasi eta neronek eramango zaitut.
Barkatu, osaba, nire alaba oso zuzena izan daiteke.
Marie...
Badakizu zergatik ez naizen irteten.
Zure arrazoia ez da nahikoa.
Iragana iraganean dago.
Zientzia-gizona zinela uste nuen.
- Marie, aski da. - Ez, Daniel. Ondo da.
Zergatik ez duzu imajinatzen ostra hauetako bat bezalakoa naizela?
- Oskolaren barruan harrapatuta nago. - Ez zara ostra bat, Etienne.
Ostrek ez dute koloniarik erabiltzen,
ezta neskak motorrean eramaten ere, ezta?
Hortxe. Lortu duzu. Goibeldu egin duzu.
Norbaitek egin behar zuen.
- Marie... - Bai?
Zurekin joateko eskatzen jarraitzen baduzu,
zuk eskatzen badidazu, orduan, baliteke egunen batean kasu egitea.
Primeran.
Erabakita dago ba.
Bai.
Ez, ostra gehiagorik ez. Madame Manecek ez ditu dastatuko bestela.
Bai, ondo ikusia. Ez genuke gehiago jan behar.
Entzuten zaituztet.
- Oskola izan da. - Itsua naiz. Entzumen bikaina dut.
- Ongi da. - Eskerrik asko.
Bueno, Daniel, uste baino lehen,
Erresistentziaren Inteligentzia Batzordea ezagutuko duzu.
Gure sekretuak ezagutzen dituzu.
Ez luke Mariek joan behar?
Marie gu biok baino azkarragoa dela frogatu du.
Gera dadila.
Pastelak ekarri ditugu! Eta gozokiak.
- Kaixo. - Kaixo.
Izeba Manec, barkatu, sentitzen dut, baina kontuzko bilera izango dugu hemen.
Halaxe da.
Erresistentzia zu zara?
Bizkorra zara, gero.
Hona hemen Saint-Maloko Dama Zaharren Erresistentzia Kluba.
Emakumeok gizonak baino hobeto gordetzen ditugu sekretuak.
Tropen mugimendua aztertzen dute,
eta baita portuko ontziena ere.
Arraina erosten dugu portuko harresian. Hiru andre zahar oharkabean pasatzen dira.
Gure erosketa-zerrendak torpedo-ontzien izenak dira.
Alemaniar gazteei kafea ematen diegu eta amak bezala tratatzen gaituzte.
- Dena aitortzen digute. - Izugarria da.
Ohorezko kidea izateko konbentzitu ninduen arrebak.
Lubakietan borrokatu zen.
Ez al da errazagoa gure ganbaran borrokatzea?
Etiennek arazo bat dugula dio.
Bai.
Nire laneko harribitxiak eraman nituen, Parisko Naturaren Historiaren Museokoak,
eta Genevara bidali nituen alemanek eskuratu ez zitzaten.
Aupa zu!
Baina badakit nire izena zerrenda batean dagoela.
Paper faltsuak eman dizkio Gestapori.
Errealistak omen dira, baina.
Hala ere, alaba itsua duen gizon paristarra naiz.
Agian, lanpetuegi egongo dira hari-mutur horiek guztiak lotzeko.
Alemanak dira, ordea.
Unitate bat egongo da harribitxiak bereganatzeko.
Dena den, ez dira ni bilatzen ari,
daukadan zerbait baizik.
Harribitxi berezi bat. Frantziako bitxirik ospetsuena.
Aldizkariek aipatzen duten harribitxi madarikatu hura?
Eroak erakartzen dituen harribitxia.
Hemen duzu? Etxe honetan?
Bai, ez dut beste erremediorik izan.
Hemen egiten zenutena jakin izan banu,
ez nizuen arazo hau eragin izango.
Joan egingo gara beharrezkoa bada.
Gerra garaian, Daniel, lehentasunak aldatu egiten dira.
Familia zarete, odola zarete, eta odola betiko da.
Baina, oraintxe bertan, gure eginbeharra Frantziarekin da.
Horrek esan nahi du alemanak engainatu beharko ditugula.
Ez dezagun denbora galdu.
Parisera itzultzeko txartel bat, dirua, eta helbide bat, non salbu egongo zaren.
Marie, ez kezkatu.
Zergatik?
Marie, itzuli egingo da. Plan bat dugu martxan.
Ze plan?
Parisko aliatuei eskatu diegu
Daniel LeBlanc Parisen ikusi dutenaren berria zabaltzeko.
Bihar...
Egunkaria irakurtzen fotografiatuko didate, kafetegi batean.
Orduan, alemanei helbide bat emango diete.
Baina helbide horretara iristen direnean...
Gure gauzak, zureak eta nireak, aurkituko dituzte.
Maletan dauzkat.
Nahita utziko ditut, aurki ditzaten.
Ondoren, Bordelen ikusi eta fotografiatuko didate.
Bordelen?
- Trenez hiru ordu dira. - Egun bakarra izango da.
Bertan, beste zurrumurru bat zabalduko da:
alaba itsua duen gizon batek Espainiako muga zeharkatu duela.
Kontrabandistei orain Espainian dagoen diamante batekin ordaindu ziela.
- Funtzionatzen badu... - "Badu"?
...orduan, sei egun barru etxean izango nauzu.
Zergatik ez daramazu Parisera, han uzten duzu alemanek aurki dezaten
eta bilatzeari utzi diezaioten?
Alemanak gure etsaiak direlako eta harribitxia ez delako beraiena.
Frantziakoa da, eta gu Frantziako herritarrak gara.
Ezin diegu gure nazioko bitxirik baliotsuena eman munstro horiei.
Despistatu behar ditut, zu salbu mantentzeko.
Trena hartu behar dut orain. Etiennek irratia erabiltzen utziko dizu.
Hitz egin iezadazu. Edonon nagoela ere, zurekin egongo naiz.
Hitzematen dizut.
Berandu itzuli arren, hitz egiten izango nauzu.
Zurekin egongo naiz.
Aita, oraindik zurekin nago. Oraindik hitz egiten ari natzaizu.
Badakit entzuten didazula.
SAINT-MALO, 1944KO ABUZTUA
Estatubatuarren zain zaude, etxera itzuli ahal izateko.
Badakit.
Gabon, aita.
Maite zaitut.
Ordua da.
Ihes egingo zenuela uste nuen.
Zutaz fidatzen naizelako geratu naiz.
Zergatik fidatzen zara?
Zure ahotsa ezaguna egin zitzaidan atzo.
Gero konturatu naiz...
ezagutzen duzula orain 13.10ean igortzen duen neska.
Etxea ezagutzen duzu.
Bera zara.
Irakaslea zara.
Soldadua naiz, zu bezala. Iraganeko ezerk ez du axola orain.
Eseri.
Orduan?
Gaztea da, irrati-operadorea.
- Werner deitzen da... - Bere izena guri bost.
Umezurztegi batetik atera eta komunikazio-unitatera bidali zuten.
Zenbat gizon, emakume eta haur hil dituzu?
Nire lana irrati-igorgailuak kokatzea zen.
- Eta kokatzen zenituenean? - Eman gutxi gorabeherako bat.
Zenbat gizon, emakume eta haur hil dituzu?
Nire istorioa amai nezakeela esan zenidan, jauna.
Gertatutakoa azaldu nahi dut.
Badakigu, ordea!
Normandiako eta Belgikako lagunek kontatu digute.
Irrati batekin harrapatu zen edonor exekutatu zuten zure kideek,
baita bere familiak eta bizilagunak ere.
Gizonak, emakumeak, ume exekutatuak.
Frekuentziak baino ez zituen kokatzen.
- Irakasle, mesedez. - Irakasle?
Esan behar duzuna guri bost, alemaniar.
Presoak mantentzeko gaitasunik ere ez dugu!
- Ni arduratuko nintzateke. - Ez da zure semea!
- Arduratu? - Erantzukizuna hartu.
Zergatik egingo zenuke hori?
- Epaia sinplea da! Heriotza! - Ez duzue ulertzen!
- Nork betearaziko du epaia? - Nik neuk egingo diot tiro.
- Ez, Jacqueline! - Etienne, zoaz etxera!
Hori ez da bonba bat izan.
Ez, artilleria izan da.
Artilleria estatubatuarra.
Estatubatuarrak hirian daude!
- Estatubatuarrak dira! - Aita, badator askatasuna azkenik.
- Etienne, mugitu! - Mutil ona da!
Etsaia da! Baztertu zaitez.
Baztertzeko, Etienne!
Etienne, orain!
Bizitza erdia galdu dut nire beldurretatik ezkutatzen.
Ausarta izan behar duzu!
Ez dizut berriro esango!
- Alde batera! - Gazte...
- Etienne! - Irakaslea naiz.
Marie?
Ez dizut berriro esango!
Hor zaude, ezta, Marie?
- Entzun, beti entzun didazun bezala. - Alde batera!
Ezin duzu ihes egin!
Korri!
Azpitituluak: Oihana Guillan Valdés