- [wybuchy w oddali] - [świst bomby]
- [łoskot otwieranych drzwi] - [wybuchy]
- [serie z działek w oddali] - [muzyka pełna napięcia]
[ryk samolotów]
[oficer] Hm.
[oddycha głęboko]
[oficer] W końcu cię znalazłem!
Marie?
Nie masz dokąd uciec!
[schody skrzypią]
Wiem, że tam jesteś, Marie!
Nie uciekniesz mi!
Jestem słaby i powolny, ale zdeterminowany.
[muzyka powoli narasta]
Idę po ciebie, Marie!
[schody skrzypią]
[muzyka się urywa]
ŚWIATŁO, KTÓREGO NIE WIDAĆ
[odgłosy ostrzału]
[syreny alarmowe]
[niewyraźne krzyki]
[Marie stęka]
[muzyka pełna napięcia]
[oficer] Zakładam, że się tam zabarykadowałaś.
Bystra dziewczynka.
Ale to koniec.
Mam pistolet, Marie.
Mam też granat.
Ale nie będę musiał się wysilać
ani korzystać z materiałów wybuchowych,
jeśli odpowiesz mi na jedno proste pytanie.
[chrząka]
Amerykanie dotarli do miasta.
Nie mam czasu na zabawę.
Powiedz mi tylko, gdzie znajdę Morze Płomieni!
Etienne, boję się.
Musisz wrócić do domu.
Proszę, wróć.
[narastająca dramatyczna muzyka]
[muzyka się urywa]
[Werner rzęzi i kaszle]
[okrzyki w oddali]
[ponura muzyka]
[ryk samolotu w oddali]
[seria z działka w oddali]
Profesorze.
Wszystko w porządku?
[Etienne rzęzi]
Nie. Z profesorem jest źle.
[krztusi się, dyszy]
To dobre miejsce.
Na co?
Na ostatnią lekcję od profesora.
Kiedy twoja dusza będzie miała opuścić świat,
będziesz wiedział.
Zobaczysz całe swoje życie w wachlarzu wspomnień.
CZTERY MIESIĄCE WCZEŚNIEJ
[mężczyzna w radiu] Londyn do mieszkańców Francji.
To wiadomość bardzo osobista.
Szlochanie donośne jesiennych skrzypiec.
Powtarzam.
Szlochanie donośne jesiennych skrzypiec.
[francuska piosenka z głośników]
- [cicho] Dziękuję. - [Manec wzdycha]
Madame Manec, pamiętaj o lekach.
Już wzięłam leki. Słyszałaś przecież.
Nie. Wzięłaś buteleczkę z lekami do ręki i potrząsnęłaś nią.
- Ale nie wzięłaś tabletki. - [Manec wzdycha]
- [Manec śmieje się z rezygnacją] - Wiem, jestem irytująca.
- Nie, jesteś niesamowita. - [obie się śmieją]
Ale te tabletki są dobre dla koni.
Doktor mówił, że bez nich siądzie ci serce,
a kto wtedy będzie robił tę pyszną zupę?
Proszę. Teraz możesz jeść.
[cichy śmiech Manec]
Madame Manec, myślisz, że w niebie zobaczymy Boga twarzą w twarz?
Być może.
A co z niewidomymi?
Myślę,
że jeśli Bóg zechce nam coś pokazać,
my to zobaczymy.
[zbliżające się kroki]
Etienne? Co się stało?
Londyńskie BBC przeczytało Piosenkę jesienną .
Pierwsze trzy wersy Piosenki jesiennej .
Co to jest?
Piosenka jesienna Paula Verlaine’a to sygnał.
Amerykanie tu nadciągają.
I Brytyjczycy.
Mamy mnóstwo do zrobienia.
W porządku. Zrobię, co trzeba.
- Musimy obserwować port, tory, drogi... - Zrobię to.
Nie, Sophie. Lekarz kazał ci odpoczywać.
Stres... [waha się] ...może być niebezpieczny.
Jak teraz możesz zrobić to, co trzeba?
Postąpię wbrew zaleceniom lekarza.
Nie. Ja mogę się tym zająć.
Marie, nie możesz.
Jak będziesz obserwować statki?
Marie może zbierać wiadomości.
A ty?
Co będziesz robił?
Etienne.
Nie chcesz trochę pożyć przed śmiercią?
[emocjonalna muzyka]
- Marie... - Tak?
Kiedy skończysz zupę, idź do modelu miasta
i naucz się wszystkich ulic
prowadzących do kościoła i piekarni.
Będziesz teraz bardzo zajęta.
- [dzwony kościelne w oddali] - [wołanie mew]
[Marie szepcze niewyraźnie]
[Etienne] Zaproś mnie.
Słucham?
Powiedziałem ci, że jeśli będziesz mnie zapraszać,
może któregoś dnia z tobą pójdę.
Proszę, spytaj mnie jeszcze raz.
Wujku Etienne,
wyjdziesz ze mną na świat?
Tak.
Wyjdę.
[Marie] Madame Manec! Madame Manec, wychodzimy.
Ty i kto?
[Etienne] Ona i ja.
Idziemy na spacer.
Co w tym dziwnego?
Bardzo dobrze.
Twój kaszkiet, Etienne.
Nigdy bez niego nie wychodziłeś.
Wciąż tu jest.
Jak wygląda?
Jak mój młodszy braciszek.
[liryczna muzyka narasta]
[wołanie mew]
[narastający szum]
[ciężki oddech]
[podniosła muzyka]
Tata mówił, że byłeś tygrysem.
[głośno wypuszcza powietrze] Tygrysem.
Tak, byłem kiedyś tygrysem.
I znów nim będziesz.
[muzyka narasta]
Znów nim będziesz.
[Caron] Dziękuję.
[muzyka marszowa]
Mój Boże.
Tak. To Etienne.
To, co z niego zostało.
Od teraz ja będę przychodził po chleb.
Teraz wiem, że wygramy.
[cicho] Przypalony nie jest do jedzenia.
[głośniej] Witamy z powrotem.
[muzyka pełna napięcia]
[kaszle, rzęzi]
- [drzwi się otwierają] - [Etienne] Sophie? Jesteśmy.
[drzwi się zamykają]
Ten przypalony.
Wszystko gra?
Nie mamy na to czasu.
Szesnaście grup.
Hej.
- Jesteś głodna? - Tak, dziękuję.
- Weź moją laskę. - Dokąd idziecie?
- [Marie] Mamy dużo roboty. - Dużo roboty!
[muzyka cichnie]
[Etienne] Statek z Rotterdamu pod holenderską banderą.
Statek handlowy, Batista May.
Pewnie transportuje beton i materiały budowlane.
Numer rejestracyjny?
R-D-1-1-2-3.
[zbliżające się kroki]
Buty wojskowe.
Złapał pan coś?
Na razie nie.
Co to?
[niepokojąca muzyka]
[z naciskiem] Co to jest?
[Marie] Moja praca domowa.
Jestem niewidoma. To alfabet Braille’a.
A co jest tu napisane?
Przeczytaj mi.
„Kapitan Nemo mówił z porywającą wymową.
Ogień w spojrzeniu,
namiętność w gestykulacji przeobraziły go zupełnie.
Kochał swój statek jak ojciec własne dziecię”.
[muzyka cichnie]
To z książki. 20 000 mil podmorskiej żeglugi .
Czytamy ją teraz w szkole. To dzieło Francuza.
Powodzenia z rybami.
Dziękuję.
[liryczna muzyka]
[wzdycha z ulgą]
Marie, twój talent czasem mnie przeraża.
[śmiech]
[Etienne] Gdybym to zrobił, siostra by się ze mną policzyła.
- [muzyka cichnie] - [Marie] Dym?
Szlag.
Sophie?
Sophie! Gdzie jesteś?
- [muzyka pełna napięcia] - [kaszle]
Sophie!
Nie. Nie. Sophie.
Nie, nie, nie, nie.
- [kaszle] Etienne? - [Etienne] Tutaj!
Co się stało?
[Etienne szlocha]
- [pociąga nosem] - [poruszająca muzyka]
[Etienne] Jej serce.
Cze... Czekała, aż będę w stanie zająć jej miejsce.
Zawsze we mnie wierzyła, nawet gdy sam w siebie nie wierzyłem.
Dokończymy to, co zaczęłaś.
Dokończymy twoje dzieło. Obiecuję.
Dokończymy je.
[cicho szlocha]
Sophie...
Etienne, chcę dokończyć dzieło madame Manec,
ale bez ciebie nie zdołam.
[ponura muzyka]
Potrzebuję cię tutaj. Proszę.
[oficer] Dość, Marie!
W końcu
cię znalazłem.
Dziś.
W tej chwili.
To koniec.
- [okrzyki] - [strzały w oddali]
[z trudem] Niemcy są zdesperowani.
Marie nie jest bezpieczna.
Chroń ją, aż przybędą Amerykanie.
Dobrze.
Kiedy zobaczysz Marie,
powiedz jej, że tygrys woli umrzeć, niż żyć w klatce.
Ona mnie uwolniła.
Podziękuj jej.
W porządku.
Dobry z ciebie chłopak, Wernerze Pfennig.
Dobry z ciebie chłopak.
Niech ta wojna cię nie złamie.
Obroń ją.
Obiecuję.
Tato, jeśli tego słuchasz, daj mi swoją siłę.
Dlaczego mówisz do ojca?
[pobliski wybuch]
Chcesz wiedzieć, co się z nim stało?
Opowiem ci.
[gwizdek pociągu]
Po tym, jak cię tu zostawił,
pojechał do Paryża, by zmylić Gestapo.
Niestety dla niego Gestapo miało inne plany.
[dramatyczna muzyka]
Nie można się zatrzymywać.
Ani wahać.
Nie jest pan w tym dobry, monsieur LeBlanc.
A teraz, bez zbędnych ceregieli...
proszę pójść ze mną.
[muzyka się urywa]
Uśmiecha się pan, bo się dobrze znacie.
Niedawno miał pan w swojej pieczy wszystkie klucze.
Ale teraz potrzebuje pan tylko jednego.
Może pan go wziąć.
Jest pański, proszę.
Śmiało. Proszę otworzyć drzwi i wyjść.
Dokąd pan zechce.
Proszę iść drogiej restauracji
i kupić sobie butelkę wina.
[wciąga powietrze nosem] Cieszyć się życiem.
Wolę tanie wino przy kuchennym stole, a cieszyć się życiem mogę wszędzie.
Pańska odwaga nie robi na mnie wrażenia.
Na wojnie odwaga jest jak... liście na drzewie.
Powszechna. Zbędna.
[rezonujące klaśnięcie]
[niepokojąca muzyka]
Wiatr ją zdmuchuje.
Nie obchodzi mnie pan.
Mam gdzieś, czy pan przeżyje.
Jest pan starszym oficerem Czego pan ode mnie chce?
Jestem dowódcą jednostki składającej się z jednej osoby.
Moim zadaniem jest zebranie wszystkich cennych klejnotów w Europie,
by przewieźć je do Rzeszy.
Jestem w tym dobry.
Zdobyłem już wszystkie...
poza jednym.
Szukam pewnego diamentu.
Do prywatnej kolekcji Hitlera?
A może dla pana?
Jest pan chory.
Cuchnie pan chorobą.
Oto co nas czeka.
Od teraz do zachodu słońca...
Zamierza pan zlekceważyć rozkaz
i zachować ten klejnot dla siebie.
Jeśli nie powie mi pan, gdzie jest, zastrzelę pana.
Strzelę panu w łeb. W tym pomieszczeniu, przed zmrokiem.
Przecież ja już nie żyję.
A trupa pan nie zastraszy.
[rozładowuje broń]
Myśli pan, że nic pan nie zdradził, ale powiedział mi pan bardzo wiele,
choć minęło tak niewiele czasu.
Dowiedziałem się, że jest pan człowiekiem racjonalnym.
Nie wierzy pan w takie idiotyzmy
jak przeklęte diamenty.
Mimo że klejnot taki sprawił, że pańska córka żyje w ciemności.
Jako człowiek racjonalny
z pewnością nie oddałby pan życia za głupi kamień.
Ale oddałby je pan za nią.
[rezonujące stukanie]
To znaczy, że ma go pańska córka.
Jeśli ją znajdę, znajdę kamień.
[cichy śmiech]
W pomieszczeniach takich ja to są nieme dzwony,
które słyszą tylko tacy jak ja.
Jeden z nich właśnie rozbrzmiał.
Wszystko ma swój głos.
Wystarczy posłuchać.
Wierzy pan, że Morze Płomieni da panu nieśmiertelność?
Przykro mi.
Śmierć po pana przyjdzie.
Ale jeśli kogoś się kocha,
miłość przetrwa nawet śmierć.
Dlatego moja córka żyje w świetle, nie w ciemności.
[krzyczy]
[jęczy z bólu]
To moje narzędzia do badania klejnotów.
Ale okazało się,
że nadają się też do innych rzeczy.
[Daniel krzyczy]
[jęczy z bólu]
[oficer] Ma pan trochę ponad trzy godziny,
by dać mi adres.
Nauczyłem się, że w tego typu sytuacjach
ból jest silniejszy niż lojalność i patriotyzm.
Ale dziś pytanie brzmi...
[rezonujące stukanie]
...czy ból jest silniejszy niż miłość.
[Daniel stęka]
[melancholijna muzyka smyczkowa]
[ciężko dyszy]
Tak brzmiało pytanie.
„Czy ból jest silniejszy niż miłość?”
Chcesz poznać odpowiedź?
- Odpowiedź brzmi „nie”! - [dramatyczna muzyka]
Nic mi nie powiedział.
Torturowałem go przez trzy godziny, a on nic mi nie powiedział.
Nie dał mi adresu.
Nie chciał cię wydać.
A więc...
- [Marie szlocha] - [ponura muzyka wiolonczelowa]
[oficer wzdycha]
[Marie cicho] Nie. Nie.
[oficer] Tak, Marie. Twój ojciec nie żyje.
Zginął z mojej ręki.
[Marie cicho łka]
- [dramatyczna muzyka] - [wybuchy]
- [niewyraźne krzyki] - [serie z działek]
[szum samolotów]
Tato, nie odejdziesz,
póki ja nie odejdę.
[oficer stęka]
Marie, rozumiesz swoją sytuację?
Mogę wysadzić te drzwi...
- Nie odejdę... - [oficer] ...w każdej chwili.
...póki on nie odejdzie.
[okrzyki]
Powiedz, gdzie twój ojciec ukrył diament, a dam ci spokój.
Nie jestem sama.
Może i masz granat.
Ale ja mam rewolwer.
Kto dałby broń niewidomej dziewczynie?
[muzyka narasta]
Wujek Etienne dał mi broń i nauczył mnie z niej korzystać.
[tłuczone szkło]
Jeśli wejdziesz do środka,
zastrzelę cię tak, jak uczył mnie wujek Etienne.
To, że masz rewolwer wujka, komplikuje sprawy.
Ale tylko trochę.
- Co powiedziałeś? - Powiedziałem...
[jęczy z bólu]
[stęka]
Może i masz broń, Marie.
Ale nie masz wzroku.
A już niedługo
stracisz i słuch.
Będę odliczał od dziesięciu.
A wtedy pociągnę za sznur przymocowany do zawleczki.
Posypią się odłamki,
więc lepiej się odsuń!
Musisz żyć, kiedy wysadzę drzwi.
Ale wybuch cię ogłuszy.
Przez 30 sekund nie będziesz nic słyszeć.
Wtedy wejdę do ciebie
i zaryzykuję starcie z półprzytomną dziewczynką,
której został już jedynie węch.
To twoja ostatnia szansa.
[krzyczy] Mów!
[odgłosy wojny cichną]
[„Clair de lune” Claude’a Debussy’ego]
[Jutta] Werner!
[głośny wdech]
[odgłosy wojny w oddali powracają]
[muzyka pełna napięcia]
Dziś nie zginiemy.
[szum samolotów]
Idę, Marie.
Dziesięć.
Gdy wybuch mnie ogłuszy, wciąż będę słyszeć twój głos.
[oficer] Dziewięć.
[okrzyki żołnierzy]
[dramatyczna muzyka orkiestrowa]
[oficer] Osiem.
Siedem.
Sześć.
Pięć.
Cztery.
Trzy!
Dwa.
[szeptem] Jeden.
[ogłuszający huk]
- [serie z działek] - [ryk samolotów]
[okrzyki żołnierzy]
[dzwonienie w uszach]
[przytłumione dźwięki]
[odgłosy bitwy w oddali]
- [przytłumione dźwięki] - [Marie dyszy]
[głośne dźwięki bitwy]
[przytłumione dźwięki]
[niewyraźne krzyki]
Marie! Nic ci nie jest?!
Marie! Gdzie jesteś?
Przysłał mnie twój wujek.
[przytłumione strzały i głos Wernera]
[niemal zupełna cisza]
[przytłumione kroki]
[skrzypienie desek]
[głośny brzęk szkła]
[oficer stęka]
- Marie! - [Marie] Tu jestem!
Kim jesteś?
[Werner] Mam na imię Werner. Jestem Niemcem, ale przyjacielem.
Twój wujek był też moim profesorem!
Twoja historia nie ma znaczenia, zdrajco!
Nie bój się, lada chwila zginie wraz z tobą.
Marie, twój magazynek mieści sześć kul.
Naliczyłem pięć strzałów.
Została ci jedna.
Zajmę się zdrajcą, a potem przyjdę po ciebie.
[muzyka pełna napięcia narasta]
[wystrzały]
[dyszy]
[powolna muzyka pełna napięcia]
[schody skrzypią]
Schodzi po schodach.
Jest w połowie. Znam dźwięk każdego stopnia.
Już prawie zszedł.
Jeszcze pięć stopni.
[schody skrzypią]
Już prawie jest na dole.
Zszedł ze schodów, jest za drzwiami.
[muzyka nabiera tempa]
[oficer oddycha z trudem]
[muzyka narasta]
[muzyka cichnie]
[przeładowanie broni]
[narastający ton pełen napięcia]
- [podłoga skrzypi] - [ton cichnie]
Wszystko ma swój głos.
Wystarczy posłuchać.
[cichy szum podmuchu]
[Werner dyszy]
Jesteś niemieckim żołnierzem.
Nie jestem już nikim...
Po prostu żyję.
Dzięki tobie.
[cichy śmiech]
Co to?
- Co? - Musiało być wewnątrz modelu.
- Wygląda jak diament. - Nie dotykaj go.
Dlaczego?
Zostaw go.
Mówiłeś, że wujek był też twoim profesorem.
Tak.
[delikatna muzyka]
[szmer radia]
Powiedziałeś...
że przysłał cię profesor.
On...
kazał ci przekazać...
Co takiego?
Że tygrys woli umrzeć, niż żyć w klatce.
Ale on...
zginął.
Powiedział, że go uwolniłaś.
Wolał umrzeć.
Tak powiedział.
[łamiącym się głosem] Ja... Ja...
To tu siadał?
Słuchałeś go?
Był moim ojcem.
Był mi jak ojciec.
Jestem sierotą.
Widziałem to miejsce, kiedy zamykałem oczy.
Też je widziałam.
[liryczna muzyka]
Ale nie musiałam zamykać oczu.
Najważniejsze jest światło...
[razem] ...którego nie widać.
Chyba jesteś głodna.
Nie.
Ja tak.
Lubisz brzoskwinie?
Owszem.
Otwórz dłoń.
[Marie] Dziękuję.
[odkaszlnięcie]
[oboje się śmieją]
[szmer radia]
[muzyka cichnie]
Co robisz?
[Werner] Naprawiam radio.
- [odgłos włącznika] - [szmer radia]
Muzyka, którą puszczał profesor.
Masz ją?
[„Clair de lune” Claude’a Debussy’ego z radia]
Jutto, kochana siostro,
nie wiem, czy słuchasz...
[Jutta śmieje się przez łzy]
... ale jeśli tak,
wiedz, że żyję
i nie zmieniłem w głowie częstotliwości.
Jestem we Francji.
Postaram się wrócić do domu.
Kiedy wrócę, wszystko ci opowiem.
Tyle się wydarzyło.
Ale najważniejsze jest to...
że poznałem profesora.
Naprawdę.
- Uratował mi życie. - [pociąga nosem]
Siedzę w jego fotelu.
[cichy śmiech Jutty]
Z dziewczyną o najpiękniejszych oczach.
Muszę kończyć.
[śmiech Jutty]
Kocham cię.
[śmiech przez łzy]
[szmer radia cichnie]
[„Clair de lune” wciąż gra]
[utwór się kończy]
[szuranie igły gramofonowej o płytę]
Są już blisko.
Dobrze znam miasto. Tajne ścieżki.
Zaprowadzę cię do murów miasta.
Nie.
Jeśli cię przy mnie zobaczą, zastrzelą cię jako kolaborantkę.
Ale spotkamy się znowu.
Gdzie?
[emocjonalna muzyka]
Na częstotliwości 13,10.
Jeśli będziesz nadawać, będę słuchać.
A jeśli po wojnie zechcesz, bym przyjechał, przyjadę.
Możesz zmienić zdanie.
Nie zmienię.
Nie.
W takim razie słuchaj.
Będę słuchał.
Jak zawsze.
[wiwaty w oddali]
Musisz poddać się Amerykanom.
Miejscowi by cię zastrzelili, ale Amerykanie dadzą ci buty i jedzenie.
Dadzą ci szansę.
Dobrze.
Tak zrobię.
Pójdę z tobą.
- [wiwaty tłumu] - [warkot pojazdów wojskowych]
[mężczyzna] Cały teren ma być przeszukany i zabezpieczony.
Będę słuchał.
- Sierżancie! Zamknąć go. - [żołnierz] Idziemy.
[tłum buczy]
[posępna muzyka]
- [wiwaty] - [triumfalna muzyka]
[członkini ruchu oporu] Udało się, Marie! Udało się!
[śmieje się]
[tłum śpiewa „Marsyliankę”]
[muzyka cichnie]
[emocjonalna muzyka]
[śpiew tłumu w oddali]
[muzyka narasta]
[liryczna muzyka fortepianowa]
SZKOPY SĄ KAPUT
NA PODSTAWIE POWIEŚCI ANTHONY’EGO DOERRA
[liryczna muzyka instrumentalna]
Napisy dla niesłyszących: Juliusz P. Braun
Na podstawie tłumaczenia Jakuba Jadowskiego