We moeten de prehistorie van Paaseiland herzien.
Niet zomaar accepteren wat ons wordt verteld.
Dr. Sonia Haoa Cardinali, inwoner van Rapa Nui en archeologe…
…probeert al 50 jaar het verloren verleden van het eiland te reconstrueren…
…niet door de moais of oude nederzettingen te bestuderen…
…maar door een nauwkeurig onderzoek van z'n planten.
Sonia, je hebt een speciale interesse in plantkunde, maar bent ook archeologe.
Het belangrijkste voor mij is de mensen begrijpen…
…begrijpen hoe ze hier aankwamen en hoe ze zich aanpasten aan dit eiland.
Want als mens kunnen we niets doen zonder planten.
In het bekken van een van Rapa Nui's uitgedoofde vulkanen…
…zochten dr. Cardinali en haar collega's…
…naar het vroegste bewijs van niet-inheemse planten of gewassen…
…die door mensen moeten zijn meegebracht.
Wat zeggen planten over wanneer hier mensen leefden?
In de studie van de verschillende soorten voedsel kwam het resultaat…
…van de banaan.
Ze vonden de banaan op het eiland 3000 jaar geleden.
Dus bananen zijn al minstens 3000 jaar op Rapa Nui?
En ze zijn hier niet vanzelf gekomen.
Hij komt hier niet door de vogels, niet door de zee.
De banaan moet geplant worden door een ander mens.
Dus daarom vertelt dit je…
…dat er in een andere periode mensen naar Rapa Nui zijn gekomen.
Iedereen was erg verrast. Het verandert de geschiedenis een beetje.
Het verandert de geschiedenis enorm.
De bodem liegt niet. -Nee, de bodem vertelt de waarheid.
We hadden niet verwacht dat de banaan zo belangrijk was.
Dr. Cardinali's data zijn afgeleid…
…van microscopisch kleine resten van bananenplanten…
…waardoor de komst van mensen naar Rapa Nui…
…met ongeveer 2000 jaar werd vervroegd.
Dus de planten helpen ons de tijdlijn terugduwen.
En het is mogelijk dat het ouder is dan 3000 jaar.
We weten het niet. Maar daarom moeten we het verder onderzoeken.
Absoluut.
Gezien dit nieuwe bewijs…
…moet de prehistorie van Rapa Nui herzien worden.
Volgens dr. Cardinali's bevindingen kwamen de Polynesische kolonisten hier…
…veel eerder dan we dachten.
Maar volgens de overleveringen van Rapa Nui is er nog een mogelijkheid.
Misschien kwamen Hotu Matu'a en z'n zeven verkenners hier…
…vele duizenden jaren eerder aan dan iemand ooit voor mogelijk hield.
Kan er een vergeten aflevering zijn in het verhaal van dit eiland?
Een eerder hoofdstuk, geschreven door overlevenden van de wereldwijde ramp…
…die zo'n 12.000 jaar geleden plaatsvond?
Als mensen vele duizenden jaren geleden naar Rapa Nui kwamen…
…waar woonden ze dan?
Waar zijn de archeologische sporen die je zou verwachten?
Op het hoogtepunt van de laatste ijstijd…
…was de zeespiegel meer dan 120 meter lager dan nu.
Rapa Nui was toen een veel groter eiland.
Al dat land kon een veel grotere populatie onderhouden…
…en dat kan verklaren…
…hoe ze het enorme moai-project voor elkaar hebben gekregen.
Zouden hun bouwers bij de oude kustlijn hebben gewoond…
…die nu onder water zit…
…en gebruikten ze de hoger gelegen grond alleen voor hun geweldige beeldenproject?
Men beseft vaak niet…
…hoeveel land er verloren ging door de zeespiegelstijging na de ijstijd…
…en dat komt ongeveer neer op 25 miljoen vierkante kilometer…
…het beste land ter wereld in die tijd.
Als de zeespiegel plots stijgt…
…en die kustlijnen onder water komen te staan…
…wordt alles wat op die verzonken gebieden is gebouwd verpletterd en vernietigd.
Wie weet wat er verloren is gegaan door de waterstijging.
Wat we wel weten, is dat de eerste mensen die hier woonden…
…meer hebben ontwikkeld dan alleen buitengewone steenhouwkunst.
Volgens de overlevering van Rapa Nui had hun stichter, koning Hotu Matu'a…
…iets speciaals meegenomen uit het verre land Hiva…
…een geschreven taal.
De resten zijn bewaard gebleven op houten tabletten…
…zogenaamde rongorongo's…
…wellicht kopieën van kopieën door de eeuwen heen gemaakt…
…omdat de originelen verloren zijn gegaan.
Er zijn minder dan 30 rongorongo's bewaard gebleven…
…nu bewaard in musea over de hele wereld.
Voor inwoners van Rapa Nui…
…zoals de inheemse documentairemaker Leo Pakarati…
…nemen die tabletten historisch een speciale plek in.
Wat een prestatie. Schrift wordt normaal gezien geassocieerd…
…met een grote, goed georganiseerde cultuur.
En nu vinden we het op een klein eiland.
De rongorongo's zijn erg interessant en heel belangrijk in onze cultuur.
Ik denk dat het uniek is in Polynesië.
Ja. Op andere eilanden vind je geen rongorongo's.
Door de slavenroven in de 19e eeuw…
…en de vernietiging van de wijsheidstraditie van Paaseiland…
…ging de bekwaamheid om de tabletten te lezen verloren…
…en blijven ze een van de grote mysteries van de oude wereld.
Volgens taalkundigen zijn er te veel verschillende symbolen…
…in het rongorongo-schrift om een alfabet zijn.
Het is wellicht een hiëroglifisch of pictografisch schrift…
…vergelijkbaar met dat van de oude Egyptenaren…
…en de beschaving in de Indusvallei…
…dat misschien wel duizenden jaren moet hebben gekost om te ontwikkelen.
Het rongorongo-systeem is erg complex.
Je hebt veel elementen nodig: vrede, water, eten, een samenleving.
Het is een heel intellectueel, complex proces.
Eeuwenlang, tot de Europeanen arriveerden…
…werd de geschreven taal gevierd door middel van zang.
Maar het verband tussen geluiden en symbolen is al lang vergeten.
De mensen leerden niet lezen. Ze leerden alleen het lied.
En het lied bleef lang bestaan…
Over wat voor dingen gaan die liedjes?
Het landbouwsysteem.
De regels voor navigatie.
De lijst van de verschillende stambomen.
De gebiedseigenaren, dat soort dingen.
Voor mij is de rongorongo misschien het belangrijkste…
…wat onze Tupuna, onze voorouders, hebben gemaakt.
De aanwezigheid van een volledig ontwikkeld schrift op Paaseiland…
…is een paradox en een mysterie dat nog niet is verklaard.
We moeten de mogelijkheid overwegen…
…dat dat schrift voor het eerst naar Paaseiland werd gebracht…
…in de prehistorie…
…door de eerste kolonisten die volgens de overlevering…
…afkomstig waren uit een veel groter land in de Stille Oceaan, Hiva…
…dat na een enorme overstroming onder de golven is verdwenen.
Ik besef dat dit giswerk is van mijn kant.
Maar zou dit de taal kunnen zijn die gebruikt werd…
…door de verloren beschaving waar ik naar op zoek ben?
Een volk uit het verre Hiva…
…wiens oorsprongsverhaal en schrift werden bewaard door de reizende Polynesiërs…
…die zichzelf nu Rapa Nui noemen.
Ik geloof dat de moais ook een product kunnen zijn…
…van diezelfde vroegere beschaving.
Er is zelfs bewijs dat de ahu's, waar de moais op staan…
…misschien op een ouder ontwerp gebaseerd zijn, gemaakt door iemand anders.
Hier bijvoorbeeld.
Dit is Ahu Vinapu. Het is uniek in twee opzichten.
Ten eerste is het volledig gemaakt van hard basalt…
…niet van zachte tufsteen, zoals de meeste andere.
Ten tweede, en niet te missen…
…z'n megalithische blokken passen heel mooi in elkaar…
…veel beter dan bij de andere Ahu's op het eiland.
Het is zo precies gemaakt door de oorspronkelijke bouwers…
…dat er geen organisch materiaal uit die tijd vastzit…
…in de haarfijne voegen…
…waardoor de oorsprong niet te dateren is.
Het lijkt hier zo misplaatst…
…dat je bijna zou denken dat het van een andere cultuur komt.
En er is nog een reden waarom ik denk dat die andere cultuur…
…de verloren beschaving uit de ijstijd kan zijn die ik zoek.
De oorspronkelijke naam van het hele eiland is Te Pito o Te Henua…
…wat 'de navel van de aarde' betekent.
Die benoeming van heilige oude plaatsen als navels…
…is iets wat steeds terugkomt…
…in veel oude culturen en talen over de hele wereld.
Göbekli Tepe betekent letterlijk 'de heuvel van de navel'.
Delphi in Griekenland was een navel van de aarde.
Angkor in Cambodja was dat ook.
Is het mogelijk dat een prehistorische cultuur die de wereld rond voer…
…die verwijzing naar de navel gebruikte in de naam van hun heiligste plaatsen…
…waaronder Rapa Nui?
Zo ja, hoe kunnen ze dan hierheen zijn genavigeerd?
Nou, er is één intrigerende mogelijkheid.
Rapa Nui ligt aan de westkant van een onderzeese bergkam.
Tijdens de ijstijd, toen de zeespiegel 120 meter lager was…
…en de oceaanbodem misschien hoger vanwege een fenomeen dat isostasie heet…
…staken sommige bergen misschien boven het oppervlak uit…
…waardoor een keten van kleine eilanden ontstond…
…die Rapa Nui met de kust van het huidige Peru verbond.
En ja hoor, precies daar vinden we iets opmerkelijks…
…uitgehouwen in een heuvel langs de oceaan.
Een gigantische geoglief…
…vandaag bekend als de Kandelaar van de Andes.
Het zand is weggeschraapt en de kale steen eronder…
…heeft de vorm van een enorme drietand.
Als je de kust van Peru nadert, lijkt het bijna een baken of een teken…
…dat mensen lokt en zegt: 'Kom hier. Hier is iets belangrijks.'
De geoglief is niet betrouwbaar te dateren…
…hoewel aardewerk uit de buurt wordt toegeschreven…
…aan de lokale Paracascultuur van rond 200 voor Christus…
…die hem zeker erkende en respecteerde.
De drietand zou geïnspireerd zijn op de legende van de oude god Viracocha…
…die werd aanbeden voor het creëren van vele wonderen…
…in dit deel van de wereld…
…van de beroemde Nazcalijnen…
…tot het mysterieuze megalithische complex van Tiwanaku in Bolivia, hoog in de Andes…
…waar z'n verhaal begint.
Volgens de Inca-overlevering…
…werd deze regio ooit getroffen door een grote ramp…
…een echte oude apocalyps.
Toen die voorbij was…
…dook er uit het water van het Titicacameer een vreemdeling op.
Ze noemden hem Viracocha…
…'schuim van de zee'.
Hij en z'n volgelingen leerden de overlevenden…
…de geheimen van de landbouw…
…geavanceerde vaardigheden in steenwerk…
…en hoe je de hemel volgt.
Eigenlijk leerde hij de gaven van de beschaving…
…aan gedemoraliseerde en verslagen overlevenden van een ramp.
Die verhalen komen overeen met verhalen van over de hele wereld…
…over wezens, entiteiten, goden, mensen die die ramp hadden overleefd…
…en probeerden de beschaving opnieuw op te bouwen.
In Egypte was het Osiris die z'n volk leerde…
…de aarde te bewerken, te oogsten en wetten te maken.
Bij de Azteken in Mexico was het Quetzalcoatl, de zwerver met de baard…
…die hun het geschenk van de beschaving bracht.
En op Rapa Nui waren het koning Hotu Matu'a en z'n uitverkorenen…
…die gestalte gaven…
…aan het idee van reizigers uit een ver, verloren land…
…die van over zee kwamen om de beschaving herop te bouwen.
Omdat dezelfde verhalen over de hele wereld terugkomen…
…moeten we ze serieus nemen.
Verhalen vertellen is nog steeds een krachtige manier…
…om kennis van generatie op generatie door te geven.
Denk je dat we met die universele verhalen eigenlijk een beetje…
…van die oude kennis te zien krijgen? -Ja, dat denk ik wel.
En waar komt die vandaan?
Er waren te weinig overlevenden om de kennis door te geven…
…maar hij werd doorgegeven in de vorm van mythen en tradities.
De mythen van de mensheid zijn de geheugenbank van onze soort…
…uit een tijd zonder geschreven historie.
Ja. En we weten dat verhalen een erg sterke manier zijn…
…om geschiedenis over te brengen. -Absoluut.
Ze gaan in zekere zin over historische gebeurtenissen.
Precies.
Het is de herhaling van hetzelfde kernidee…
…uit culturen die geen historische band hadden…
…waardoor ik denk dat het gaat om een gedeelde erfenis…
…uit een veel oudere cultuur.
En daarom vind ik dat mythen veel serieuzer moeten worden genomen.
Ja, dat vind ik ook.
Die geweldige leraren uit onze mythen, zoals Viracocha…
…zouden bij de weinige overlevenden kunnen horen van een verloren beschaving.
En er is misschien meer bewijs van Viracocha's erfgoed.
Bijna 500 kilometer ten oosten van de Kandelaar…
…op een bergplateau in de buurt van de stad Cusco…
…meer dan 3300 meter boven de zeespiegel…
…is dit Sacsayhuamán.
Dit is een van 's werelds bijzonderste oude sites…
…en hij is erg mysterieus.
De enorme heuveltop is bedekt met archeologische wonderen…
…gemaakt van steen.
En aan de rand van de heuvel vinden we het grootste raadsel…
…drie rijen verbijsterende stenen wallen…
…zigzaggend over de bergtop.
Ik kom hier al meer dan 30 jaar, en het blijft me verbazen.
Maar nu m'n zoektocht naar een verloren beschaving…
…zich op Amerika richt…
…wil ik dit oude megalithische mysterie opnieuw onderzoeken.
Ik voel me altijd een miniatuurtje van mezelf…
…naast deze reusachtige megalieten.
Er zijn duizenden van deze kolossale veelhoekige blokken…
…perfect gevormd en in elkaar gezet.
Alle blokken verschillen in grootte en vorm.
En toch passen ze allemaal in elkaar, met een ongelooflijke precisie.
Het lijkt bijna alsof ze aan elkaar zijn gesmolten.
Zelfs met de huidige technologie, waar zou je beginnen?
Hoe hebben ze dit gedaan?
Om Sacsayhuamán te begrijpen moeten we meer weten over z'n geschiedenis…
…die verweven is met de stad beneden.
Cusco is nu een bruisende metropool waar 500.000 mensen wonen.
Voor miljoenen bezoekers per jaar is het een populaire bestemming.
Maar voor mijn zoektocht is het zo veel meer dan dat.
Cusco was de hoofdstad van het ooit machtige Inca-rijk…
…echt een opmerkelijke, verbazingwekkende beschaving.
Een beschaving die floreerde in de hoge Andes…
…beroemd om z'n ongelooflijke sites in steen, zoals Machu Picchu.
Maar net als bij de moais van Rapa Nui…
…wordt het echte verhaal vertroebeld door een catastrofe.
In 1532…
…zaaiden de Spaanse veroveraars chaos en vernietiging bij de Inca's.
Door de oppressie van inheemse culturen tijdens en na de Spaanse verovering…
…blijft onze kennis over de Inca's fragmentarisch, een leemte in de historie.
Waarom? Omdat die natuurlijk wordt geschreven door de winnaars.
En heel weinig conquistadores wilden iets leren over de cultuur die ze verwoestten.
De Inca's waren een roemrijke beschaving.
Ze hebben onvoorstelbare dingen bereikt, maar dat was van korte duur.
Hoewel het rijk en machtig was, bestond het Inca-rijk nog geen eeuw…
…toen de veroveraars arriveerden.
Dat wisten de Spanjaarden natuurlijk niet…
…en ze dachten dat alles wat ze zagen, ook de ongelooflijke, megalithische muren…
…het werk was van de Inca's.
Je vraagt je af hoe ze dat hebben gedaan…
…met het vermeende gereedschap dat de Inca's hadden…
…en dat waren vooral andere stenen om op die enorme megalieten te kloppen.
Ik snap er niks van.
De Inca's hadden geen geschreven taal.
Maar de Spaanse archieven vertellen ons dat Sacsayhuamán het geesteskind was…
…van Pachacuti Inca Yupanqui…
…wiens heerschappij 't Inca-rijk inluidde, meer dan 500 jaar geleden.
Ik hoop meer te weten te komen van site-expert Amadeo Valer Farfán.
In welke eeuw, rond welke datum denk je…
…dat dit ongelooflijke, majestueuze bouwwerk werd gebouwd?
De bouw is ongeveer in 1440 begonnen.
En 90 jaar later was het klaar. -Juist.
Net voor de conquistadores kwamen.
Pachacuti droeg z'n arbeiders op Sacsayhuamán te bouwen met lokale steen…
…wat een relatief zachte steen was.
Hoewel het nu 3660 meter boven de zeespiegel ligt…
…vormde het ooit de bodem van een oeroceaan.
Lang geleden maakte dit deel van Zuid-Amerika ook deel uit van de zee.
In verschillende delen van deze vallei…
…kun je zien dat het vaste gesteente kalksteen is.
Kalksteen. Sedimentair gesteente. -Ja. En daarom…
…is die steen zachter om mee te werken dan andere stenen.
De archeologie vertelt ons dat de kalksteenblokken…
…wellicht uit steengroeven komen 15 kilometer verderop.
Kalksteen is een zachte steen en relatief makkelijk te bewerken…
…maar het gaat om reusachtige blokken kalksteen. Hoeveel weegt de zwaarste?
De zwaarste hier weegt meer dan 100 ton.
Mijn hemel.
Waar ik niet bij kan, is hoe ze die enorme blokken verplaatsten.
Ik snap niet hoe ze dat hebben gedaan.
Volgens mij zat het geheim in de hoeveelheid.
Pedro Cieza de León was een Spaanse soldaat en kroniekschrijver…
…en volgens hem werkten hier elke dag meer dan 20.000 mensen.
Dat is een enorme organisatorische uitdaging.
Arbeid voor 20.000 mensen organiseren is een heel complexe taak.
Voor de bouw van het Empire State Building in New York…
…waren zo'n 3.400 mensen nodig…
…in de 20e eeuw.
Zelfs met zes keer zoveel arbeiders…
…zou het verplaatsen van deze stenen met veel minder geavanceerde technologie…
…een gigantische uitdaging zijn geweest, die snel mis kon gaan.
Het enige bewijs van Inca's die een megaliet pogen te verplaatsen…
…komt van een Spaanse kroniekschrijver, enkele decennia na de verovering.
Lokale informanten vertelden hem…
…dat de poging op een ramp uitdraaide.
Hij vertelt over een grote rots die over de berg werd gesleept…
…door meer dan 20.000 mensen…
…tot ze op een gegeven moment boven een afgrond hun grip verloren…
…en de rots meer dan 3.000 man verpletterde.
Als één megaliet vervoeren al zo'n probleem was voor de Inca's…
…hoe komen die duizenden dan hier?
Volgens Spaanse verslagen maakten de Inca's gebruik…
…van touwen, houtrollen en hefbomen.
Je zou er met veel moeite en zorg twee of drie bij elkaar kunnen zetten…
…maar er honderden bij elkaar zetten en zorgen dat ze allemaal precies passen…
…dat tart alle logica.
Wat als die Inca-keizer alleen maar toezicht hield…
…op de bouw van een fort…
…boven op megalithische muren die er al waren?
Je kunt je moeilijk het spektakel voorstellen dat het oog hier bood…
…vóór de Spaanse verovering.
Maar door de nieuwste wetenschappelijke data…
…en ooggetuigenverslagen van de eerste conquistadores…
…weten we vrij goed hoe Sacsayhuamán eruit moet hebben gezien…
…op het hoogtepunt van het Inca-rijk.
De Spanjaarden zeggen dat het hoofdcomplex werd gebruikt als kazerne…
…waar plaats was voor duizenden.
Ze beschrijven een ronde toren in drie lagen…
…die 15 meter boven de site uitstijgt…
…omringd door rechthoekige gebouwen en binnenplaatsen…
…met hun eigen zoetwatersysteem en opslagruimtes voor graan.
De indringers dachten dat Sacsayhuamán werd gebouwd als fort…
…want na de val van Cusco…
…maakten de Incakrijgers hun laatste schans van achter deze muren…
…alles wat er nu nog over is.
Maar is dat waarom ze zijn gebouwd?
Wat is de archeologische kijk op de oorsprong van Sacsayhuamán…
…en wat was de functie?
Velen denken dat het een militaire constructie was.
De Spanjaarden of conquistadores zeiden dat het een militair fort was.
Maar dat was het niet. Het was een heilige plek, een tempel…
…voor rituelen en ceremonies.
Dus wat we vaak in geschiedenisboeken lezen…
…dat Sacsayhuamán werd gebouwd als een militair fort, is een fout?
Het is een grote fout.
Wat overblijft van de structuren op de heuvel…
…die van uniforme rechthoekige blokken zijn gemaakt…
…wijst erop dat ze niet tegelijk met de megalithische muren zijn gebouwd.
We kunnen stellen dat de Inca's enkele eerdere werken hebben geërfd…
…maar die zijn moeilijk uit te leggen. -Klopt.
Het wijst er ook op dat ze gebouwd zijn…
…met een andere, nog onbekende steenbewerkingstechniek.
Dit kan worden beschouwd als verloren technologie.
We worden geconfronteerd met mysterie, een raadsel dat we niet kunnen verklaren.
Kunnen de gladde, massieve zigzagmuren van Sacsayhuamán zijn gemaakt…
…door iemand anders dan de Inca's?
Wat als een groot deel van deze aan de Inca's toegeschreven constructie…
…eigenlijk een erfenis van veel oudere kennis is?
Zou er een erfenis in steen kunnen zijn, een erfenis van een oudere beschaving…
…nog niet geïdentificeerd door de archeologie?
Er zijn immers nergens anders in Peru…
…eenvoudigere versies van deze perfect in elkaar passende muren gevonden.
Maar we hebben wel zoiets gezien op Rapa Nui…
…bij de muren van Ahu Vinapu…
…dat lang voor Sacsayhuamán zou zijn gebouwd…
…meer dan 3200 kilometer verderop.
De blokken zijn gemaakt van massief basalt.
Ze passen mooi in elkaar…
…en ze bevatten veelhoekige elementen, net als de muren van Sacsayhuamán.
Vergelijkbare constructies zijn te zien in oude muren in Turkije en Egypte.
Er is een klein blok dat tussen grotere blokken is geplaatst…
…en dat beeld vind je ook terug in Cusco.
Sommigen zeggen dat de bouwers gewoon efficiënt waren met restmateriaal.
Maar kijk eens naar de precisie.
Men denkt dus dat dit een technologie uit het verleden is…
…die niet beperkt bleef tot Peru.
Wat als de Inca's enkele van de structuren hier…
…op veel oudere funderingen bouwden?
Funderingen die terug kunnen gaan…
…naar de wortels van de beschaving in Amerika.
Die mogelijkheid brengt me naar de stad waar Sacsayhuamán boven uittorent…
…een plaats waarvan de naam een belangrijke hint kan zijn.
In het Quechua, de taal van de Inca's, betekent Cusco 'navel van de aarde'…
…net als al die andere heilige oude navels, waaronder Rapa Nui.
Het idee dat navels over heel de wereld te vinden zijn…
…mag voor mij niet worden afgedaan als toeval.
Kan het opmerkelijk gevormde steenwerk dat we in deze navel van de aarde zien…
…ook een overblijfsel zijn van die veel oudere, geavanceerde beschaving…
…waar ik naar zoek?
Overal in deze stad…
…zie je lagen en lagen mooie, complex gevormde stenen muren…
…sommige met reusachtige megalieten.
Het mysterie is dat je bij elke muur vaak verschillende bouwstijlen ziet…
…sommige heel verfijnd, andere vrij primitief.
Dat mysterie brengt me naar de Calle Loreto in Cusco…
…en naar archeologisch onderzoeker Jesus Gamarra…
…een Inca-afstammeling…
…die al tientallen jaren het unieke steenwerk van het oude Peru onderzoekt.
Vertel eens over jouw werk in de buurt van Cusco en de Heilige Vallei.
Mijn passie is voorwerpen uit de oudheid van menselijke oorsprong.
En dat wordt weerspiegeld in steen…
…de oudste getuige die in de geschiedenis bestaat.
Net zoals we in Sacsayhuamán zagen…
…passen deze megalithische muren naadloos in elkaar…
…en vloeien de gebogen randen van de stenen in elkaar over.
Daar kan ik niet bij. Ik sta versteld als ik hiernaar kijk.
Ik snap niet hoe iemand muren heeft kunnen maken…
…met deze reusachtige stenen die zo perfect in elkaar passen.
Archeologen leren ons dat dit werd gedaan door de Inca's…
…en dat ze simpele klopstenen gebruikten om dit ongelooflijke werk te maken.
Het is niet mogelijk om dit wonder te maken…
…met beiteltechnologie en een gereedschapsset.
Je kunt niet de uiterst perfecte precisie berekenen…
…die je in dit soort constructies ziet.
Nergens is die precisie duidelijker dan hier…
…bij het geometrische hoogstandje bekend als de twaalfhoekige steen.
Z'n vele vlakken sluiten naadloos aan op elf andere unieke blokken.
En toch is er nog iets anders vreemd aan deze zogenaamde Incamuren.
Ik zie veel verschillende bouwstijlen hier.
Prachtig steenwerk zoals dit…
…en dan steenwerk van veel slechtere kwaliteit ernaast.
Help me dat mysterie eens te begrijpen. -Deze bouwstijl is niet van de Inca's.
De Inca's gebruikten geen kussenvormen in hun architectuur…
…en ook geen veelhoeken.
De Inca's hebben een ander type bouwstijl…
…een stijl die wordt gekenmerkt door rechte hoeken.
In de bovenste delen zitten blokken die sporen vertonen…
…van het basisgereedschap dat de Inca's gebruikten.
Hun constructie is geen mysterie, in tegenstelling tot de lagere niveaus.
Dus volgens jou hebben de Inca's dit niet gemaakt?
Nee.
Jesus gelooft dat de Inca's boven en rond oudere muren bouwden…
…die er al waren toen zij hier aankwamen.
De geschiedenis van Cusco werd niet alleen gemaakt door de Inca's…
…maar gaat veel verder terug.
Jesus Gamarra is ervan overtuigd dat het niet één…
…maar zeker drie verschillende bouwstijlen zijn…
…het werk van minstens drie culturen.
Het meest recente, ruwe blokwerk schrijft Jesus toe aan de Inca's.
Maar hij meent dat de gladde stenen van de pre-Inca's…
…zowel hier als in Sacsayhuamán…
…hun oorsprong vinden in een veel oudere techniek…
…een die de Inca's bewonderden, maar niet konden evenaren.
Er zijn dingen die onmogelijk zijn voor modernere beschavingen.
Deze zijn ouder…
…en bewijzen dat ze het resultaat zijn…
…van het gebruik van kneedbare steen.
Jesus Gamarra noemt deze stijl Hanan Pacha.
Om die stijl zelf te kunnen zien raadt hij me een intrigerende site aan…
…op de flank van de heuvel waar Sacsayhuamán op ligt.
Een werkelijk mystieke locatie…
…met een geheimzinnige ingang die bijna onzichtbaar is…
…en met alweer een vreemde mengeling van bouwstijlen.
Het staat bekend als de Tempel van de Maan.
TEMPEL VAN DE MAAN
Dit is een vreemde, ingewikkelde plek met een mysterieus randje.
De lage stenen muren hier zijn typisch Inca-metselwerk.
Maar verborgen in deze gemodelleerde rotspartij…
…bevindt zich iets heel anders.
Je wordt naar binnen getrokken door een nauwe doorgang…
…omgeven door stilte.
Het is bijna alsof je een labyrint binnengaat.
Het lijkt op een onbekende technologie die we niet helemaal begrijpen…
…gemaakt om redenen die ons niet logisch lijken.
Ondertiteld door: Mireille Van Overmeiren