Với những người chưa biết về tôi, tôi là Graham Hancock.
Tôi đã khám phá về khả năng của một nền văn minh đã mất ở thời tiền sử
trong hơn 30 năm.
Khảo cổ học cho rằng nếu một nền văn minh như thế đã mất,
họ đã tìm thấy nó rồi.
Tôi hoàn toàn không đồng ý.
Và giờ, nhiệm vụ của tôi tiếp tục…
ở phần của thế giới thường bị bỏ qua bởi giới sử học về nguồn gốc loài người…
Những niên đại cổ nhất mà ta có được khoảng 13.200 năm trước.
…khám phá một số kỳ quan cổ đại thú vị nhất thế giới.
Có cả thần số học, toán học và thiên văn học.
Điều này có thể được coi là một công nghệ đã mất.
Và khám phá những điều mới mẻ.
Chà.
Không thể nào.
Ý tôi là, hồi bé, tôi luôn nghĩ dòng thời gian có gì đó bị sai.
Tất cả đều dựa trên một đề xuất mới táo bạo.
Liệu chìa khóa để khám phá một nền văn minh đã mất từ Kỷ Băng hà
nằm ở đây, ở châu Mỹ?
KHẢI HUYỀN THỜI CỔ ĐẠI CHÂU MỸ
CHƯƠNG I
Truy tìm các nguồn gốc của chúng ta
và truy tìm các nguồn gốc của nền văn minh
là điều cơ bản đối với bản chất con người.
Nhưng tôi nghĩ nó là bản chất con người.
Nếu ta tin rằng thứ gì đó không tồn tại, ta sẽ không tìm kiếm nó.
Cuộc tìm kiếm nguồn gốc của tôi đã đưa tôi đến đây,
một trong những nơi nổi bật nhất Bắc Mỹ.
White Sands.
WHITE SANDS BANG NEW MEXICO
Đây là vùng đất của vẻ đẹp khắc nghiệt và kỳ lạ,
đã giấu kín một bí mật suốt hàng ngàn năm.
Một bí mật giờ đây đã được hé lộ,
buộc phải viết lại lịch sử thời tiền sử của châu Mỹ.
Cho đến những năm 1990, chúng ta được dạy rằng trong Kỷ Băng hà,
con người đã di cư từ Bắc Á đến Alaska, qua cầu đất Bering,
rồi khoảng 13.500 năm trước,
đi về phía nam qua hành lang không có băng trước khi tỏa đi khắp châu Mỹ.
BẮC ĐẠI TÂY DƯƠNG
Một kịch bản được tin tưởng quá chắc chắn quá lâu
khiến hiếm nhà khảo cổ nào đi tìm dấu vết của di cư trước đó của loài người.
Trong một thời gian rất dài, họ tin rằng
không có bằng chứng về sự hiện diện của con người
từ hơn 13.500 năm trước.
Hóa ra, ý tưởng đó là sai. Rất sai.
Trưởng phòng quản lý tài nguyên Vườn quốc gia White Sands,
David Bustos làm việc ở đây từ năm 2005,
hy vọng chia sẻ niềm đam mê
về vùng hoang dã nguyên sơ này và đời sống của nó.
Nhưng ông ấy đã sớm phát hiện ra một điều khác,
điều mà lúc đầu có vẻ điên rồ.
Khoảng năm 2006, tôi nghe một câu chuyện về dấu chân của Bigfoot.
Một người bẫy thú của chính phủ đã tìm thấy những dấu chân đáng kinh ngạc.
Ông ấy mô tả chúng dài 56 cm, rộng 20 cm.
- Vâng. - Nó có thể là gì? Phải là Bigfoot.
Rất nhiều người đã chế giễu ông ấy. Không có Bigfoot.
- Nhưng tôi nghĩ: "Tôi đã thấy chúng". - Vâng.
Vì vậy chúng tôi đã ra đây và phủi sạch những dấu chân này,
anh có thể thấy chúng có dấu móng vuốt kinh ngạc.
Rõ ràng đây không phải là Bigfoot.
Ông ấy đã tìm thấy một dấu chân lớn của lười đất khổng lồ.
- Đó chính là chúng. - Chúng là lười đất khổng lồ.
Họ biết các dấu chân này phải rất cổ xưa.
Lười đất khổng lồ đã tuyệt chủng khoảng 11.500 năm trước.
Sau đó, David và đồng nghiệp tìm thấy các dấu chân gần đó còn lớn hơn,
từ voi ma mút, cũng tuyệt chủng từ lâu.
Một số bước đi và sải chân có thể dài bốn mét. Thật đáng kinh ngạc.
Tìm kiếm thêm, anh sẽ thấy lạc đà khổng lồ, lạc đà Mỹ.
Đôi khi anh sẽ thấy sói khổng lồ.
Mọi dấu vết này đều từ các động vật lớn,
những loài thú khổng lồ đột ngột biến mất vào cuối kỷ Băng hà cuối cùng.
Nhiều dấu vết chỉ còn lại là cát nén chặt,
được chôn vùi và bảo vệ bởi các lớp trầm tích qua hàng ngàn năm,
cho đến khi sự xói mòn đưa chúng trở lại bề mặt.
Trong số các dấu vết của voi ma mút cổ đại,
David phát hiện một bộ dấu chân khác đầy hấp dẫn.
Ông ấy và đồng nghiệp đã quyết định xem xét kỹ hơn.
Sau khi phủi sạch những dấu chân khác,
chúng tôi đã thấy những dấu ngón chân rất rõ ràng.
- Dấu chân người? - Dấu chân người.
Cùng niên đại với các động vật khổng lồ.
- Thật tuyệt vời. Vâng. - Thật kinh ngạc.
Những dấu chân người hóa thạch này
chắc đã được tạo ra cùng thời voi ma mút và lười đất khổng lồ.
Ít nhất 11.500 năm trước.
Và có hàng ngàn dấu chân như vậy.
White Sands có điều gì đó thân thiết và đặc biệt. Nó không phải về công cụ.
Không phải về xương đùi gãy từ một con thú săn mồi đã bị làm thịt.
Nó là dấu chân người. Là chúng ta.
Ta đang thấy sự hiện diện của con người
rất gần gũi, trực tiếp qua các dấu chân đó.
Nhưng chúng đã xuất hiện ở đây khi nào?
Những dấu chân này bao nhiêu tuổi?
Không công nghệ nào có thể trực tiếp xác định tuổi của chúng.
Do đó Sở Công viên Quốc gia đã hợp tác với Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ
để tìm kiếm thêm bằng chứng.
Và họ đã thành công lớn,
tìm thấy nhiều lớp dấu chân của động vật và con người từ thời xa xưa.
Cũng được chôn vùi ở đó là các hạt của một loại cỏ thủy sinh.
Phương pháp carbon có thể định tuổi hạt.
Và kết quả thật đáng kinh ngạc.
Chúng tôi biết các dấu chân này hàng ngàn năm tuổi,
ít nhất là từ 23.000 năm đến 21.000 năm.
Chà.
Phát hiện dấu chân người ở White Sands là bước tiến rất lớn
trong hiểu biết của ta về quá trình con người định cư ở châu Mỹ.
Chúng ta đang xem những bằng chứng không thể chối cãi
rằng con người đã có mặt ở New Mexico từ Kỷ Băng hà,
cách đây tới 23.000 năm.
Nó là bằng chứng cho thấy rất lâu trước khi họ di cư xuống phía nam
vào châu Mỹ qua hành lang không băng đó,
con người đã ở đây.
22.860 NĂM TRƯỚC
Điều này thay đổi lịch sử châu Mỹ và thay đổi lịch sử thế giới.
Đây là những con người giống như chúng ta,
nhưng họ đã bị che giấu sau bức màn thời gian.
Và nhiệm vụ của chúng ta bây giờ là vén bức màn đó
và thiết lập lại mối liên hệ với tổ tiên chúng ta và quá khứ xa xôi đó.
Những dấu chân này có ý nghĩa đặc biệt
với các cộng đồng người bản địa ở nơi này.
Kim Pasqual-Charlie từ Acoma Pueblo đã tham vấn với nhóm
về phát hiện đột phá này.
Kể tôi nghe về mối quan hệ của người Acoma với vùng đất này.
Bộ tộc của bà ở đây bao lâu rồi?
Có huyền thoại và truyền thống về câu chuyện nguồn gốc của bộ tộc bà?
Có. Câu chuyện về nguồn gốc chúng tôi bắt đầu ở đâu đó ở phía bắc.
Câu chuyện di cư của chúng tôi được truyền thế hệ này sang thế hệ khác,
chúng tôi đi nhiều nơi và định cư ở đây.
Và đó là nơi bộ tộc của tôi ở lại.
Chúng tôi đã ở vùng tây nam rất lâu rồi.
Vâng.
Với Kim và bộ tộc bà ấy,
các dấu chân này không chỉ là các bằng chứng khảo cổ.
Tổ tiên của bà đã để lại dấu chân.
Tôi hiểu bà đã tham gia tìm kiếm vài dấu chân?
Không có từ nào để diễn tả.
Chúng tôi đến để xem nơi tổ tiên chúng tôi từng bước đi trên trái đất này.
Và để đặt tay tôi vào những dấu chân nhỏ của trẻ em.
Ông biết không? Và nó rất xúc động.
- Ông biết? Nó… - Vâng.
Tôi xin lỗi, Graham, nhưng nó…
Có lúc nó làm ông muốn khóc.
- Vâng. - Ông biết?
Nhưng một khi các dấu chân lộ ra,
chính quá trình xói mòn đã hé lộ chúng
sẽ từ từ bắt đầu xóa nhòa chúng.
Những dấu chân chứng minh sự hiện diện cổ xưa của bộ tộc bà,
chúng mong manh, có thể dễ dàng bị mất đi.
Có lẽ 50 năm nữa,
thế hệ tiếp theo sẽ không thể thấy những dấu chân này.
- Vâng. - Nhưng câu chuyện sẽ tiếp tục.
Câu chuyện của chúng tôi sẽ tiếp tục.
Nhưng khung cảnh khô cằn đặt ra một câu hỏi.
Tại sao tất cả con người và động vật này đã đến đây?
Hãy nhớ rằng Bắc Mỹ đã khác trong Kỷ Băng hà,
Nửa phía bắc của lục địa bao phủ bởi băng.
Và phần này của New Mexico cũng rất khác.
Thoạt nhìn, sa mạc rộng lớn, trống trải
với bụi cây rải rác và cồn cát được gió tạc
có vẻ quá khắc nghiệt và khác thường.
Nhưng nếu ngược thời gian về thời đỉnh điểm của Kỷ Băng hà,
điều kiện ở đây rất khác so với bây giờ.
Lưu vực Tularosa từng có hồ nước ngọt khổng lồ gọi là hồ Otero,
được bao quanh bởi thảm thực vật.
Voi ma mút cổ đại, lười đất và lạc đà đến hồ nước này,
ăn cỏ và cây cối.
Và như ta biết, con người đã đi theo chúng.
Xác định tuổi của những dấu chân là một vấn đề khoa học phức tạp.
David và một nhóm chuyên gia đã dành hơn một thập kỷ tìm bằng chứng.
Nhưng khi họ công bố phát hiện của họ trên tạp chí Science vào năm 2021,
không phải mọi phản ứng đều tích cực.
NGHI VẤN VỀ NIÊN ĐẠI DẤU CHÂN Ở BẮC MỸ
Những điều quá độc đáo và khác thường
cần rất nhiều khoa học để có thể hỗ trợ nó.
Phương pháp carbon định tuổi hạt đã bị nghi ngờ.
Nhưng nhóm đã xác nhận kết quả đó nhờ dùng các mẫu phấn hoa và trầm tích khác,
làm người chỉ trích phải im lặng.
Còn tranh cãi quanh niên đại 23.000 năm?
Tôi nghĩ chưa có cỗ máy thời gian, tranh cãi sẽ tồn tại.
Nhưng ngoài tất cả các niên đại này, nếu anh nhìn, anh vẫn thấy
dấu chân voi ma mút nằm cao hơn dấu chân người một mét, một mét rưỡi
và có thêm dấu chân voi ma mút ở bên dưới,
nên động vật khổng lồ và con người đã cùng tồn tại hàng ngàn năm ở vùng này.
Phát hiện ở White Sands giúp giải quyết
một trong các bí ẩn khó hiểu nhất thời tiền sử,
động vật khổng lồ của Kỷ Băng hà ở châu Mỹ đột ngột tuyệt chủng
từ 13.000 đến 11.000 năm trước.
Khảo cổ học cho rằng con người
đã săn lùng và giết tất cả các động vật lớn.
Tôi không biết bất kỳ nhóm săn bắn hái lượm nào
lại sẵn sàng hủy diệt nguồn thức ăn của mình.
Quan điểm rằng con người chịu trách nhiệm cho sự tuyệt chủng của động vật lớn
luôn là điều kỳ lạ đối với tôi.
Dấu vết ở đây chứng minh con người và động vật lớn đã tồn tại song song
trong ít nhất 10.000 năm trước khi động vật lớn tuyệt chủng.
Tôi nghĩ cách giải thích tốt hơn nhiều
cho động vật lớn Kỷ Băng hà tuyệt chủng
là trận đại hồng thủy toàn cầu xảy ra khoảng 12.800-12.900 năm trước,
sự kiện Younger Dryas.
Nhiệt độ toàn cầu sụt giảm đột ngột,
mực nước biển dâng cao đột ngột,
và thế giới rất nhanh chóng trở thành một nơi cực kỳ khó sống.
Ta gọi thời đó là khải huyền thời cổ đại.
Bắc Mỹ bị ảnh hưởng nặng nề nhất,
nó có thể giải thích sự tuyệt chủng của động vật lớn
và các khoảng trống lớn trong lịch sử loài người ở đây.
Ta sẽ phải thay đổi hoàn toàn câu chuyện về con người định cư ở châu Mỹ
khi có bằng chứng mới này.
Giới khảo cổ đang cởi mở hơn về khả năng loài người đã xuất hiện sớm hơn nhiều.
Ta mới chỉ chạm vào phần nổi của những gì cần học hỏi.
Khắp Tây Nam, khi họ tìm kiếm,
họ sẽ tìm thấy các địa điểm cũng cổ xưa như White Sands.
Như anh đã mở cánh cửa về quá khứ mà chưa ai từng bước qua?
Vâng.
Những thay đổi lớn lao không đến ngay lập tức.
Cần tích lũy bằng chứng để làm mất uy tín một quan điểm cũ
và cho phép ta cởi mở hơn trước các khả năng mới.
Đó là điều ta đang chứng kiến ở châu Mỹ.
Những phát hiện ở White Sands là một phần của câu chuyện lớn hơn nhiều,
một câu chuyện toàn cầu mà tôi đã điều tra trong hơn 30 năm.
Nếu muốn phá tan sự lãng quên với quá khứ xa xôi của chúng ta,
ta cần tìm hiểu sâu hơn, lùi xa hơn trong thời tiền sử,
hơn những gì ta từng làm, ở ngay châu Mỹ này,
nơi dòng thời gian của thời tiền sử cứ kéo dài thêm với mọi phát hiện mới.
Những khám phá mới
không chỉ thu hút sự quan tâm của giới khảo cổ học.
Vậy, Keanu.
Graham.
Hãy nói về quá khứ.
KEANU REEVES DIỄN VIÊN
- Vâng. - Tại sao quá khứ quan trọng với anh?
Anh biết đấy.
Tôi nhớ hồi nhỏ, tôi đã luôn tò mò.
Và khi tôi lớn lên,
nó dẫn đến câu hỏi cơ bản:
"Chúng ta là ai?"
Vâng. Và điều đã thúc đẩy tôi trong hành trình này hơn 30 năm qua,
là cố gắng tìm lại một nguồn gốc nào đó.
- Nguồn gốc của cái gì? - Nguồn gốc của chúng ta là ai.
Và dòng thời gian.
Nó sai hết.
Do đó, các dấu chân ở White Sands rất quan trọng với tôi.
Tôi nghĩ 23.000 năm chỉ là khởi đầu. Ta sẽ quay lại trước đó rất nhiều.
Ừ. Tôi cũng có cảm giác đó.
Ta chỉ mới ở ngưỡng cửa khám phá lại rất nhiều về quá khứ đã mất của mình.
Và theo một cách nào đó, châu Mỹ là nơi câu chuyện đó đang dần hiện ra.
Chà, đó là một ý tưởng thú vị.
Tôi nghĩ anh có một sứ mệnh, Graham,
dạy và truyền đạt sự hiểu biết, có lẽ thế.
Chà, vấn đề về châu Mỹ là
ta đã quên rất nhiều quá khứ của chúng ta.
Và vai trò của tôi, như nó vốn có,
là cố gắng khôi phục một phần ký ức bị mất đó.
Khi tôi nghĩ về quá khứ theo cách đó, nó nghe rất thú vị.
Chắc chắn rồi. Với tôi, quá khứ luôn đầy bí ẩn.
Không phải về điều ta biết mà về điều ta không biết.
Các vùng rộng lớn chưa được khám phá hay nghiên cứu.
- Các khả năng chưa được xem xét. - Vâng.
Ta cần bắt đầu tìm kiếm bằng chứng cụ thể
ở những nơi mà ta chưa từng tìm kiếm.
Trong Kỷ băng hà, phía bắc của Bắc Mỹ là vùng đất hoang băng giá.
Những nơi cần tìm kiếm nằm gần khu vực nhiệt đới, gần xích đạo.
Những nơi ấm áp, thoải mái, nhiều thức ăn và dễ sống.
Có lẽ thậm chí cả một vùng rộng lớn
từ lâu đã bị cho là vùng hoang vu không có giá trị khảo cổ,
nhưng các bí mật kinh ngạc trong quá khứ của loài người
giờ bắt đầu được hé lộ.
Đây là rừng Amazon.
RỪNG AMAZON
Đây là khu vực rộng hơn sáu triệu km vuông
bao phủ bởi rừng mưa nhiệt đới rậm rạp.
Vùng đất rộng lớn này là một bí ẩn to lớn
trong tâm điểm của lịch sử loài người.
Và từng chút một, chúng ta đang bắt đầu nhận ra
sự vĩ đại của bí ẩn đó.
Trong nhiều thập kỷ, quan điểm chi phối trong giới khảo cổ là
các cư dân duy nhất trong lịch sử Amazon
chỉ là các bộ lạc nhỏ bán du mục sống bằng săn bắn hái lượm,
như các bộ lạc vẫn tồn tại trong rừng nhiệt đới ngày nay.
Nhưng tôi tin rằng quan điểm chi phối đó là sai.
Tôi đang đi về phía tây xa xôi của Brazil, đến bang Acre.
Giống như hầu hết lưu vực sông Amazon,
từ lâu nó đã được che phủ bởi rừng nhiệt đới rộng lớn
cho đến khi những khu vực rộng lớn bắt đầu bị đốt cháy
để lấy đất chăn nuôi gia súc.
Trải nghiệm đến rừng nhiệt đới Amazon vừa phấn khích, vừa buồn bã.
Diện tích rừng bị chặt phá
đang trở thành một thảm họa thời hiện đại mà không có giải pháp dễ dàng.
Nhưng khi rừng không còn cây,
nó dẫn đến một điều mà không ai ngờ tới.
Tôi đến để gặp tiến sĩ Alceu Ranzi,
nhà địa lý học cổ đại, bắt đầu sự nghiệp bằng nghiên cứu
động vật Kỷ Băng hà ở Amazon.
Ông ấy muốn cho tôi xem bằng chứng về một bí ẩn vẫn chưa có lời giải.
- Chà! - Chà!
Như tàu lượn.
Từ trên này, không thể không thấy sự tàn phá đang xảy ra.
Anh có thể thấy bao nhiêu diện tích đã bị chặt phá.
- Rất nhiều. - Vâng.
Hai mươi năm nữa, tất cả khu rừng sẽ biến mất.
Nhưng việc chặt rừng này đã hé lộ một bí ẩn lớn.
Năm 1986, tiến sĩ Ranzi bay qua vùng này
và đã thoáng thấy điều gì đó đầy bất ngờ.
Tôi đã đến Rio Branco bằng máy bay, máy bay thương mại.
Vâng.
- Ngồi ở ghế cạnh cửa sổ. - Vâng.
Nhìn ngắm môi trường bên ngoài như này.
Và rồi tôi thấy một vòng tròn lớn.
Chúa ơi. Cái gì đây?
- Máy bay bay rất nhanh. Không thấy nữa. - Vâng.
Biến mất.
Ông ấy chưa nhận ra nó,
nhưng trong vài giây đó, Tiến sĩ Ranzi đã phát hiện ra thứ gì đó
sẽ không thể tồn tại nếu quan điểm cũ của chúng ta về Amazon là đúng.
- Chà. - Vâng.
Những thiết kế hình học khổng lồ, rộng tới 300 mét,
được tạo thành bởi các hào rãnh và ụ đất khổng lồ,
giờ được gọi là hình vẽ địa lý, geoglyph.
Thiết kế tuyệt vời. Chúa ơi.
Thiết kế tuyệt vời. Và rất lớn.
Và khổng lồ.
Khổng lồ.
Vâng.
- Đẹp. Nó đẹp quá. - Đẹp quá.
Và tôi thấy một hình vuông được bao quanh bởi một hình bầu dục.
Nhìn kìa. Một cái nữa.
Vâng. Chúng ở khắp mọi nơi.
Mọi nơi.
Một cái nữa ở đây.
Chà. Không thể tin nổi.
Sự hoàn hảo về hình học chỉ có thể thấy từ độ cao khoảng 50 mét trở lên.
Nhưng bằng cách nào đó, tất cả đều do con người tạo ra
khi đôi chân của họ vẫn ở trên mặt đất.
Điều này làm tôi vô cùng tôn kính chúng.
Làm sao để họ có cái nhìn tổng quát chúng sẽ như nào từ trên cao nhìn xuống?
Trải nghiệm đáng nhớ.
Tôi đã đến thăm nhiều đền, kim tự tháp và các điểm linh thiêng khắp thế giới,
và nơi này có một cảm giác rất đặc biệt.
Rất đặc biệt, ông biết đấy.
Ý tôi là, nó chạm đến trái tim tôi.
Tôi đang nhìn thứ gì đó đáng kinh ngạc.
Nó như thể tấm màn đang được kéo ra khỏi bức Mona Lisa.
Đột nhiên, tôi đang thấy thứ gì đó mà trước đó tôi không hề biết,
và nó làm tôi vô cùng xúc động.
Như thể người xưa đang nói chuyện trực tiếp với tôi:
"Hãy nhìn những gì chúng tôi có thể làm. Đừng đánh giá thấp chúng tôi.
Chúng tôi là nhà khoa học".
Khi ông lần đầu nói với các nhà khảo cổ về hiện tượng này, họ đã nói gì?
Người đầu tiên là một nhà khảo cổ nổi tiếng.
Tôi cho cô ấy xem bức ảnh,
cô ấy nhìn và nói: "Nó ở đâu? Ở Amazon? Không thể nào".
Nó không thể. Nhìn ảnh đi.
- Giúp tôi. Tôi không biết nó là gì. - Vâng.
Bằng chứng là không thể phủ nhận
và trải rộng trên một vùng rộng bằng bang Tây Virginia.
Ban đầu, họ nghĩ những ụ đất này có thể là thành lũy phòng thủ.
Nhưng ở đây không có bằng chứng chiến tranh.
Và các rãnh nằm bên trong các ụ đất, nên chúng không phải là hào.
Và không có bằng chứng chúng được dùng làm nơi định cư.
Không thể tránh các suy đoán khi nhìn hình vẽ địa lý ở Amazon. Tại sao?
Vì không có tài liệu từ những người đã làm ra chúng
về lý do họ làm chúng. Ta không biết lý do.
Anh nghĩ cả khu vực này có bao nhiêu hình vẽ địa lý như này?
- Hàng ngàn. - Hàng ngàn.
- Được rồi.
Nó đặt ra nhiều câu hỏi.
Các công trình hình học này bao tuổi?
Chúng có trước hay có sau rừng nhiệt đới Amazon đã che giấu chúng?
Quy mô lực lượng lao động là bao nhiêu để tạo ra chúng ngay từ đầu?
Và các kỹ năng cần thiết để có thể chỉ đạo thành công?
Đây không phải những người mới vào nghề. Họ đã biết họ sẽ làm gì.
Họ đã làm điều này nhiều lần rồi.
Tôi muốn biết họ nghĩ gì khi họ làm chúng.
Vâng.
Cần nỗ lực và công sức rất lớn.
Việc làm vô số hình vẽ địa lý là một bí ẩn hấp dẫn,
vô số nhà nghiên cứu đang cố tìm hiểu nó.
Trở lại mặt đất, ta sẽ gặp Giáo sư Martti Pärssinen,
một nhà khảo cổ học và nhân chủng học từ Đại học Helsinki,
người đã và đang tìm kiếm các câu trả lời cùng Tiến sĩ Ranzi hai thập kỷ qua.
Rõ ràng ta đang xem một hiện tượng rất lớn ở đây,
không phải chuyện nhỏ.
Một hiện tượng thể hiện kiến thức hình học
và phải có khả năng tổ chức ở cấp độ cao.
Tôi nghĩ vậy vì rất nhiều hình vẽ này rất phức tạp.
Rất phức tạp.
Cần phải lên kế hoạch để làm điều đó và cách để tổ chức nó.
Sau khi xem xét hàng trăm hình vẽ địa lý,
Giáo sư Pärssinen đã phát hiện ra một bằng chứng quan trọng,
chỉ ra kiểu xã hội đã xây dựng những công trình này,
những con đường cổ xưa kết nối nhiều hình vẽ địa lý này với nhau.
Khu vực này đầy đường.
Thợ săn và người hái lượm không làm đường.
Họ không có nhu cầu đó.
Nó chỉ cần thiết ở xã hội có mức độ nhận thức cao hơn nhiều,
có các mối quan hệ với nhau.
Nên đó là một xã hội phức tạp.
Nếu tôi đúng, không ai nghĩ điều này sẽ có ở Amazon.
Vâng, đây là bất ngờ lớn với chúng tôi.
Để tìm hiểu thêm về chủ nhân của các hình vẽ này,
đội ngũ của Giáo sư Pärssinen đã khai quật các khu vực xung quanh các hình vẽ,
kể cả địa điểm được gọi là Tequinho này.
Về mặt khảo cổ học, các ông đã tìm thấy gì trong các công trình dưới đất?
Từ Tequinho, chúng tôi đã tìm thấy 40.000 mảnh gốm sứ.
Những mảnh này khoảng 2.000 năm tuổi.
Các công trình dưới đất có niên đại khoảng 2.500 năm trước.
Nhưng đồ gốm thì tinh xảo đến không ngờ.
- Phần lớn là gốm sứ chất lượng cao… - Vâng.
…và gốm sứ đa sắc.
Gốm đa sắc đó là một dạng gốm sứ khá tiên tiến.
Vâng, gốm đa sắc thường được coi là một phần của nền văn minh.
Gốm đa sắc này có nhiều điểm tương đồng bất ngờ
với một nền văn minh xa xôi khác
nổi tiếng với hiểu biết sâu về hình học,
văn minh Hy Lạp cổ đại.
Ông biết đấy, nhìn chung giới sử học và khảo cổ học đều nói
người Hy Lạp ở nhóm tạo ra hình học đầu tiên
nhưng rõ ràng, ta phải xem lại quan điểm đó.
Tôi nghĩ ông đúng
vì văn hóa hình vẽ địa lý này chính xác là cùng một lúc
với thời kỳ khảo cổ học của văn hóa Hy Lạp
được gọi là thời kỳ Hy Lạp hình học.
HY LẠP CỔ ĐẠI AMAZON CỔ ĐẠI
Sự thật là hai nền văn hóa cách xa nhau làm nghệ thuật hình học
và sản xuất đồ gốm tinh xảo vào cùng một thời kỳ
có vẻ không chỉ là trùng hợp ngẫu nhiên.
Thật thú vị khi thấy sự phát triển tương đồng về ý tưởng giữa các nền văn hóa
không liên quan này.
Vâng, chính xác.
Tôi không nói rằng văn hóa Hy Lạp và Amazon có liên hệ với nhau.
Nhưng có lẽ cả hai đã thừa hưởng một di sản kiến thức
từ một nền văn minh cổ đại hơn rất nhiều,
một nền văn minh đã du hành Trái Đất trong đêm dài thời gian,
để lại dấu vết trí tuệ ở nơi nó đã đi qua?
Bây giờ, giới khảo cổ học giải thích điều này là:
"Chúng ta đều có cùng bộ óc con người,
nên chúng ta làm những điều giống nhau".
Việc họ làm điều đó vào cùng một thời kỳ, ở các địa điểm địa lý cách xa nhau,
chỉ được giải thích bởi điểm chung thần kinh học đó.
Điều đó không thuyết phục được tôi.
Nhìn thiết kế thì thấy rõ phải có nền tảng cho việc này.
Nó không thể bất thình lình xuất hiện.
Ông có thể truy ngược tiền sử của khu vực này đến thời nào?
Và có bằng chứng nào cho thấy những nơi này đặc biệt
trước khi các hình vẽ địa lý tồn tại ở đó?
Đó là một câu hỏi rất hay vì chúng tôi đã khai quật sâu đến một mét,
và sau đó, gốm sứ biến mất.
Nhưng rồi tôi nhận thấy than tiếp tục xuất hiện.
Và chúng tôi tiếp tục đào xuống,
và rồi chúng tôi bắt đầu lấy các mẫu carbon phóng xạ,
và cuối cùng, chúng tôi phát hiện ra rất nhiều địa điểm này
đã tồn tại từ 10.000 năm trước.
Chúa ơi. Chà. Từ quá khứ xa xôi.
- Đúng là từ quá khứ xa xôi. - Hấp dẫn.
2.500 NĂM TRƯỚC
Mười nghìn năm trước, không lâu sau khi Kỷ Băng hà kết thúc…
10.000 NĂM TRƯỚC
…các địa điểm này dường như có ý nghĩa lớn lao
với những người đã đến thăm chúng.
Nó bổ sung vào bức tranh tổng thể.
Theo một nghĩa nào đó, điều ta thấy bây giờ là hiện thân mới nhất
của mối quan hệ rất lâu dài với nơi này, một dự án rất dài hạn theo cách nào đó.
Ta có bằng chứng về nền văn minh bản địa có tổ chức cao và phức tạp,
có mọi sáng kiến của một nền văn minh cao cấp.
Nghiên cứu này là đột phá
cho hiểu biết ngày càng lớn của ta về lịch sử loài người.
Ta phải xem xét lại toàn bộ nhận thức của ta về Amazon cổ đại
và toàn bộ nhận thức về các nền văn minh cổ đại.
Với tôi, đây là một trong các phát hiện thú vị nhất trong 100 năm qua.
Nó là điều rất đặc biệt.
Và công việc còn lâu mới kết thúc.
Giờ ta nhận thức được một hiện tượng ta không biết đã tồn tại 20 năm trước.
Câu hỏi tiếp theo là có bao nhiêu hình vẽ địa lý như thế?
Bao nhiêu công trình này thật sự tồn tại?
Đến nay, chỉ riêng vùng Acre, hơn 1000 hình vẽ địa lý đã được phát hiện.
Cách sân bay 13 km,
Giáo sư Pärssinen hy vọng sẽ thêm vào danh sách trên
ở một nơi trong rừng chưa được khám phá
gần một hình vẽ địa lý đã lộ ra, có tên là Fazenda Cipoal.
Sự hiểu biết của chúng ta dừng lại ở bìa rừng,
và giờ chúng ta muốn biết có gì ở đó.
Để phát hiện những gì bên dưới tán cây,
nhóm dựa vào một công nghệ có thể nhìn xuyên qua chúng.
LiDAR.
Nhờ dùng hệ thống này, ta có thể loại bỏ thảm thực vật
và thu được kết quả từ dưới cùng.
Nhờ đó, ta sẽ thấy địa hình một cách chính xác.
Với LiDAR, bạn có thể thấy có gì dưới tán cây
mà không phải chặt một cái cây nào.
Bạn không cần phá rừng nhiệt đới, hoặc phá bất cứ thứ gì.
Cùng tham gia là Fabio De Novaes Filho,
ông sẽ khảo sát khu rừng bằng hệ thống LiDAR gắn vào drone của ông ấy.
Nó sẽ bay ở độ cao 80 mét.
NGƯỜI KHẢO SÁT
Ta có thể có khoảng 100 đến 200 điểm trên mỗi mét vuông.
Thật tuyệt vời.
Địa hình thu được sẽ rất chính xác.
Thiết bị này bắn các tia laser xuyên qua tán cây,
phát hiện những thay đổi về độ cao.
Dữ liệu sau đó được dùng để tạo ra một bản đồ cảnh quan 3D,
tiết lộ mọi điều bất thường.
Các drone này sẽ thay đổi mọi thứ trong khảo cổ học.
Trong khi nhóm tìm kiếm điều có thể bị giấu dưới tán cây,
tôi điều tra một câu hỏi khác.
Tại sao ngay từ đầu lại có các hình vẽ địa lý này?
Các khai quật khảo cổ không cung cấp manh mối về lý do chúng được tạo ra.
Nhưng người bản địa ở vùng này có những kiến thức và ký ức
giúp làm sáng tỏ tầm quan trọng và ý nghĩa
của những công trình đặc biệt này.
Tôi đến hình vẽ địa lý có tên là Jaco Sá để gặp một trong những người bảo vệ nó.
Antônio Apurinã thuộc dân tộc Apurinã và làm việc tại FUNAI,
Ủy ban quốc gia về người bản địa ở Brazil.
Apurinã là một dân tộc có nguồn gốc
gắn liền với thiên nhiên, với trái đất.
Người Apurinã có quan điểm như nào về những công trình này?
Ông nghĩ gì về chúng?
Tôi đang đứng ở một nơi
mà tôi hết sức tôn thờ.
Với chúng tôi, nó là một nơi thiêng liêng.
Nó được tạo ra không phải cho chiến tranh, không phải cho phòng thủ.
Nó được tạo ra để thể hiện điều gì đó về văn hóa.
Nếu các công trình hình học không có giá trị thực tế,
những nỗ lực rất lớn để tạo ra chúng cho thấy một mục đích cao cả hơn.
Có thể có manh mối trong truyền thống tâm linh của người Apurinã.
Chúng ta thấy điều này ở đây
như thể nó là vòng tròn của người Apurinã,
khi họ nhảy múa và tỏ lòng tôn kính một thủ lĩnh đã qua đời, một pháp sư,
một người quan trọng trong làng đã mất.
Chúng tôi coi không gian này như một nơi sẽ chào đón chúng tôi
khi chúng tôi rời thế giới vật chất này.
Đây là một quan niệm rất phổ biến
trong các văn hóa bản địa khắp Amazon cho đến ngày nay,
rằng sau khi chết, linh hồn chúng ta có một hành trình,
và cuối cùng là đến thế giới bên kia.
Quan niệm này phổ biến khắp thế giới,
và các cấu trúc được tạo ra để hỗ trợ hành trình của linh hồn sau khi chết.
Hãy lấy ví dụ về kim tự tháp.
Tôi không biết một cấu trúc kim tự tháp nào trên thế giới
mà không gắn với ý niệm về cái chết và hành trình của linh hồn sau khi chết.
Điều này đặc biệt rõ ràng ở các kim tự tháp Ai Cập cổ đại,
và cũng rất rõ ràng ở các kim tự tháp ở châu Mỹ và Mexico.
Thật thú vị khi nghe từ Antônio rằng các hình vẽ địa lý ở Amazon
có thể có một mục đích tương tự
cho những người đầu tiên đã tạo ra chúng hàng ngàn năm trước.
Quay lại sân bay, đã đến lúc tìm hiểu xem cuộc khảo sát LiDAR của chúng ta
có phát hiện thêm địa điểm linh thiêng dưới tán cây không.
Fabio, xin cho biết ông tìm thấy gì.
Chúng tôi đã khảo sát khu vực bằng LiDAR.
Và ông có thấy cây cối không?
Vâng.
Và giờ…
Chà. Thật khó tin.
Chà.