Deze enorme bouwwerken in de Amazone…
REGIO ACRE BRAZILIË
…duiden op een gigantische menselijke onderneming.
Maar hoeveel van die bouwwerken zijn er?
Wat heb je gevonden? -Zie je de bomen?
En nu het terrein. -We halen ze weg.
Wauw.
-Ongelooflijk.
Professor Pärssinen en 't team hebben negen nieuwe geogliefen gevonden…
…verborgen onder het bladerdak.
Dit hier is rond of achthoekig.
Deze achthoek is ongeveer 100 meter.
Honderd meter in doorsnee. -Juist.
Ongelooflijk. En niemand wist dat hij er was tot jij kwam met je LiDAR.
Niemand wist hiervan.
Ongelooflijk wat deze technologie kan onthullen.
Dit is een interessant aspect.
Deze twee overlappen elkaar bijna en lijken te zijn verbonden…
…misschien met andere sites.
Dit is een weg met aan beide kanten taluds.
Een oude weg? -Oude weg, ja.
Naar het grote taludplein. -Ja.
Prachtig.
Als deze geogliefen gelijktijdig zijn gebouwd als andere in de buurt…
…duiden de wegen op een bloeiende georganiseerde beschaving…
…minstens 2500 jaar geleden.
En er is bewijs dat ze er misschien al veel langer waren.
We ontdekten dat veel van die sites er 10.000 jaar geleden al waren.
2500 JAAR GELEDEN
We weten niet zeker of dit reconstructies van veel oudere geogliefen zijn.
Maar wat we wel weten, is dat er mensen waren in dat gebied.
En dat bewijs gaat meer dan 10.000 jaar terug in de tijd…
…tot heel dicht bij het einde van de laatste ijstijd.
Hoe oud ze ook zijn…
…de schaal van de onderneming is echt verbazingwekkend.
Dit roept de vraag op: hoeveel mensen zijn er hiervoor nodig?
Dan spreken we over honderdduizenden. -Ja. Letterlijk honderdduizenden inwoners.
Geweldig.
Professor Pärsinnen bedoelt niet…
…dat al die mensen de geogliefen fysiek hebben gebouwd.
Maar zo'n grote populatie moet hier al lang hebben bestaan…
…om voor de nodige arbeidskrachten te zorgen en ze te onderhouden.
Op enkele honderden meters van bekende geogliefen…
…vond ons LiDAR-team geogliefen waar niemand van afwist.
Wat kunnen we in hemelsnaam ontdekken…
…als we honderden kilometers het dichte regenwoud intrekken?
Dit heeft ons begrip van Amazonia helemaal veranderd.
Dit is een gigantisch fenomeen…
…dat de geschiedenis van het continent en van de hele wereld verandert.
We kunnen het verhaal van Amerika pas echt vertellen…
…als we nog veel meer weten…
…over wat er gaande was in de Amazone…
…niet 1000 jaar geleden, maar 10.000, 20.000, 30.000 jaar geleden.
We moeten terug blijven gaan en onze ogen niet sluiten voor deze mogelijkheden.
En er is aanlokkelijk bewijs van dat verre verleden…
…op 1600 kilometer ten noordoosten van Acre.
Ik ben in het nationaal park Monte Alegre op de noordoever van de Amazone.
Hoewel het Amazonebekken grotendeels vlak is en gehuld in bomen…
…torenen hier karakteristieke rotspartijen boven het bladerdak uit.
Archeoloog en antropoloog dr. Christopher Davis…
…onderzoekt al jaren een ontdekking die de geschiedenis kan veranderen…
…hoog op een van deze richels.
Dit is Serra do Paituna…
…Heuvel van het Zwarte Meer…
…een torenhoge steile rots…
…versierd met schijnbaar oude, geschilderde afbeeldingen.
Bedankt dat je de weg wijst.
We zijn duidelijk omgeven door deze geweldige kunst hier.
Hoe komt het dat je dit ging onderzoeken?
Ik ben met archeologie begonnen toen ik afgestudeerd was.
Ik wist niet dat er rotskunst was in Amerika.
En ik was er dus ondersteboven van.
Deze afbeeldingen noemen we pictogrammen.
Sommige zijn heel simpel.
Misschien een slang die over de rots glijdt.
Andere stellen complexere geometrische patronen voor.
De vraag is: wanneer zijn die afbeeldingen geschilderd?
De kunst zelf is niet te dateren.
Dus zochten dr. Davis en z'n team naar andere bewijzen.
Waarop is je datering van deze site gebaseerd?
Op de opgraving die we hier hebben gedaan.
We vonden stukken verkoold hout, meestal palmhout, wat verkoolde zaden.
Ook bewijzen van een kampvuur.
De resultaten waren echt onverwacht.
De oudste data die de radiokoolstofdatering opleverde…
…waren ongeveer 13.200 jaar geleden.
Fascinerend.
HEDEN
Meer dan 13.000 jaar oud…
13.200 JAAR GELEDEN
…zijn dit de oudste rotsschilderingen die ooit in Amerika zijn gevonden.
Kunst gemaakt tijdens de laatste ijstijd…
…door mensen die hier, naar het schijnt, plots opdoken…
…diep in de Amazonewildernis.
Duizenden jaren geleden was dit veel feller, veel helderder.
De afbeeldingen zijn geschilderd met rode en gele oker…
…en schijnbaar behandeld om ze bestendig te maken.
Ik heb hier als experiment met oker op de rots getekend en het spoelt weg.
Er moet dus een bindmiddel zijn. -Ja. Een heel goed bindmiddel.
We vermoeden dat ze het vermengden met boomhars…
…en de hars wordt bijna amber, maar redelijk doorzichtig.
Dat wijst erop dat de makers van deze schilderingen…
…ervaring hadden met het maken van dit soort schilderingen.
En ze wisten hoe ze de verf bestendig konden maken.
Absoluut. En daarnaast geeft het blijk van voorbereiding en tijd.
Wat mij het meeste boeit, zijn de vele handafdrukken…
…dat intieme menselijke contact uitgedrukt in de handafdrukken in de rotskunst.
Het is bijna alsof ze de muur aanraakten…
…en door de muur ons aanraken en een boodschap naar de toekomst sturen.
Er is nog meer paleolithische kunst gevonden in de westelijke Amazone.
Zoals deze muurschildering in de Colombiaanse jungle…
…waar 12.600 jaar oude afbeeldingen mensen voorstellen…
…naast wat wezens uit de ijstijd lijken te zijn.
We zien een ooggetuigenverslag van het samenleven van mensen…
…met al lang uitgestorven megafauna uit de ijstijd.
SERRA DA CAPIVARA BRAZILIË
De schilderingen ten oosten van de Amazone gaan nog verder terug in de tijd…
13.200 JAAR GELEDEN
…tot meer dan 25.000 jaar geleden.
25.000 JAAR GELEDEN
Dat betekent dat er 2000 jaar voor de jager-verzamelaars…
…in White Sands, New Mexico…
…in de bossen van Zuid-Amerika al andere mensen leefden…
…die dit soort kunst maakten.
En in grote hoeveelheden.
Dat zou het onderzoek moeten stimuleren…
…naar wat die mensen misschien in Amerika deden…
…gedurende die tienduizenden jaren…
…waarvan archeologen dachten dat daar geen mensen waren.
Over Serra do Paituna weet dr. Davis één ding zeker.
Wie ze ook waren en wat ze ook deden…
…de rotsschilders hier zijn er plots mee gestopt.
Dus de eerste mensen in deze regio waren hier, maakten de kunst…
…en ongeveer 12.700 jaar geleden waren ze weg.
Werd het gebied toen verlaten? -Daar lijkt het op.
Geruime tijd. Duizenden jaren.
Voor mij is 12.700 jaar geleden een belangrijke datum.
Data hebben altijd foutenmarges.
Maar dat is heel dicht bij het begin van de Jongere Dryas-klimaatafwijking.
Ik vraag me af of er een verband is.
Toen doken de temperaturen ineens naar beneden…
…en woedden er onverwachts branden over de hele planeet.
En de zeespiegel steeg.
Dat catastrofale tijdperk horen we nog nagalmen…
…in de verhalen van Amazonia.
Talloze mythen en legendes over een oude ramp…
…worden nog overal in de Amazone verteld.
En er is er één die ik bijzonder intrigerend vind.
Volgens het inheemse Tiriyó-volk…
…zeiden de hemelgeesten lang geleden tegen een sjamaan…
…dat er een grote overstroming zou komen als straf voor de slechtheid van het volk.
Sommigen sloegen acht op z'n waarschuwing en vluchtten de berg Kantani op.
Maar de meesten kwamen om in de zondvloed.
Uiteindelijk trok het water zich terug…
…en konden de overlevenden opnieuw beginnen.
Wereldwijde verhalen spreken van een gouden tijdperk.
Er was een tijd dat mensen in harmonie met elkaar leefden.
Maar ze lieten die hoge normen varen…
…werden gestraft met een overstroming, een wereldwijde vernietiging…
…en van de aardbodem weggevaagd.
De wereldwijde verspreiding van die gedeelde mythe kan geen toeval zijn.
Die oude verhalen zijn misschien onze laatst overgebleven herinneringen…
…van echte gebeurtenissen die wereldwijd plaatsvonden…
…rond het einde van de ijstijd…
…tijdens een periode van rampen die wij de oude apocalyps noemen.
Er zijn steeds meer bewijzen…
…dat de aarde het pad kruiste van komeetbrokstukken.
De redenering is dat meerdere inslagen van stukken komeetpuin…
…de Jongere Dryas-klimaatcrisis hebben veroorzaakt, 12.800 jaar geleden.
Het is een idee dat we blijven tegenkomen. Het heet de Jongere Dryas-impacthypothese.
Zowel op het zuidelijk als op het noordelijk halfrond…
…hebben wetenschappers zwarte, matte lagen ontdekt…
…met sporen van nanodiamanten, platina en iridium…
…wat wijst op een kosmische inslag of een explosie in de lucht.
Maar hier in de Amazone zien we misschien ander bewijs…
…gegrift in deze muren.
Er zijn meerdere afbeeldingen van kometen.
Maar op één muurvak in het bijzonder zien we een komeet…
…die naar boven gericht is.
De staart gaat omlaag, de kop gaat omhoog.
Boven de komeet is de zon afgebeeld.
Ik stond perplex toen ik het voor het eerst zag…
…want je ziet normaal geen komeet voor zonsondergang.
De meeste kometen zijn makkelijk te onderscheiden door hun staart…
…meestal alleen zichtbaar boven de ondergaande zon…
…als ze er vandaan bewegen.
Het zou toch onmogelijk zijn om een komeet onder de zon te zien, op klaarlichte dag?
Dus vroeg ik me af: wanneer kun je een komeet met de kop omhoog zien…
…voor de zon ondergaat?
Tijdens een zonsverduistering?
En dus begon ik in astronomiesoftware te zoeken.
En er was een eclips tegenover die afbeelding…
…zo'n 13.027 jaar geleden. -Oké.
En er was een komeet in de buurt van de zon.
Als een eclips de zon verduisterde…
…zou je die komeet misschien plots kunnen zien…
…en hij zou met z'n kop naar de zon gericht zijn.
Dus dat zien we in de kunst? -De kunst lijkt dat te laten zien.
Zou dit een bewijs kunnen zijn van de komeet die volgens velen uiteenviel…
…de aarde onder puin bedolf en de Jongere Dryas veroorzaakte?
Ik denk dat de Ouden al waarschuwingen uit de lucht kregen.
Ze beseften dat er aan de hemel iets was veranderd…
…en misschien schilderden ze de eerste tekenen van de apocalyps…
…die eraan kwam.
De timing komt zeker overeen met het moment dat mensen deze rots verlieten.
Archeologen speculeren niet graag, maar ik vraag het toch.
Heeft de Jongere Dryas plots een einde gemaakt aan die activiteit?
Je kunt er zeker niet omheen omdat het precies in die periode gebeurt.
Wat denk je persoonlijk van de mensen die deze kunst hebben gemaakt?
Welk beeld heb je van ze?
Je kunt je moeilijk voorstellen…
…hoe dapper je moet zijn om naar een nieuwe omgeving te komen.
Ze waren pioniers.
Maar hoe zijn die pioniers hier om te beginnen beland?
Wetenschappers die die vraag onderzochten, hadden in 2015 sensationeel nieuws.
Ze ontdekten dat leden van bepaalde inheemse Amazonestammen…
…een specifieke DNA-marker gemeen hebben…
…met mensen van de andere kant van de Stille Oceaan.
Dat we die vinden bij geïsoleerde stammen in het Amazonegebied…
…en in Papoea-Nieuw-Guinea, Taiwan en Australië…
…wijst er heel sterk op dat er een directe oversteek was…
…over de Stille Oceaan.
Het is nog verrassender waar dit DNA-deeltje niet is.
Dit DNA-deeltje is nergens te vinden in Noord-Amerika.
Als Amerika helemaal via het land bevolkt werd…
…zouden we dat DNA-deeltje moeten terugvinden in Noord-Amerika…
…en in Zuid-Amerika.
Bovendien is het DNA-deeltje heel oud.
Minstens 10.000 jaar oud.
Niemand zou de Stille Oceaan over hebben kunnen steken…
…van de ene naar de andere kant, 10.000 of 11.000 jaar geleden.
Dat dat toch is gebeurd, zet het hele verhaal op z'n kop.
Als er één plek is die aanwijzingen kan bevatten…
…over wie toen de Stille Oceaan overstak…
…dan is het deze.
Dit is een van 's werelds meest afgelegen bewoonde eilanden…
…3.700 kilometer ten westen van Zuid-Amerika…
…en 4.200 kilometer ten oosten van Tahiti.
Op paaszondag 1722…
…stuitten Nederlandse ontdekkingsreizigers op dit kleine stukje land…
STILLE OCEAAN
…verloren in de Stille Oceaan.
Dus noemden ze het Paaseiland.
Maar ze waren stomverbaasd dat het bewoond was…
…door een volk dat hun thuis vandaag…
…Rapa Nui noemt.
Kijk naar de geografie.
Het ligt gewoon in het midden van de Stille Oceaan…
…dit piepkleine stipje land.
Dus het eerste opmerkelijke feit is: hoe hebben mensen het gevonden?
Hoe komt het dat iemand zich ooit op Paaseiland heeft gesetteld…
…in die enorme wildernis van de Stille Oceaan?
Dat pan-Pacifische DNA-deeltje overtuigt mij…
…dat dit eiland een sleutelrol kan spelen in mijn reconstructie van het verhaal…
…van een verloren beschaving uit de ijstijd.
Waarom?
Vanwege deze…
…enorme megalithische beelden die boven het landschap uit torenen…
…waar Rapa Nui tegenwoordig beroemd om is.
In de Stille Oceaan…
…vind je op enkele eilanden opmerkelijke megalithische bouwwerken.
Maar de grootste concentratie van zulke monumenten vind je hier.
De eilandbewoners noemen ze moais.
Er zijn er meer dan 1000…
…op een afgelegen rots kleiner dan Washington, DC.
Vele staan samen langs de kust…
…en kijken naar het binnenland…
…en andere vond men op schijnbaar willekeurige plekken…
…alsof een enorm project halverwege in de steek werd gelaten.
Voor mij is Paaseiland gewoon een van de betoverendste plekken op aarde.
De grote moai-beelden…
…menselijke figuren gehouwen uit het zachte vulkanische gesteente.
Het confronteert ons met een mysterie, dat uitgelegd moet worden.
Wie waren de beeldhouwers van deze gigantische beelden?
Wat wilden ze bereiken…
…en waarom deden ze zo veel moeite om het te bereiken?
Dit zijn puzzels die geen definitieve oplossing hebben, er is alleen speculatie.
Het hiaat in onze kennis komt vooral door de verwoesting…
…aangericht door buitenstaanders.
In de 19e eeuw…
…werd het Rapa Nui-volk zwaar uitgedund door slavenroof…
…en ziekte.
Een kleine kern had z'n toevlucht gezocht in ondergrondse lavabuizen zoals deze.
Ik zeg vaak dat we een soort zijn met geheugenverlies…
…en dat geldt bij uitstek voor Paaseiland vanwege z'n tragische geschiedenis.
Want vanaf het moment dat Paaseiland in aanraking kwam met de westerse cultuur…
…sloeg het noodlot toe.
Alle ouderen, die de herinneringen hadden bewaard, werden meegenomen.
Sommige slaven werden later gerepatrieerd, maar brachten dodelijke ziekten mee terug…
…waardoor de resterende inwoners bijna allemaal stierven.
Leo Pakarati is een inheemse documentairemaker…
…wiens familie de mondelinge overlevering van Rapa Nui al generaties lang bewaart.
Hij is zich pijnlijk bewust van wat er verloren is gegaan tijdens de slavenroven.
Al wat bewaard is gebleven van de origine van Paaseiland…
…is de herinnering die de 19e eeuw heeft overleefd.
Op een bepaald moment in de geschiedenis waren we maar met 111 mensen hier.
Dat was een grote ramp.
Ook cultureel, omdat je veel mensen nodig hebt om de kennis te behouden.
Weinig mensen, weinig kennis.
Toen zijn we een groot deel van onze geschiedenis verloren.
Maar ondanks die enorme tegenslagen…
…hebben de Rapa Nui herinneringen bewaard…
…over het intrigerendste mysterie van dit kleine eiland.
Wat zeggen de oude verhalen over de moais?
De echte naam van de moai is te aringa ora o te Tupuna.
'Het levende gezicht van onze voorouders'. Dat is de naam.
Het idee is dat de moai een echte persoon voorstelt.
Tijdens zijn leven was die persoon speciaal, belangrijk.
Volgens de Rapa Nui-overlevering…
…werden die belangrijke voorouders herdacht in de moais.
Bepaalde elementen zijn kenmerkend voor hun rang.
Sommige moais hebben korte oren, andere lange. Hoe komt dat?
Door de sociale klassen op het eiland.
Sommige mensen hadden tijd voor lange oorbellen.
Ze hadden ook lange nagels. Dat beeldt een sociale klasse uit.
Dus die lange vingers van de moais zijn eigenlijk nagels?
Ze hebben lange vingers en sommige hebben ook heel lange, gebogen nagels.
Ik kan niet anders dan parallellen zien…
…met soortgelijke oude beelden die elders werden gevonden.
Op het Indonesische eiland Sulawesi…
…vinden we 4000 jaar oude megalithische figuren…
…in een opmerkelijk vergelijkbare houding en met handen in een soortgelijke positie.
Zelfs in Turkije, aan de andere kant van de wereld…
…neemt het beeld van de Urfa-man, dat dateert uit de ijstijd…
…een vergelijkbare houding aan, z'n handen gevouwen over z'n buik.
Een even intrigerende parallel vind je ook in Turkije…
…in de tien ton wegende megalithische pilaren van Göbekli Tepe.
Deze pilaren zijn 11.600 jaar oud.
Kunnen de overeenkomsten tussen deze ontwerpen door tijd en ruimte…
…het bewijs zijn van één gedeelde vooroudercultuur…
…die een erfenis van ideeën achterliet voor latere volkeren?
Er zijn geen documenten die de oorsprong van deze beelden kunnen verklaren.
Maar volgens de verhalen van de Rapa Nui…
…zijn de moais niet alleen megalithische gedenktekens.
Ze channelen ook een heilige spirituele kracht van hun voorouders…
…een energie die bekendstaat als mana.
Vertel eens over mana.
Mana is heel belangrijk. Mana is de energie. Alle mensen hebben mana.
Alle stenen, alle elementen in het universum hebben mana.
Dus de moais zitten vol met mana?
Ja. Als iemand sterft, laat de familie een moai maken.
De bedoeling is dat de ziel, de mana, de geest van die persoon in de moai gaat.
Interessant om te weten is dat die mana pas begint te stromen…
…nadat de moais op hun plaats zijn gezet en netjes zijn afgewerkt.
Zodra de moai veilig op het platform staat…
…houwen de te Puna, de voorouders, eerst de gaten voor de ogen…
…en later zetten ze er koraal in voor het witte deel…
…en soms obsidiaan of andere stenen voor de ogen.
Op dat moment is het geen moai meer. Nu is het aringa ora o te Tupuna.
Het levende gezicht van onze voorouders. -Zodra hij ogen heeft?
En vanaf het platform, vanaf de ahu…
…kijkt de moai naar het dorp en beschermt de familie.
Dat is de functie van de moai.
De moais zijn duidelijk heilig voor de Rapa Nui.
Maar betekent dat dat zij ze hebben gebeeldhouwd?
Of zouden de moais hier al zijn geweest?
In dat geval moeten we de hele tijdlijn herzien…
…van het bevolken van Rapa Nui.
We bekijken een alternatief scenario…
…waarin het voor het eerst werd verkend door heel geavanceerde zeevaarders…
…veel verder terug in de prehistorie dan nu wordt gedacht.
Op basis van genetische tests weten we dat het Rapa Nui-volk…
…afstamt van die geweldige zeevaarders, de Polynesiërs.
De Polynesiërs waren fantastisch geavanceerde zeevaarders…
…en bevolkten vele delen van de Stille Oceaan…
…tijdens de Polynesische expansie zo'n 3000 jaar geleden.
Koolstofdatering van de oudste nederzettingen hier doet vermoeden…
…dat Rapa Nui een van de laatste eilanden was die ze bereikten…
…zo'n 1100 jaar geleden.
Volgens nieuw onderzoek…
…kwamen de eerste mensen hier nog recenter aan…
…amper 800 jaar geleden of minder.
En toch zijn er fragmenten van een ander, eerder oorsprongsverhaal…
…die de archeologische tijdlijn lijken tegen te spreken, hier in leven gehouden.
Ik ben een bevoorrechte getuige van de viering daarvan.
De overleveringen spreken van een oerland met de naam Hiva…
…een groot eiland verwoest door een wereldwijde overstroming…
…die hun voorouders dwong te vluchten.
Volgens dat verhaal werd de grote koning van Hiva, Hutu Matu'a…
…gewaarschuwd dat z'n eilandnatie een vreselijke zondvloed zou meemaken…
…en voor altijd zou verdwijnen.
Geleid door een visioen stuurde hij zeven uitverkorenen in zeevarende kano's…
…in de richting van de rijzende zon op zoek naar een nieuw thuis.
Na weken op zee gingen ze veilig aan land op het eiland Rapa Nui…
…waar later Hutu Matu'a en honderden van z'n mensen naartoe kwamen…
…om hun beschaving weer op te bouwen.
Volgens de verhalen was er dus een overstroming en een expeditie…
…en we moeten ons afvragen: is er zoiets gebeurd?
Je moet teruggaan naar het einde van de laatste ijstijd…
…voor het soort overstroming dat een heel land onder water zou zetten.
De naam van dat verzonken eiland, Hiva, betekent in Rapa Nui-taal 'ver land'…
…wat erop wijst dat het geen land was dat de Polynesiërs kenden.
Maar de komst van een groep van zeven over zee na een tijd van grote rampen…
…is een verhaal dat we in heel de oude wereld tegenkomen…
…van de Abgal in Mesopotamië…
…tot de zeven wijzen van Egypte…
…en India's zeven rishi's.
Die verhalen spreken vaak van een kleine groep overlevenden van de overstromingen…
…die in een tijd van chaos aankomen in een ver land…
…met een missie om de beschaving herop te bouwen.
Toeval? Kunnen die verhalen herinneringen zijn aan echte gebeurtenissen…
…ervaren door veel oude culturen over de hele wereld?
Cruciaal is dat de legende van Hotu Matu'a en Hiva geen datum heeft.
Dat roept bij mij vragen op over wanneer Paaseiland voor het eerst werd bevolkt.
Ik betwist de Polynesische expansie niet.
Ik betwist niet dat de huidige bevolking van Paaseiland…
…een Polynesische bevolking is.
Maar kunnen ze zich daar eerder hebben gevestigd?
Helaas kunnen de moais ons niet helpen met het antwoord op die vraag.
De typische moais zijn gehouwen uit een vrij zacht gesteente, tufsteen…
…een soort versteende vulkanische as. Op zich zijn ze niet te dateren.
Bij gebrek aan direct bewijs…
…van wanneer deze megalithische beelden zijn gehouwen…
…dateerden archeologen de organische stof…
…die vastzit in de Ahu-platformen, waarop veel moais staan.
Een voorbeeld.
Ahu Nau Nau zou tussen de 400 en 900 jaar oud zijn.
400-900 JAAR GELEDEN
Volgens historici begonnen de eilandbewoners toen de moais te houwen.
Maar als dat waar is, betekent dat…
…dat na een paar eeuwen van een eenvoudig leven…
…zonder spoor dat ze de nodige vaardigheden ontwikkelden…
…het Rapa Nui-volk plots aan dit gigantische project begon…
…dat doorging tot een paar decennia voor de Europeanen arriveerden.
Veel platformen zijn heel primitief in vergelijking met de beelden.
En we moeten ons afvragen:
zijn de platformen wel even oud als de beelden die erop staan?
Of is het mogelijk dat de beelden opnieuw werden geplaatst…
…door laatkomers op Paaseiland…
…waardoor wij de ouderdom van de beelden verkeerd inschatten…
…op basis van de platformen?
In de geschiedenis zijn veel objecten van grote culturele waarde…
…later verplaatst naar een nieuwere omgeving.
VENETIË
In Venetië zijn de vier tetrarchen van de Basiliek van San Marco…
…eigenlijk in Constantinopel gehouwen…
…zo'n 900 jaar voordat ze daar werden geïnstalleerd.
En de renaissancefontein voor het Pantheon in Rome is lang niet zo oud…
…als de Egyptische obelisk die hij ondersteunt.
Veel van die enorme beelden werden verplaatst en in andere posities gezet.
En ik denk dat het mogelijk is…
…dat de beelden er al waren toen de eerste Polynesiërs arriveerden.
En dat ze geadopteerd werden door de nieuwe kolonisten…
…en opgenomen in hun cultuur.
Dat idee wordt gestaafd door Ahu Nau Nau…
…waar een ander, erg verweerd moai-hoofd wordt gebruikt…
…als fundering, bewust daarvoor hergebruikt.
Nog een hint dat de moais veel ouder zouden kunnen zijn dan we dachten…
…vinden we bij de uitgedoofde vulkaan…
…waar bijna alle megalieten werden uitgehakt en gevormd.
In de zuidoostelijke hoek van het eiland is een uitgedoofde vulkaan, Rano Raraku.
Het is een opvallend element in het landschap.
Op de hellingen liggen de overblijfselen van honderden deels voltooide moais.
Het is echt een van 's werelds meest mysterieuze plekken.
Bijna 400 moais, verspreid over de vulkaan…
…in verschillende stadia van voltooiing.
Vele steken maar net boven de grond uit.
Hun gedrongen romp zit diep vast in sediment.
Deze sedimentatie kan het gevolg zijn van aardverschuivingen, modderstromen…
…of zelfs tsunami's.
Maar hoewel ze misschien scheef staan…
…staan de meeste beelden overeind en zijn ze niet omgevallen…
…zoals je zou verwachten na zo'n gebeurtenis.
Dus wat is hier echt gebeurd?
Eeuwenlang verhulde het sediment het bewijs.
Tot in 1914 archeologen met opgravingen begonnen.
Zoals je op deze foto ziet…
…zijn sommige moais veel meer dan gewoon kop en schouders…
…en is de hele romp diep in de helling vast komen te zitten…
…iets wat pas in de jaren 50 volledig aan de wereld werd onthuld…
…door de beroemde etnograaf Thor Heyerdahl.
Thor Heyerdahl was een opmerkelijk mens.
Ik heb hem meer dan eens mogen ontmoeten.
Hij was bereid conventies te betwisten.
Hij was ervan overtuigd dat er stukken ontbraken in het verhaal van ons verleden.
En hij probeerde aan te tonen dat ver in de prehistorie…
…mensen al in staat waren tot prestaties…
…die wij meestal aan veel latere periodes toeschrijven.
Zoals dit mysterieuze moai-bouwproject.
Volgens archeologen werden de laatste moais zo'n 400 jaar geleden gebeeldhouwd.
Maar het lijkt op zo'n klein eiland onwaarschijnlijk…
…dat zo'n enorme massa sedimentatie…
…zich in zo'n korte tijd kan hebben opgehoopt.
Geen van deze moais lijkt met opzet te zijn begraven.
Is er dan een andere verklaring?
Zou het kunnen dat dit het eindresultaat is…
…van een sedimentatieproces…
…dat niet honderden, maar duizenden jaren heeft geduurd?
Het probleem met die theorie?
Er is geen bewijs van menselijke bewoning zo ver terug.
Of toch?
Ondertiteld door: Mireille Van Overmeiren