โครงสร้างขนาดมหึมาในแอมะซอนพวกนี้
(ภูมิภาคอาเกร บราซิล)
บ่งบอกถึงความอุตสาหะอันยิ่งใหญ่ของมนุษย์
แต่มีพวกมันอยู่ที่นั่นเท่าไรกันล่ะ
เล่าสิ่งที่คุณพบให้ฟังทีครับ
- คุณเห็นต้นไม้พวกนี้ไหมครับ - ครับ
- ทีนี้ก็ภูมิประเทศ - เราลบต้นไม้ออก
ว้าว
- ว้าว - เหลือเชื่อเลย
ศาสตราจารย์พาร์ซิเนนและทีมงาน พบจีโอกลิฟเรขาคณิตใหม่เก้ารอย
ที่ถูกซ่อนไว้ใต้ผืนป่า
ตรงนี้เรามีรูปกลมแปดเหลี่ยม
รูปแปดเหลี่ยมนี้ มีขนาดราว 100 เมตร
- เส้นผ่านศูนย์กลาง 100 เมตร - เส้นผ่านศูนย์กลาง
สุดยอดเลยครับ ไม่มีใครรู้ว่ามันอยู่ที่นั่น
จนกระทั่งคุณเอาไลดาร์ขึ้นไปบิน
ไม่มีใครรู้เรื่องนี้เลย
ครับ เหลือเชื่อจริงๆ ที่เทคโนโลยีนี้เปิดเผยอะไรได้บ้าง
ขยับไปดูเค้าโครงน่าสนใจตรงนี้กัน
จีโอกลิฟสองรอยนี้เกือบจะซ้อนทับกัน
และดูเหมือนจะเชื่อมต่อกัน
มันอาจเชื่อมกับรอยอื่นๆ ด้วย
นี่คือถนนที่มีกำแพงดินขนาบทั้งสองข้าง
- ถนนโบราณเหรอ - ถนนโบราณครับ
พาไปยังกำแพงดินสี่เหลี่ยมใหญ่ๆ
- ครับ - น่าทึ่งมาก
ถ้าจีโอกลิฟเหล่านี้ถูกสร้างขึ้น ช่วงเดียวกับรอยอื่นๆ ที่อยู่ใกล้เคียง
ถนนเหล่านี้ก็ชี้ให้เห็นว่าเคยมีอารยธรรม ที่มีการจัดระบบอย่างดีเจริญรุ่งเรืองที่นี่
อย่างน้อย 2,500 ปีก่อน
(ราว 2,500 ปีก่อน)
และมีหลักฐานว่าพวกมันอาจอยู่แถวนี้
มานานกว่านั้นมาก
เราพบว่ารอยพวกนี้หลายแห่ง
ถูกสร้างขึ้นมาแล้วเมื่อ 10,000 ปีก่อน
(ราว 2,500 ปีก่อน)
เราไม่อาจแน่ใจได้เลยว่าพวกนี้เป็นจีโอกลิฟ ที่ถูกบูรณะและเก่าแก่กว่านั้นหรือไม่
แต่ที่เรารู้ก็คือมีมนุษย์อาศัยอยู่ในพื้นที่นั้น
และหลักฐานนั้นก็พาย้อนกลับไป กว่า 10,000 ปีในอดีต
และพาเราไปใกล้กับจุดสิ้นสุด ของยุคน้ำแข็งครั้งสุดท้าย
ไม่ว่าพวกมันจะเก่าแก่แค่ไหน
ขนาดของโครงการนี้ก็น่าทึ่งจริงๆ
นี่เลยทำให้เกิดคำถามว่า
ต้องใช้คนเท่าไรในการสร้างอะไรแบบนี้
เราคิดว่าน่าจะใช้เป็นแสนๆ คนเลย
ครับ ต้องใช้กำลังคนที่อาศัยอยู่ที่นี่ หลายแสนคนแน่นอน
น่าทึ่งจริงๆ
ศาสตราจารย์พาร์ซิเนนไม่ได้บอกว่า
คนพวกนั้นทั้งหมดสร้างจีโอกลิฟ
แต่ประชากรจำนวนมากขนาดนั้น ต้องมีอยู่ที่นี่เป็นเวลานาน
เพื่อจัดหาและช่วยเหลือเรื่องแรงงานที่จำเป็น
ในระยะไม่กี่ร้อยเมตรใกล้กับจีโอกลิฟที่ถูกพบแล้ว
ทีมไลดาร์ของเราพบจีโอกลิฟที่ไม่มีใครรู้จักเพิ่ม
แล้วเราจะค้นพบอะไรอีก
ถ้าค้นลึกเข้าไปในป่าฝนแห่งนี้อีกหลายกิโลเมตร
นี่เปลี่ยนแปลงสิ่งที่เราเคยเข้าใจ เกี่ยวกับแอมะซอเนียไปเลย
เรากำลังเจอปรากฏการณ์ที่ยิ่งใหญ่มากที่นี่
ที่ต้องมาเปลี่ยนประวัติศาสตร์ของทวีปอเมริกา
และเปลี่ยนประวัติศาสตร์ของโลกเลย
(หายนะอารยะธรรมโบราณ อเมริกา)
(ตอนที่สอง)
เราไม่อาจบอกเล่าเรื่องราวของทวีปอเมริกาได้
จนกว่าเราจะมีความรู้ที่สมบูรณ์มากขึ้น ว่าเกิดอะไรขึ้นในแอมะซอน
ไม่ใช่แค่ 1,000 ปีก่อน แต่เป็น 10,000 ปีก่อน 20,000 ปีก่อน
หรือ 30,000 ปีก่อนเลย
เราต้องสืบสาวกลับไปเรื่อยๆ
เราไม่ควรปิดใจต่อความเป็นไปได้พวกนี้
และมีหลักฐานน่าตื่นเต้น ที่ชี้ว่ามีประวัติศาสตร์ที่เก่าแก่กว่านั้น
อยู่ห่างไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ ของอาเกรราว 1,600 กม.
ผมมาที่อุทยานแห่งชาติมอนเตอาเลเกร
ทางฝั่งเหนือของแม่น้ำแอมะซอน
(มอนเตอาเลเกร)
แม้ว่าลุ่มแม่น้ำแอมะซอนส่วนใหญ่ จะเป็นที่ราบและปกคลุมด้วยต้นไม้
แต่ที่นี่มีโขดหินโดดเด่น ตั้งตระหง่านอยู่เหนือยอดไม้
ดร.คริสโตเฟอร์ เดวิส นักโบราณคดีและนักมานุษยวิทยา
ใช้เวลาหลายปีตรวจสอบการค้นพบ ที่อาจเปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์
ที่อยู่บนสันเขาเหล่านี้
นี่คือเซร์รา โด ไพทูน่า
(เซร์รา โด ไพทูน่า)
เนินเขาแห่งทะเลสาบแบล็กวอเตอร์
ผาหินสูงตระหง่านประดับประดาด้วย
สิ่งที่ดูเหมือนเป็นภาพเขียนสีโบราณ
ขอบคุณที่นำทางนะครับ
ตอนนี้เราอยู่ท่ามกลางศิลปะที่น่าทึ่งนี้
อะไรทำให้คุณมาทำการตรวจสอบ และสำรวจนี้ครับ
ผมเริ่มทำงานด้านโบราณคดี ตอนเป็นนักศึกษาปริญญาโท
ผมไม่เคยรู้มาก่อนว่าทวีปอเมริกา มีศิลปะบนก้อนหินด้วย
เรื่องนี้ทำให้ผมตะลึงไปเลย
ภาพเหล่านี้เรียกว่าพิกโตกราฟ
บางภาพก็เรียบง่ายมาก
อย่างเช่นงูเลื้อยบนหิน
ภาพอื่นเป็นลวดลายเรขาคณิตที่ซับซ้อนกว่า
คำถามสำคัญคือภาพเหล่านี้ถูกวาดขึ้นเมื่อไร
ตัวภาพวาดไม่สามารถระบุอายุได้
ดังนั้นดร.เดวิสและทีมของเขา จึงมองหาหลักฐานอื่น
ตอนนี้คุณใช้อะไรระบุอายุของจุดนี้ครับ
มันได้มาจากการขุดที่เราเคยทำด้านหลังนี่น่ะครับ
(ปี 2011)
เราพบเศษไม้ที่ผ่านการเผา ส่วนใหญ่เป็นไม้ปาล์ม กับเมล็ดพืชที่ถูกเผา
เราพบหลักฐานการมีไฟในสมัยนั้นด้วย
ผลลัพธ์นั้นคาดไม่ถึงจริงๆ
ผลการหาอายุเรดิโอคาร์บอน
วันที่เก่าแก่ที่สุดที่เราพบคือ ราว 13,200 ปีก่อนปัจจุบัน
น่าทึ่งมากครับ
(ปัจจุบัน)
ย้อนกลับไปกว่า 13,000 ปี
(ราว 13,200 ปีก่อน)
เรากำลังมองดูงานศิลปะที่เก่าแก่ที่สุดบางส่วน ที่พบในทวีปอเมริกา
งานศิลปะที่สร้างขึ้นในยุคน้ำแข็งครั้งสุดท้าย
โดยผู้คนที่เราได้หลักฐานมาว่า จู่ๆ พวกเขาก็ปรากฏตัวขึ้นที่นี่
ในป่าลึกของแอมะซอน
คุณคงนึกภาพออกนะครับ เมื่อหลายพันปีก่อน
ภาพพวกนี้คงสดใสและมีชีวิตชีวากว่านี้มาก
ภาพเหล่านี้ถูกวาดด้วยดินออร์คสีแดงและเหลือง
และดูเหมือนจะถูกทำให้ทนทานด้วย
ผมเคยทำการทดลองที่นี่ด้วย
ด้วยการเอาออร์คมาวาดลงบนก้อนหิน ออร์คมันถูกชะล้างออกไปเลยครับ
ครับ แปลว่าต้องมีสารยึดเกาะ
ต้องมีสารยึดเกาะ และต้องเป็นตัวที่มีประสิทธิภาพมาก
เราคิดว่าพวกเขาคงผสมออร์คกับยางไม้
แล้วยางไม้จะกลายเป็นคล้ายๆ อำพัน แต่ว่าใส
งั้นนั่นก็บอกว่าคนที่สร้างภาพวาดพวกนี้
ข้อแรก มีประสบการณ์ในการทำภาพวาดแบบนี้
และพวกเขาก็พัฒนาความรู้ เรื่องการทำให้ภาพวาดทนทาน
แน่นอนครับ และนอกจากนั้น มันแสดงถึงการเตรียมตัวและเวลา
สิ่งที่ทำให้ผมสนใจมากที่สุดคือรอยมือมากมาย…
ที่บ่งบอกถึงการสัมผัสของมนุษย์ ผ่านทางรอยมือในศิลปะบนก้อนหิน
มันเกือบเหมือนว่าพวกเขาสัมผัสกำแพงหิน
และผ่านกำแพงหินนั้น ก็มาสัมผัสกับเรา
เป็นการส่งสารถึงอนาคต
(เซร์ราเนีย เดอ ลาลินโดซา โคลอมเบีย)
มีการพบศิลปะยุคก่อนประวัติศาสตร์เพิ่ม ในตะวันตกของแอมะซอน
เช่นภาพจิตรกรรมฝาผนังที่ซับซ้อนนี้ ในป่าโคลอมเบีย
ที่มีภาพวาดรูปคนอายุ 12,600 ปี
ควบคู่กับภาพที่ดูเหมือนสัตว์ในยุคน้ำแข็ง
เรากำลังเห็นการบอกเล่าเรื่องราว จากพยานในเหตุการณ์ที่มนุษย์
อยู่ร่วมกับเมกาโฟนา สัตว์ยุคน้ำแข็งที่สูญพันธุ์ไปนานแล้ว
(เซร์รา ดา คาปิวารา ปราซิล)
และทางตะวันออกของแอมะซอน อายุของภาพวาดเหล่านี้เก่าแก่ขึ้นไปอีก
สู่ช่วงกว่า 25,000 ปีก่อน
(ราว 25,000 ปีก่อน)
ซึ่งแปลว่า 2,000 ปีก่อนที่พวกที่ล่าสัตว์ และเก็บของป่าเหล่านั้นจะอาศัยอยู่
ที่ไวต์แซนส์ในเม็กซิโก
มีคนอยู่อาศัยในป่าของอเมริกาใต้แล้ว
และสร้างสรรค์ภาพวาดแบบนี้
และทำออกมาเยอะมากด้วย
นี่น่าจะทำให้มีการสำรวจเพิ่มเติม
มนุษย์ในยุคนั้นอาจทำอะไรกันในทวีปอเมริกา
ในช่วงหลายหมื่นปีที่ผ่านมา
ที่นักโบราณคดีเคยคิดว่า
สมัยนั้นไม่มีมนุษย์อยู่ที่นั่น
ที่เซร์รา โด ไพทูน่า ดร.เดวิสมั่นใจในเรื่องหนึ่ง
ไม่ว่าคนพวกนี้จะเป็นใคร และไม่ว่าพวกเขาจะทำอะไร
จู่ๆ ภาพวาดบนก้อนหินที่นี่ก็หยุดไป
คนกลุ่มแรกๆ ที่เคยอยู่ภูมิภาคนี้ พวกเขามาที่นี่
และก็มาวาดภาพศิลปะ แล้วพอราว 12,700 ปีก่อน
พวกเขาก็หายไป
แปลว่าในช่วงนั้นพื้นที่นี้ถูกทิ้งร้างเหรอครับ
ดูเหมือนจะเป็นแบบนั้นครับ
ถูกทิ้งร้างพักใหญ่เลย เป็นพันๆ ปี
สำหรับผม ช่วง 12,700 ปีก่อน เป็นช่วงเวลาที่มีความสำคัญมาก
(ราว 12,700 ปีก่อน)
จริงอยู่ที่การระบุเวลามักมีความคลาดเคลื่อน
แต่ช่วงนั้นใกล้เคียงมากกับช่วงเริ่มต้น ของความผิดปกติทางภูมิอากาศยังเกอร์ ดรายอัส
ผมเลยอดสงสัยไม่ได้ว่า มันมีความเชื่อมโยงกันไหม
ในช่วงนั้น อุณหภูมิโลกเกิดลดฮวบ
ขณะที่เกิดไฟไหม้อย่างไม่คาดคิดไปทั่วทั้งโลก
และระดับน้ำทะเลก็สูงขึ้น
เราสามารถได้ยินเสียงสะท้อน ของยุคสมัยที่หายนะนี้
ในตำนานเรื่องเล่าของแอมะซอเนีย
มีตำนานและเรื่องเล่ามากมาย เกี่ยวกับหายนะในยุคโบราณ
ที่ยังคงเล่าขานกันทั่วแอมะซอน
และเรื่องนี้ที่ผมพบว่าน่าสนใจเป็นพิเศษ
ตามที่ชนพื้นเมืองเผ่าทิริโยเล่าขานกันมา ในอดีตกาล วิญญาณแห่งท้องฟ้าบอกแก่หมอผี
ว่าจะมีน้ำท่วมใหญ่ที่น่าสะพรึงกลัวเกิดขึ้นในไม่ช้า
เป็นการลงโทษแก่ความชั่วร้ายของผู้คน
บางคนฟังคำเตือนของเขา และหนีไปยังที่ปลอดภัยบนยอดเขาคันตานิ
แต่ส่วนใหญ่เสียชีวิตในน้ำท่วม
ในที่สุดน้ำท่วมก็ลดลง ทิ้งให้ผู้รอดชีวิตเริ่มต้นใหม่
นี่เป็นประเพณีที่เล่าขานกันทั่วโลก มียุคทอง
ช่วงเวลาที่ผู้คนเคยอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข
แต่แล้วสิ่งนั้นกลับเสื่อมถอยลง จากมาตรฐานสูงที่เคยเป็น
และถูกลงโทษด้วยน้ำท่วมครั้งใหญ่ ด้วยการทำลายล้างที่เกิดขึ้นทั่วโลก
ซึ่งกวาดล้างทุกสิ่งออกไปจากพื้นโลก
การที่ตำนานนี้แพร่กระจายไปทั่วโลก ไม่น่าเป็นเรื่องบังเอิญ
ผมเชื่อว่าเรื่องราวโบราณเหล่านี้ อาจเป็นความทรงจำสุดท้ายที่เหลืออยู่
ของเหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้นทั่วโลก
ในช่วงสิ้นสุดยุคน้ำแข็ง
ในช่วงเวลาแห่งความหายนะ
ที่เราเรียกกันว่า มหาวิบัติยุคโบราณ
มีหลักฐานเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
ที่ชี้ให้เห็นว่าโลกได้เคลื่อนผ่าน เส้นทางของเศษซากดาวหาง
และมีการให้เหตุผลว่า การชนเศษซากดาวหางหลายชิ้น
ทำให้เกิดวิกฤตทางภูมิอากาศ ในยุคยังเกอร์ ดรายอัส
เมื่อ 12,800 ปีก่อน
นี่คือแนวคิดที่เราพบบ่อยๆ ที่เรียกว่า สมมติฐานเรื่องผลกระทบจากยังเกอร์ ดรายอัส
ในซีกโลกใต้และซีกโลกเหนือ
นักวิทยาศาสตร์พบชั้นสีดำด้านที่มีลักษณะแบบนี้
แสดงร่องรอยของนาโนไดมอนด์ แพลทินัม และอิริเดียม
บอกถึงการชนของวัตถุจากอวกาศ หรือการระเบิดในอากาศที่เกิดขึ้นใกล้เคียง
แต่ในแอมะซอนแห่งนี้ อาจมีหลักฐานอื่น
ประทับอยู่บนหน้าผา
เรามีภาพวาดดาวหางหลายภาพ
แต่มีภาพหนึ่งน่าสนใจเป็นพิเศษ
คือภาพของดาวหางที่หันหัวขึ้นด้านบน
หางของมันชี้ลง ส่วนหัวชี้ขึ้น
ครับ
บนภาพดาวหางนั้น มีภาพวาดของดวงอาทิตย์อยู่ด้วย
ตอนเห็นมันครั้งแรก ผมงงมาก เพราะปกติคุณจะไม่เห็นดาวหาง
จนกว่าพระอาทิตย์จะตก
ดาวหางส่วนใหญ่สามารถแยกได้ง่าย จากหางของมัน
ปกติมักมองเห็นได้เหนือดวงอาทิตย์ ที่กำลังตกเท่านั้น
โดยหางจะชี้ออกจากดวงอาทิตย์
จึงเป็นไปไม่ได้ที่จะเห็นดาวหาง อยู่ต่ำกว่าดวงอาทิตย์
ตอนกลางวันแสกๆ เนี่ยนะ
มันเลยทำให้ผมสงสัยว่าเวลาแบบไหนกัน ที่จะทำให้คุณเห็นดาวหางที่หัวชี้ขึ้น
ก่อนพระอาทิตย์จะตกดิน
อาจจะตอนเกิดสุริยุปราคา
ผมเลยเริ่มค้นหาในซอฟต์แวร์ดาราศาสตร์
และพบว่ามีสุริยุปราคาเกิดขึ้นตรงกับภาพนั้น เมื่อราว 13,027 ปีก่อน
ครับ
และดาวหางก็อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์
ถ้ามันเกิดสุริยุปราคาที่ทำให้ดวงอาทิตย์มืด
คุณอาจจะเห็นดาวหางดวงนี้ได้แบบปุบปับ
และหัวของมันอาจชี้ขึ้นหาดวงอาทิตย์
นั่นคือที่เราเห็นในภาพวาดเหรอครับ
ภาพวาดดูเหมือนจะแสดงให้เห็นแบบนั้นครับ
เป็นไปได้ไหมว่าภาพวาดนี้บันทึกเหตุการณ์ ดาวหางที่หลายคนเชื่อว่าแตกเป็นชิ้นๆ
และเศษซากของมันก็พุ่งชนโลก ก่อให้เกิดเหตุการณ์ยังเกอร์ ดรายอัส
ผมคิดว่าคนในสมัยโบราณ เริ่มได้รับสัญญาณเตือนจากท้องฟ้าแล้ว
พวกเขาเริ่มตระหนักว่า มีบางอย่างเปลี่ยนแปลงไปบนฟากฟ้า
ไม่แน่พวกเขาอาจกำลังวาดภาพ สัญญาณแรกของวันสิ้นโลก
ที่กำลังจะมาถึง
ช่วงเวลานั้นตรงกับช่วงที่มนุษย์ไปจากผาหินแห่งนี้
ผมรู้ว่านักโบราณคดีไม่ชอบการคาดเดา
และผมจะขอให้คุณคาดเดา
คุณคิดว่ายังเกอร์ ดรายอัสมีส่วนเกี่ยวข้อง
กับการที่อยู่ๆ กิจกรรมที่นี่ก็หยุดไปไหม
คุณมองข้ามเรื่องนั้นไม่ได้แน่นอน
เพราะมันเกิดขึ้นในช่วงเวลานั้นพอดี
ในความเห็นส่วนตัว คุณประเมินยังไงครับ
เกี่ยวกับผู้คนที่วาดภาพวาดนี้
คุณจินตนาการพวกเขาในใจยังไง
มันยากที่จะจินตนาการว่า พวกเขาต้องกล้าหาญแค่ไหน
ที่ต้องมาอยู่ในสภาพแวดล้อมใหม่
แบบว่า พวกเขาเป็นผู้บุกเบิก
แต่ผู้บุกเบิกพวกนี้มาถึงที่นี่ได้ยังไงตั้งแต่แรก
ในปี 2015 นักวิทยาศาสตร์ที่ตรวจสอบคำถามนั้น ได้พบข้อมูลที่น่าตกใจ
พวกเขาพบว่าสมาชิกของบางชนเผ่าพื้นเมือง ในแอมะซอน
มีเครื่องหมายดีเอ็นเอเฉพาะเหมือนกัน
กับผู้คนที่อยู่อีกฟากของมหาสมุทรแปซิฟิก
ข้อเท็จจริงที่ว่าเราพบมันในชนเผ่า ในป่าฝนแอมะซอนอันห่างไกล
และในปาปัวนิวกินี ไต้หวัน และออสเตรเลีย
บ่งบอกอย่างชัดเจนว่าเคยมีการเดินทาง
ข้ามมหาสมุทรแปซิฟิกโดยตรง
ที่น่าประหลาดใจกว่านั้น คือที่ที่ไม่พบร่องรอยดีเอ็นเอนี้
เราไม่พบร่องรอยดีเอ็นเอนี้ ในอเมริกาเหนือเลยครับ
ถ้าผู้คนอพยพเข้ามาในทวีปอเมริกาทางบก
เราควรพบร่องรอยดีเอ็นเอนี้ในอเมริกาเหนือ
และอเมริกาใต้ด้วยสิ
ยิ่งไปกว่านั้น ร่องรอยดีเอ็นเอนี้ก็เก่ามาก โดยมีอายุย้อนกลับไปอย่างต่ำ 10,000 ปี
ไม่ควรมีใครสามารถข้ามมหาสมุทรแปซิฟิก
จากฝั่งหนึ่งไปยังอีกฝั่งหนึ่งได้ เมื่อ 10,000 หรือ 11,000 ปีก่อน
ถ้าเกิดขึ้นจริง นี่จะเปลี่ยนแปลง เรื่องราวทั้งหมดไปอย่างสิ้นเชิง
ถ้ามีสถานที่แห่งหนึ่งบนโลกที่อาจมีเบาะแส
ว่าใครกันที่ข้ามมหาสมุทรแปซิฟิกในเวลานั้น…
ก็คือที่นี่ครับ
ผมมายังหนึ่งในเกาะที่มีผู้คนอยู่อาศัย ที่ห่างไกลที่สุดในโลก
ห่างไปทางตะวันตกของทวีปอเมริกาใต้ ราว 3,700 กิโลเมตร
และห่างไปทางตะวันออกของตาฮิติ ราว 4,200 กิโลเมตร
ในวันอาทิตย์อีสเตอร์ ปี 1722 นักสำรวจชาวดัตช์บังเอิญพบเกาะเล็กๆ แห่งนี้
(มหาสมุทรแปซิฟิก)
มันซ่อนอยู่กลางมหาสมุทรแปซิฟิก
พวกเขาเลยตั้งชื่อเกาะนี้ว่า "เกาะอีสเตอร์"
แต่พวกเขาก็ต้องประหลาดใจ เมื่อพบว่ามีผู้คนอาศัยอยู่
ปัจจุบันผู้คนเหล่านี้ เรียกบ้านของพวกเขาว่า "ราปานูอี"
(ราปานูอี)
มาดูภูมิศาสตร์พื้นฐานของมันกันครับ
มันตั้งอยู่กลางมหาสมุทรแปซิฟิก
เป็นแค่แผ่นดินจุดๆ เล็ก
สิ่งแรกที่น่าทึ่งเกี่ยวกับเกาะนี้คือ
คนมาเจอมันได้ยังไง
ใครก็ตามมาลงเอยตั้งถิ่นฐาน บนเกาะอีสเตอร์ได้ยังไง
มหาสมุทรแปซิฟิกก็ใหญ่โตมโหฬารออกปานนี้
ร่องรอยดีเอ็นเอนั้นที่กระจายอยู่ทั่วแปซิฟิก ทำให้ผมเชื่อว่า
เกาะนี้อาจมีบทบาทสำคัญ ที่ผมใช้ในการเขียนเรื่องราว
ของอารยธรรมยุคน้ำแข็งที่สูญหายไปขึ้นมาใหม่ได้
ทำไมน่ะเหรอ
เพราะเจ้าพวกนี้ครับ
รูปปั้นหินขนาดมหึมาที่ตั้งตระหง่านเหนือภูมิทัศน์…
ที่ทำให้ราปานูอีมีชื่อเสียงในทุกวันนี้
ทั่วทั้งมหาสมุทรแปซิฟิก
มีหลายเกาะเลย ที่มีโครงสร้างหินขนาดใหญ่ที่น่าทึ่ง
แต่ที่ที่มีรูปปั้นหินดังกล่าวหนาแน่นที่สุดคือที่นี่
ชาวเกาะเรียกพวกมันว่า "โมอาย"
มันมีมากกว่า 1,000 ตัว
(ราปานูอี)
อยู่บนเกาะอันห่างไกล ที่มีขนาดเล็กกว่าวอชิงตันดีซี
หลายตัวตั้งเรียงตามแนวชายฝั่ง หันหน้าเข้าหาแผ่นดิน…
ขณะที่บางตัวพบอยู่กระจัดกระจาย
ราวกับว่าโครงการขนาดใหญ่นี้ถูกทิ้งกลางคัน
สำหรับผม เกาะอีสเตอร์เป็นหนึ่ง ในสถานที่ที่น่าหลงใหลที่สุดในโลก
รูปปั้นโมอายอันยิ่งใหญ่
รูปปั้นคนที่แกะสลักจากหินภูเขาไฟเนื้อนุ่มพวกนี้
มันเผชิญหน้าเราด้วยปริศนาตรงนั้นเลย
ปริศนาที่ต้องการคำอธิบาย
ใครคือคนแกะสลักรูปปั้นยักษ์พวกนี้
พวกเขาพยายามจะทำอะไรให้สำเร็จ
และทำไมถึงทุ่มเทความพยายามมากมายขนาดนั้น
นี่เป็นปริศนาที่ไม่มีคำตอบที่แน่ชัด
ที่ผ่านมามีเพียงการคาดเดาเท่านั้น
ช่องว่างในความรู้ของเราเกี่ยวกับเรื่องนี้
เกิดจากน้ำมือคนนอกเป็นส่วนใหญ่
ในช่วงศตวรรษที่ 19
ชาวราปานูอีถูกลดจำนวนลง จนเหลือเพียงน้อยนิด
จากการโจมตีของพวกค้าทาสและโรคระบาด
ผู้ที่ยังเหลือรอดอยู่
มาหลบซ่อนในถ้ำลาวาใต้ดินเหมือนกับถ้ำนี้
ผมมักพูดว่าเราเป็นเผ่าพันธุ์ที่ลืมง่าย
และนั่นเป็นความจริงเลย โดยเฉพาะกับเกาะอีสเตอร์
เพราะที่นี่มีประวัติศาสตร์อันน่าเศร้า
ตั้งแต่ที่เกาะอีสเตอร์ได้พบกับวัฒนธรรมตะวันตก
หายนะก็บังเกิด
ผู้อาวุโสที่มีความทรงจำเก่าก่อนถูกพรากไปหมด
ทาสบางคนถูกส่งตัวกลับในภายหลัง
แต่ก็นำโรคร้ายกลับมาด้วย
ผลตามมาก็คือชาวเกาะที่เหลืออยู่
ถูกกวาดล้างจนหมดสิ้น
เลโอ ปาการาตี เป็นนักสารคดีชนพื้นเมือง
ครอบครัวของเขาได้รักษา ตำนานเรื่องเล่าของปารานูอี
มาหลายชั่วอายุคน
เขาตระหนักอย่างเจ็บปวดถึงสิ่งที่สูญเสียไป
ในช่วงเวลาอันมืดมน ระหว่างการโจมตีของพวกค้าทาส
ความทรงจำเดียวเรื่องต้นกำเนิด ของเกาะอีสเตอร์ที่ถูกเก็บรักษาไว้
คือความทรงจำที่รอดพ้นจากศตวรรษที่ 19
ในช่วงเวลาหนึ่งทางประวัติศาสตร์ เราเหลือกันบนเกาะแค่ 111 คนครับ
มันเป็นหายนะครั้งใหญ่เลย
เป็นหายนะทางวัฒนธรรมด้วย
เพราะคุณต้องการคนจำนวนมาก เพื่อรักษาความรู้เอาไว้
ยิ่งคนน้อย ความรู้ก็เหลือน้อย
และเราก็สูญเสีย ประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ของเราไป
อย่างไรก็ตาม แม้จะมีอุปสรรคมากมาย
ราปานูอีก็ยังคงเก็บรักษาความทรงจำ
เกี่ยวกับปริศนาที่น่าสนใจที่สุด ของเกาะเล็กๆ แห่งนี้
บอกผมหน่อยครับว่าตำนานโบราณ พูดถึงโมอายไว้ว่ายังไง
ชื่อจริงของโมอายคือ "เต อาริงา โอรา โอ เต ตูปูนา"
"ใบหน้าที่มีชีวิตของบรรพบุรุษ"
นั่นคือชื่อของมัน
แนวคิดก็คือโมอายเป็นตัวแทนของบุคคลจริง
และตอนนี้ชีวิต คนคนนี้ก็มีความพิเศษ มีความสำคัญ
ตามตำนานราปานูอี
บรรพบุรุษคนสำคัญเหล่านี้ ถูกจารึกไว้ในรูปแบบของโมอาย
ลักษณะหน้าตาที่ดูโดดเด่นนี้ แสดงถึงตำแหน่งของพวกเขา
โมอายบางตัวมีหูสั้น
โมอายบางตัวมีหูยาว มันคือยังไงครับ
เป็นเพราะความแตกต่าง ของชนชั้นทางสังคมบนเกาะครับ
บางคนก็อายุยืนจนหูยาว
บางคนก็ไว้เล็บยาวด้วย มันเป็นเครื่องแสดงสถานะทางสังคม
งั้นนิ้วยาวๆ ของโมอาย ที่จริงมันคือเล็บเหรอครับ
พวกมันมีนิ้วยาวครับ
และบางตัวก็มีเล็บโค้งๆ ยาวๆ ด้วย
ผมคิดว่าเป็นไปไม่ได้เลย ที่จะไม่เห็นความคล้ายคลึงนี้
กับรูปปั้นโบราณอื่นๆ ที่พบในที่อื่น
บนเกาะสุลาเวสีในอินโดนีเซีย
เราพบรูปปั้นหินขนาดใหญ่อายุ 4,000 ปี ที่อยู่ในท่าทางคล้ายกันจนน่าทึ่ง
และตำแหน่งมือก็คล้ายกันด้วย
(สุลาเวสี - ราปานูอี)
แม้จะอยู่อีกฟากโลก ในประเทศตุรกี
รูปปั้นที่รู้จักกันในชื่อเออร์ฟาแมน ซึ่งมีอายุย้อนกลับไปถึงยุคน้ำแข็ง
ก็ทำท่าทางคล้ายคลึงกัน มือของรูปปั้นประสานกันอยู่ที่ท้อง
ความคล้ายคลึงหนึ่งที่น่าทึ่งพอๆ กัน ยังพบในตุรกีด้วย
ในโกเบคลี เทเป เสาหินขนาดใหญ่หนักสิบตัน
เสาหินเหล่านี้มีอายุ 11,600 ปี
ความคล้ายคลึงที่พบในช่วงเวลาต่างๆ และในสถานที่ต่างๆ
อาจเป็นหลักฐาน ของวัฒนธรรมที่มีบรรพบุรุษร่วมกัน
ที่ส่งต่อแนวคิดเหล่านี้ให้คนรุ่นหลังหรือไม่
ไม่มีบันทึกใดอธิบายต้นกำเนิดของรูปปั้นเหล่านี้ได้
แต่ตามตำนานเรื่องเล่าของราปานูอี
นอกจากโมอายจะเป็นอนุสรณ์สถานหิน ขนาดใหญ่แล้ว
มันยังเป็นช่องทางรับพลังศักดิ์สิทธิ์จากบรรพบุรุษ
พลังงานที่เรียกว่ามานา
เล่าเรื่องมานาให้ผมฟังอีกสิครับ
มานาสำคัญมากครับ
มานาคือพลังงาน
ทุกคนมีมานา
หินหรือองค์ประกอบต่างๆ ในจักรวาลมีมานา
งั้นโมอายก็มีมานาเหรอครับ
ครับ เวลามีคนเสียชีวิต ครอบครัวจะตั้งใจทำโมอาย
เพื่อให้วิญญาณ มานา จิตของคนคนนี้เข้าไปในโมอาย
แต่ที่น่าสนใจก็คือ มานาจะเริ่มไหล
หลังจากที่โมอายถูกเอาตั้งไว้ในที่ของมัน และตกแต่งให้สมบูรณ์
พอโมอายถูกตั้งอย่างปลอดภัยบนแท่น
ตูปูนา บรรพบุรุษน่ะครับ จะเริ่มเจาะรูให้ดวงตาก่อน
ต่อมาพวกเขาจะเอาปะการังมาเป็นตาขาว
บางครั้งก็เอาออบซิเดียนหรือหินอื่นๆ มาเป็นตา
ตอนนี้ โมอายจะไม่ใช่โมอายแล้ว
ตอนนี้มันเป็นอาริงา โอรา โอ เต ตูปูนา ใบหน้าที่มีชีวิตของบรรพบุรุษ
- พอมันมีตาเหรอครับ - พอมันมีตาครับ
และพออยู่บนแท่น หรือที่เรียกว่าอาฮู
โมอายจะมองไปทางหมู่บ้านและปกป้องครอบครัว
นั่นคือหน้าที่ของโมอายครับ
เห็นได้ชัดว่าโมอาย ถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของชาวราปานูอี
แต่นั่นแปลว่าพวกเขาเป็นคนแกะสลักโมอาย ตั้งแต่แรกหรือเปล่า
หรือเป็นไปได้ไหมที่โมอายมีอยู่ที่นี่อยู่ก่อนแล้ว
ถ้าใช่ เราก็จำเป็นต้องทบทวนเส้นเวลา
การตั้งถิ่นฐานในราปานูอีใหม่ทั้งหมด
ลองพิจารณาสถานการณ์แบบอื่นกันครับ
เกาะแห่งนี้ถูกสำรวจเป็นครั้งแรก
โดยกลุ่มนักเดินเรือเล็กๆ ที่มีความชำนาญสูง
ย้อนกลับไปในยุคก่อนประวัติศาสตร์ นานกว่าที่เราเชื่อกันตอนนี้
จากการทดสอบทางพันธุกรรม
เรารู้ว่าชาวราปานูอี
สืบเชื้อสายมาจากนักเดินเรือผู้ยิ่งใหญ่ ในสมัยโบราณ
นั่นคือชาวพอลินีเซีย
ชาวพอลินีเซียเป็นนักเดินเรือ และนักเดินทะเลที่ก้าวหน้ามาก
พวกเขาตั้งถิ่นฐานในหลายพื้นที่ ของมหาสมุทรแปซิฟิก
ในช่วงการแผ่ขยายของชาวพอลินีเซีย ราว 3,000 ปีก่อน
การหาอายุด้วยคาร์บอน
ในการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ ที่เก่าแก่ที่สุดที่นี่ชี้ให้เห็นชัดว่า
ราปานูอีเป็นหนึ่งในเกาะสุดท้ายที่พวกเขา เดินทางมาถึง เมื่อราว 1,100 ปีก่อน
งานวิจัยชิ้นใหม่ชี้ว่า
คนกลุ่มแรกที่มาถึงที่นี่อาจไม่ได้นานขนาดนั้น
แค่ 800 ปีก่อนหรือเร็วกว่านั้นเสียอีก
กระนั้น เศษเสี้ยวตำนานต้นกำเนิด ที่แตกต่างออกไป
ที่ดูเหมือนจะขัดแย้งกับเส้นเวลาทางโบราณคดี
ได้ถูกเล่าขานกันมาจนถึงปัจจุบัน
ผมได้รับสิทธิพิเศษให้เป็นสักขีพยาน การเฉลิมฉลองนี้
ตำนานพูดถึงบ้านเกิดดั้งเดิม ของพวกเขาที่ชื่อว่าฮิวา
เป็นเกาะขนาดใหญ่ที่ถูกทำลายโดยน้ำท่วมโลก บีบให้บรรพบุรุษของพวกเขาต้องหนี
ตามเรื่องราวนี้ กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ของฮิวา ฮูตู มาตูอา
ได้รับคำเตือนว่าเกาะของเขา จะเจอกับน้ำท่วมครั้งใหญ่
และจมอยู่ใต้น้ำตลอดกาล
ด้วยการชี้นำจากนิมิต
เขาส่งชายที่ถูกเลือกเจ็ดคน ให้เอาเรือแคนูออกทะเล
มุ่งหน้าไปทางที่พระอาทิตย์ขึ้น เพื่อหาบ้านใหม่
หลังจากอยู่ในทะเลหลายสัปดาห์ พวกเขาก็เทียบท่าบนเกาะราปานูอีอย่างปลอดภัย
แล้วฮูตู มาตูอากับคนของเขา หลายร้อยคนก็ตามมา
เพื่อสร้างอารยธรรมขึ้นใหม่
แปลว่าเรามีตำนานเกี่ยวกับน้ำท่วมครั้งใหญ่ และการออกสำรวจ
เราต้องถามตัวเองว่า "เหตุการณ์แบบนั้นเคยเกิดขึ้นจริงหรือไม่"
คุณต้องย้อนกลับไปยัง จุดสิ้นสุดของยุคน้ำแข็งครั้งสุดท้าย
เพื่อหาเหตุการณ์น้ำท่วมแบบที่จมเกาะทั้งเกาะได้
ชื่อของเกาะที่จมนั้นคือ ฮิวา
ในภาษาราปานูอี แปลว่าดินแดนอันห่างไกล
บ่งบอกว่ามันไม่ใช่ดินแดนที่ชาวพอลินีเซียคุ้นเคย
แต่การมาถึงของกลุ่มเจ็ดคนจากทะเล หลังจากเกิดหายนะครั้งใหญ่นั้น
เป็นตำนานที่พบได้ทั่วโลกในสมัยโบราณ
ตั้งแต่ตำนานอัฟกาลูในเมโสโปเตเมีย
ไปจนถึงตำนานปราชญ์ทั้งเจ็ดของอียิปต์
(อียิปต์)
และฤๅษีเจ็ดคนของอินเดีย
(อินเดีย)
ตำนานเหล่านี้มักพูดถึงกลุ่มผู้รอดชีวิต จากน้ำท่วมกลุ่มเล็กๆ
เดินทางมายังดินแดนห่างไกล ในช่วงเวลาแห่งความโกลาหล
เพื่อทำภารกิจเริ่มต้นอารยธรรมใหม่
บังเอิญงั้นเหรอ เป็นไปได้ไหมที่ตำนานต้นกำเนิดเหล่านี้
เป็นความทรงจำจากเหตุการณ์จริง
ที่วัฒนธรรมโบราณหลายแห่งทั่วโลกประสบพบเจอ
ที่สำคัญคือตำนานของฮูตู มาตูอาและฮิวา ไม่ได้ระบุยุคเอาไว้
นี่ทำให้ผมตั้งคำถามในใจ
เรื่องช่วงเวลาที่มีคนมาตั้งถิ่นฐาน บนเกาะอีสเตอร์เป็นครั้งแรก
ผมไม่ได้แย้งเรื่องการแผ่ขยายของชาวพอลินีเซีย
ผมไม่ได้แย้งว่าชาวเกาะบนเกาะอีสเตอร์ทุกวันนี้
เป็นชาวพอลินีเซีย
แต่คำถามก็คือเป็นไปได้ไหม ว่ามีการตั้งถิ่นฐานก่อนหน้านั้น
น่าเสียดายที่โมอายเองก็ช่วยตอบคำถามนี้ไม่ได้
รูปปั้นโมอายถูกแกะสลัก จากหินที่มีเนื้อนุ่ม ที่เรียกว่าหินทัฟฟ์
มันเป็นเถ้าภูเขาไฟที่กลายเป็นหิน
มันไม่สามารถระบุอายุได้
เนื่องจากไม่มีหลักฐานโดยตรง
ว่ารูปปั้นหินใหญ่พวกนี้ถูกแกะสลักขึ้นเมื่อไร
นักโบราณคดีจึงพึ่งการหาอายุของสารอินทรีย์
ที่ฝังอยู่ในแท่นอาฮู ซึ่งเป็นที่ตั้งของโมอายหลายตัว
ตัวอย่างเช่น
อาฮู เนาเนาได้รับการระบุอายุ ว่าเก่าแก่ราว 400 ถึง 900 ปี
(ราว 400 ถึง 900 ปีก่อน)
นักประวัติศาสตร์จึงเชื่อว่า ชาวเกาะเริ่มแกะสลักโมอายในช่วงเวลานี้
แต่ถ้านั่นเป็นความจริง
แปลว่าหลังจากพวกเขาใช้ชีวีตอย่างเรียบง่าย
โดยไร้เบาะแสการพัฒนาทักษะที่จำเป็น มานานสองสามศตวรรษ
จู่ๆ ชาวราปานูอีก็เริ่มทำโครงการมโหฬารนี้
ซึ่งดำเนินมาเรื่อยๆ จนกระทั่งชาวยุโรป มาถึงในอีกไม่กี่สิบปีให้หลัง
แท่นหลายแห่งค่อนข้างหยาบ
แต่ยังใช้งานได้ดีเมื่อเทียบกับรูปปั้น
และเราต้องถามตัวเองว่า
แท่นเหล่านี้มีอายุเท่ากับรูปปั้น ที่ตั้งอยู่ด้านบนหรือเปล่า
หรือเป็นไปได้ไหมที่รูปปั้นพวกนี้ ถูกนำกลับมาตั้งใหม่
โดยผู้ที่มายังเกาะอีสเตอร์ภายหลัง
ทำให้เราเข้าใจผิดถนัดเรื่องอายุของรูปปั้น
ที่อิงจากแท่นเพียงอย่างเดียว
ยังไงซะ ตลอดประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา
มีวัตถุทางวัฒนธรรมที่มีค่ามากมาย ถูกย้ายและจัดแสดง
ในที่ตั้งแห่งใหม่ในภายหลัง
(เวนิส)
ในเวนิส รูปปั้นสี่กษัตริย์ของมหาวิหารซันมาร์โก
ถูกแกะสลักในคอนสแตนติโนเปิล ราว 900 ปีก่อนถูกนำมาไว้ที่นี่
และน้ำพุยุคเรอเนซองส์ ที่อยู่หน้าวิหารแพนธีออนในโรม
ก็ไม่ได้เก่าแก่ใกล้เคียงกับเสาโอเบลิสก์ อียิปต์โบราณที่มันเป็นฐานให้เลย
รูปปั้นขนาดใหญ่หลายชิ้นเหล่านี้ ถูกย้ายไปมาหลายครั้ง
ถูกเปลี่ยนตำแหน่ง
ผมคิดว่าเราต้องเปิดใจรับความเป็นไปได้
ที่ว่ารูปปั้นเหล่านี้อาจมีอยู่ก่อนแล้ว
ตอนที่ชาวพอลินีเซียกลุ่มแรกมาถึง
และรูปปั้นเหล่านั้นก็ถูก ผู้ตั้งถิ่นฐานใหม่พวกนี้เอามาปรับใช้
และเอามาเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรม
หลักฐานสนับสนุนแนวคิดนี้คืออาฮู เนาเนา
ที่ใช้หัวโมอายอีกหัวที่ผุกร่อนมากแล้ว
มาเป็นหนึ่งในหินรองฐาน มันถูกนำกลับมาใช้ใหม่เพื่อการนี้เลย
อีกข้อบ่งชี้ที่ว่ารูปปั้นโมอาย อาจมีอายุเก่ากว่าที่เราคิด
อาจพบได้ที่ภูเขาไฟที่ดับแล้ว
ที่ที่หินขนาดใหญ่เกือบทุกก้อน ถูกขุดและแกะสลักเป็นครั้งแรก
ที่มุมตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะ มีภูเขาไฟที่ดับแล้ว
ชื่อราโนราราคู
มันเป็นภูเขาโดดเด่นที่ตั้งอยู่บนภูมิประเทศ
และที่เนินเขาก็มีซากโมอาย หลายร้อยตัวที่สร้างไม่เสร็จ
มันเป็นหนึ่งในสถานที่ ลึกลับที่สุดในโลกจริงๆ ครับ
มีโมอายเกือบ 400 ตัว กระจัดกระจายอยู่รอบภูเขาไฟ…
โดยสร้างใกล้เสร็จบ้าง ไม่เสร็จบ้าง
หลายตัวมีแค่ส่วนหัวโผล่ขึ้นเหนือพื้นดิน
ส่วนลำตัวม่อต้อฝังอยู่ในตะกอนลึก
ตะกอนนี้อาจเกิดจากดินถล่ม โคลนถล่ม หรือแม้แต่สึนามิ
แต่แม้ว่าพวกมันจะเอียงนิดหน่อย รูปปั้นส่วนใหญ่ยังคงตั้งขึ้น
ไม่ได้ล้มระเนระนาด
อย่างที่คุณคงคิด หากมันล้มเพราะเหตุการณ์ที่ว่ามา
แล้วมันเกิดอะไรขึ้นที่นี่กันแน่
เป็นเวลาหลายศตวรรษ ที่ตะกอนปกปิดหลักฐานเอาไว้
จนกระทั่งปี 1914 เมื่อนักโบราณคดีเริ่มทำการขุดค้น
อย่างที่เห็นในรูปนี้
โมอายบางตัวมีมากกว่าแค่ส่วนหัวกับไหล่
มันมีลำตัวทั้งส่วนที่ฝังลึกอยู่ในเนินเขา
การค้นพบนี้ถูกเปิดเผยให้โลกได้เห็น ในช่วงปี 1950
โดยธอร์ เฮเยอร์ดาห์ล นักชาติพันธุ์วิทยาที่มีชื่อเสียง
ธอร์ เฮเยอร์ดาห์ลเป็นบุคคลที่น่าทึ่งมาก
ผมโชคดีที่ได้พบเขามากกว่าหนึ่งครั้ง
เขากล้าท้าทายขนบธรรมเนียมเดิม
เขาเชื่อมั่นว่ามีชิ้นส่วนที่หาย
ในเรื่องราวอดีตของพวกเรา
และเขาพยายามให้เราเห็นว่า ในยุคก่อนประวัติศาสตร์
มนุษย์โบราณมีความสามารถในการบรรลุ
ในสิ่งที่เรามักคิดว่าเป็นฝีมือคนยุคหลังๆ มากกว่า
เช่นโครงการสร้างโมอายที่ลึกลับนี้
นักโบราณคดีบอกเราว่า
โมอายตัวสุดท้ายถูกแกะสลักราว 400 ปีก่อน
แต่มันดูไม่น่าเป็นไปได้ที่เกาะเล็กๆ แบบนี้
จะมีการทับถมตะกอนหนาขนาดนั้น
ในระยะเวลาสั้นแค่นั้น
ไม่มีหลักฐานว่าโมอายพวกนี้ ถูกนำไปฝังอย่างจงใจ
ถ้างั้นมันมีคำบรรยายอื่นไหม
เป็นไปได้ไหมว่าสิ่งที่เราเห็นคือผลลัพธ์สุดท้าย
ของกระบวนการทับถมของตะกอน
ที่ใช้เวลาไม่เพียงหลายร้อยปี แต่เป็นพันๆ ปีเลย
ปัญหาของทฤษฎีนั้นน่ะเหรอ
ไม่มีหลักฐานการอาศัยอยู่ของมนุษย์ ที่ย้อนกลับไปไกลขนาดนั้นน่ะสิ
หรือว่าจะมีกันนะ
คำบรรยายโดย มนัสวี ศักดิษฐานนท์