Ayahuasca jest jednym z odkryć naukowych Amazonii.
To wywołujący wizje napar
odgrywający kluczową rolę w życiu duchowym rdzennych mieszkańców.
Sam miałem wiele doświadczeń z ayahuascą pod opieką szamana.
Myślę, że jej historia sięga dawniej, niż myślimy,
zwłaszcza biorąc pod uwagę inspirowane nią dzieła.
To niesamowite wizje.
Najczęściej przejawiają się w postaci figur geometrycznych.
Po tych początkowych wizjach
wiele osób odczuwa kontakt z fantastycznymi istotami.
Owe istoty bywają połączeniem zwierząt i ludzi.
To tak zwane teriantropy. Z greki.
Therion to „dzika bestia”, a anthropos to „człowiek”.
Są częstym przedmiotem wizji.
Dowody na spożycie ayahuaski
i wizje, które inspiruje,
znajdują się nie tylko w Amazonii,
ale w wielu różnych starożytnych miejscach w Ameryce Południowej.
W Cusco Inkowie używali naparu podczas składania ofiar z ludzi,
aby pomóc przejście ofiary do zaświatów.
Ich dzieła z wzorami geometrycznymi
przypominają współczesną sztukę inspirowaną ayahuascą.
W Tiwanaku w Boliwii
badacze zidentyfikowali przedmioty trzymane przez ten 1500-letni posąg.
To tace na halucynogenne proszki.
Ceramika z Tiwanaku jest zdobiona geometrycznymi wzorami
i fantastycznymi istotami, prawdopodobnie z psychodelicznych wizji.
Te same wizje są odzwierciedlane w tradycyjnej amazońskiej sztuce.
Na myśl przychodzą Tucano,
którzy tworzyli przy użyciu nietrwałych materiałów.
Malowidła na chatach maloca.
Widzimy spójność.
Pamiętacie mit Tucano o wielkich nauczycielach,
o córce słońca i ich towarzyszach?
Co ciekawe, historia nie kończy się
na odejściu tych mistycznych bohaterów.
Według tradycji
te boskie istoty pomogły ludziom osiedlić się,
a następnie zostawiły im kanał komunikacji,
którego mogli używać, gdy było to konieczne.
Ów kanał to właśnie napar ayahuasca.
Słowo ayahuasca oznacza „pnącze dusz” w języku Inków keczua.
Ale sądzę, że jej spożycie znacznie wyprzedza Inków.
Interesuje mnie to starożytne malowidło skalne.
Te malowidła z obszarów, na których dziś żyją Tucano,
zawierają te same motywy, co wszystkie dzieła inspirowane ayahuascą.
Widzę tu podobne, powiązane wzory.
Widzimy teriantropiczne istoty
będące połączeniem zwierząt i ludzi.
Tutaj?
Widzimy wzory geometryczne.
Węże.
To niezwykła tajemnica.
Cały czas powtarzają się te same motywy.
Jednak te obrazy bez wątpienia zostały stworzone w trakcie epoki lodowej.
To sugeruje, że ayahuasca była wykorzystywana prawie 13 000 lat temu.
To logiczny wniosek.
Absolutnie.
Konsekwencje mogą być zdumiewające.
To znaczyłoby, że starożytni Amazończycy,
mogli opanować sztukę Ayahuaski
już w epoce lodowej.
PREHISTORYCZNA APOKALIPSA AMERYKI
Geometria, spiralne wzory.
To niezwykłe aspekty doświadczeń psychodelicznych.
Te geometryczne wizje mogą tłumaczyć kolejną tajemnicę,
na którą natknęliśmy się na początku naszych badań.
Rozległe geoglify wyłaniające się z dżungli
przy południowo-zachodniej krawędzi Amazonii.
Te geometryczne wzory powtarzają się.
Znajdujemy je zarówno we współczesnych dziełach,
jak i tych sprzed 13 000 lat.
Zastanawiam się, czy te geoglify
również były inspirowane ayahuascą.
Albo innymi roślinami wywołującymi wizje.
Jest ich wiele.
Za każdą kulturą kryje się tego typu roślina.
Te geoglify wydają się trójwymiarową manifestacją,
tworzoną w dużej skali,
wizji wywoływanych przez substancje takie jak ayahuasca,
która sprawia, że na początku dostrzegamy wzory geometryczne.
Myślę, że widzimy tę samą inspirację w najróżniejszych dziełach sztuki.
Jeśli amazońskie geoglify były inspirowane wizjami,
musimy spytać, gdzie jeszcze odczuto tę inspirację.
Jest ku temu ważny powód.
Te wały ziemne przypominają geometryczne wały w Ameryce Północnej,
w stanie Ohio.
To ceremonialne budowle ziemne Hopewell.
Są przypisywane kulturze Hopewell,
która rozkwitała w regionie Wielkich Jezior około 2000 lat temu.
Wielkie wały i nasypy tworzące figury geometryczne.
Budowle ziemne w Amazonii
bardzo przypominają te w Ohio.
A jednak zdaje się, że te dwie kultury nie miały ze sobą nic wspólnego.
Nie mogę się zgodzić, że to tylko zbieg okoliczności.
Widzimy powtarzającą się myśl
w oddalonych o siebie miejscach.
Mogą być dziedziczone po poprzednich kulturach.
Przejawiają się w różnych momentach historii.
Starożytna jest sama myśl,
niekoniecznie budowla.
Badania nad amazońskimi geoglifami dopiero się zaczynają,
ale wały z Ohio są badane od ponad stu lat.
Wiemy, że są czymś więcej niż tylko kształtami geometrycznymi.
Wiele z wałów w Ohio, łącznie z Kopcem Węża,
wykorzystuje informacje o przesileniach i równonocy.
Co ciekawe, niektóre z nich wykorzystują
jeszcze bardziej skomplikowane cykle księżyca.
Ludzie ze starożytnego świata
byli ciekawi tego, co dzieje się w niebiosach.
Te zdumiewające astronomiczne obserwacje
zostały dokonane przez starożytnych Amerykanów 2000 lat temu.
Być może dużo wcześniej.
Znajdujemy je w innych podobnych budowlach w Ameryce Północnej.
Takich jak 1000-letnia Cahokia.
i 3000-letni Poverty Point,
który starannie ustawiono na północ od innego miejsca.
Lower Jackson Mound sprzed 5000 lat.
Kto wie, jakie informacje astronomiczne
czekają na odkrycie
w niedawno znalezionych amazońskich geoglifach.
Wiemy, że ludzie byli w Ameryce dziesiątki tysięcy lat.
Powinniśmy być otwarci na to, że mieli dość czasu,
by rozwinąć swą kulturę, poznać niebiosa
i wyrazić to w pomnikach.
Być może ta szczegółowa wiedza astronomiczna jest dowodem na to,
że zaginiona cywilizacja z epoki lodowej
zostawiła swą spuściznę w innych częściach Ameryki Północnej.
2100 kilometrów od Ohio,
na północnym zachodzie Nowego Meksyku,
leży wysoko położona chłodna pustynia
pełna wzgórz o ściętych szczytach.
Badlandy południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych
to nieprzyjazny, lecz piękny obszar
pełen starożytnych kanionów
z niemal pionowymi klifami z piaskowca po obu stronach.
Można pomyśleć, że te surowe badlandy
nie sprzyjają dużym projektom budowlanym
ani teraz, ani w starożytności.
To błąd.
Ten kanion to miejsce ważnych odkryć archeologicznych.
Na obszarze wielu kilometrów znajdujemy dziesiątki ludzkich budowli.
Od małych wolnostojących komnat
do tak zwanych „wielkich domów”.
To kanion Chaco.
KANION CHACO NOWY MEKSYK
Nawet po ponad stu latach badań
te starożytne budowle w kanionie Chaco pozostają tajemnicą.
Ich historia i zastosowanie wciąż podlegają dyskusji.
W samym sercu tej tajemnicy i kanionu…
znajduje się najbardziej imponujący wielki dom.
To miejsce to Pueblo Bonito, czyli „Piękne Miasto”.
Ma wysokość kilku pięter.
To labirynt pokoi, korytarzy
i dużych okrągłych, podziemnych zagród.
Nawet dziś, setki lat po ukończeniu prac,
mocno rzuca się w oczy.
Pueblo Bonito to ogromna konstrukcja.
Zaplanowano setki pomieszczeń.
O dziwo, wiele z nich nie ma widocznych wejść.
Archeolodzy w ciągu dziesiątek lat
dokonali wielu ważnych odkryć.
Ale wciąż są poddawane interpretacji.
Dość oczywiste jest jednak to,
jak Pueblo Bonito wyglądało w kwiecie wieku.
Budowla była wielkim półokręgiem
z prostymi ścianami skierowanymi do podłoża kanionu.
W półokręgu stoją prostokątne, czteropiętrowe budynki.
Razem kryją nawet 800 pomieszczeń.
Otaczają plac z murem pośrodku.
Z jego obu stroną stoi wiele okrągłych budowli sięgających pod ziemię.
Kim byli ci budowniczy?
I dlaczego dołożyli takich starań,
aby stworzyć ten nadzwyczajny gmach.
Nathan Hatfield, kierownik ds. interpretacji kanionu Chaco,
przygląda się tym budowlom od niemal dekady.
Opowiedz nam o tym miejscu.
Był to największy budynek w Ameryce Północnej
aż do połowy XIX wieku.
Samych kamieni nie można poddać datowaniu.
Ale na podstawie metody liczenia pierścieni drewnianych belek
archeolodzy wyznaczyli różne etapy konstrukcji.
To nie była krótka budowa.
Trwała setki lat.
Ile lat może mieć najstarsza część Pueblo Bonito?
Zbudowano ją około 850 roku.
- Naszej ery? - Tak.
Dobrze.
Budowa trwała 200 lat, może trochę dłużej.
Wtedy jeszcze nie było tu współczesnych ludów Pueblo,
takich jak Hopi, Zuni i Acoma.
Pueblo Bonito to dzieło przodków ludów Pueblo.
Z nieznanych nam powodów
wybrali kanion Chaco na serce swojej kultury.
Pueblo Bonito miał stać się największym budynkiem
w tym kulturowym centrum.
Pueblo Bonito było tu jednym z licznych wielkich domów.
Dlaczego w kanionie Chaco postawiono te wszystkie budowle?
Czy ludzie mieszkali tu na stałe?
Nie. Archeolodzy nie znaleźli dowodów na to, że mieszkała tu duża populacja.
Więc jeśli te „wielkie domy” nie były tak naprawdę domami dla ludzi,
do czego służyły?
Archeolodzy znaleźli w ruinach ponad sto rytualnych miejsc pochówku,
ceramikę z widowiskowymi wzorami geometrycznymi
oraz artefakty przyniesionych tu z miejsc oddalonych o nawet tysiące kilometrów.
Włożono mnóstwo pracy w to,
aby stworzyć tu pewnego rodzaju środek świata.
Dowody pokazują,
że było to miejsce pielgrzymek.
Ludzie przybywali tu z wszystkich stron.
Przyciągała ich magia tego miejsca.
To z pewnością jakieś święte miejsce.
Biorąc to pod uwagę,
okrągłe struktury w niemal wszystkich budynkach w Chaco mają więcej sensu.
Hopi, potomkowie dawnych ludów Pueblo,
nazywają te budowle „kiva”
Czym twoim zdaniem mogły być te kivy?
Panuje przekonanie, że odbywały się w nich ceremonie.
Powtarzają się pewne elementy.
Na przykład ławka.
W większych kivach znajdujemy podziemne krypty.
W większości są kominki opalane drewnem.
Dla Hopi i innych ludów Pueblo
kiva to miejsce o duchowym i politycznym znaczeniu.
Zbierają się w nich w celu odprawiania rytuałów.
Czyli to trwająca tradycja?
- Używają ich do ceremonii? - Tak.
Teraz, jak i przed laty,
w owych ceremoniach wykorzystuje się odmianę tytoniu.
Na północ od Chaco, w stanie Utah,
archeolodzy znaleźli w starożytnym palenisku
nasiona halucynogennej rośliny,
tak zwanego tytoniu kojota.
Datowanie wskazuje, że nasiona mają 12 300 lat.
To sugeruje, że ludzie wykorzystywali tu tytoń jeszcze w epoce lodowej.
Halucynogenne rośliny prawdopodobnie były tu wykorzystywane
jeszcze przez tysiące lat.
Tak jak ayahuasca szamanów z Amazonii.
Czy to możliwe, że te szamańskie tradycje
z oddalonych od siebie miejsc
są pozostałością po jednej pradawnej wierze,
której ślady znajdujemy w całych Amerykach?
Aby lepiej poznać tajemnice kiv,
udaję się do krawędzi kanionu, kilometr na południe od Pueblo Bonito,
do najwspanialszej kivy,
Casa Rinconada.
Casa Rinconada wyróżnia się na tle pozostałych kiv w Chaco.
W murach zagłębionej zagrody widzimy wejścia w kształcie litery T.
Są one skierowane niemal idealnie na północ i południe.
Fotografia poklatkowa pokazuje, że niebo ponad wejściem
zdaje się kręcić wokół Gwiazdy Polarnej.
Casa Rinconada ma w sobie coś dziwnie znajomego.
Przypomina mi megalityczną budowlę Göbekli Tepe
w odległej Turcji.
Tam również znajdujemy pogłębione, okrągłe komnaty
z kolumnami w kształcie litery T
ustawionymi zgodnie z konkretnymi punktami na niebie.
Jak te starożytne budowle
z odległych miejsc i okresów mogą być ze sobą powiązane?
Możemy spekulować.
Mit stworzenia ludu Hopi oferuje wskazówkę.
Hopi wierzą, że żyjemy w czwartym świecie
i że były już trzy poprzednie wyjścia spod ziemi.
Według legendy Hopi po stworzeniu pierwszych żywych istot
duch słońca polecił swojej wysłanniczce, Pajęczej Babce,
aby pokierowała tymi ewoluującymi formami życia przez dwa pierwsze światy.
W trzecim świecie
pokazała wczesnym ludziom, jak tkać, tworzyć ceramikę
i odróżniać dobro od zła.
Mimo tego niektórzy z nich zeszli na złą ścieżkę.
Rozgniewany duch słońca polecił ludziom o dobrym sercu, by odeszli z tego miejsca.
Wspięli się na wielką trzcinę i dotarli to otworu w sklepieniu.
Tam Pajęcza Babka pomogła im dostać się do nowego nomu,
do czwartego świata, w którym dziś żyją ich potomkowie.
Nietypowy otwór w Wielkim Kanionie jest dla Hopi przedmiotem czci.
Wierzą, że to stąd wyłonili się ich przodkowie.
Nazywają go Sipapu.
Nikt nie może się do niego zbliżyć,
ale jest odzwierciedlany w całym świecie Hopi.
W kulturze Pueblo otwór w podłodze kivy, również zwany sipapu,
symbolizuje miejsce, z którego pradawni ludzie dostali się na świat.
Ich dawny świat został zniszczony.
Pozwolę sobie na dość śmiałe porównanie.
Zastanawiam się, czy początki tej legendy nie sięgają czasów,
w których ludzie musieli skrywać się pod ziemią.
Wiemy, że był taki okres około 12 800 lat temu,
na początku młodszego dryasu.
To wciąż przedmiot dyskusji,
ale wielu naukowców wierzy, że ówczesne kataklizmy i powodzie
były spowodowane uderzeniami i wybuchami powietrznymi,
kiedy Ziemia przeleciała przez pole asteroid
rozpadającej się komety.
Jeśli zagrożeniem były odpadki wielkiej komety,
podziemne schrony są jak najbardziej sensowne.
Metafory tego okresu przenikły do ustnych tradycji,
według których nasi przodkowie
po wielkim kataklizmie wyszli spod ziemi do nowego świata
i zaludnili go na nowo.
Gwoli wyjaśnienia.
Nie mam wątpliwości, że ta wspaniała kiva ma około tysiąca lat.
Ale podejrzewam, że jej budowniczy
zawarli w niej o wiele starsze tradycje.
Te wszystkie starożytne amerykańskie budowle pokazują,
jak ważna jest znajomość astronomii i geometrii.
Pueblo Bonito jest ustawione tak,
aby odpowiadać czterem głównym kierunkom geograficznym.
To pokazuje, że budowniczy rozumieli swoje miejsce na planecie.
Co więcej, w dniu równonocy dzieje się tu coś magicznego.
Słońce wschodzi i zachodzi nad linią zachodniej strony południowego muru.
To nie był przypadek.
To było przemyślane.
Myślę, że ludzi przyciąga fakt,
że to samo niebo widzimy dziś.
- Tak. - Wciąż jest ten sam efekt.
Podobno w przeszłości działali tu tak zwani kapłani słońca.
To prawda?
Nazywano ich także obserwatorami słońca.
Poświęcali się architekturze i obserwacji nieba.
Czemu dokładnie się przyglądali?
Przesilenia letnie i zimowe, równonoc, wschody słońca?
To wiąże się z rolnictwem.
Tak.
Taki kalendarz jest niezbędny do przetrwania.
Stworzyli go za pomocą tych wielkich budowli.
To wszystko jest powiązane z rolnictwem.
Słyszałem już ten argument.
Ale nie mogę zgodzić się,
że to wszystko dotyczy wyłącznie rolnictwa.
Około 150 kilometrów na północ od kanionu znajduje się piaskowcowy grzbiet
z dwoma wierzchołkami zwanymi Chimney Rock i Companion Rock.
Blisko nich znajdujemy wielki dom z dwoma kivami.
Okazuje się, że cała budowla
została tam starannie ukierunkowana
w celu obserwacji zjawiska, które występuje co 18,6 roku.
Mowa tu o północnym dużym przesileniu księżycowym.
Następuje, kiedy wschodzący księżyc
sięga najdalej na północ na nocnym niebie
i zachodzi najdalej na południu.
To powtarzający się cykl.
Księżych wschodzi między Chimney i Companion Rock
tylko w tym okresie.
Tego typu wiedza musi być przekazywana
z pokolenia na pokolenie.
Nie wystarczy zaobserwować to raz, żeby zbudować całą taką strukturę.
To dowód pradawnego intelektualnego przedsięwzięcia.
Ówcześni ludzie chcieli zrozumieć otaczający nas kosmos.
Ów kosmos jest w ciągłym ruchu, ciągle zachodzą zmiany.
Długoterminowa obserwacja tych zmian
wymaga dyscypliny
i może trwać nawet tysiące lat.
Kiedy badacze zaczęli obserwować pozycje księżyca
z budynków w kanionie Chaco,
odkryli zaskakujące zjawiska.
Południowe, zimowe duże przesilenie księżycowe
również występuje co 18,6 roku.
Księżyc wschodzi wtedy po linii nad trzema wielkimi domami.
Środkowy to Pueblo Bonito.
9,3 roku później, w połowie cyklu,
letni księżyc wschodzi po linii ponad dużą strukturą
zaraz na wschód od Pueblo Bonito oraz kolejną oddaloną o 18 kilometrów.
Ten sam zachodzący księżyc świeci nad jednym wielkim domem,
potem nad Pueblo Bonito,
a potem nad trzecim wielkim domem znajdującym się ponad 27 km za kanionem.
Jedno jest pewne.
Trwający 18,6 roku cykl księżyca nie ma najmniejszego wpływu na uprawy.
Więc dlaczego starożytny lud Pueblo dołożył takich starań,
żeby śledzić go poprzez swą architekturę?
To przemawia za teorią, że nie było to ekonomiczne przedsięwzięcie,
że chodziło o uczczenie więzi nieba i ziemi.
Jasne jest, że razem te wszystkie budowle
tworzą rytualny kalendarz zbudowany w kanionie,
który mógł zostać wybrany jako ziemski odpowiednik Drogi Mlecznej.
Ta kosmiczna więź nieba i ziemi,
tak ważna w kulturze Chaco,
nie ogranicza się tylko do tutejszych budowli.
Osiem kilometrów na południowy wschód od środka Chaco
wspinam się nieco wyżej
w poszukiwaniu intrygujących zdobień ścian kanionu.
To starożytne dzieła wyryte w skale.
To drogocenne historie w kamieniu
wielokrotnie poprawiane i poszerzane
w trakcie tysięcy lat.
Widzimy postacie ludzkie,
które zdają się tańczyć i grać na instrumentach.
Spirale i węże wiją się na ścianach
obok dziwnych stworów i figur geometrycznych
podobnych do tych z amazońskich dzieł,
prawdopodobnie inspirowanych psychodelikami.
We wszystkich częściach świata, we wszystkich okresach
znajdujemy petroglify i inne dzieła skalne
z powtarzającymi się elementami
z doświadczeń po ayahuasce i innych psychodelikach.
Dzieła skalne w Chacoa odzwierciedlają to samo zafascynowanie astronomią,
co tutejsza architektura.
Ten obraz jest interpretowany jako zaćmienie.
Księżyc przysłania słońce, odsłaniając tylko jego koronę.
A to supernowa,
która była widoczna na dziennym niebie
w 1054 roku, za czasów poprzedniego ludu Pueblo.
Dlaczego stworzono te obrazy w tak nieprzystępnym miejscu?
Musiał być ku temu ważny powód.
Nie znaleźliśmy powodów natury ekonomicznej
strategicznej czy politycznej.
Więc musiał przyświecać temu wyższy cel.
Coraz bardziej oczywiste staje się to,
że dzieła w kanionie Chaco mają znaczenie rytualne
i że ich początki mają więcej niż zaledwie tysiąc lat.
Mogą sięgać nawet ostatniej epoki lodowej.
Ile lat mają najstarsze dowody
na obecność ludzi w kanionie Chaco?
Mogłeś słyszeć o niedawnym odkryciu w parku narodowym White Sands.
Ślady stóp sprzed 23 000 lat.
To niedaleko stąd.
Więc to prawdopodobne, że ludzie mogli być w kanionie Chaco
może nawet 10 000 lat przed powstaniem tych budynków.
Myślę, że obserwowali krajobraz i niebo przez wiele pokoleń,
zanim postanowili cokolwiek zbudować.
Kanion Chaco zawiera efekt pracy
kultury zaawansowanych astronomów.
Ich fascynacja cyklami słońca, księżyca i gwiazd
oraz większymi zjawiskami kosmicznymi
nie jest czymś niepowtarzalnym.
Widzimy podobno symbolikę, sztukę i ustawienia architektury
u wielu innych starożytnych kultur z całego świata.
Megalityczna świątynia Mnajdra jest starannie umiejscowiona
w celu uchwycenia przesileń i równonocy.
Oś wielkiej świątyni w egipskim Karnaku
jest skierowana na wschód słońca przesilenia zimowego.
Za to środkowa wieża Angkor Wat w Kambodży
precyzyjnie wskazuje wschodzące słońce równonocy.
To wygląda na ogólnoświatowy projekt architektoniczny
mający na celu odzwierciedlenie w ziemskich pomnikach harmonii niebios.
Sprowadzili tak niebo na ziemię.
Jak daleko wstecz sięga ten pozornie globalny projekt?
Wskazówki kryją się u wielkiej, starożytnej amerykańskiej cywilizacji,
która niegdyś władała terenami dzisiejszego Meksyku i Ameryki Środkowej.
U Majów.
Majowie są dla mnie jedną z najbardziej fascynujących kultur
starożytnego świata.
To kultura pełna tajemnic i sprzeczności.
Wielu potomków Majów wciąż żyje tu
wśród pięknych krajobrazów stanu Chiapas i półwyspu Jukatan.
Na długo przed kulturami Inków i Pueblo w Chaco
kwitła tu cywilizacja Majów.
Ich kultura wyrażała swój geniusz na wiele sposobów.
Również poprzez wyjątkowe osiągnięcia architektoniczne.
W otoczeniu gęstych nizinnych lasów deszczowych
stoi święte królestwo Majów, Palenque.
PALENQUE MEKSYK
To miejsce zapiera dech w piersi.
Dzięki imponującej architekturze i inżynierii
jest świetnym przykładem majskich budowli.
Wysokie piramidy,
sala ceremonialna,
efektowny pałac
i świątynie pełne intrygujących obrazów.
Majowie słynną głównie z niesamowitej architektury.
Stworzyli wspaniałe skomplikowane piramidy schodkowe.
To efekt pięknych, eleganckich projektów i starannej robocizny.
To mówi nam, że mamy do czynienia z zaawansowaną kulturą.
Tutejsza ekspertka i przewodniczka Mildred Lucas Garcia
bada tajemnice Palenque od ponad dekady.
Kiedy zaczęły się tu prace?
I jak długo byli tu ludzie?
Fundamenty zaczęto budować 200 lat p.n.e.
Miasto zostało opuszczone w X wieku naszej ery.
Rozumiem.
Kiedy patrzę na te wielkie,
pięknie zaprojektowane i wykonane piramidy,
widzę, że są dziełem uzdolnionych ludzi
i że od samego początku musieli mieć plan prac.
Jak tego dokonali?
Wiemy, że w pobliżu były kopalnie.
Dlatego postanowili zbudować tu miasto.
Mieli tu potrzebne zasoby naturalne.
Mieli skałę wapienną, wodę.
To dobre miejsce w znaczeniu strategicznym.
Ale nie wiemy, jak wyglądała budowa.
- Nie wiemy. - To tajemnica.
Dlaczego Majowie zbudowali te piramidy?
W Palenque widzimy dużo piramid.
Dla Majów i innych starożytnych kultur piramidy symbolizują święte góry.
Postawili te wielkie budowle w Palenque,
by reprezentować święte góry.
Góry pełniły ważną funkcję we wierzeniach Majów.
Symbolizowały źródło stworzenia.
Ale wydaje się, że za tą wielką budową kryje się coś więcej.
Zwłaszcza tu, w Palenque.
Niektóre budynki w Palenque powstały z myślą o obserwacjach astronomicznych.
Trzy budynki zwane Grupą Krzyży
były wykorzystywane jako obserwatoria.
Rozumiem.
Zostały zbudowane zgodnie z kierunkiem słońca w trakcie przesilenia
i równonocy wiosennej.
Więc przy budowie musieli pomagać uzdolnieni astronomowie.
Zgadza się.
Ale czemu dołożyli starań, by dostosować pozycje tych budowli
do przesileń i równonocy?
Biorąc pod uwagę ich ustawienie, jedno jest jasne.
Jeśli chcemy zrozumieć istotę Palenque,
musimy przyjrzeć się nie tylko architekturze,
ale i niebu.
Przybyłem do Świątyni Słońca w bardzo ważnym momencie,
o świcie równonocy wiosennej,
kiedy słońce pojawia się dokładnie na wschodzie
i znika dokładnie na zachodzie.
To przejaw kosmicznej harmonii.
Ten wschód słońca tworzy w świątyni niepowtarzalne widowisko,
wciąż świętowane przez lokalną społeczność.
Równonoc wiosenna jest ważna
w duchowości Majów.
Stoimy w najważniejszym miejscu.
A ja oglądam je z pierwszego rzędu.
Napisy: Filip Bernard Karbowiak