1
00:00:06,047 --> 00:00:09,718
ITO ANG KUWENTO NG PAGSIKAT
AT PAGBAGSAK NG JUUL E-CIGARETTE

2
00:00:09,801 --> 00:00:12,470
SA KALAKASAN NITO,
HIGIT 4,000 KATAO ANG EMPLEYADO

3
00:00:12,554 --> 00:00:14,764
AT NASA 40 BILYONG DOLYAR ANG HALAGA

4
00:00:14,848 --> 00:00:21,855
NGAYON, MABABA PA SA LIMANG PORSIYENTO
ANG HALAGA NITO

5
00:00:23,648 --> 00:00:27,360
MARAMI SA MGA DATING EMPLEYADO
ANG PUMAYAG SA DOKUMENTARYONG ITO

6
00:00:27,444 --> 00:00:29,154
NANG HINDI PINAPANGALANAN

7
00:00:29,237 --> 00:00:31,656
PUMAYAG SILANG GAMITIN ANG BOSES NILA

8
00:00:31,740 --> 00:00:33,700
PERO TUMANGGING HUMARAP SA CAMERA

9
00:00:33,783 --> 00:00:36,703
Di ako sigurado
kung puwede kong ikuwento 'to,

10
00:00:36,786 --> 00:00:38,580
pero sasabihin ko na lang din.

11
00:00:40,123 --> 00:00:43,626
Ang makapasok sa Silicon Valley

12
00:00:43,710 --> 00:00:47,047
para makagawa ng imbensiyon
at makatulong sa pagpapaganda ng mundo

13
00:00:47,130 --> 00:00:48,923
ang pangarap ng lahat.

14
00:00:50,884 --> 00:00:54,220
Panahon na no'n para sa mga bagong bagay.

15
00:00:54,304 --> 00:00:58,725
May dahilan ang lahat ng nandoon.
Ang gumawa ng makakapagpabago sa mundo.

16
00:01:00,226 --> 00:01:03,188
Teknolohiya ang lulutas
sa lahat ng problema natin.

17
00:01:04,064 --> 00:01:07,525
May nangungunang dahilan ng pagkamatay
sa America na kaya namang labanan,

18
00:01:07,609 --> 00:01:09,360
ang paggamit ng tabako.

19
00:01:10,070 --> 00:01:13,865
'Yong mga problema dahil sa paninigarilyo,
kayang tugunan ng innovation.

20
00:01:13,948 --> 00:01:17,494
Layunin naming burahin na
ang mga sigarilyong sinisindihan.

21
00:01:18,495 --> 00:01:20,663
Di matatawaran ang focus nila.

22
00:01:20,747 --> 00:01:23,208
Gusto naming mabawasan
ang paninigarilyo ng mga tao,

23
00:01:23,291 --> 00:01:26,086
at gusto namin
na magawa nila 'yon nang ligtas.

24
00:01:26,753 --> 00:01:30,006
Bukambibig ng mga tao 'yon.
Sabi nila, "Sisikat 'to."

25
00:01:30,924 --> 00:01:35,929
Isang hithit lang no'n,
di na ako gumamit uli ng sigarilyo.

26
00:01:36,012 --> 00:01:36,888
Di na talaga.

27
00:01:38,848 --> 00:01:43,853
Dahil sa innovation na ito, positibo ako
na mawawala na ang mga sigarilyo.

28
00:01:44,354 --> 00:01:46,731
Inaral nila nang husto ang teknolohiya

29
00:01:46,815 --> 00:01:50,235
at ini-apply sa tabako,
at nag-invest ang mga tao ro'n.

30
00:01:50,318 --> 00:01:51,653
MABILIS PA SA FACEBOOK

31
00:01:51,736 --> 00:01:55,865
Kami ang kompanyang pinakamabilis lumago
sa buong kasaysayan.

32
00:01:55,949 --> 00:01:59,077
Sa kanila, isang produtko
ng teknolohiya lang 'to uli.

33
00:01:59,160 --> 00:02:01,496
Pero hindi, produkto 'to ng nicotine.

34
00:02:01,579 --> 00:02:03,331
Hayaan mo na, ipa-ship mo na.

35
00:02:03,414 --> 00:02:06,543
Di nila layuning patigilin
ang mga naninigarilyo.

36
00:02:06,626 --> 00:02:08,962
Ang layunin nila, mag-JUUL na sila.

37
00:02:09,045 --> 00:02:13,341
Sa tingin ko, walang nag-akala
na maraming kabataan

38
00:02:13,424 --> 00:02:15,260
ang gustong magkaroon no'n.

39
00:02:15,343 --> 00:02:16,344
No'ng una,

40
00:02:16,427 --> 00:02:19,931
pakiramdam mo, para kang miyembro
ng isang sekretong club.

41
00:02:20,890 --> 00:02:25,937
Wala namang masama
kung pagdududahan 'yong hangarin namin.

42
00:02:26,020 --> 00:02:27,730
DAPAT MAKASUHAN SI MONSEES.

43
00:02:27,814 --> 00:02:30,233
Nagbabala ang Children's Hospital
ng Winsconsin

44
00:02:30,316 --> 00:02:32,694
tungkol sa mga sakit
na may kaugnayan sa pagve-vape.

45
00:02:32,777 --> 00:02:36,156
Naalala ko, nagising na lang ako
nang nakahiga sa ICU,

46
00:02:36,239 --> 00:02:38,575
at nasa tabi ko ang pamilya ko.

47
00:02:39,325 --> 00:02:41,035
Parang alon 'yon na humampas.

48
00:02:41,119 --> 00:02:44,455
Lahat nagsasabi, "Di ko alam
kung magve-vape pa ako."

49
00:02:44,539 --> 00:02:48,459
May mga nagagalit, "Pumapatay kayo
ng mga bata, mamatay na kayo!"

50
00:02:49,294 --> 00:02:52,881
Habang Juul ang sentro ng mga usapin,
si James ang humaharap.

51
00:02:52,964 --> 00:02:55,133
Siya ang nagsisilbing mukha.
Gusto niya 'yon.

52
00:02:55,216 --> 00:02:57,010
Sa akin, sir, halimbawa ka

53
00:02:57,093 --> 00:02:59,095
ng mga pinakamalala sa Bay Area.

54
00:02:59,679 --> 00:03:03,892
Nagmukha siyang kontrabida,
at tingin ko, sobrang bigat no'n sa kanya.

55
00:03:04,684 --> 00:03:06,936
Puro pang-iinsulto ang bawat kampo.

56
00:03:07,020 --> 00:03:10,481
Bago sa akin ang gano'ng debate
tungkol sa public health.

57
00:03:10,565 --> 00:03:13,109
Di puwedeng teens lang ang paboran natin

58
00:03:13,193 --> 00:03:16,905
at isawalang-bahala
ang 35 milyong matatanda.

59
00:03:16,988 --> 00:03:21,868
Ilang bata ang ayos lang sa 'yo na maadik
para mapatigil ang isang matanda?

60
00:03:21,951 --> 00:03:24,579
Nayayamot na ang mga magulang
ng bansang ito.

61
00:03:24,662 --> 00:03:27,916
Galit ang mga magulang
kasi di nila nabantayan ang mga anak nila,

62
00:03:27,999 --> 00:03:29,709
at di 'yon kasalanan ng Juul.

63
00:03:29,792 --> 00:03:32,629
Di napapatigil ng e-cigarettes
ang mga tao sa paninigarilyo.

64
00:03:32,712 --> 00:03:34,464
Napatigil ako no'n sa pagyoyosi.

65
00:03:34,964 --> 00:03:36,883
Para sa akin, pampatigil 'yon.

66
00:03:36,966 --> 00:03:40,470
May pagpipilian sila,
at pinili nilang magpalakas ng kita.

67
00:03:40,553 --> 00:03:44,390
Ang gusto natin, kumita.
Nasa San Francisco tayo para kumita.

68
00:03:44,474 --> 00:03:46,517
America 'to, tama?

69
00:03:48,144 --> 00:03:52,732
Malamang naranasan na nating lahat 'to,
pag nanood ka ng isang malaking event,

70
00:03:52,815 --> 00:03:55,360
iba-iba ang nagiging pananaw ng mga tao.

71
00:03:55,443 --> 00:03:57,862
Sasabihin nila,
"Iyong katotohanan ang nakita ko,"

72
00:03:57,946 --> 00:04:01,032
pero iba-iba pala sila
ng bersiyon ng katotohanan.

73
00:04:01,115 --> 00:04:04,619
Sa tingin ko, hindi malinaw
'yong kuwento ng Juul.

74
00:04:05,411 --> 00:04:07,705
Ang totoo, malabo 'yon.

75
00:04:20,969 --> 00:04:25,890
Noong early 2000s,
ang tingin sa teknolohiya, perpekto.

76
00:04:25,974 --> 00:04:28,893
Talagang nag-invest kami
sa pagiging mabilis.

77
00:04:28,977 --> 00:04:31,980
"Bilisan mo at mag-eksperimento ka,"
gano'n sa teknolohiya.

78
00:04:32,063 --> 00:04:37,318
Di ka dapat natatakot magkamali
para makamit ang tagumpay.

79
00:04:39,904 --> 00:04:44,909
Ilang dekada nang nagtutulungan
ang Stanford at tech industry.

80
00:04:44,993 --> 00:04:48,037
May mga investors
sa Silicon Valley na nagsasabing,

81
00:04:48,121 --> 00:04:51,124
"Sino'ng may ginagawang student projects
na puwede akong mag-invest

82
00:04:51,207 --> 00:04:54,335
at magiging daang-bilyong-dolyar
na negosyo balang-araw?

83
00:04:54,419 --> 00:04:58,214
Lahat ng undergraduates
mapapagawa mo ng start-up, isang app.

84
00:04:58,298 --> 00:05:01,259
May mga bilyonaryong propesor sa campus.

85
00:05:01,843 --> 00:05:05,847
Ang sabi-sabi, sobrang saya
sa Silicon Valley.

86
00:05:05,930 --> 00:05:07,807
"Nag-iinnovate kami, naninira."

87
00:05:08,641 --> 00:05:12,103
May magandang reputasyon
ang Stanford sa pag-attract ng talents.

88
00:05:12,186 --> 00:05:15,732
Minsan mahirap sabihin
kung nang-aattract sila o naghuhulma.

89
00:05:15,815 --> 00:05:19,986
Pero alinman doon, maraming magagaling
na nagtatapos sa Stanford.

90
00:05:21,612 --> 00:05:24,699
Magkaklase sina James Monsees
at Adam Bowen

91
00:05:24,782 --> 00:05:27,577
sa product design na program ng Stanford.

92
00:05:28,161 --> 00:05:32,123
SA PAYO NG LEGAL COUNSEL, TUMANGGI
SI JAMES MONSEES SA DOKUMENTARYONG ITO

93
00:05:32,206 --> 00:05:37,003
HINDI TUMUGON SI ADAM BOWEN SA MGA REQUEST
NA MAGBIGAY SIYA NG KOMENTO

94
00:05:37,962 --> 00:05:40,256
Mahuhusay na product designers
sina James at Adam,

95
00:05:40,340 --> 00:05:43,009
at inaral nila pareho
ang konsepto ng design thinking

96
00:05:43,092 --> 00:05:47,597
o paglalagay ng disenyo sa bawat aspeto
ng isang produkto at pag-unlad nito.

97
00:05:47,680 --> 00:05:50,391
Sinusubukan mong unawain
ang mga customer mo,

98
00:05:50,475 --> 00:05:52,268
at anumang problemang nakikita mo,

99
00:05:52,352 --> 00:05:55,480
puwede naming gawan
ng produkto para malutas 'yon.

100
00:05:56,064 --> 00:05:58,816
No'ng bata pa ako,
lagi akong nagdo-drawing at nagdidisenyo.

101
00:05:58,900 --> 00:06:01,194
Mga eroplano, kotse, kahit ano, totoo.

102
00:06:01,944 --> 00:06:05,281
Di ko alam na may trabaho
palang "Product Design."

103
00:06:05,365 --> 00:06:07,784
Basta gumuguhit lang ako ng mga bagay.

104
00:06:08,284 --> 00:06:11,120
Sabi ng mga magulang ko,
ayaw ko ng mga laruan,

105
00:06:11,204 --> 00:06:13,331
parts ng vacuum cleaner ang nilalaro ko.

106
00:06:13,414 --> 00:06:16,834
No'ng 15-anyos ako,
ayaw nila akong bigyan ng sasakyan,

107
00:06:16,918 --> 00:06:18,461
kaya gumawa na lang ako.

108
00:06:18,961 --> 00:06:21,756
Nagkakilala kami ni James
sa isang program sa Stanford.

109
00:06:21,839 --> 00:06:25,718
Marami kaming ginawang proyekto
na may impact sa kapaligiran.

110
00:06:26,761 --> 00:06:30,932
Parehong world-class
ang pag-iisip nina Adam at James.

111
00:06:31,015 --> 00:06:36,062
Magaling na engineer si Adam
at sobrang competitive din niya.

112
00:06:36,145 --> 00:06:40,733
At si James naman,
napakagaling sa maraming bagay.

113
00:06:40,817 --> 00:06:43,694
Magaling na artist si James,

114
00:06:43,778 --> 00:06:46,697
at mahusay din siyang
scientist at engineer.

115
00:06:47,323 --> 00:06:48,574
Kaya niya lahat 'yon.

116
00:06:50,701 --> 00:06:54,330
Sa campus, meron kaming
tinatawag na The Product Design Loft,

117
00:06:54,414 --> 00:06:56,666
at nakakapagtago kami ro'n sa likod,

118
00:06:56,749 --> 00:06:58,543
at nakakapanigarilyo kami.

119
00:06:58,626 --> 00:07:04,882
Laging pinagtatalunan
sa bahay namin ang paninigarilyo.

120
00:07:04,966 --> 00:07:08,553
'Yong papa ni Mama, malakas manigarilyo.

121
00:07:08,636 --> 00:07:11,097
Nakakaraming kaha siya sa isang araw

122
00:07:11,180 --> 00:07:14,142
at namatay siya nang maaga.

123
00:07:15,184 --> 00:07:16,394
Ayoko sa sigarilyo.

124
00:07:16,477 --> 00:07:19,689
Sa tuwing hahawak ako,
parang nag-aalangan ako.

125
00:07:21,607 --> 00:07:24,318
'Yong mga naiiba
ang mga laging naninigarilyo.

126
00:07:24,402 --> 00:07:29,407
At saka, alam mo,
di talaga astig manigarilyo

127
00:07:29,490 --> 00:07:31,367
noong 2005.

128
00:07:33,494 --> 00:07:36,747
Nagkakatinginan kami ni Adam
at tinatanong ang bawat isa

129
00:07:36,831 --> 00:07:40,960
kung bakit ba kami nagtatago sa loft.

130
00:07:41,043 --> 00:07:43,921
Tapos, inisip namin
kung ano ba ang gusto namin,

131
00:07:44,005 --> 00:07:48,843
at na-realize namin na di paninigarilyo
'yong nagugustuhan namin,

132
00:07:48,926 --> 00:07:51,554
kundi 'yong mga nagagawa ng paninigarilyo.

133
00:07:52,346 --> 00:07:55,975
'Yong pinagsasamahan n'yo,
'yong pagkukuwentuhan n'yo,

134
00:07:56,976 --> 00:07:58,978
o 'yong pagpapahinga sandali.

135
00:07:59,729 --> 00:08:01,814
'Yong mga gano'n ang mahalaga.

136
00:08:02,315 --> 00:08:04,734
Nakayosi break sina James at Adam

137
00:08:04,817 --> 00:08:08,362
at nakatingin sa umuusok na sigarilyo
sa kamay nila,

138
00:08:08,446 --> 00:08:11,782
at naisip nila,
"Dapat gumawa tayo ng mas maganda."

139
00:08:11,866 --> 00:08:15,161
Sabi ni James, "Puwede bang alisin
yong mga pangit dito,

140
00:08:15,244 --> 00:08:17,246
na makukuha pa rin naitn
'yong gusto natin?"

141
00:08:17,330 --> 00:08:20,124
At 'yon na 'yong pagsisimula
nina James at Adam.

142
00:08:20,791 --> 00:08:23,961
No'ng nakausap nila
ang isa't isa, nagkasundo sila

143
00:08:24,045 --> 00:08:27,131
at parang pinupunan nila
ang kakulangan sa bawat isa.

144
00:08:27,882 --> 00:08:32,553
Sabi ni James, "Bakit wala pang
nakakagawa ng vaporization?"

145
00:08:32,637 --> 00:08:36,724
At nagsimula nang mag-brainstorm si Adam.

146
00:08:37,975 --> 00:08:39,977
Maraming naaapektuhan ng paninigarilyo,

147
00:08:40,061 --> 00:08:45,107
at naisip namin na kaunti lang
o wala talagang innovation na puwede ro'n.

148
00:08:45,816 --> 00:08:49,153
May naninigarilyo pa ring
38 milyong American.

149
00:08:49,237 --> 00:08:52,907
Sa buong mundo,
bilyong katao pa rin ang naninigarilyo.

150
00:08:52,990 --> 00:08:56,494
Nakita naming may magagawa kami
sa kalusugan ng publiko.

151
00:08:57,703 --> 00:09:03,167
Na-excite ako sa puwedeng magawa no'n
habang ginagawa nila 'yong plano nila.

152
00:09:04,043 --> 00:09:06,671
Natuwa ang karamihan.

153
00:09:06,754 --> 00:09:13,052
Pero kung tama ang pagkakaalala ko,
medyo napapataas ng kilay ang faculty.

154
00:09:13,636 --> 00:09:16,722
"Bale drug-delivery device 'to?"

155
00:09:18,349 --> 00:09:22,895
Hindi 'yong, "Kailangan ko ng gamot
para mapababa ang presyon ko."

156
00:09:22,979 --> 00:09:25,356
Parang nicotine 'yon, e.

157
00:09:26,190 --> 00:09:29,860
'Yong ibang propesor nila,
sinasabing magdahan-dahan sila,

158
00:09:29,944 --> 00:09:32,989
magsaliksik pa,
at siguraduhing ginagawa nila nang tama

159
00:09:33,072 --> 00:09:35,783
dahil nakakaadik ang nicotine.

160
00:09:36,576 --> 00:09:38,244
Sa pananaliksik nina James at Adam,

161
00:09:38,327 --> 00:09:41,914
nakakita sila ng maraming dokumento
sa industriya ng tabako

162
00:09:41,998 --> 00:09:44,709
sa University of California
sa San Francisco.

163
00:09:46,419 --> 00:09:49,171
Noon, gusto lang talaga naming malaman

164
00:09:49,255 --> 00:09:53,551
ano ba ang pinakaepektibong teknolohiya
para matigil na ang paninigarilyo?

165
00:09:54,093 --> 00:09:57,722
Lumalabas na ginagawan na ng paraan
ng mga kompanya ng tabako.

166
00:09:58,472 --> 00:10:00,600
Alam ng mga kompanya na may problema sila.

167
00:10:00,683 --> 00:10:04,270
Di nila ikinakatuwa na pumapatay
ang mga produkto nila.

168
00:10:04,353 --> 00:10:06,689
Paano tayo gagawa ng bagong sigarilyo

169
00:10:06,772 --> 00:10:09,525
na nakakaadik pa rin
pero di na nakaka-cancer?

170
00:10:10,776 --> 00:10:13,529
At 'yon ang sekretong layunin

171
00:10:13,613 --> 00:10:16,657
ng Big Tobacco
sa mga sobrang tagong proyekto nila.

172
00:10:16,741 --> 00:10:19,577
At nakapagsimula na sila
bandang late 1950s.

173
00:10:19,660 --> 00:10:22,455
Ang makagawa ng produkto
na di nakakasama sa kalusugan,

174
00:10:22,538 --> 00:10:24,248
'yon ang habol ng lahat.

175
00:10:24,332 --> 00:10:27,043
May paraan ba
para mabawasan ang temperatura

176
00:10:27,126 --> 00:10:33,007
na kailangan sa paggawa ng usok
nang hindi sinisindihan ang tabako?

177
00:10:33,090 --> 00:10:38,721
Papainitin mo lang ang tabako
at pasisingawin na may kasamang nicotine.

178
00:10:38,804 --> 00:10:40,848
At magiging mas ligtas na sigarilyo 'yon

179
00:10:40,931 --> 00:10:45,144
dahil 'yong mga nakakasama sa kalusugan,
mula ro'n sa sinusunog.

180
00:10:45,227 --> 00:10:49,649
Pero ano ang itatawag nila
sa mas ligtas na sigarilyong gagawin nila?

181
00:10:50,358 --> 00:10:54,654
Ayaw nilang aminin na nagdudulot
ng cancer ang karaniwang sigarilyo nila.

182
00:10:55,279 --> 00:10:58,240
Nililinlang din nila ang mga sarili nila.

183
00:10:58,824 --> 00:11:01,827
Nagsinungaling ang malalaking kompanya
ng tabako.

184
00:11:01,911 --> 00:11:06,957
Sinasabi nilang sigarilyo lang ang ligtas
na paraan para makapagbigay ng nicotine.

185
00:11:08,501 --> 00:11:12,672
Ang teorya ni James, ang mga tulad nila
ni Adam na wala sa industriya,

186
00:11:12,755 --> 00:11:16,467
kailangan para mangyari
ang innovation na 'yon.

187
00:11:17,176 --> 00:11:20,971
Nagsimula silang tutukan
ang pag-vaporize ng tabako.

188
00:11:21,055 --> 00:11:22,181
INHALER PARA SA AROMA

189
00:11:22,264 --> 00:11:25,476
Noon, sikat ang mga vaporizer,

190
00:11:25,559 --> 00:11:28,312
pero malalaki 'yong mga gano'n.

191
00:11:28,396 --> 00:11:31,023
Mahirap bitbitin, hindi praktikal.

192
00:11:31,107 --> 00:11:34,026
Ang iniisip ni James,
"Paano ba mapapaliit 'yon?"

193
00:11:34,610 --> 00:11:37,446
Parang ang gandang gawin
ng produktong 'yon.

194
00:11:37,530 --> 00:11:39,949
Ginawa nina Adam at James
ang orihinal na prototype,

195
00:11:40,032 --> 00:11:44,161
at determinado silang
gawing makabuluhan ang prototype na 'yon.

196
00:11:44,995 --> 00:11:47,957
Posible bang gumawa
ng ligtas na sigarilyo?

197
00:11:48,040 --> 00:11:50,960
'Yong pagsusunog pala
ng tabako ang problema.

198
00:11:51,043 --> 00:11:56,090
Malinaw na nakakaadik ang nicotine,
pero di 'yon ang nakakasama sa 'yo.

199
00:11:56,173 --> 00:12:01,095
Layunin naming gumawa
ng bagong karanasan para sa mga tao

200
00:12:01,178 --> 00:12:05,057
kung saan nandoon pa rin
'yong positibong aspeto ng pagyoyosi,

201
00:12:05,141 --> 00:12:08,811
pero di na nakakasama sa kalusugan
at tanggap na ng lipunan.

202
00:12:08,894 --> 00:12:11,564
Pinag-uusapan 'yon ng mga tao.

203
00:12:11,647 --> 00:12:16,193
At may nadiskubre nga si James,
at talagang magtatagumpay siya ro'n.

204
00:12:17,403 --> 00:12:20,114
Pero siyempre, sa umpisa,

205
00:12:20,197 --> 00:12:25,202
matinding problema pa rin
'yong di na magkaka-cancer ang mga tao.

206
00:12:27,788 --> 00:12:29,498
Isang karangalan para sa akin

207
00:12:29,582 --> 00:12:32,251
na ipakilala sa inyo
ang commencement speaker ngayong taon,

208
00:12:32,334 --> 00:12:33,586
si Steve Jobs.

209
00:12:35,129 --> 00:12:38,132
Naaalala ko no'ng magkakaklase pa kami,

210
00:12:38,841 --> 00:12:43,387
marami sa amin, bilang designers,
na-inspire talaga ni Steve Jobs.

211
00:12:43,471 --> 00:12:46,182
Para siyang isang rock star, 'yong gano'n.

212
00:12:46,974 --> 00:12:49,143
Manatiling uhaw, manatiling hangal.

213
00:12:49,935 --> 00:12:52,396
At 'yon ang lagi kong hinahangad.

214
00:12:52,480 --> 00:12:55,816
Bawat isa sa amin,
uhaw na mabago ang mundo.

215
00:12:55,900 --> 00:13:00,070
Sa inyong pagtatapos para makapagsimula,
'yon ang hangad ko para sa inyo.

216
00:13:00,154 --> 00:13:02,239
Manatiling uhaw, manatiling hangal.

217
00:13:02,740 --> 00:13:04,658
Sa tingin ko,
magkakabit ang dalawang 'yon.

218
00:13:04,742 --> 00:13:08,537
Pag hangal ka, di ka matatakot na sumugal.

219
00:13:08,621 --> 00:13:11,248
Subukan mo, gawin mo.
Wag kang mag-atubili.

220
00:13:11,332 --> 00:13:12,833
Maraming salamat sa inyo.

221
00:13:13,918 --> 00:13:16,045
Isa 'to sa pinakamalaking problema

222
00:13:16,128 --> 00:13:18,881
na pinag-usapan sa programa
at sinubukang lutasin.

223
00:13:18,964 --> 00:13:22,343
At alam ng lahat na maganda ang ideya
nina James at Adam.

224
00:13:22,426 --> 00:13:26,639
Napakahusay no'n, at nakakamangha
yong prototype. Alam ng lahat 'yon.

225
00:13:26,722 --> 00:13:27,848
Ano na'ng nangyari?

226
00:13:33,771 --> 00:13:35,272
Pagka-graduate nila sa Stanford,

227
00:13:35,356 --> 00:13:38,192
napagpasiyahan nilang ituloy
ang ideya nila

228
00:13:38,275 --> 00:13:40,027
at gawing isang kompanya.

229
00:13:40,110 --> 00:13:43,948
Pero namomroblema sina James at Adam
sa pagiging underdogs nila

230
00:13:44,031 --> 00:13:45,908
at hindi sila nagtagumpay.

231
00:13:45,991 --> 00:13:48,536
Maraming kompanya ang tumanggi sa kanila.

232
00:13:48,619 --> 00:13:53,040
Maraming VC ang may patakarang
wag mag-invest sa mga bisyo. Di puwede.

233
00:13:54,083 --> 00:13:57,545
Dahil sa mga patakaran sa bisyo,
at sa mga industriya no'n,

234
00:13:57,628 --> 00:14:00,256
tulad ng marijuana, alak, tabako,

235
00:14:00,339 --> 00:14:04,009
mga 50 kompanya
ang nagsabing hindi sila interesado.

236
00:14:04,093 --> 00:14:07,596
Kaya naisip nina James at Adam
na kung sa individual investors sila,

237
00:14:07,680 --> 00:14:08,889
baka palarin pa sila

238
00:14:08,973 --> 00:14:12,893
dahil 'yong mga 'yon, walang mga patakaran
tulad ng mga kompanya.

239
00:14:14,103 --> 00:14:17,189
Ang Angel investing ay pag-iinvest
sa mga nagsisimulang kompanya,

240
00:14:17,273 --> 00:14:21,902
at sariling pera ang gamit ng investors.
At ang hinahanap ng mga angel investor

241
00:14:21,986 --> 00:14:24,905
ay isang kompanya
na magagawang baguhin ang mundo.

242
00:14:24,989 --> 00:14:26,824
At bihira 'yong gano'n.

243
00:14:27,783 --> 00:14:31,871
Ipinresenta nina James at Adam
ang ideya nila sa opisina ko,

244
00:14:31,954 --> 00:14:33,789
tinatawag nila 'yong "Ploom."

245
00:14:33,873 --> 00:14:36,959
Mukha silang sobrang matatalino,
talagang pursigido,

246
00:14:37,042 --> 00:14:39,712
at napakahusay ng disenyo nila.

247
00:14:39,795 --> 00:14:43,924
Walang patunay noon na ang pagpapainit
ng tabako, 'yong di sinusunog,

248
00:14:44,008 --> 00:14:45,885
mas mainam sa kalusugan,

249
00:14:45,968 --> 00:14:47,803
pero kung di ka magsusunog,

250
00:14:47,887 --> 00:14:51,557
ang tingin ng karamihan doon,
mas ligtas 'yon.

251
00:14:52,057 --> 00:14:55,686
May potensiyal 'yon
na makapagsalba ng buhay.

252
00:14:57,605 --> 00:15:02,151
Naninigarilyo lagi ang mama ko
at namatay siya sa lung cancer.

253
00:15:02,693 --> 00:15:05,988
Kaya naisip ko ang mama ko
at maituturing 'tong biyaya

254
00:15:06,071 --> 00:15:08,824
kung nagamit lang sana ng mama ko

255
00:15:08,908 --> 00:15:10,910
para mapahaba pa ang buhay niya.

256
00:15:12,202 --> 00:15:13,203
Kaya…

257
00:15:14,914 --> 00:15:16,832
Kaya nagpasiya akong mag-invest.

258
00:15:18,959 --> 00:15:22,004
Si Riaz Valani ang investor
na kasama namin no'ng unang round.

259
00:15:22,087 --> 00:15:25,382
Seryoso siya sa buhay
at talagang palaban siya.

260
00:15:25,466 --> 00:15:29,136
Alam naming kailangan namin
ng magpapatunay ng health benefits,

261
00:15:29,219 --> 00:15:31,931
at dapat manggaling 'yon
sa isang propesyonal.

262
00:15:32,973 --> 00:15:35,851
Tinawagan nila ako at sinabing,
"May magandang ideya kami

263
00:15:35,935 --> 00:15:39,229
na sa tingin namin, babago sa tabako
at magliligtas ng buhay,

264
00:15:39,313 --> 00:15:40,856
at kakausapin ka namin."

265
00:15:41,774 --> 00:15:46,278
Ang ideya, papainitin nila
ang tabako imbes na sunugin.

266
00:15:46,362 --> 00:15:49,531
At ang sabi ko sa kanila,
"Magandang ideya 'yan.

267
00:15:49,615 --> 00:15:51,408
Kung di n'yo susunugin,

268
00:15:51,492 --> 00:15:55,746
malamang magkaroon kayo ng mix
na di masyadong masama sa katawan.

269
00:15:55,829 --> 00:15:57,498
Pero kailangan natin ng ebidensiya.

270
00:15:57,581 --> 00:16:01,543
Kailangang malaman natin
kung ano ang mga epekto no'n."

271
00:16:02,711 --> 00:16:05,506
Ang ideyang "kumilos nang mabilis
at mag-eksperimento,"

272
00:16:05,589 --> 00:16:08,550
pagdating sa kalusugan
ng publiko, kahangalan 'yon.

273
00:16:08,634 --> 00:16:12,096
Gusto nating makausad tayo nang mabilis,

274
00:16:12,179 --> 00:16:15,224
pero pag makakaapekto sa kalusugan
ng mga tao ang ginagawa mo,

275
00:16:15,307 --> 00:16:16,976
kailangan mong mag-ingat.

276
00:16:19,103 --> 00:16:21,939
Nagiging isang kompanya na ang Ploom.

277
00:16:22,773 --> 00:16:25,734
Di lang basta nagbibigay ng pondo
ang mga investor,

278
00:16:25,818 --> 00:16:29,154
nagbibigay rin sila ng gabay
kung paano mapapalago ang negosyo.

279
00:16:29,738 --> 00:16:32,700
Ang sinusunod ko kasi,
pag di ka gumagastos sa marketing

280
00:16:32,783 --> 00:16:35,202
gaya ng paggastos mo
sa engineering, sayang lang.

281
00:16:35,285 --> 00:16:37,287
Kaya kinuha namin si Kurt.

282
00:16:37,371 --> 00:16:42,167
Nagsimula ako sa marketing
no'ng nagtrabaho ako sa Red Bull.

283
00:16:43,377 --> 00:16:47,506
Kakaiba ang pilosopiya nila
kung paano sila papasok sa merkado.

284
00:16:48,340 --> 00:16:53,470
Imbes na lunurin sa advertisement
ang mga tao, kabaliktaran ang ginawa nila.

285
00:16:53,554 --> 00:16:58,392
Hinahayaan nilang madiskubre ng mga tao
ang produkto nila sa kakaibang paraan.

286
00:16:59,685 --> 00:17:03,105
Isang araw, nakatanggap ako
ng mensahe mula kay Adam,

287
00:17:03,188 --> 00:17:06,316
at may sinabi siya ro'n
na sila raw ng partner niya

288
00:17:06,400 --> 00:17:08,485
ay nagtapos sa Stanford,

289
00:17:08,569 --> 00:17:11,280
kaya mukhang kapani-paniwala naman.

290
00:17:12,614 --> 00:17:14,033
Pagpunta ko,

291
00:17:14,116 --> 00:17:16,994
minsan kasi, aalisin mo
ang laman ng bulsa mo pag uupo ka.

292
00:17:17,077 --> 00:17:21,123
Inalis ko nga at di ko napansin
na may kaha ako ng sigarilyo.

293
00:17:21,206 --> 00:17:24,668
Agad-agad, nakita kong tiningnan nila
'yong kaha at tumingin sa isa't isa

294
00:17:24,752 --> 00:17:26,587
at nakakatuwa ang hitsura nila.

295
00:17:26,670 --> 00:17:31,258
Siguro, naiisip nila,
"Kung nagyoyosi 'to, maiintindihan niya."

296
00:17:32,134 --> 00:17:34,511
Nahihirapan akong tigilan ang pagyoyosi.

297
00:17:34,595 --> 00:17:38,223
Nae-enjoy ko 'yong relaxation
na naibibigay ng paninigarilyo,

298
00:17:38,307 --> 00:17:40,225
pero malinaw ang statistics.

299
00:17:40,309 --> 00:17:43,562
Pag nagyoyosi ka,
malamang na 'yon ang ikamatay mo.

300
00:17:44,605 --> 00:17:48,942
Naaalala ko 'yong sinabi nila
na ilang beses ko nang narinig sa kanila.

301
00:17:49,026 --> 00:17:52,279
"Di lang tungkol sa nicotine
ang paninigarilyo, kundi sa nakasanayan.

302
00:17:52,362 --> 00:17:55,240
Paano natin mapapanatili 'yon
nang di nakakasama sa kalusugan?"

303
00:17:55,324 --> 00:17:59,453
Tinamaan ako no'n
kasi ako, nagyoyosi pero alanganin,

304
00:17:59,536 --> 00:18:03,499
gusto ko 'yong ginagawa, pero di ko maatim
'yong ibang kadikit no'n.

305
00:18:03,582 --> 00:18:07,044
Kung magagawa nila 'yon,
magiging magandang kompanya 'yon,

306
00:18:07,127 --> 00:18:09,671
at puwede ring maging malagong negosyo.

307
00:18:10,798 --> 00:18:13,509
Naging maayos ang meeting.
Kinuha nila ako,

308
00:18:13,592 --> 00:18:16,804
pero sinabi ko
na talagang ramdam ko sa sarili ko

309
00:18:16,887 --> 00:18:21,016
na di ko gustong magtrabaho
sa kompanyang kabilang sa Big Tobacco.

310
00:18:21,892 --> 00:18:25,145
Ang nasa isip ko, mga kaaway sila.
Ilang taon nang pumapatay ng mga tao,

311
00:18:25,229 --> 00:18:27,689
nagsisinungaling tungkol sa nature
ng produkto nila,

312
00:18:27,773 --> 00:18:32,111
na alam naman nila na isa
sa mga pinakanakakaadik na produkto.

313
00:18:33,362 --> 00:18:36,824
Ayokong mapabilang
sa mga gano'ng kompanya.

314
00:18:38,283 --> 00:18:40,828
No'ng nagsimula sa Ploom
sina James at Adam,

315
00:18:40,911 --> 00:18:44,081
nasa 37 milyon ang naninigarilyo sa US.

316
00:18:45,791 --> 00:18:52,214
Itinuturing ng marami na mga napariwara
sa buhay ang mga nagyoyosi.

317
00:18:53,173 --> 00:18:56,927
Ang totoo, 'yong karamihan
sa mga naninigarilyo,

318
00:18:57,010 --> 00:19:00,305
nagsimula no'ng mga teenager pa lang sila.

319
00:19:00,389 --> 00:19:05,644
Alam ng mga gumagawa ng sigarilyo
na kung maaadik sa nicotine ang teenagers,

320
00:19:05,727 --> 00:19:08,272
may tsansang habambuhay na silang bibili.

321
00:19:09,273 --> 00:19:11,859
Ako ay 19-anyos noon.

322
00:19:12,359 --> 00:19:14,820
Sabi ko, "Kung bawal ang marijuana,
yosi na lang."

323
00:19:14,903 --> 00:19:18,907
Para akong 19-anyos
na hindi nag-iisip nang maayos.

324
00:19:18,991 --> 00:19:22,369
Thanksgiving dinner 'yon,
kinumbinsi ako ng kapatid ko.

325
00:19:22,452 --> 00:19:26,623
Sabi niya, "Isa lang. Ito ang pinakamainam
pagkatapos ng Thanksgiving."

326
00:19:26,707 --> 00:19:30,252
Tapos, 'yon na 'yon.

327
00:19:30,836 --> 00:19:35,757
Malinaw kong naaalala na sinisiguro
ni Papa na may sigarilyo si Mama.

328
00:19:35,841 --> 00:19:37,509
'Yon ang naging papel niya.

329
00:19:38,218 --> 00:19:41,305
Tinatanong ko si Mama,
"Puwedeng wag ka nang manigarilyo?"

330
00:19:41,388 --> 00:19:43,932
Nakakatawa lang
na naninigarilyo na rin ako.

331
00:19:45,934 --> 00:19:48,437
Napapanatili akong naka-focus ng nicotine.

332
00:19:48,520 --> 00:19:51,565
Pag sobrang ligalig ko,
napapakalma ako no'n.

333
00:19:52,524 --> 00:19:54,610
Pag pagod ako, napapasaya ako no'n.

334
00:19:54,693 --> 00:19:57,029
Kakaiba 'yon dahil sa mga gano'n.

335
00:19:58,405 --> 00:19:59,948
Na-enjoy ko ang pagyoyosi.

336
00:20:00,991 --> 00:20:05,329
Kahit 'yong pagbuga lang ng usok
at makitang mawala 'yon.

337
00:20:06,997 --> 00:20:08,790
Nakaka-relax ang epekto no'n.

338
00:20:09,541 --> 00:20:14,296
Gusto ko nang tumigil, kaya sinubukan ko,
at ang bigat sa loob no'n.

339
00:20:17,716 --> 00:20:20,427
Buong buhay ko, naninigarilyo ang papa ko.

340
00:20:21,595 --> 00:20:25,933
Sinabi ko sa kanyang nagyoyosi ako.
Nadismaya siya, tapos nagyosi kami.

341
00:20:26,975 --> 00:20:28,435
Nagka-cancer siya.

342
00:20:29,394 --> 00:20:34,775
At naaalala ko lahat no'ng may sakit siya,

343
00:20:34,858 --> 00:20:38,862
sobrang nahihiya ako
kasi naninigarilyo pa rin ako.

344
00:20:39,363 --> 00:20:42,950
Pero malaki ang nagagawa no'n
para malabanan ko ang stress.

345
00:20:44,618 --> 00:20:46,912
Sa huli, noong namatay siya,

346
00:20:46,995 --> 00:20:51,250
sa tuwing nagyoyosi ako, pakiramdam ko,
binibigyan ko siya ng kahihiyan.

347
00:20:52,668 --> 00:20:55,629
'Yong nakakagulat na dami
ng gustong tumigil sa paninigarilyo

348
00:20:55,712 --> 00:20:57,965
at ilang beses nang sumubok tumigil.

349
00:20:58,048 --> 00:21:03,136
Pero para sa mga di nakasubok manigarilyo,
'yong konsepto na mahirap gawin, malabo.

350
00:21:04,179 --> 00:21:07,349
Puwedeng maging nakakaadik
ang nicotine gaya ng heroin at cocaine,

351
00:21:07,432 --> 00:21:10,060
na para bang di aayos ang pakiramdam mo

352
00:21:10,143 --> 00:21:12,688
hangga't di ka nakakatikim uli.

353
00:21:13,438 --> 00:21:15,899
Sinubukan ko 'yong patch,
'yon ang pinakamalala.

354
00:21:15,983 --> 00:21:18,360
Binabangungot ako. Di umubra.

355
00:21:18,944 --> 00:21:23,240
Sinubukan ko ang Nicorette Gum,
tumigil ako, nagbasa, nagpa-hypnotize.

356
00:21:23,949 --> 00:21:27,327
Kahit ano'ng subukan ko, wala talaga.

357
00:21:28,161 --> 00:21:29,913
Gusto ko na talagang tumigil,

358
00:21:29,997 --> 00:21:33,875
pero di umubra 'yong mga pamalit na 'yon.

359
00:21:33,959 --> 00:21:35,711
Ibang-iba talaga, e,

360
00:21:35,794 --> 00:21:38,213
kasi di ko magawa 'to, 'yong ganito.

361
00:21:39,214 --> 00:21:41,008
Kung di mo maitigil ang pagyoyosi

362
00:21:41,091 --> 00:21:44,886
gamit ang gum, patch, lozenge,
o kahit 'yong biglaang pagtigil,

363
00:21:44,970 --> 00:21:47,222
mauuwi ka lang sa paninigarilyo uli.

364
00:21:50,976 --> 00:21:55,772
Para sa akin at sa milyong naninigarilyo
sa mundo, parusang kamatayan 'yon.

365
00:22:01,778 --> 00:22:03,405
Noong nagsimula kami sa Ploom,

366
00:22:03,488 --> 00:22:06,575
posibleng 'yong ginagawa namin,
mabago ang mundo.

367
00:22:06,658 --> 00:22:08,368
"Fuck Big Tobacco" 'yon.

368
00:22:08,452 --> 00:22:11,330
Pag nakadamit ako
ng may "Fuck Big Tobacco,"

369
00:22:11,413 --> 00:22:15,709
matutuwa ang mga tao na suot ko 'yon.
Lahat, pati sina Adam at James.

370
00:22:15,792 --> 00:22:19,296
May mga naisip ako kung saan ko
sisimulan ang proyekto,

371
00:22:19,379 --> 00:22:23,008
partikular sa branding siguro, mga gano'n,

372
00:22:23,091 --> 00:22:25,886
pero wala pa sila
no'ng maayos na prototype.

373
00:22:26,887 --> 00:22:31,266
Inakala nilang magiging handa na 'yon
pagkaraan ng mga anim na buwan.

374
00:22:31,933 --> 00:22:35,896
Naging malinaw noon na marami pa palang
hamon na di naisaalang-alang

375
00:22:35,979 --> 00:22:37,773
bago magawa 'yong produkto.

376
00:22:37,856 --> 00:22:40,734
Ang dami naming naging problema.

377
00:22:40,817 --> 00:22:44,029
May mga nauna kaming device,
sinubukan ko 'yon,

378
00:22:44,112 --> 00:22:46,406
tapos, bigla na lang pumutok.

379
00:22:46,490 --> 00:22:50,494
Lumipad 'yong rod sa kisame.

380
00:22:50,577 --> 00:22:53,997
Sa hitsura ni James,
parang sabi niya, "Naku po."

381
00:22:54,081 --> 00:22:57,417
Puwedeng pumasok 'yon sa ulo ko.

382
00:22:59,252 --> 00:23:02,756
Dahil si Riaz ang may pinakamalaking
investment sa kompanya,

383
00:23:02,839 --> 00:23:06,134
basta may ipinag-utos siya,
susundin nina James at Adam.

384
00:23:06,218 --> 00:23:09,805
Talagang ipinipilit ni Riaz
na madaliin na nila.

385
00:23:09,888 --> 00:23:12,641
"Paubos na ang pera natin
at kailangan pa natin ng dagdag.

386
00:23:12,724 --> 00:23:15,435
Di tayo makakakuha
kung walang maayos na produkto."

387
00:23:15,936 --> 00:23:17,562
Nauubusan na sila ng oras

388
00:23:17,646 --> 00:23:20,148
dahil may pumapasok nang
ibang e-cigarettes sa merkado.

389
00:23:20,232 --> 00:23:23,151
Di naninigarilyo itong katabi ko.

390
00:23:23,235 --> 00:23:24,736
Ano ba talaga ang NJOY?

391
00:23:24,820 --> 00:23:26,738
Electronic cigarette ang NJOY.

392
00:23:26,822 --> 00:23:31,410
NJOY siguro 'yong unang kompanyang
nabalitaan namin.

393
00:23:31,493 --> 00:23:32,619
Anti-Ploom sila.

394
00:23:33,453 --> 00:23:37,249
Habang ginagamit namin
ang device ng kalaban,

395
00:23:37,332 --> 00:23:40,460
na mga prefabricated
na mga sigarilyo lang naman,

396
00:23:40,544 --> 00:23:42,879
napapatanong kami,
"Bakit nila ginagawa 'to

397
00:23:42,963 --> 00:23:45,924
kung gusto nilang tulungan
ang mga tao na tumigil?"

398
00:23:46,842 --> 00:23:51,304
Kalaunan, makakakita ka na
no'ng tinatawag ng mga tao na vapes.

399
00:23:52,097 --> 00:23:54,641
Medyo komplikado ang mga 'yon.

400
00:23:54,724 --> 00:23:58,186
Kailangan ng mga coil, may mga baterya,

401
00:23:58,270 --> 00:24:01,565
may tangke na malalagyan mo
ng e-liquid na gusto mo,

402
00:24:01,648 --> 00:24:04,484
depende sa flavor
at tapang ng nic na gusto mo…

403
00:24:05,110 --> 00:24:07,237
Mabilis na lumago ang industriya

404
00:24:07,320 --> 00:24:10,282
dahil walang mga batas
para sa vapor products.

405
00:24:10,365 --> 00:24:12,117
Bagong kategorya 'yon.

406
00:24:12,200 --> 00:24:14,744
Hindi magawang kontrolin ng FDA,

407
00:24:14,828 --> 00:24:17,622
kaya walang nagche-check ng mga produkto,

408
00:24:17,706 --> 00:24:19,499
walang pinagbabawalang edad.

409
00:24:20,000 --> 00:24:21,418
Walang batas-batas.

410
00:24:22,252 --> 00:24:24,713
Pero kakaibang device talaga ang Ploom.

411
00:24:25,213 --> 00:24:27,632
Sina Adam at James, inisip talaga nila,

412
00:24:27,716 --> 00:24:31,303
paano magkakasya sa kamay mo?
Paano mo hahawakan?

413
00:24:31,386 --> 00:24:33,430
Talagang pinag-isipan.

414
00:24:36,975 --> 00:24:39,853
Ang ginawa namin,
gumawa kami ng bagong modelo.

415
00:24:39,936 --> 00:24:41,938
'Yong hindi mukhang sigarilyo,

416
00:24:42,022 --> 00:24:45,609
'yong di mo malalasahan
o mararamdamang sigarilyo 'yon. Iba.

417
00:24:45,692 --> 00:24:50,155
Model One ang unang produkto
nina James at Adam na pumasok sa merkado.

418
00:24:50,238 --> 00:24:53,241
Lumabas 'yon no'ng 2010
at 'yon ang unang beses

419
00:24:53,325 --> 00:24:57,537
na matagumpay na nagawa
nina James at Adam ang thesis nila.

420
00:24:57,621 --> 00:25:00,248
Ito ang Ploom Model One,

421
00:25:00,332 --> 00:25:02,542
na mabubuksan mo
sa pagtanggal ng mouthpiece

422
00:25:02,626 --> 00:25:06,171
at pagpasok ng pod capsule
na sadya lamang para dito.

423
00:25:06,254 --> 00:25:08,298
Ilagay muli ang mouthpiece,

424
00:25:08,381 --> 00:25:11,051
pindutin ang button sa ibaba,
kailangang mag-click,

425
00:25:11,134 --> 00:25:13,803
mga sampu hanggang 20 segundo, iilaw na.

426
00:25:13,887 --> 00:25:17,265
Habang naghahanda kami
sa pag-launch ng Model One,

427
00:25:17,349 --> 00:25:19,809
talagang excited kami no'n.

428
00:25:19,893 --> 00:25:24,022
Naaalala ko, nagkukulitan kami
gamit ang isang ad campaign,

429
00:25:24,105 --> 00:25:28,151
at isa sa campaigns na ini-launch namin,
"Small, dark, and handsome."

430
00:25:28,235 --> 00:25:29,277
At 'yon na 'yon.

431
00:25:29,361 --> 00:25:32,531
At inilagay ko 'yon sa isa
sa message boards ng e-cig,

432
00:25:32,614 --> 00:25:35,450
at sumikat 'yon.
Bago sa paningin ng mga tao.

433
00:25:35,534 --> 00:25:39,829
Nakakatanggap kami ng messages,
nagsunod-sunod ang reservations,

434
00:25:39,913 --> 00:25:43,208
at sabi ko, "Wow, totoo 'to,
nangyayari talaga 'to.

435
00:25:43,291 --> 00:25:46,002
Puwedeng ito na ang pumalit sa sigarilyo."

436
00:25:46,962 --> 00:25:50,423
Noong mga panahong 'yon
naghahanap na ako ng brand ambassadors

437
00:25:50,507 --> 00:25:51,925
para i-promote 'yong produkto.

438
00:25:52,008 --> 00:25:56,763
Nakilala ko si Kurt,
at naimbitahan ako sa Ploom headquarters.

439
00:25:56,846 --> 00:26:01,226
At inilatag nila ang produkto sa harap ko,
at sinabing, "Ano sa tingin mo?"

440
00:26:01,309 --> 00:26:03,770
Tapos, sabi ko, "Ang cool nito."

441
00:26:04,604 --> 00:26:10,318
Pero butane ang nagpapagana rito,
kaya dapat may maliit na lagayan ng gas.

442
00:26:10,402 --> 00:26:13,697
At isang maliit na pod
na may totoong tabako.

443
00:26:13,780 --> 00:26:18,868
Tapos, ilalagay mo 'yong gas,
ipapasok 'yong pod, iikutin, at puwede na.

444
00:26:19,452 --> 00:26:22,914
Gusto nilang maging moderno
ang dating ng paninigarilyo,

445
00:26:22,998 --> 00:26:25,500
kaya sabi ko,
"Ayos, mukhang maganda 'yan."

446
00:26:26,376 --> 00:26:31,881
Bilang field marketing manager,
trabaho kong ipakilala 'yong produkto

447
00:26:31,965 --> 00:26:36,678
at makakuha ng maraming impormasyon
sa mga gumagamit para mapaganda pa namin.

448
00:26:38,305 --> 00:26:42,142
No'ng mga panahon na 'yon,
patuloy pa rin kami sa pagte-test,

449
00:26:42,225 --> 00:26:45,770
nag-iimbita kami ng mga tao
sa opisina para mag-happy hours,

450
00:26:45,854 --> 00:26:48,481
pinapagamit namin ang produkto namin.

451
00:26:48,565 --> 00:26:50,859
No'ng una, isa o dalawa lang
ang device namin.

452
00:26:50,942 --> 00:26:52,694
Ngayon, lahat marami nang device.

453
00:26:52,777 --> 00:26:56,197
Ilang pods ang ginagawa namin
at itinatambak sa likuran

454
00:26:56,281 --> 00:26:59,743
dahil inaasahan namin
ang pagdagsa ng mga order.

455
00:27:00,660 --> 00:27:05,040
No'ng dumating na 'yong sandali
para sa initial tasting at marketing,

456
00:27:05,123 --> 00:27:08,335
buong araw akong nagtatrabaho,
minsan inaabot ako ng hatinggabi,

457
00:27:08,418 --> 00:27:10,128
tapos papasok uli ng 8:00.

458
00:27:10,712 --> 00:27:14,257
Di namin alam kung saan mabenta,
kaya lahat sinubukan namin.

459
00:27:14,341 --> 00:27:17,344
Sinubukan namin sa mga sinehan.
Sa mga café.

460
00:27:17,427 --> 00:27:20,347
Pati sa mga boutique, mga party, mga club.

461
00:27:20,430 --> 00:27:24,225
Pinakamalala sa mga club
kasi sobrang ingay at lahat lasing.

462
00:27:24,309 --> 00:27:26,728
Alam mo 'yon, lahat may Plooms.

463
00:27:27,312 --> 00:27:31,066
Pero nagse-set up kami sa likod,
at naghihintay na lumapit ang mga tao.

464
00:27:31,566 --> 00:27:33,693
Tinatanong namin
kung ano'ng masasabi nila.

465
00:27:33,777 --> 00:27:38,073
Ang mga komento noon, "Kailan kayo
maglalabas ng mas maraming flavors?"

466
00:27:38,156 --> 00:27:40,700
Merong mint, meron ding chocolate,

467
00:27:40,784 --> 00:27:44,537
tapos, may blueberry,
honey cognac, organic peach,

468
00:27:44,621 --> 00:27:48,416
at 'yon 'yong mga flavor
na hinahanap sa amin ng mga tao.

469
00:27:48,500 --> 00:27:51,044
Di lang 'yon tungkol sa nicotine,

470
00:27:51,127 --> 00:27:55,090
kundi pati sa experience,
kaya interesado sila sa flavors.

471
00:27:55,173 --> 00:28:01,012
Mahalaga ang flavors para mapatigil
ang mga naninigarilyo lalo kung marami.

472
00:28:01,596 --> 00:28:05,558
Pero 'yong mga naninigarilyo na nag-Ploom,

473
00:28:05,642 --> 00:28:09,938
sinasabi nila, "Masayang gamitin,
pero iba 'yong tama

474
00:28:10,021 --> 00:28:12,524
kumpara pag sigarilyo ang hinihithit ko."

475
00:28:13,650 --> 00:28:18,863
Hindi masyadong nakakapagbigay ng nicotine
'yong mismong Ploom device.

476
00:28:18,947 --> 00:28:20,573
Nakulangan ako, e.

477
00:28:20,657 --> 00:28:25,453
Itine-tape ko ang dalawa no'n
at minsan sumasama ang loob ni James,

478
00:28:25,537 --> 00:28:30,250
kasi kung kailangan ko pang pagdikitin,
ibig sabihin, palpak ang produkto niya.

479
00:28:32,085 --> 00:28:35,922
Para sa nakakaubos
ng isang kaha ng Marlboro sa isang araw,

480
00:28:36,005 --> 00:28:40,301
susubukan nila 'yon, "Ayos 'to, a,"
pero babalik pa rin sila sa pagyoyosi.

481
00:28:40,385 --> 00:28:44,973
Palaging kinakalikot
nina Kurt, Adam, at James 'yon.

482
00:28:45,056 --> 00:28:47,767
Tulad ng pagbabago ng formula

483
00:28:47,851 --> 00:28:50,854
para maging mas malakas 'yon.

484
00:28:51,896 --> 00:28:55,233
Kadalasan, sobrang kabisado na
ng engineers ang produkto,

485
00:28:55,817 --> 00:28:58,611
kaya di na nila naiintindihan
'yong problema ng mga gumagamit.

486
00:28:58,695 --> 00:29:01,948
Maraming problema ro'n
sa naunang Ploom device.

487
00:29:03,366 --> 00:29:05,910
Ang pinakauna,
butane ang nagpapagana ro'n,

488
00:29:05,994 --> 00:29:09,497
walang nagbibitbit
ng malaking bote ng butane kahit saan.

489
00:29:10,582 --> 00:29:13,293
Dahil ginagamit 'yon bilang pangsindi,

490
00:29:13,376 --> 00:29:16,755
may panganib na baka mapaso mo
ang daliri mo,

491
00:29:16,838 --> 00:29:19,924
minsan, 'yong bibig mo
pag napalakas ka ng ihip.

492
00:29:20,008 --> 00:29:22,093
Di naman mainit lahat ng device,

493
00:29:22,177 --> 00:29:26,139
pero sa bawat ika-50, may napapaso, di ba?
Sobrang init no'n.

494
00:29:26,222 --> 00:29:31,186
At kung gano'n karami,
dalawang porsiyento, palpak 'yon.

495
00:29:32,270 --> 00:29:33,438
Di nakakabilib.

496
00:29:34,272 --> 00:29:37,066
Siguro may iilan ka lang na mabebentahan

497
00:29:37,150 --> 00:29:40,862
kung talagang magpupursigi ka,
pero di no'n mababago ang mundo.

498
00:29:41,863 --> 00:29:43,948
Pumupunta ako sa mga bilihan ng sigarilyo

499
00:29:44,032 --> 00:29:47,202
at marami akong naririnig
na pangit na mga komento.

500
00:29:47,285 --> 00:29:51,790
Bale, kalaunan, sumama sa akin si Adam.

501
00:29:51,873 --> 00:29:55,627
Nagpunta kami sa lima o anim na shop,
at naalala ko isang beses,

502
00:29:55,710 --> 00:29:58,505
sa wakas, natauhan na si Adam.

503
00:29:59,214 --> 00:30:03,718
Imbes na gumawa ng setup para sa may-ari,
inilapag ko lang 'yon sa lamesa.

504
00:30:03,802 --> 00:30:08,014
Ang una niyang ginawa, naglagay siya
ng butane. Tumapon pa nga.

505
00:30:08,097 --> 00:30:09,724
Pinindot niya para i-start,

506
00:30:09,808 --> 00:30:13,603
kaya lang nasa maling puwesto
ang daliri niya at nakoryente siya.

507
00:30:13,686 --> 00:30:16,523
Na-start din naman niya,
inilagay niya 'yong pod,

508
00:30:16,606 --> 00:30:19,192
tumalsik 'yong ibabaw
at napaso ng pod ang labi niya.

509
00:30:19,275 --> 00:30:23,112
Bale , naglabo-labo na lahat
ng puwedeng mangyaring di maganda,

510
00:30:23,196 --> 00:30:25,698
nangyari nga, at naranasan 'yon ni Adam.

511
00:30:25,782 --> 00:30:29,744
Sa tingin ko, paglabas namin sa shop
na 'yon, napag-isip-isip ni Adam,

512
00:30:29,828 --> 00:30:32,205
"Lintik, palpak ang produktong 'to.

513
00:30:32,789 --> 00:30:34,749
Kailangan nating baguhin 'to,

514
00:30:34,833 --> 00:30:38,002
at aabutin 'to
ng mga isang taon hanggang 18 buwan."

515
00:30:38,086 --> 00:30:42,590
Sobrang lungkot namin no'n
dahil naudlot ang inaasahan namin,

516
00:30:43,341 --> 00:30:45,844
at kailangan naming akuin ang nangyari.

517
00:30:45,927 --> 00:30:49,764
Nagbitiw si Adam bilang CEO
at si James ang pumalit.

518
00:30:49,848 --> 00:30:53,184
At parang may krisis no'n
sa bagong kompanya.

519
00:30:53,268 --> 00:30:57,647
Kinukulang na sa pondo ang Ploom noon
at hirap nang makakuha ng karagdagan.

520
00:30:57,730 --> 00:31:00,483
Naisip ko, "Baka ito na 'yon.
Nakakalungkot."

521
00:31:01,067 --> 00:31:05,613
ISANG SOLUSYON

522
00:31:05,697 --> 00:31:10,577
Naghahanap na si James ng sinumang
investor na makakatulong sa Ploom.

523
00:31:10,660 --> 00:31:14,664
Ang Japan Tobacco International,
nagsabing mag-iinvest sila sa Ploom.

524
00:31:14,747 --> 00:31:16,416
Sampung milyong dolyar.

525
00:31:16,958 --> 00:31:20,628
Malaking grupo ng mga kompanyang
gumagawa ng sigarilyo ang JTI.

526
00:31:21,546 --> 00:31:23,131
Kabaliktaran ng sa amin.

527
00:31:23,214 --> 00:31:28,720
Muli, 100 taon nang nagsisinungaling
ang Big Tobacco sa pagpatay nila,

528
00:31:29,220 --> 00:31:31,806
tapos, mag-iinvest sila ngayon
nang malaki.

529
00:31:32,515 --> 00:31:34,392
Ang hirap no'n.

530
00:31:35,226 --> 00:31:38,479
Pero kung wala ang investment na 'yon,
di ko alam kung kakayanin namin.

531
00:31:39,647 --> 00:31:42,525
Napakahalaga ng misyon namin.

532
00:31:43,026 --> 00:31:46,070
Di namin puwedeng ibasura 'yon
at gumawa ng iba.

533
00:31:46,154 --> 00:31:49,240
Layunin ng kompanya
na makapagligtas ng bilyong tao.

534
00:31:49,324 --> 00:31:52,785
Sinabi sa akin nina James at Adam
na sa lahat ng kompanya ng Big Tobacco,

535
00:31:52,869 --> 00:31:55,079
JTI ang pinakaprogresibo,

536
00:31:55,163 --> 00:31:58,082
at mukhang sila ang pinaka-open-minded.

537
00:31:58,166 --> 00:32:02,045
Isang paraan 'yon para makapag-distribute
ng produktong makakasagip ng mga buhay.

538
00:32:02,545 --> 00:32:05,089
Nakakapanibago,
pero nag-iba ang pananaw ko.

539
00:32:05,965 --> 00:32:11,763
Kung sa pakikipagtulungan sa Big Tobacco,
maaabot mo ang panguhahing misyon mo,

540
00:32:12,347 --> 00:32:14,349
di naman siguro masama 'yon.

541
00:32:14,891 --> 00:32:16,017
MAKABAGONG PARTNERSHIP

542
00:32:16,100 --> 00:32:18,394
Natulungan sila ng Japan Tobacco
na makapag-expand,

543
00:32:18,478 --> 00:32:20,980
kaya may pondo na para gawin ang produkto.

544
00:32:21,064 --> 00:32:22,440
Maganda 'yon, di ba?

545
00:32:26,152 --> 00:32:27,862
Sa pagpalya ng Ploom device,

546
00:32:27,946 --> 00:32:30,865
alam nina Adam at James
na kailangan nilang gumawa ng mas maayos.

547
00:32:30,949 --> 00:32:33,493
At 'yong sampung milyong dolyar mula JTI,

548
00:32:33,576 --> 00:32:37,205
nagbigay sa kanila ng kakayahan
na huminto at magplanong muli.

549
00:32:38,498 --> 00:32:41,459
Gamit ang perang 'yon,
iniba nila ang diskarte.

550
00:32:41,542 --> 00:32:46,172
Di sila gumawa ng bago
at mas pinagandang version ng Ploom,

551
00:32:46,255 --> 00:32:48,257
gumawa sila ng tinatawag na PAX.

552
00:32:51,970 --> 00:32:56,766
Induction vaporizer
para sa "loose-leaf" na tabako ang PAX.

553
00:32:56,849 --> 00:32:58,226
MAKIKITA ANG STATUS NG BATERYA

554
00:32:58,309 --> 00:32:59,519
Bale, ito 'yong PAX.

555
00:33:00,603 --> 00:33:02,480
Isang kurot ng pipe tobacco.

556
00:33:02,563 --> 00:33:07,777
Magagawa mo talagang madiskubre
ang husay ng tabako.

557
00:33:07,860 --> 00:33:08,861
Ang ganda.

558
00:33:13,700 --> 00:33:16,911
Pang-vaporize dapat
ng loose-leaf tobacco ang PAX,

559
00:33:16,995 --> 00:33:21,666
pero mas naging sikat 'yon
sa mga gumagamit ng marijuana.

560
00:33:22,208 --> 00:33:26,379
Sa puntong 'yon, nagiging
mas katanggap-tanggap na ang cannabis.

561
00:33:26,462 --> 00:33:30,967
Kahit di pa 'yon legal sa maraming lugar,
mukhang magandang pagkakataon 'yon.

562
00:33:31,050 --> 00:33:35,680
May kaibigan akong nag-abot sa akin
ng vaporizer na may maliit na X sa harap.

563
00:33:35,763 --> 00:33:37,181
Ang sabi niya, PAX 'yon.

564
00:33:37,265 --> 00:33:41,185
Binago no'n ang mundo ko.

565
00:33:41,894 --> 00:33:44,814
Nagdesisyon agad ako na magtatrabaho ako
para sa kompanyang ito.

566
00:33:44,897 --> 00:33:49,444
'Yong paggamit ng marijuana sa pagyoyosi,
madalas komplikado, mahirap, di epektibo.

567
00:33:49,527 --> 00:33:52,947
Dumating ang PAX at nagsabing,
"Papadaliin namin 'yon."

568
00:33:53,031 --> 00:33:56,325
Biglang di mo na kailangan ng Ziploc bag
para paglagyan ng marijuana.

569
00:33:56,409 --> 00:33:59,537
Biglang di mo na kailangan
ng posporo o lighter.

570
00:33:59,620 --> 00:34:01,914
Kaunting pagve-vape lang, okay ka na.

571
00:34:02,582 --> 00:34:03,916
Napakaganda nito.

572
00:34:04,000 --> 00:34:06,919
Napakagandang produkto no'n.
Gumagana nang maayos.

573
00:34:07,003 --> 00:34:09,630
Gugustuhin mo 'yong ibahagi
sa mga tropa mo.

574
00:34:09,714 --> 00:34:14,260
May game function pa nga 'yon,
aalugin mo lang at iikot 'yong ilaw…

575
00:34:14,343 --> 00:34:17,388
Parang Spin the Bottle,
hihithit 'yong matatapatan.

576
00:34:17,472 --> 00:34:22,435
Naging maingat kami sa pagpili
ng kakatawan sa produkto namin.

577
00:34:22,518 --> 00:34:26,189
Nakipag-collab kami
sa mga gaya ni The Weeknd o sa Broad City,

578
00:34:26,272 --> 00:34:30,610
isa sa pinakaastig na palabas sa TV
na may mga alak at droga.

579
00:34:30,693 --> 00:34:33,738
Napakasayang gamitin,
talagang pinag-isipan,

580
00:34:33,821 --> 00:34:35,823
at talagang mabilis na sumikat.

581
00:34:36,407 --> 00:34:37,909
Sobrang sikat ng PAX.

582
00:34:37,992 --> 00:34:41,871
Nagkalat 'yon sa buong lungsod.
Kahit saan, may gumagamit no'n.

583
00:34:42,455 --> 00:34:44,874
Kahit saang concert, may maliit na ilaw.

584
00:34:45,708 --> 00:34:48,169
May kaibigan akong distributor ng PAX,

585
00:34:48,252 --> 00:34:50,963
at sobrang dami niyang naibebenta.

586
00:34:51,047 --> 00:34:56,594
Nagsimula na no'ng matabunan ang Ploom,
kaya nawala 'yon at PAX na ang pumalit.

587
00:35:02,475 --> 00:35:04,727
Naging matagumpay ang PAX.

588
00:35:04,811 --> 00:35:08,022
May mga nagsabing,
"Okay, magaling ang ginawa natin.

589
00:35:08,606 --> 00:35:11,150
Mag-relax tayo,
lasapin natin ang tagumpay."

590
00:35:11,234 --> 00:35:13,820
Pero limitado lang
ang merkado ng cannabis.

591
00:35:14,403 --> 00:35:17,698
Kaya 'yong mga venture capitalist
na sumusuporta rito,

592
00:35:17,782 --> 00:35:19,784
sabi, "Congratulations, guys.

593
00:35:19,867 --> 00:35:23,871
May matagaumpay na produkto kayo,
pero di 'yon ang usapan natin.

594
00:35:24,372 --> 00:35:27,041
Kundi isang malaking proyekto.

595
00:35:27,125 --> 00:35:29,043
'Yong lulutas sa problema
ng paninigarilyo.

596
00:35:29,127 --> 00:35:32,088
Isang 90-bilyong-dolyar-kada-taon
na proyekto."

597
00:35:32,171 --> 00:35:34,257
Kasabay no'n, sina Adam at James,

598
00:35:34,340 --> 00:35:38,511
gusto pa rin nilang gumawa
ng makabagong produkto

599
00:35:38,594 --> 00:35:41,305
na magbibigay ng makabagong resulta.

600
00:35:41,389 --> 00:35:45,226
'Yong makapagligtas ng milyon,
o kung di man, bilyong katao.

601
00:35:46,227 --> 00:35:50,606
Gusto pa rin nilang solusyonan
ang kritikal na problemang pangkalusugan,

602
00:35:50,690 --> 00:35:52,400
pero di 'yon magagawa ng PAX.

603
00:35:52,483 --> 00:35:55,653
Kaya sa tingin ko,
'yon ang nagbigay-daan sa JUUL.

604
00:35:56,154 --> 00:35:59,115
Sa mundo ng teknolohiya
na "bilisan mo at mag-eksperimento ka,"

605
00:35:59,198 --> 00:36:01,993
dapat lagi mong hinihimay ang mga ideya mo

606
00:36:02,076 --> 00:36:05,413
at ilang ulit na pinag-iisipan
ang takbo ng mga bagay.

607
00:36:05,496 --> 00:36:09,292
Tingnan mo ang isang bagay na puwede na,
at sabihing, "Mapapaganda pa 'to."

608
00:36:09,375 --> 00:36:13,921
Sabi namin, "Mula sa wala,
gagawa kami ng isang bagay."

609
00:36:14,714 --> 00:36:17,258
Doon kami naging Juul.

610
00:36:17,341 --> 00:36:19,218
No'ng nagplano uli sila,

611
00:36:19,302 --> 00:36:22,847
nag-focus si James
sa pagdisenyo ng bagong device,

612
00:36:22,930 --> 00:36:25,391
habang si Adam, doon sa teknolohiya.

613
00:36:26,100 --> 00:36:29,395
Para kay James,
'yong disenyo no'n ang priority.

614
00:36:29,896 --> 00:36:32,481
"Gawin nating parang mula
sa San Francisco."

615
00:36:34,650 --> 00:36:36,652
Dalawang bagay ang kailangan nilang gawin.

616
00:36:36,736 --> 00:36:39,697
Kailangan magawa nilang simple,
madaling gamitin.

617
00:36:39,780 --> 00:36:41,741
Problema 'yon sa industriya ng vape.

618
00:36:41,824 --> 00:36:45,036
Malalaking device, komplikado,
susubukan ng mga tao,

619
00:36:45,119 --> 00:36:47,955
at pag nahirapan silang gamitin,
bibitawan nila.

620
00:36:48,039 --> 00:36:51,000
'Yong isang dapat isaalang-alang,
kailangan, nakakatuwa.

621
00:36:51,083 --> 00:36:54,086
Dapat sa simula pa lang,
matuwa na sila sa produkto.

622
00:36:54,170 --> 00:36:56,672
Habang naka-focus si James
sa pagdidisenyo,

623
00:36:56,756 --> 00:37:00,968
naghahanap ng paraan si Adam para matuwa
ang mga tao sa makukuha nilang nicotine.

624
00:37:01,052 --> 00:37:04,096
Merong kulang sa produktong ginawa namin

625
00:37:04,180 --> 00:37:06,390
at sa mga produkto na nasa merkado.

626
00:37:06,474 --> 00:37:08,601
Magve-vape ka, magpapausok ka,

627
00:37:08,684 --> 00:37:11,187
pero di mo maramdaman
na parang naninigarilyo ka.

628
00:37:11,270 --> 00:37:14,398
Alam ko 'to kasi humihithit
pa rin ako ng sigarilyo.

629
00:37:15,149 --> 00:37:18,277
'Yong mga unang henerasyon
ng electronic cigarettes,

630
00:37:18,361 --> 00:37:21,906
gumagamit ng freebase nicotine,
na mahirap langhapin.

631
00:37:21,989 --> 00:37:23,407
Mahapdi sa lalamunan.

632
00:37:23,491 --> 00:37:27,703
Ang ginagawa no'n, pinipigilan no'n
ang pagpapataas ng lebel ng nicotine

633
00:37:27,787 --> 00:37:29,038
dahil sobang pait na.

634
00:37:29,956 --> 00:37:32,124
Hinahanapan ni Adam
ng sagot ang katanungan

635
00:37:32,208 --> 00:37:36,379
kung paano mapapantayan ng produkto niya
ang nicotine ng sigarilyo.

636
00:37:36,462 --> 00:37:40,466
At nahanap niya sa isang research
tungkol sa industriya ng sigarilyo.

637
00:37:40,549 --> 00:37:43,302
Sa nakita nila,
pag sinamahan mo ang nicotine

638
00:37:43,386 --> 00:37:47,223
ng di matapang na organic acid,
na tinatawag na salt nicotine,

639
00:37:47,306 --> 00:37:51,852
malalasahan mong mas lumalambot 'yon.
Di na masyadong mahapdi sa lalamunan.

640
00:37:51,936 --> 00:37:56,607
Nasolusyonan no'n 'yong kagaspangan
ng tradisyonal na e-cigarette.

641
00:37:57,275 --> 00:37:59,318
Parang kemikal na pandaraya 'yon

642
00:37:59,402 --> 00:38:03,781
na nagsasabi sa defense mechanism
na magbigay-daan,

643
00:38:03,864 --> 00:38:07,285
at sobrang dulas no'n
at bumababa agad mula sa lalamunan.

644
00:38:08,286 --> 00:38:10,121
Noong tag-araw ng 2013,

645
00:38:10,204 --> 00:38:12,873
may isinamang chemist si Adam
na nagngangalang Chenyue Xing

646
00:38:12,957 --> 00:38:15,209
para tumulong sa problema sa nicotine.

647
00:38:15,293 --> 00:38:20,548
PUMAYAG SI CHENYUE XING NA MAG-PARTICIPATE
PERO TUMANGGING HUMARAP SA CAMERA

648
00:38:20,631 --> 00:38:24,969
Ang tanong, ano ba
ang tamang salt formulation?

649
00:38:26,053 --> 00:38:28,848
Noong hinaluan na nila
ng kemikal ang JUUL,

650
00:38:28,931 --> 00:38:31,892
tinaasan nila 'yon.
Unti-unti nilang tinataasan.

651
00:38:31,976 --> 00:38:34,770
Nilabag nina Adam at Chenyue
ang ilang protocols

652
00:38:34,854 --> 00:38:36,814
ng karaniwang research lab.

653
00:38:36,897 --> 00:38:41,319
Nire-recruit nila 'yong mga katrabaho
nila para i-test 'yong ginagawa nila.

654
00:38:41,861 --> 00:38:47,825
"Buzz testing" ang tawag doon,
'yon 'yong ginagamit ng mga naninigarilyo

655
00:38:47,908 --> 00:38:52,747
para ilarawan 'yong nararamdaman nilang
tama ng nicotine sa utak nila.

656
00:38:54,165 --> 00:38:58,085
Simple lang 'yong test.
Sampung hithit sa loob ng dalawang minuto.

657
00:38:58,878 --> 00:39:02,548
Sa ikaapat o ikalimang hithit,
isinusulat ko na ang bilang

658
00:39:02,631 --> 00:39:05,926
dahil sobra na 'yong buzz,
napapatanong na ako, "Nasaan ako?"

659
00:39:06,552 --> 00:39:09,764
Tapos babalik ako,
"Tapos na ako sa ikaanim."

660
00:39:10,931 --> 00:39:14,977
Di pa ako nakaramdam
ng gano'n kalakas na tama

661
00:39:15,061 --> 00:39:17,688
mula no'ng high school na unang beses ko.

662
00:39:18,272 --> 00:39:20,232
Parang suntok sa mukha, "Wow."

663
00:39:20,316 --> 00:39:23,903
Binuksan no'n ang isip namin
sa kung ano ang posible.

664
00:39:23,986 --> 00:39:26,864
No'ng sinubukan namin
'yong nicotine salts, sabi namin, "Boom.

665
00:39:26,947 --> 00:39:28,657
Ayos, tapos na. Ito na 'yon."

666
00:39:29,241 --> 00:39:33,329
Ngayon, matutuwa na talaga ro'n
ang isang naninigarilyo.

667
00:39:35,498 --> 00:39:39,543
Natuklasan na ni Adam 'yong kinakailangan
para maging epektibo 'yon.

668
00:39:42,296 --> 00:39:43,297
Alam na ng lahat.

669
00:39:44,173 --> 00:39:45,800
Ito na 'yon. Nagawa namin.

670
00:39:47,802 --> 00:39:50,930
No'ng holiday party ng taong 2014,

671
00:39:51,013 --> 00:39:53,891
di pa aabot sa 25
ang bilang namin sa kuwarto.

672
00:39:53,974 --> 00:39:57,895
Pumunta sila sa harap, inilabas ang JUUL,
at ipinakita sa amin.

673
00:39:58,729 --> 00:40:02,942
Maliit lang ang disenyo, walang ginagalaw,
walang on and off button.

674
00:40:03,025 --> 00:40:05,903
Sinasabi na ng hugis ng pod
kung paano 'yon ipapasok.

675
00:40:05,986 --> 00:40:09,240
'Yong pagiging simple no'n, sabi ko,
"Magugustuhan 'to ng lahat."

676
00:40:09,323 --> 00:40:12,827
Ikinukumpara ng lahat 'yon
sa produkto ng Apple.

677
00:40:12,910 --> 00:40:15,871
"Grabe. Parang iPod,
pero vape nga lang 'to."

678
00:40:16,455 --> 00:40:19,417
Nagliwanag ang mga mata no'ng mga sumubok.

679
00:40:19,500 --> 00:40:21,877
"Nahanap na natin. Ang galing nito."

680
00:40:21,961 --> 00:40:25,923
Nasabi kong may dating talaga 'yon
no'ng sinubukan kong humithit

681
00:40:26,006 --> 00:40:29,343
kasi malayo 'yong nicotine no'n
sa mga nasubukan ko na.

682
00:40:29,427 --> 00:40:34,265
Sa totoo lang, di lang ako nahilo,
halos masuka ako. Gano'n kalakas.

683
00:40:35,516 --> 00:40:38,519
Sinubukan kong humithit no'n,
at sabi ko, "Grabe."

684
00:40:38,602 --> 00:40:42,148
Sobrang nakakatuwa 'yong usok na lumabas,

685
00:40:42,231 --> 00:40:46,986
at 'yon mismo 'yong naiisip kong gustong
maranasan ng mga gustong mag-vape.

686
00:40:47,570 --> 00:40:49,280
Isang malaking tagumpay 'yon.

687
00:40:50,489 --> 00:40:52,992
Di 'yon 'yong mukhang aabusuhin
ng mga tao.

688
00:40:53,075 --> 00:40:54,493
Parang flash drive 'yon.

689
00:40:54,994 --> 00:40:58,038
Bale, kasama 'yon sa naisip
ng mga designer,

690
00:40:58,122 --> 00:41:00,124
ang makagawa ng di lang nagbibigay

691
00:41:00,207 --> 00:41:04,795
ng tamang lebel ng nicotine sa utak,
puwede pang gamitin kahit saan.

692
00:41:04,879 --> 00:41:10,009
'Yong mga 'yon
ang resulta ng siglong pagsusumikap

693
00:41:10,092 --> 00:41:12,803
para makagawa
ng perpektong makina ng adiksiyon.

694
00:41:12,887 --> 00:41:15,848
Tingin ko, dapat itinanong
ng Juul ang tanong na,

695
00:41:15,931 --> 00:41:19,602
"Magandang ideya ba kung gagawa kami
ng pinakamagandang e-cig?"

696
00:41:21,020 --> 00:41:23,522
"Dapat ba naming ipakilala sa mundo 'yon?"

697
00:41:23,606 --> 00:41:26,609
Pero no'ng ginawa na nila,
'yong mga sumunod na nangyari,

698
00:41:26,692 --> 00:41:28,486
mukhang di talaga maiiwasan.

699
00:41:28,569 --> 00:41:31,697
Naging patok sa kabataan ng America
ang paggamit ng e-cigarette.

700
00:41:31,780 --> 00:41:33,616
Isang epidemya sa mga kabataan.

701
00:41:33,699 --> 00:41:36,327
Wala dapat gumagamit
ng mga vaping product.

702
00:41:36,410 --> 00:41:38,787
Nagbebenta ka lang ng lason.

703
00:41:38,871 --> 00:41:42,750
Lalong yumayaman ang Juul
habang nagkakasakit ang mga tao!

704
00:43:54,340 --> 00:43:59,345
Tagapagsalin ng subtitle:
John Vincent Lunas Pernia

