1
00:00:06,047 --> 00:00:09,676
BU, JUUL E-SİGARANIN
YÜKSELİŞİ VE DÜŞÜŞÜNÜN HİKÂYESİDİR

2
00:00:09,759 --> 00:00:12,387
İŞLERİNİN ZİRVESİNDEYKEN
4.000'DEN FAZLA ÇALIŞANI VARDI

3
00:00:12,470 --> 00:00:14,764
VE ŞİRKET
YAKLAŞIK 40 MİLYAR DOLAR DEĞERİNDEYDİ

4
00:00:14,848 --> 00:00:21,855
BUGÜNSE ŞİRKETİN DEĞERİ
O DEĞERİN %5'İNDEN DAHA AZ

5
00:00:23,773 --> 00:00:26,776
BİRÇOK ESKİ ÇALIŞAN
BELGESELDE YER ALMAYI KABUL ETTİ

6
00:00:26,860 --> 00:00:28,486
AMA ANONİM KALMAK İSTEDİLER

7
00:00:28,570 --> 00:00:31,239
SESLERİNİN KULLANILMASINA İZİN VERDİLER

8
00:00:31,322 --> 00:00:33,700
AMA KAMERADA GÖRÜNMEYİ REDDETTİLER

9
00:00:33,783 --> 00:00:36,536
Bu hikâyenin
kayıtlara geçebileceğinden emin değilim

10
00:00:36,619 --> 00:00:38,580
ama yine de anlatacağım.

11
00:00:40,123 --> 00:00:43,626
Silikon Vadisi'ne gelip
senin olan bir şey icat etmek

12
00:00:43,710 --> 00:00:47,047
ve dünyayı
daha iyi bir yer hâline getirmek fikri

13
00:00:47,130 --> 00:00:48,381
herkesin hayali.

14
00:00:50,884 --> 00:00:54,220
Yeni şeyler için doğru zamandı.

15
00:00:54,304 --> 00:00:58,725
Herkes bir amaç için oradaydı.
Dünyayı değiştirecek bir şey yapmak için.

16
00:01:00,393 --> 00:01:03,188
Teknoloji bütün sorunlarımızı çözecekti.

17
00:01:04,064 --> 00:01:07,525
Amerika'da
önlenebilir tek bir ölüm sebebi var,

18
00:01:07,609 --> 00:01:09,360
o da tütün kullanımı.

19
00:01:10,111 --> 00:01:13,865
İnovasyon, sigarayla ilgili
tüm sorunları çözebilir.

20
00:01:13,948 --> 00:01:17,494
Hedefimiz, misyonumuz
yanıcı sigaraları ortadan kaldırmak.

21
00:01:18,495 --> 00:01:20,663
Tamamen buna odaklanmışlardı.

22
00:01:20,747 --> 00:01:23,333
Çok fazla insan sigara içiyor,
daha az içsinler istiyoruz

23
00:01:23,416 --> 00:01:26,086
ve onlara daha iyi,
daha zararsız bir yöntem vereceğiz.

24
00:01:26,711 --> 00:01:30,215
Herkes bunu konuşuyordu.
"Büyük patlama yapacak" diyorlardı.

25
00:01:30,924 --> 00:01:35,929
Ondan bir nefes çektikten sonra,
hayatımda bir daha asla sigara içmedim.

26
00:01:36,012 --> 00:01:36,888
Bir daha asla.

27
00:01:38,848 --> 00:01:43,853
Bu yeni icadın,
sigaranın yerini alacağından emindim.

28
00:01:44,354 --> 00:01:46,731
Teknoloji endüstrisinden ders alıp

29
00:01:46,815 --> 00:01:50,235
tütüne uygulamışlardı
ve deli gibi yatırım alıyorlardı.

30
00:01:50,318 --> 00:01:51,653
FACEBOOK'TAN HIZLI BÜYÜDÜ

31
00:01:51,736 --> 00:01:55,865
Dünya tarihinin
en hızlı büyüyen şirketiydik.

32
00:01:55,949 --> 00:01:59,077
Bunu sadece bir teknoloji ürünü
olarak gördüler.

33
00:01:59,160 --> 00:02:01,496
Ama teknoloji değil, nikotin ürünüydü.

34
00:02:01,579 --> 00:02:03,331
Siktir et, gönder gitsin.

35
00:02:03,414 --> 00:02:06,543
Amaçları insanlara
sigarayı bıraktırmak değildi,

36
00:02:06,626 --> 00:02:08,962
insanları JUUL'a başlatmaktı.

37
00:02:09,045 --> 00:02:15,260
Bu ürünün kaç çocuğu özendireceğini
kimse tahmin edemezdi sanırım.

38
00:02:15,343 --> 00:02:19,931
İlk başta, kimsenin bilmediği gizli bir
kulübün parçası gibi hissediyordun.

39
00:02:20,890 --> 00:02:25,937
Niyetimizle ilgili
şüpheci olmanızı makul karşılıyorum.

40
00:02:26,020 --> 00:02:27,730
MONSEES'E CEZA VERİLMELİ.

41
00:02:27,814 --> 00:02:29,566
Wisconsin'deki çocuk hastanesi,

42
00:02:29,649 --> 00:02:32,694
e-sigarayla bağlantılı
ciddi sağlık sorunları bildiriyor.

43
00:02:32,777 --> 00:02:38,575
Yoğun bakımda uyandığımı hatırlıyorum,
yanı başımda ailem vardı.

44
00:02:39,325 --> 00:02:40,994
Dalga gibiydi, yıkıp geçti.

45
00:02:41,077 --> 00:02:43,872
Herkes e-sigara kullanımına
şüpheyle yaklaşıyordu.

46
00:02:44,581 --> 00:02:48,459
Nefret mektupları alıyorduk.
"Çocuk katili, umarım geberirsin!"

47
00:02:49,294 --> 00:02:52,881
Juul ünlenirken
James de şirketin yüzü oldu.

48
00:02:52,964 --> 00:02:55,133
Şirketin yüzü olmak istiyordu zaten.

49
00:02:55,216 --> 00:02:59,095
Siz Körfez Bölgesi'nin
en kötülerindensiniz.

50
00:02:59,762 --> 00:03:03,892
Kötü adam ilan edilmişti
ve sanırım buna katlanmakta zorlanıyordu.

51
00:03:04,767 --> 00:03:06,853
İki tarafta da
çok fazla sert eleştiri var.

52
00:03:06,936 --> 00:03:10,481
Halk sağlığı alanında
daha önce görülmemiş bir tartışma.

53
00:03:10,565 --> 00:03:13,109
Gençleri tamamen kayırıp

54
00:03:13,193 --> 00:03:16,905
35 milyon yetişkini
tamamen görmezden gelemeyiz.

55
00:03:16,988 --> 00:03:21,868
Bir yetişkin sigarayı bırakacak diye
kaç çocuğu bağımlı yapacaksınız?

56
00:03:21,951 --> 00:03:24,579
Bu ülkenin anne babaları bıktı artık.

57
00:03:24,662 --> 00:03:27,916
Aileler çocuklarına sahip çıkmayı
unuttukları için kızgınlar,

58
00:03:27,999 --> 00:03:29,626
sanki bundan Juul sorumluymuş gibi.

59
00:03:29,709 --> 00:03:32,545
E-sigaralar,
sigarayı bırakmakta işe yaramıyor.

60
00:03:32,629 --> 00:03:34,714
Benim sigarayı bırakmamı sağladı.

61
00:03:34,797 --> 00:03:36,883
Bana göre sigarayı bırakma cihazı.

62
00:03:36,966 --> 00:03:40,595
Bir seçenekleri vardı,
onlarsa kârı maksimize etmeyi seçtiler.

63
00:03:40,678 --> 00:03:44,390
Hepimiz San Francisco'ya
para kazanmak için geldik sonuçta.

64
00:03:44,474 --> 00:03:46,517
Burası Amerika yani, değil mi?

65
00:03:48,144 --> 00:03:51,314
Bunu hepimiz hayatımızda yaşamışızdır,

66
00:03:51,397 --> 00:03:55,360
büyük olaylara insanlar genelde
farklı farklı bakış açılarıyla yaklaşır.

67
00:03:55,443 --> 00:03:57,779
Hepsi "Gerçek esas benim gördüğüm" der

68
00:03:57,862 --> 00:04:01,032
fakat hepsinin gerçekten anladıkları
başka başkadır.

69
00:04:01,115 --> 00:04:04,702
Juul'un hikâyesinin
siyah beyaz olduğunu düşünmüyorum.

70
00:04:05,411 --> 00:04:07,747
Gerçekte aslında gri.

71
00:04:10,875 --> 00:04:14,420
ELEKTRONİK SİGARA EFSANESİ

72
00:04:18,216 --> 00:04:20,885
KIVILCIM

73
00:04:20,969 --> 00:04:22,971
2000'lerin başında,

74
00:04:23,054 --> 00:04:25,890
teknoloji sektöründen zarar gelmez
algısı vardı.

75
00:04:25,974 --> 00:04:28,893
Hızlı hareket etmeye çok önem veriyoruz.

76
00:04:28,977 --> 00:04:31,980
"Hızlı ol ve kalıpları yık,"
mottoları buydu.

77
00:04:32,063 --> 00:04:37,527
Büyük başarılara hizmet ederken
küçük hatalar yapmaktan korkulmazdı.

78
00:04:39,904 --> 00:04:44,909
Stanford ve teknoloji endüstrisi arasında
yıllardır simbiyotik bir ilişki var.

79
00:04:44,993 --> 00:04:48,037
Silikon Vadisi'nin
her yerinde yatırımcılar,

80
00:04:48,121 --> 00:04:51,124
"Yatırımla 100 milyar dolarlık
bir işe dönüştürebileceğim

81
00:04:51,207 --> 00:04:54,335
hangi güzel öğrenci projeleri var?"
demeye başlamıştı.

82
00:04:54,419 --> 00:04:58,214
Şirket kurmak veya uygulama yapmak isteyen
birçok öğrenci vardı.

83
00:04:58,298 --> 00:05:01,342
Kampüste milyarder profesörler vardı.

84
00:05:01,843 --> 00:05:05,847
Silikon Vadisi'nin mottoları
herkesi heyecanlandırıyordu.

85
00:05:05,930 --> 00:05:07,807
"Biz yaparız, biz bozarız."

86
00:05:08,641 --> 00:05:12,103
Stanford, yetenekleri
kendine çekme konusunda çok ünlü.

87
00:05:12,186 --> 00:05:15,732
Yeteneklileri mi çekiyor
yoksa onları yaratıyor mu bilinmez.

88
00:05:15,815 --> 00:05:19,402
Ama iki şekilde de
Stanford'dan çok üst düzey insan çıkıyor.

89
00:05:21,612 --> 00:05:23,823
James Monsees ve Adam Bowen,

90
00:05:23,906 --> 00:05:27,577
Stanford ürün tasarımı bölümünde
sınıf arkadaşıydılar.

91
00:05:28,161 --> 00:05:29,704
AVUKATININ TAVSİYESİ ÜZERİNE

92
00:05:29,787 --> 00:05:32,123
JAMES MONSEES,
BU BELGESELDE YER ALMAYI REDDETTİ

93
00:05:32,206 --> 00:05:37,003
ADAM BOWEN İSE
KATILIM İSTEKLERİNE CEVAP VERMEDİ

94
00:05:37,920 --> 00:05:40,256
James ve Adam yetenekli tasarımcılardı

95
00:05:40,340 --> 00:05:43,009
ve "tasarım odaklı düşünme"
konseptine çalışıyorlardı.

96
00:05:43,092 --> 00:05:47,597
Bir ürünün gelişiminin her aşamasına
tasarımı dâhil etmek yani.

97
00:05:47,680 --> 00:05:50,391
Empati kurarak
müşterilerinizi anlamaya çalışır

98
00:05:50,475 --> 00:05:52,268
ve bir sorun gördüğünüzde,

99
00:05:52,352 --> 00:05:55,480
o sorunu çözmek için
bir ürün üretmeye çalışırdınız.

100
00:05:56,064 --> 00:05:58,816
Çocukken hep bir şeyler çizer,
bir şeyler tasarlardım.

101
00:05:58,900 --> 00:06:01,861
Uçaklar, arabalar, aklınıza ne gelirse.

102
00:06:01,944 --> 00:06:05,281
"Ürün Tasarımı" diye
bir meslek olduğunu bilmiyordum.

103
00:06:05,365 --> 00:06:07,617
Ben bunları öylesine çiziyordum.

104
00:06:08,284 --> 00:06:13,331
Ailem oyuncaklarla oynamayı sevmediğimi,
süpürge parçalarıyla oynadığımı söylerdi.

105
00:06:13,414 --> 00:06:16,834
15'ime geldiğimde,
ailem bana araba almayınca

106
00:06:16,918 --> 00:06:18,878
ben de kendi arabamı yaptım.

107
00:06:18,961 --> 00:06:21,756
James'le
Stanford'daki bir programda tanıştık.

108
00:06:21,839 --> 00:06:25,718
Sosyal ve çevresel etkileri olan
birçok projede çalıştık.

109
00:06:26,803 --> 00:06:30,932
Adam da James de
birinci sınıf bir zekâya sahipti.

110
00:06:31,015 --> 00:06:36,062
Adam olağanüstü bir mühendisti
ve çok da hırslı biriydi.

111
00:06:36,145 --> 00:06:40,733
James de
birçok farklı alanda çok yetenekliydi.

112
00:06:40,817 --> 00:06:43,694
James çok iyi bir sanatçıydı.

113
00:06:43,778 --> 00:06:47,240
Aynı zamanda
harika bir bilim insanı ve mühendisti de.

114
00:06:47,323 --> 00:06:48,991
Elinden her iş geliyordu.

115
00:06:50,701 --> 00:06:54,330
Kampüste "Ürün Tasarım Dairesi"
dediğimiz bir yerimiz vardı,

116
00:06:54,414 --> 00:06:58,543
genelde oranın arka tarafında saklanır,
gizlice sigara içerdik.

117
00:06:58,626 --> 00:07:04,882
Sigara içmek
ailemde hep tartışmalı bir konu olmuştur.

118
00:07:04,966 --> 00:07:08,553
Annemin babası çok sigara içerdi.

119
00:07:08,636 --> 00:07:14,142
Günde birkaç paket sigara içiyordu,
ne yazık ki erken yaşta da öldü zaten.

120
00:07:15,184 --> 00:07:19,730
Ben sigaradan nefret ederdim.
Ne zaman sigara alsam suçlu hissediyordum.

121
00:07:21,607 --> 00:07:24,318
Sigara içenler
hep biraz uyumsuz insanlardı.

122
00:07:24,402 --> 00:07:31,367
Ve tabii 2005 yılında sigara içmek
pek de havalı bir şey değildi.

123
00:07:33,536 --> 00:07:35,246
Adam'la birbirimize baktık

124
00:07:35,329 --> 00:07:40,960
ve birbirimize burada saklanarak
neden aptallık ettiğimizi sorduk.

125
00:07:41,043 --> 00:07:43,921
Sonra kendi içimize baktık

126
00:07:44,005 --> 00:07:48,843
ve fark ettik ki
bizim sevdiğimiz şey aslında sigara değil,

127
00:07:48,926 --> 00:07:51,554
sigara sayesinde yaptığımız şeylerdi.

128
00:07:52,346 --> 00:07:55,975
Başka insanlarla
bir şeyler paylaşmanı sağlaması

129
00:07:56,476 --> 00:07:59,187
ya da işine bir mola vermek gibi.

130
00:07:59,729 --> 00:08:02,231
Esas önemli olan bunlardı.

131
00:08:02,315 --> 00:08:08,362
James ve Adam bir gün sigara molasındayken
ellerindeki yanan sigaralara bakıp

132
00:08:08,446 --> 00:08:11,782
"Daha iyi bir şeyler yapmalıyız"
diye düşündüler.

133
00:08:11,866 --> 00:08:17,246
James "Sigaradaki tüm kötü şeyleri çıkarıp
sevdiğimiz şeyleri tutabilir miyiz?" dedi.

134
00:08:17,330 --> 00:08:20,291
James ve Adam'ın
başladığı nokta da orası oldu.

135
00:08:20,791 --> 00:08:23,961
Birbirleriyle konuşmaya başlar başlamaz
ortak bir payda bulup

136
00:08:24,045 --> 00:08:27,798
birbirlerinin
eksik olduğu yerleri doldurdular.

137
00:08:27,882 --> 00:08:32,553
James "Neden kimse
hâlâ duman için bir çözüm bulmadı?" dedi.

138
00:08:32,637 --> 00:08:36,724
Adam da hemen
beyin fırtınası yapmaya başladı.

139
00:08:37,975 --> 00:08:39,977
Sigara birçok hayatı etkiliyor

140
00:08:40,061 --> 00:08:42,271
ve ona rağmen bunun,

141
00:08:42,355 --> 00:08:45,107
hiç yeniliğin olmadığı
bir alan olduğunu fark ettik.

142
00:08:45,816 --> 00:08:49,153
Hâlâ sigara içen 38 milyon Amerikalı var.

143
00:08:49,237 --> 00:08:52,907
Dünya çapındaysa
hâlâ sigara içen bir milyar insan var.

144
00:08:52,990 --> 00:08:56,536
Bunu halk sağlığı açısından
büyük bir fırsat olarak gördük.

145
00:08:57,703 --> 00:09:03,167
Fikir olgunlaştıkça, ortaya çıkacak sonuç
beni heyecanlandırmaya başlamıştı.

146
00:09:04,043 --> 00:09:06,754
Çoğu kişi bu gelişmeden memnundu.

147
00:09:07,255 --> 00:09:11,008
Ama bu buluş,
yanlış hatırlamıyorsam, fakülte cephesinde

148
00:09:11,092 --> 00:09:13,052
endişeye neden olmuştu.

149
00:09:13,636 --> 00:09:16,806
"Bu ilaç kullanım cihazı gibi
bir şey mi?" dediler.

150
00:09:18,349 --> 00:09:22,895
"Kalp atış hızını düşürmek için
ilaç almak falan gibi değil" dedim.

151
00:09:22,979 --> 00:09:25,356
"Bu nikotin gibi bir şey."

152
00:09:26,274 --> 00:09:30,736
Bazı hocaları onlara biraz yavaşlamaları,
daha çok araştırma yapmaları

153
00:09:30,820 --> 00:09:32,989
ve dikkatle ilerlemeleri
gerektiğini söyledi

154
00:09:33,072 --> 00:09:35,783
çünkü nikotin
oldukça bağımlılık yapıcıdır.

155
00:09:36,576 --> 00:09:38,244
James ve Adam araştırmasında,

156
00:09:38,327 --> 00:09:41,497
San Francisco'da
Kaliforniya Üniversitesi'nde saklanan

157
00:09:41,581 --> 00:09:44,917
tütün endüstrisiyle ilgili
devasa bir belge arşivi buldu.

158
00:09:46,419 --> 00:09:49,171
O dönem,
bizim asıl öğrenmek istediğimiz şey

159
00:09:49,255 --> 00:09:53,342
"Sigarayı bırakmak için en iyi
teknolojiler ve teknikler nelerdir?"di.

160
00:09:54,093 --> 00:09:57,972
Meğer tütün şirketleri
bu konuda epey çalışma yapmışlar.

161
00:09:58,472 --> 00:10:00,600
Sigara üreticileri sorunun farkındaydı.

162
00:10:00,683 --> 00:10:04,270
Ürünlerinin insanları öldürmesinden
asla memnun değillerdi.

163
00:10:04,353 --> 00:10:06,689
Bağımlılığı devam ettiren
ama kansere neden olmayan

164
00:10:06,772 --> 00:10:09,525
yeni bir tür sigarayı
nasıl yapabilirlerdi?

165
00:10:10,776 --> 00:10:16,657
Bu da büyük sigara şirketlerinin
çok gizli projelerinin amacı hâline geldi.

166
00:10:16,741 --> 00:10:19,577
1950'lerin sonunda
çalışmalara başladılar bile.

167
00:10:19,660 --> 00:10:24,248
Daha az zararlı bir ürün üretebilmek
en büyük hedefti.

168
00:10:24,332 --> 00:10:27,043
Isıyı düşürerek,

169
00:10:27,126 --> 00:10:33,007
tütünü yakmadan duman çıkarmanın
bir yolu var mıydı?

170
00:10:33,090 --> 00:10:37,178
Tütünü ısıtarak
nikotin içeren tütün dumanını

171
00:10:37,261 --> 00:10:38,721
elde edecektiniz.

172
00:10:38,804 --> 00:10:40,848
Bu gerçekten daha zararsız bir sigara olur

173
00:10:40,931 --> 00:10:45,061
çünkü sigaranın verdiği zararın çoğu
yanan ürünlerden gelir.

174
00:10:45,144 --> 00:10:49,649
Ama daha zararsız bir sigara çıkarırlarsa
bunun adını ne koyacaklardı?

175
00:10:50,441 --> 00:10:54,779
Normal sigaralarının kansere yol açtığını
kabul etmek istemediler.

176
00:10:55,279 --> 00:10:57,657
Kendi kandırmaca ağlarına takılmışlardı.

177
00:10:58,824 --> 00:11:01,827
Bütün büyük sigara firmaları
yalan söyledi.

178
00:11:01,911 --> 00:11:06,957
Nikotin salınımının sigaradan daha güvenli
bir yolu olmadığını iddia ettiler.

179
00:11:08,501 --> 00:11:12,672
James'in teorisi,
bu yeniliği gerçekleştirebilmek için

180
00:11:12,755 --> 00:11:16,467
o ve Adam gibi
sektör dışından birilerinin gerektiğiydi.

181
00:11:17,176 --> 00:11:20,971
Tütünün duman hâline gelmesi konusuna
odaklanmaya başladılar.

182
00:11:21,055 --> 00:11:22,181
AROMA VERİCİ SPREY

183
00:11:22,264 --> 00:11:28,312
O zaman da püskürteçler vardı tabii
ama devasa aygıtlardı.

184
00:11:28,396 --> 00:11:30,981
Taşınabilir değillerdi, pratik değildi.

185
00:11:31,065 --> 00:11:34,026
James de
"Bunu nasıl küçültebiliriz?" diyordu.

186
00:11:34,110 --> 00:11:37,446
Gerçekten de
harika bir projeye benziyordu.

187
00:11:37,530 --> 00:11:39,865
James ve Adam ilk prototipi yaptılar

188
00:11:39,949 --> 00:11:43,744
ve bu prototipi
anlamlı kılma konusunda kararlıydılar.

189
00:11:44,995 --> 00:11:47,957
Zararsız bir sigara yapmak mümkün müydü?

190
00:11:48,040 --> 00:11:50,960
Asıl sorunun
tütünün yanması olduğunu anladık.

191
00:11:51,043 --> 00:11:52,962
Nikotin bağımlılık yapıyor tabii

192
00:11:53,045 --> 00:11:55,923
ama size esas zarar veren şey
nikotin değil.

193
00:11:56,006 --> 00:12:01,095
Amacımız, ritüel falan gibi
sigara içmenin olumlu yanlarını korurken

194
00:12:01,178 --> 00:12:05,057
insanlar için mümkün olduğunca sağlıklı

195
00:12:05,141 --> 00:12:08,811
ve sosyal olarak kabul edilebilir
yeni bir deneyim yaratmaktı.

196
00:12:08,894 --> 00:12:11,564
İnsanlar bu fikri
çılgınlıkla karşıladılar.

197
00:12:11,647 --> 00:12:14,567
James de gerçekten
güzel bir şey yakalamıştı

198
00:12:14,650 --> 00:12:16,193
ve başarılı oluyordu.

199
00:12:17,403 --> 00:12:20,114
Ama yine de meselenin özünde,

200
00:12:20,197 --> 00:12:23,159
insanların kanser olmasını
önleme konusunda

201
00:12:23,242 --> 00:12:25,244
ciddi bir sağlık endişesi vardı.

202
00:12:27,747 --> 00:12:32,251
Bu yılki mezuniyet konuşmacısını
takdim etmek benim için büyük bir onur.

203
00:12:32,334 --> 00:12:33,711
Steve Jobs.

204
00:12:35,129 --> 00:12:38,132
Sınıf olarak hep beraber oturmuştuk,

205
00:12:38,799 --> 00:12:43,262
birçoğumuz tasarımcı olarak
Steve Jobs'tan ilham alıyorduk.

206
00:12:43,345 --> 00:12:46,182
Bizim için sanki bir rock yıldızı gibiydi.

207
00:12:46,974 --> 00:12:49,143
"Aç kal, budala kal."

208
00:12:49,935 --> 00:12:52,396
Kendim için hep bunu diledim.

209
00:12:52,480 --> 00:12:55,232
Hepimiz bir etki yaratmaya
ve dünyayı değiştirmeye açtık.

210
00:12:55,816 --> 00:12:59,945
Mezun olup yeni bir hayata adım atarken
sizler için de bunu diliyorum.

211
00:13:00,029 --> 00:13:02,239
Aç kalın, budala kalın.

212
00:13:02,740 --> 00:13:04,658
Bence bu ikisi paralel gidiyor.

213
00:13:04,742 --> 00:13:08,537
Budala olmak, risk almaktan korkmamaktır.

214
00:13:08,621 --> 00:13:11,248
Dene, yap. Asla tereddüt etme.

215
00:13:11,332 --> 00:13:12,875
Hepinize çok teşekkürler.

216
00:13:13,918 --> 00:13:16,045
Bu, bu programın ele aldığı

217
00:13:16,128 --> 00:13:18,881
ve çözmeye çalıştığı
en büyük sorunlardan biriydi.

218
00:13:18,964 --> 00:13:22,384
James ve Adam'ın harika bir fikri olduğunu
herkes biliyordu.

219
00:13:22,468 --> 00:13:25,262
Muazzamdı ve prototipleri de muhteşemdi.

220
00:13:25,346 --> 00:13:26,680
Bunu herkes biliyordu.

221
00:13:26,764 --> 00:13:27,848
Şimdi ne olacaktı?

222
00:13:28,849 --> 00:13:33,020
SUNUM

223
00:13:33,771 --> 00:13:35,272
Stanford'dan ayrıldıktan sonra,

224
00:13:35,356 --> 00:13:38,192
bunun para edecek
bir fikir olduğunu düşünüp

225
00:13:38,275 --> 00:13:40,027
şirketleşmeye karar verdiler.

226
00:13:40,110 --> 00:13:43,906
Ama James ve Adam bu sorun karşısında
dezavantajlı durumdalardı

227
00:13:43,989 --> 00:13:45,825
ve başarılı olamadılar.

228
00:13:45,908 --> 00:13:48,536
Birçok şirket ilgilenmediklerini söyledi.

229
00:13:48,619 --> 00:13:53,040
Çoğu sermayedar zararlı işlere
yatırım yapmaya karşıydı. Kuralları vardı.

230
00:13:54,124 --> 00:13:55,793
Bu kurallar yüzünden,

231
00:13:55,876 --> 00:14:00,256
marihuana, alkol, tütün gibi
zararlı görülen sektörlere girmiyorlardı.

232
00:14:00,339 --> 00:14:03,425
50 kadar firma
bu işle ilgilenmediklerini söyledi.

233
00:14:04,093 --> 00:14:07,596
James ve Adam,
bireysel yatırımcıların peşine düşerlerse

234
00:14:07,680 --> 00:14:08,889
şansları artabilirdi

235
00:14:08,973 --> 00:14:12,893
çünkü onlar, şirketlerin bağlı olduğu
kurallara bağlı değillerdi.

236
00:14:14,103 --> 00:14:17,189
Melek yatırımcılık
yeni şirketlere yatırım yapmaktır.

237
00:14:17,273 --> 00:14:19,275
Melek yatırımcılar kendi paralarını koyar.

238
00:14:19,358 --> 00:14:21,652
Melek yatırımcıların aradığı şey ise

239
00:14:21,735 --> 00:14:24,905
bir seviyede
dünyayı değiştirecek bir şirkettir.

240
00:14:24,989 --> 00:14:26,824
Çok sık olmaz, onu söyleyeyim.

241
00:14:27,783 --> 00:14:29,535
James ve Adam,

242
00:14:29,618 --> 00:14:33,789
"Ploom" adını verdikleri fikirleri için
ofisime gelip sunum yaptılar.

243
00:14:33,873 --> 00:14:36,959
Çok parlak,
tutkulu gençlere benziyorlardı.

244
00:14:37,042 --> 00:14:39,712
Çok da sofistike bir tasarımları vardı.

245
00:14:39,795 --> 00:14:41,922
O zaman, tütünü yakmayıp ısıttığında

246
00:14:42,006 --> 00:14:45,885
bunun daha sağlıklı olacağına dair
bir kanıt yoktu.

247
00:14:45,968 --> 00:14:51,432
Ama yanmıyorsa, genel kanı
bunun daha az zararlı olacağı yönündeydi.

248
00:14:51,932 --> 00:14:55,686
Hayat kurtarma potansiyeli olan
bir üründü.

249
00:14:57,605 --> 00:15:02,151
Annem hayatı boyunca sigara içti
ve en sonunda da akciğer kanserinden öldü.

250
00:15:02,693 --> 00:15:05,988
O dönem annemi düşündüm,
bu ürün mucize gibi bir şeydi.

251
00:15:06,071 --> 00:15:11,160
Annem sigara yerine bunu kullanmış olsaydı
uzun yıllar daha yaşayabilirdi.

252
00:15:12,202 --> 00:15:13,203
O yüzden…

253
00:15:14,914 --> 00:15:16,999
Yatırım yapmaya karar verdim.

254
00:15:17,082 --> 00:15:18,375
YÖNETİM KURULU ÜYESİ

255
00:15:18,959 --> 00:15:22,004
Riaz Valani
ilk turda bizimle olan bir yatırımcıydı.

256
00:15:22,087 --> 00:15:25,382
İşinde son derece titiz,
çok güçlü biriydi.

257
00:15:25,466 --> 00:15:28,427
Ürünün sağlığa faydalarını kanıtlamak için

258
00:15:28,510 --> 00:15:31,347
bunu profesyonel birinden
duyurmamız gerekiyordu.

259
00:15:31,430 --> 00:15:32,890
KALİFORNİYA ÜNİVERSİTESİ

260
00:15:32,973 --> 00:15:35,851
Beni arayıp
"Harika bir fikrimiz var" dediler.

261
00:15:35,935 --> 00:15:39,229
"Tütün konusunda devrim yaratacak
ve hayat kurtaracak.

262
00:15:39,313 --> 00:15:40,856
Sizinle tanışmak istiyoruz."

263
00:15:41,774 --> 00:15:46,278
Fikirleri, tütünü yakmak yerine ısıtmaktı.

264
00:15:46,362 --> 00:15:49,531
Onlara "Bu ilginç bir fikir" dedim.

265
00:15:49,615 --> 00:15:51,408
"Yanmanın olmadığı durumda

266
00:15:51,492 --> 00:15:54,954
muhtemelen daha az zehirli
bir karışım ortaya çıkar.

267
00:15:55,829 --> 00:15:57,498
Ama kanıta ihtiyacımız var.

268
00:15:57,581 --> 00:16:01,543
Bu şeylerin gerçekte nasıl bir
etkisi olduğunu bilmemiz gerek."

269
00:16:02,753 --> 00:16:08,509
Şu "hızlı ol ve kalıpları yık" fikri
halk sağlığı açısından aptalcaydı.

270
00:16:08,592 --> 00:16:12,096
Mümkün olduğunca
hızlı ilerlemek isteriz tabii

271
00:16:12,179 --> 00:16:16,976
ama insanların sağlığını etkileyen
şeylerle uğraşırken dikkatli olmalısınız.

272
00:16:19,103 --> 00:16:21,939
Ploom gerçek bir şirket gibi
görünmeye başlamıştı.

273
00:16:22,773 --> 00:16:25,651
Yatırımcılar sadece para kaynağı değildi,

274
00:16:25,734 --> 00:16:29,113
işlerini büyütmeleri için
onlara rehberlik de ediyorlardı.

275
00:16:29,613 --> 00:16:30,823
Benim kuralıma göre,

276
00:16:30,906 --> 00:16:35,202
pazarlamaya mühendislik kadar
para harcamazsan mühendisliğin boşa gider.

277
00:16:35,285 --> 00:16:36,704
Kurt de burada dâhil oldu.

278
00:16:37,496 --> 00:16:42,167
Pazarlama deneyimim
Red Bull'da çalışırken başladı.

279
00:16:43,377 --> 00:16:47,506
Piyasaya giriş konusunda
eşsiz bir felsefeleri var.

280
00:16:48,340 --> 00:16:52,177
Herkesi reklama boğup
bunun işe yarayacağını ummak yerine

281
00:16:52,261 --> 00:16:53,470
tam tersini yaptılar.

282
00:16:53,554 --> 00:16:58,392
İşin sırrı, insanların ürününüzü
havalı bir şekilde keşfetmesini sağlamak.

283
00:16:59,685 --> 00:17:03,105
Bir gün
Adam'dan bir mesaj geldiğini gördüm.

284
00:17:03,188 --> 00:17:08,485
Ortağıyla birlikte Stanford'dan
yeni mezun olacaklarını falan söylüyordu.

285
00:17:08,569 --> 00:17:11,280
Onlara güvenmemi de bir bakıma bu sağladı.

286
00:17:12,614 --> 00:17:14,033
İçeri girdiğimde…

287
00:17:14,116 --> 00:17:16,994
Hani bazen otururken
ceplerini boşaltırsın ya,

288
00:17:17,077 --> 00:17:21,123
ben de öyle yaptım ve cebimde
bir paket sigara olduğunu fark etmedim.

289
00:17:21,206 --> 00:17:26,587
James ve Adam'ın pakete baktıklarını
ve ilginç bir ifadeyle bakışlarını gördüm.

290
00:17:26,670 --> 00:17:31,341
Sanırım içlerinden
"Bu adam sigara içiyorsa anlar" dediler.

291
00:17:32,176 --> 00:17:34,511
Sigara, sırtımda bir kambur gibi.

292
00:17:34,595 --> 00:17:40,059
Sigara içmenin verdiği rahatlığı seviyorum
ama istatistikler de ortada.

293
00:17:40,142 --> 00:17:43,562
Sigara içersen
büyük ihtimalle sigaradan ölürsün.

294
00:17:44,605 --> 00:17:48,942
Bana o zamandan beri
yüzlerce kez söyledikleri şeyi söylediler.

295
00:17:49,026 --> 00:17:52,279
"Sigara içmek sadece nikotin alımı değil.
Bir ritüel.

296
00:17:52,362 --> 00:17:55,240
Ritüeli korurken
zararı nasıl yok edebiliriz?"

297
00:17:55,324 --> 00:17:59,453
Bu bende hemen karşılık buldu
çünkü ben de ritüeli seven

298
00:17:59,536 --> 00:18:03,457
ama sigarayla ilgili diğer şeylere
katlanamayan bir içiciydim.

299
00:18:03,540 --> 00:18:05,417
Benim için bunu yapabilirlerse

300
00:18:05,501 --> 00:18:09,088
bu harika bir şirket
ve büyük bir iş olabilirdi.

301
00:18:10,798 --> 00:18:12,216
Toplantı iyi geçti.

302
00:18:12,299 --> 00:18:13,509
İşi aldım

303
00:18:13,592 --> 00:18:16,804
ama ileride
büyük sigara şirketlerine satılacak

304
00:18:16,887 --> 00:18:20,432
bir şirkette çalışmak istemediğimi de
açıkça belirttim.

305
00:18:21,892 --> 00:18:24,228
Onları düşman olarak görüyordum,

306
00:18:24,311 --> 00:18:27,689
yıllardır ürünleriyle ilgili
yalan söyleyip insanları öldürüyorlardı.

307
00:18:27,773 --> 00:18:32,111
Bunun en çok bağımlılık yapan
ürünlerden biri olduğunu iyi biliyorlardı.

308
00:18:33,362 --> 00:18:36,740
O şirketlerin hiçbiriyle
anılmak istemedim.

309
00:18:38,367 --> 00:18:40,786
James ve Adam
Ploom üzerinde çalışmaya başladığında

310
00:18:40,869 --> 00:18:44,081
Amerika'da sigara içen
yaklaşık 37 milyon kişi vardı.

311
00:18:45,791 --> 00:18:52,214
Pek çok insan, sigara içenleri
kötü seçimler yapan kişiler olarak görür.

312
00:18:53,173 --> 00:18:56,927
Hâlbuki
sigara içenlerin ezici bir çoğunluğu,

313
00:18:57,010 --> 00:19:00,305
tütün kullanmaya
ergenlik döneminde başlıyor.

314
00:19:00,389 --> 00:19:05,644
Sigara üreticileri, bir ergeni
nikotin bağımlısı yapabilirlerse

315
00:19:05,727 --> 00:19:08,689
ondan ömür boyu
faydalanabileceklerini bilirler.

316
00:19:08,772 --> 00:19:12,109
19 yaşındaydım.

317
00:19:12,192 --> 00:19:14,820
"Ot içemiyorum, bari sigara içeyim" dedim.

318
00:19:14,903 --> 00:19:18,157
19 yaşında birinin aklı
o kadar oluyor işte.

319
00:19:19,074 --> 00:19:22,369
Şükran Günü yemeğinde abim kanıma girdi.

320
00:19:22,452 --> 00:19:23,537
"Yak bir tane.

321
00:19:23,620 --> 00:19:26,623
Şükran Günü yemeğinden sonra
iyi gider" dedi.

322
00:19:26,707 --> 00:19:30,252
Ve yakış o yakış. Yakış o yakış.

323
00:19:30,878 --> 00:19:35,757
Çok iyi hatırlıyorum,
babam annemi hiç sigarasız bırakmazdı.

324
00:19:35,841 --> 00:19:37,509
Bu onun kocalık göreviydi.

325
00:19:38,218 --> 00:19:41,305
Anneme "Sigarayı bırak lütfen" derdim.

326
00:19:41,388 --> 00:19:43,932
Benim sigaraya başlamam çok ironik oldu.

327
00:19:45,934 --> 00:19:48,437
Nikotin odaklanmamı sağlıyor.

328
00:19:48,520 --> 00:19:51,565
Çok gergin olduğum zamanlarda
beni sakinleştiriyor.

329
00:19:52,524 --> 00:19:57,029
Yorgun olduğumda beni canlandırıyor.
Bu açıdan eşsiz bir şey.

330
00:19:58,405 --> 00:19:59,781
Sigara içmeyi severdim.

331
00:20:00,991 --> 00:20:05,329
Sigara içerken
dumanı üfleyip dağılmasını izlemeyi.

332
00:20:06,997 --> 00:20:08,790
Rahatlatıcı bir etkisi vardı.

333
00:20:09,541 --> 00:20:12,711
Sigarayı bırakmak istedim,
bırakmak için çok uğraştım

334
00:20:12,794 --> 00:20:14,296
ve çok kötü hissettim.

335
00:20:17,716 --> 00:20:20,427
Babam ben bildim bileli
sigara tiryakisiydi.

336
00:20:21,595 --> 00:20:25,349
Sigara içtiğimi söylediğimde bozuldu,
sonra da beraber bir sigara yaktık.

337
00:20:26,975 --> 00:20:28,435
Kansere yakalandı.

338
00:20:29,394 --> 00:20:34,775
Onun hasta olduğu süre boyunca

339
00:20:34,858 --> 00:20:38,862
sigara içmeye devam ettiğim için
çok utandığımı hatırlıyorum.

340
00:20:39,363 --> 00:20:42,950
Ama stresle de
büyük ölçüde bu sayede başa çıkıyordum.

341
00:20:44,618 --> 00:20:46,912
Babam vefat ettikten sonra,

342
00:20:46,995 --> 00:20:51,250
ne zaman sigara içsem
ona ihanet ediyormuşum gibi hissettim.

343
00:20:52,668 --> 00:20:55,629
Sigara içenlerin
ezici çoğunluğu bırakmak istiyor

344
00:20:55,712 --> 00:20:57,965
ve birçok kez bırakmayı denemiş.

345
00:20:58,048 --> 00:21:03,136
Ama hiç sigara içmemiş insanlar,
bunun kolay olmadığını pek algılayamıyor.

346
00:21:04,179 --> 00:21:07,474
Nikotin, eroin ve kokain kadar
bağımlılık yapabilir.

347
00:21:07,557 --> 00:21:12,688
Öyle ki bir sonraki dozunuzu alana kadar
kendinizi normal hissedemezsiniz.

348
00:21:13,438 --> 00:21:15,899
Nikotin bandını denedim, en fenasıydı.

349
00:21:15,983 --> 00:21:18,360
Geceleri kâbus görüyordum. İşe yaramadı.

350
00:21:18,443 --> 00:21:21,405
Nikotin sakızını denedim,
birden bırakmayı denedim,

351
00:21:21,488 --> 00:21:23,240
kitap denedim, hipnoz bile denedim.

352
00:21:24,032 --> 00:21:26,743
Ne denersem deneyeyim işe yaramadı.

353
00:21:28,161 --> 00:21:29,913
Bırakmayı çok istedim

354
00:21:29,997 --> 00:21:33,875
ama o nikotin ürünleri
bende hiçbir işe yaramadı.

355
00:21:33,959 --> 00:21:35,711
Aynı hissi vermiyorlardı.

356
00:21:35,794 --> 00:21:38,213
Bunu yapamıyordum mesela ya da şunu.

357
00:21:39,214 --> 00:21:44,886
Nikotin sakızı, bandı, pastili
ya da denemeyle sigarayı bırakamadıysanız

358
00:21:44,970 --> 00:21:46,638
sigara içmeye mahkûmdunuz.

359
00:21:50,976 --> 00:21:54,354
Ben ve dünyadaki milyonlarca
sigara tiryakisi için

360
00:21:54,438 --> 00:21:56,398
bu ölüm fermanı demektir.

361
00:21:57,607 --> 00:22:01,111
BÜYÜK SİGARA ŞİRKETLERİNİ SİKTİR ET

362
00:22:01,778 --> 00:22:03,405
Ploom'u kurduğumuzda,

363
00:22:03,488 --> 00:22:06,575
dünyayı değiştirme potansiyelli
bir şey yapıyorduk.

364
00:22:06,658 --> 00:22:08,368
"Sigara Şirketlerini Siktir Et."

365
00:22:08,452 --> 00:22:13,206
"Sigara Şirketlerini Siktir Et" yazan
bir tişört giysem milletin hoşuna giderdi.

366
00:22:13,290 --> 00:22:15,709
Adam ve James de dâhil hepsinin.

367
00:22:15,792 --> 00:22:19,296
Projeye nereden
başlamak istediğime dair fikirlerim vardı.

368
00:22:19,379 --> 00:22:23,008
Özellikle de markalaşma
ve bunun gibi şeyler falan.

369
00:22:23,091 --> 00:22:25,886
Ama henüz çalışan bir prototipleri yoktu.

370
00:22:26,887 --> 00:22:31,266
Altı ay kadar sonra
hazır olacağını düşündüklerini söylediler.

371
00:22:31,933 --> 00:22:33,769
Ürünü tamamlamanın,

372
00:22:33,852 --> 00:22:36,813
tahmin ettiklerinden
çok daha zor olduğu aşikârdı.

373
00:22:37,939 --> 00:22:40,734
Bir sürü sorun yaşıyorduk.

374
00:22:40,817 --> 00:22:44,029
İlk cihazlardan biriyle
bir fırt çekmiştim,

375
00:22:44,112 --> 00:22:46,406
cihaz aniden patladı.

376
00:22:46,490 --> 00:22:50,494
Çubuğu ta tavana fırlattı.

377
00:22:50,577 --> 00:22:53,997
James'in yüzündeki ifadeyi hatırlıyorum.
"Ha siktir" dedi.

378
00:22:54,081 --> 00:22:57,417
Kafama da saplanabilirdi sonuçta.

379
00:22:57,501 --> 00:22:59,169
RIAZ VALANI
YATIRIMCI

380
00:22:59,252 --> 00:23:02,756
Riaz, şirkete
en çok parayı yatıran kişi olduğu için

381
00:23:02,839 --> 00:23:06,134
James ve Adam
onun bir dediğini iki etmiyorlardı.

382
00:23:06,218 --> 00:23:09,805
Riaz, bu işin
bir an önce bitmesi konusunda kararlıydı.

383
00:23:09,888 --> 00:23:12,641
"Paramız bitiyor, para kazanmamız gerek.

384
00:23:12,724 --> 00:23:15,769
Çalışan bir ürün çıkartamazsak
para da kazanamayız."

385
00:23:15,852 --> 00:23:17,562
Zamanları tükeniyordu,

386
00:23:17,646 --> 00:23:20,023
başka e-sigaralar da
piyasaya çıkmaya başlamıştı.

387
00:23:20,107 --> 00:23:23,151
Bu yanımdaki adamın
içtiği şey sigara değil.

388
00:23:23,235 --> 00:23:24,736
NJOY tam olarak nedir?

389
00:23:24,820 --> 00:23:26,655
NJOY bir tür elektronik sigara.

390
00:23:26,738 --> 00:23:30,909
NJOY muhtemelen
radarımıza giren ilk şirket olmuştu.

391
00:23:30,992 --> 00:23:32,619
Ploom'un düşmanı gibilerdi.

392
00:23:33,453 --> 00:23:37,249
Sigara şeklindeki
bu rakip cihazları kullanırken

393
00:23:37,332 --> 00:23:38,917
aklımızdaki soru,

394
00:23:39,000 --> 00:23:42,921
"İnsanların sigarayı bırakmalarına
yardım etmek istiyorlarsa

395
00:23:43,004 --> 00:23:45,507
bunu neden sigaraya benzer yapmışlar?"dı.

396
00:23:46,842 --> 00:23:51,888
Bir süre sonra, insanların e-sigara dediği
şeyleri de görmeye başladık.

397
00:23:51,972 --> 00:23:54,641
Bu ürünler epey karmaşıktı.

398
00:23:54,724 --> 00:23:57,519
Bobinleri, pilleri falan vardı.

399
00:23:58,186 --> 00:24:01,523
İstediğin sıvıyla doldurabileceğin
bir depoları vardı.

400
00:24:01,606 --> 00:24:04,484
İstediğin nikotin aromasıyla
doldurabiliyordun.

401
00:24:05,110 --> 00:24:06,736
Sektör hızla büyüyordu

402
00:24:06,820 --> 00:24:10,282
çünkü e-sigara ürünleri için
yasal bir düzenleme yoktu.

403
00:24:10,365 --> 00:24:12,117
Yeni bir kategoriydi.

404
00:24:12,200 --> 00:24:14,828
Gıda ve İlaç İdaresi bunu denetlemiyordu,

405
00:24:14,911 --> 00:24:17,622
bu yüzden
kimse ürünleri kontrol etmiyordu,

406
00:24:17,706 --> 00:24:19,916
yaş kısıtlaması falan da yoktu.

407
00:24:20,000 --> 00:24:21,626
Vahşi Batı'da gibiydik.

408
00:24:22,252 --> 00:24:24,713
Ama Ploom çok farklı bir cihazdı.

409
00:24:25,213 --> 00:24:27,632
Adam ve James
olaya farklı bir açıdan bakıyordu.

410
00:24:27,716 --> 00:24:31,303
"Bu, eline nasıl oturur?
Nasıl tutacaksın?" falan.

411
00:24:31,386 --> 00:24:33,472
Üzerine daha çok kafa yoruyorlardı.

412
00:24:36,975 --> 00:24:39,853
Yeni bir model yaratmaya çalıştık.

413
00:24:39,936 --> 00:24:45,609
Sigaraya benzemeyen,
tadı sigara gibi gelmeyen farklı bir şey.

414
00:24:45,692 --> 00:24:49,571
Model Bir, James ve Adam'ın
piyasaya giren ilk ürünüydü.

415
00:24:49,654 --> 00:24:51,698
2010'da piyasaya sürüldü

416
00:24:51,781 --> 00:24:57,537
ve Adam'la James'in tez çalışmalarını
ilk kez başarıyla gerçeğe dökmüş oldu.

417
00:24:57,621 --> 00:25:00,248
Bu, Ploom Model Bir.

418
00:25:00,332 --> 00:25:02,542
Ağzındaki kapağı çıkartıp açıyorsunuz

419
00:25:02,626 --> 00:25:06,505
ve içine, özel olarak tasarlanmış
kapsülü yerleştiriyorsunuz.

420
00:25:06,588 --> 00:25:08,298
Kapağı tekrar kapatıp

421
00:25:08,381 --> 00:25:11,009
alttaki düğmeye basıyorsunuz,
çalışmaya başlıyor.

422
00:25:11,092 --> 00:25:13,803
10 ila 20 saniye içerisinde yanıyor.

423
00:25:13,887 --> 00:25:19,809
Model Bir'i piyasaya sürmeye hazırlanırken
hepimiz çok heyecanlıydık tabii.

424
00:25:19,893 --> 00:25:24,022
Çeşitli reklam kampanyaları yapıyorduk.

425
00:25:24,105 --> 00:25:28,151
Yaptığımız kampanyalardan biri de
"Küçük, koyu ve yakışıklı"ydı.

426
00:25:28,235 --> 00:25:29,277
Hepsi bu kadar.

427
00:25:29,361 --> 00:25:32,447
Bunu e-sigara forumlarından
birinde yayınladım

428
00:25:32,531 --> 00:25:33,782
ve herkes çıldırdı.

429
00:25:33,865 --> 00:25:35,450
Kimse böyle bir şey görmemişti.

430
00:25:35,534 --> 00:25:37,327
Bir sürü mesaj geliyordu.

431
00:25:37,410 --> 00:25:39,829
Ön siparişler tavan yapmıştı.

432
00:25:39,913 --> 00:25:43,208
"Bu gerçekten oluyor be" demeye başladık.

433
00:25:43,291 --> 00:25:45,418
"Bu, sigaranın geleceği olabilir."

434
00:25:46,962 --> 00:25:51,925
O dönem, ürünü tanıtmak için
marka elçileri aramaya başladım.

435
00:25:52,008 --> 00:25:56,763
Kurt'le tanıştım
ve Ploom genel merkezine davet edildim.

436
00:25:56,846 --> 00:26:01,226
Ürünü önüme koydular
ve "Ne düşünüyorsun?" dediler.

437
00:26:01,309 --> 00:26:03,812
Ben de "Güzelmiş" dedim.

438
00:26:04,604 --> 00:26:10,318
Ama bütan gazıyla çalışıyordu,
o yüzden çakmak gazı alman gerekiyordu.

439
00:26:10,402 --> 00:26:13,697
Bir de içinde gerçek tütün olan
küçük bir kapsül.

440
00:26:13,780 --> 00:26:18,868
Gazı koyuyorsun, kapsülü yerleştirip
kapatıyorsun ve içilmeye hazır oluyordu.

441
00:26:19,452 --> 00:26:22,914
Bunun modern, sosyal bir deneyim
olmasını istiyorlardı,

442
00:26:22,998 --> 00:26:25,417
"Evet, harika bir fikre benziyor" dedim.

443
00:26:26,376 --> 00:26:31,881
Saha pazarlama müdürü olarak benim işim,
ürünü dünyaya tanıtmak

444
00:26:31,965 --> 00:26:34,217
ve ürünü geliştirebilmek için,

445
00:26:34,301 --> 00:26:36,678
kullanıcılardan
mümkün olduğunca çok bilgi almaktı.

446
00:26:38,305 --> 00:26:42,142
O zamanlar çok daha fazla test yapıyorduk,

447
00:26:42,225 --> 00:26:45,770
insanları sosyalleşmeleri için
ofise davet ediyorduk,

448
00:26:45,854 --> 00:26:48,481
ürünü ön plana çıkartmaya çalışıyorduk.

449
00:26:48,565 --> 00:26:52,694
Başta bir iki tane cihazımız varken
artık herkesin birkaç cihazı vardı.

450
00:26:52,777 --> 00:26:56,197
Kapsüllerin seri üretimine geçmiş,

451
00:26:56,281 --> 00:26:59,743
üzerimize yağmur gibi yağacak
siparişleri bekliyorduk.

452
00:27:00,660 --> 00:27:05,040
Sonra ilk tadımlara ve pazarlamaya
başlama zamanı geldi.

453
00:27:05,123 --> 00:27:08,335
Tüm gün çalışıyordum,
bazen gece de dışarıda oluyordum,

454
00:27:08,418 --> 00:27:10,128
sabah sekizde yine ofisteydim.

455
00:27:10,712 --> 00:27:14,215
Nerede işe yarayacağını bilmiyorduk,
o yüzden her şeyi deneyecektik.

456
00:27:14,299 --> 00:27:17,344
Sinemaları gezecektik.
Kafeleri gezecektik.

457
00:27:17,427 --> 00:27:20,347
Butiklere, partilere,
kulüplere gidecektik.

458
00:27:20,430 --> 00:27:24,225
Kulüpler en fenasıydı,
çok gürültülüydü ve herkes sarhoştu.

459
00:27:24,309 --> 00:27:26,728
Ploom her yere dağılıyordu.

460
00:27:26,811 --> 00:27:30,982
Mekânın arka tarafına yerleşip
insanların bize gelmesini beklerdik.

461
00:27:31,483 --> 00:27:33,693
Ne düşündüklerini sorardık.

462
00:27:33,777 --> 00:27:38,073
İlk yorumlar genelde aroma üzerineydi.
"Farklı çeşitler ne zaman çıkacak?"

463
00:27:38,156 --> 00:27:40,575
Naneli vardı, çikolatalı da.

464
00:27:40,659 --> 00:27:44,537
Ayrıca yaban mersini,
ballı konyak, organik şeftali…

465
00:27:44,621 --> 00:27:47,624
İnsanlar bu aromaları
özellikle istemişlerdi.

466
00:27:48,458 --> 00:27:51,544
Amaç sadece nikotin alımı değildi,

467
00:27:51,628 --> 00:27:55,090
mesele deneyimdi,
o yüzden farklı aromaları seviyorlardı.

468
00:27:55,173 --> 00:27:59,511
Farklı aromalar, sigara tiryakilerini
sigaradan uzaklaştırmak için

469
00:27:59,594 --> 00:28:01,012
çok önemliydi.

470
00:28:01,596 --> 00:28:05,558
Ama Ploom'u deneyimleyen
sigara tiryakileri,

471
00:28:05,642 --> 00:28:09,938
"Bu da güzel ama bana
sigaradan çektiğim derin bir nefesin

472
00:28:10,021 --> 00:28:12,524
tadını vermiyor" diyorlardı.

473
00:28:13,650 --> 00:28:18,863
Ploom cihazı,
nikotin sağlama konusunda pek iyi değildi.

474
00:28:18,947 --> 00:28:20,573
Bende işe yaramamıştı.

475
00:28:20,657 --> 00:28:25,453
Bazen iki tanesini üst üste bantlardım,
James'in hiç hoşuna gitmezdi.

476
00:28:25,537 --> 00:28:30,250
İkisini bir arada kullanmak,
ürününün yeterli olmaması demekti tabii.

477
00:28:32,085 --> 00:28:35,964
Günde bir paket Marlboro içen
sağlam bir tiryaki

478
00:28:36,047 --> 00:28:38,425
bunu deneyince "İlginçmiş" diyordu.

479
00:28:38,508 --> 00:28:40,301
Ama sigaraya geri dönüyordu.

480
00:28:40,385 --> 00:28:44,973
Kurt, Adam ve James
sürekli ürünle uğraşıyorlardı.

481
00:28:45,056 --> 00:28:50,854
Biraz daha turbo şarjlı olması için
formülün yapısını değiştiriyorlardı.

482
00:28:51,396 --> 00:28:55,233
Çoğu zaman mühendisler ürün hakkında
o kadar çok şey bilirler ki

483
00:28:55,817 --> 00:28:58,611
müşterilerin sorunlarını anlamazlar.

484
00:28:58,695 --> 00:29:01,823
İlk Ploom cihazıyla ilgili de
birçok sorun vardı.

485
00:29:03,366 --> 00:29:05,910
En büyük sorun, bütanla çalışmasıydı.

486
00:29:05,994 --> 00:29:09,497
Kimsenin yanında sürekli
çakmak gazı taşıyacak hâli yoktu.

487
00:29:10,623 --> 00:29:13,293
Gerçekten ısı çıkaran bir alet olduğu için

488
00:29:13,376 --> 00:29:16,755
çok derin bir nefes çekersen
ağzını ya da parmaklarını

489
00:29:16,838 --> 00:29:20,049
yakma tehlikesi de vardı.

490
00:29:20,133 --> 00:29:22,093
Her ürün çok ısınmıyordu tabii ki

491
00:29:22,177 --> 00:29:26,055
ama 50 tanede biri falan
kullanıcıyı yakabiliyordu. Çok sıcaktı.

492
00:29:26,139 --> 00:29:31,186
Böyle bir hata payıyla, %2 ile yani,
bir ürünü satamazdınız.

493
00:29:32,270 --> 00:29:33,688
Etkileyici değildi.

494
00:29:34,189 --> 00:29:36,983
Kendini bu işe gerçekten adarsan

495
00:29:37,066 --> 00:29:40,862
belki küçük bir pazar bulabilirdin
ama dünyayı değiştirmeyecekti.

496
00:29:41,863 --> 00:29:43,948
Tütüncü dükkânlarına gidiyordum

497
00:29:44,032 --> 00:29:47,202
ve gittiğim yerlerde
epey olumsuz tepkiler alıyordum.

498
00:29:47,285 --> 00:29:51,581
Sonunda Adam da benimle gezmeye geldi.

499
00:29:51,664 --> 00:29:55,627
Beş altı dükkâna falan gittik,
bir tanesini hiç unutmuyorum.

500
00:29:55,710 --> 00:29:58,505
Sanırım Adam'ın kafasına
orada dank etmişti.

501
00:29:59,214 --> 00:30:03,718
Cihazı, dükkân sahibi için kurmak yerine,
alıp tezgâhın üzerine koydum.

502
00:30:03,802 --> 00:30:08,014
İlk önce bütan gazını koymaya çalıştı.
Koyarken biraz döküldü.

503
00:30:08,097 --> 00:30:09,682
Sonra açma düğmesine bastı

504
00:30:09,766 --> 00:30:13,561
ve parmağını
cihazda yanlış yere koyduğu için çarpıldı.

505
00:30:13,645 --> 00:30:16,523
Neyse, bir şekilde çalıştırdı,
kapsülü koydu,

506
00:30:16,606 --> 00:30:19,192
bu sefer de kapak fırladı
ve kapsül dudağını yaktı.

507
00:30:19,275 --> 00:30:23,112
Yani ters gidebilecek her şey
ters gitmişti resmen

508
00:30:23,196 --> 00:30:25,490
ve Adam da her şeye şahit olmuştu.

509
00:30:25,573 --> 00:30:29,744
O dükkândan çıktığımızda
Adam olayın ciddiyetini anlamıştı bence.

510
00:30:29,828 --> 00:30:32,205
"Ha siktir, bu ürün işe yaramıyor.

511
00:30:32,789 --> 00:30:34,749
Yeniden tasarlamamız gerekecek

512
00:30:34,833 --> 00:30:38,002
ve bu da muhtemelen
bir, bir buçuk yıl sürecek."

513
00:30:38,086 --> 00:30:42,590
İstediğimiz ilerlemeyi göremediğimiz için
hüsrana uğramıştık.

514
00:30:43,341 --> 00:30:45,844
Ve birinin sorumluluğu alması lazımdı.

515
00:30:45,927 --> 00:30:49,764
CEO görevini James devraldı
ve Adam geri adım attı.

516
00:30:49,848 --> 00:30:53,184
Bu yeni şirket için bir kriz noktasıydı.

517
00:30:53,268 --> 00:30:57,647
Ploom'un sermayesi azalıyordu
ve ek yatırım bulmakta zorlanıyordu.

518
00:30:57,730 --> 00:31:00,483
"Muhtemelen her şey bitti.
Yazık oldu" dedim.

519
00:31:01,067 --> 00:31:05,613
BİR ÇIKIŞ YOLU

520
00:31:05,697 --> 00:31:10,618
James, Ploom'un başarılı olmasına
yardım edebilecek bir yatırımcı arıyordu.

521
00:31:10,702 --> 00:31:14,664
Japan Tobacco International,
Ploom'a yatırım yapmak istiyordu.

522
00:31:14,747 --> 00:31:15,832
10 milyon dolar.

523
00:31:17,000 --> 00:31:20,628
JTI, sigara üreticisi
dev bir Japon şirketiydi.

524
00:31:21,546 --> 00:31:23,131
Çelişkiye düştük.

525
00:31:23,214 --> 00:31:29,095
Büyük sigara şirketleri 100 yıldır
insanları öldürüyor ve bunu inkâr ediyordu

526
00:31:29,178 --> 00:31:31,890
ve önemli bir
yatırım teklifiyle gelmişlerdi.

527
00:31:32,515 --> 00:31:34,559
Zor bir karardı.

528
00:31:35,268 --> 00:31:38,730
Ama o yatırım olmasaydı
başarabilir miydik bilmiyorum.

529
00:31:39,647 --> 00:31:42,525
Misyonumuz çok önemliydi.

530
00:31:43,026 --> 00:31:45,486
Bir kenara atıp yeni bir şeye geçemezdik.

531
00:31:46,112 --> 00:31:49,282
Şirketin amacı,
bir milyar hayat kurtarmaktı.

532
00:31:49,365 --> 00:31:52,785
James ve Adam,
bütün büyük sigara şirketleri arasında

533
00:31:52,869 --> 00:31:55,079
JTI'ın en yenilikçi olduğunu

534
00:31:55,163 --> 00:31:58,082
ve çok açık fikirli
göründüklerini söyledi.

535
00:31:58,166 --> 00:32:02,378
Hayat kurtaracak bir ürünün
daha fazla kişiye ulaşmasını sağlayacaktı.

536
00:32:02,462 --> 00:32:05,089
Taviz vermek zorunda kalmıştım yani.

537
00:32:05,965 --> 00:32:11,763
Sigara şirketleriyle iş birliği yapmak
nihai amacımıza ulaşmamıza yardım edecekse

538
00:32:12,347 --> 00:32:14,349
belki de çok kötü bir şey değildi.

539
00:32:14,891 --> 00:32:16,017
JTI VE PLOOM ORTAKLIĞI

540
00:32:16,100 --> 00:32:18,353
Japan Tobacco, büyümelerini sağladı,

541
00:32:18,436 --> 00:32:20,939
artık kendi oyun bahçelerini yaratacak
paraları vardı.

542
00:32:21,022 --> 00:32:22,440
Nasıl olacaktı peki?

543
00:32:26,027 --> 00:32:27,862
Ploom başarısız olduktan sonra,

544
00:32:27,946 --> 00:32:30,865
Adam ve James daha iyisini
yapmaları gerektiğini anladılar.

545
00:32:30,949 --> 00:32:33,493
JTI'dan aldıkları 10 milyon dolar da

546
00:32:33,576 --> 00:32:37,205
onlara en başa dönebilme
fırsatını vermişti.

547
00:32:38,498 --> 00:32:41,459
O parayla başa döndüler.

548
00:32:41,542 --> 00:32:46,172
Ploom'un yeni ve gelişmiş bir
versiyonunu çıkarmak yerine

549
00:32:46,255 --> 00:32:48,257
PAX diye bir şey çıkardılar.

550
00:32:51,970 --> 00:32:56,766
PAX, "çiğneme" tütünü kullanan
indüksiyon bir e-sigaraydı.

551
00:32:56,849 --> 00:32:58,101
LED GÖSTERGE

552
00:32:58,184 --> 00:32:59,477
Bu PAX.

553
00:33:00,520 --> 00:33:02,063
Bir tutam pipo tütünü.

554
00:33:02,563 --> 00:33:07,777
Tütünün mükemmelliğini
ortaya çıkarabiliyorsunuz.

555
00:33:07,860 --> 00:33:08,861
Gerçekten harika.

556
00:33:13,700 --> 00:33:16,911
PAX aslında çiğneme tütünüyle
kullanmak için yapılmıştı

557
00:33:16,995 --> 00:33:21,666
ama marihuana kullanıcıları arasında
popüler olmuştu.

558
00:33:22,208 --> 00:33:26,379
O dönem kenevir giderek
daha kabul edilebilir hâle geliyordu.

559
00:33:26,462 --> 00:33:30,842
Birçok yerde tamamen yasallaşmamış olsa da
iyi bir fırsat gibi görünüyordu.

560
00:33:30,925 --> 00:33:35,680
Bir arkadaşım bana üzerinde X işaret olan
bu elektronik sigarayı vermişti.

561
00:33:35,763 --> 00:33:37,140
Buna PAX deniyormuş.

562
00:33:37,223 --> 00:33:41,185
Dünyamı değiştirmişti resmen.

563
00:33:41,811 --> 00:33:44,856
Hemen o anda
bu şirkette çalışmaya karar vermiştim.

564
00:33:44,939 --> 00:33:49,444
Marihuana genelde karmaşık,
kötü, verimsiz bir şekilde içilirdi.

565
00:33:49,527 --> 00:33:52,238
PAX geldi
ve "Bunu kolaylaştıracağız" dedi.

566
00:33:53,031 --> 00:33:56,325
Artık plastik torbada ot taşımaya
gerek kalmamıştı.

567
00:33:56,409 --> 00:33:59,537
Artık kibrit ya da çakmak bulmaya
gerek kalmamıştı.

568
00:33:59,620 --> 00:34:01,914
Biraz tüttürüp geçebilirdin.

569
00:34:02,582 --> 00:34:03,916
Bu şahane bir şey.

570
00:34:04,000 --> 00:34:06,919
Güzel bir üründü. Çok iyi çalışıyordu.

571
00:34:07,003 --> 00:34:09,630
Arkadaşlarınla paylaşmak istediğin
bir şeydi.

572
00:34:09,714 --> 00:34:14,260
Oyun fonksiyonu bile vardı,
cihazı sallayınca ışıklar dönüyordu…

573
00:34:14,343 --> 00:34:17,513
Şişe Çevirmece gibi,
kimde durursa o bir fırt çekiyordu.

574
00:34:17,597 --> 00:34:22,435
Ürünümüzü kimin temsil edeceği
konusunda bile çok titiz davranıyorduk.

575
00:34:22,518 --> 00:34:26,189
The Weeknd gibi isimlerle
ve Broad City'yle çalıştık.

576
00:34:26,272 --> 00:34:30,610
O dönem televizyondaki en havalı,
en kafası güzel programlardan biriydi.

577
00:34:30,693 --> 00:34:35,823
Çok eğlenceliydi, çok iyi düşünülmüştü
ve çok da hızlı popüler oldu.

578
00:34:36,407 --> 00:34:37,909
PAX çok yaygınlaşmıştı.

579
00:34:37,992 --> 00:34:40,203
Şehrin her yerine yayılmıştı.

580
00:34:40,286 --> 00:34:41,871
ANONİM
PLOOM MÜŞTERİ TEMSİLCİSİ

581
00:34:41,954 --> 00:34:44,874
Gittiğin her konserde
bu küçük ışıkları görüyordun.

582
00:34:45,625 --> 00:34:50,963
PAX dağıtımcısı bir arkadaşım vardı,
ürün yetiştiremiyordu resmen.

583
00:34:51,047 --> 00:34:53,132
Ploom'dan fazla satmaya başlamıştı.

584
00:34:53,216 --> 00:34:56,594
Ploom kenara itildi
ve sahneyi PAX devraldı.

585
00:34:57,595 --> 00:35:01,641
JUUL

586
00:35:02,350 --> 00:35:04,727
PAX olağanüstü bir başarıydı.

587
00:35:04,811 --> 00:35:08,022
Başkası olsa "Tamam, harika iş çıkardık.

588
00:35:08,606 --> 00:35:11,150
Bir süre başarının
tadını çıkaralım" derdi.

589
00:35:11,234 --> 00:35:13,820
Ama kenevir alanının
belli bir limiti vardı.

590
00:35:14,403 --> 00:35:19,784
Bu ürüne destek olan yatırımcılar,
"Tebrikler çocuklar" dedi.

591
00:35:19,867 --> 00:35:23,871
"Başarılı bir ürününüz var
ama biz bu işe bunun için girmedik.

592
00:35:24,372 --> 00:35:27,041
Biz büyük proje için anlaşmıştık.

593
00:35:27,125 --> 00:35:29,043
Sigara sorununu çözme projesi.

594
00:35:29,127 --> 00:35:31,337
Yıllık 90 milyar dolarlık proje."

595
00:35:32,213 --> 00:35:34,257
Aynı zamanda, Adam ve James,

596
00:35:34,340 --> 00:35:38,511
hâlâ devrim niteliğinde sonuçlar veren,

597
00:35:38,594 --> 00:35:41,264
devrim niteliğinde
bir ürün yapmak istiyorlardı.

598
00:35:41,347 --> 00:35:45,226
Yani milyarlarca olmasa da
milyonlarca hayat kurtarmak.

599
00:35:46,227 --> 00:35:50,648
Önemli bir sağlık sorununu çözme hayalleri
ve tutkuları devam ediyordu

600
00:35:50,731 --> 00:35:52,275
ve PAX bunu hedeflemiyordu.

601
00:35:52,358 --> 00:35:55,653
Bence JUUL'un evrimine
yol açan da bu oldu.

602
00:35:56,154 --> 00:35:59,115
Bu "Hızlı ol ve kalıpları yık" dünyasında,

603
00:35:59,198 --> 00:36:01,993
sürekli kendi fikirlerinizi yermeli

604
00:36:02,076 --> 00:36:05,371
ve sürekli olarak
daha iyi yollar bulmalısınız.

605
00:36:05,454 --> 00:36:09,292
İyi görünen bir şeye bakıp
"Daha iyisi olabilirdi" demeniz gerek.

606
00:36:09,375 --> 00:36:14,630
"Sıfırdan, en baştan
bir şey inşa edeceğiz" dedik.

607
00:36:14,714 --> 00:36:17,258
İşte böyle Juul olduk.

608
00:36:17,341 --> 00:36:19,218
En başa döndüklerinde,

609
00:36:19,302 --> 00:36:22,847
James yeni bir cihazın
tasarım tarafına odaklanmışken,

610
00:36:22,930 --> 00:36:25,433
Adam ise daha çok bilime odaklanmıştı.

611
00:36:26,100 --> 00:36:29,812
James için işin tasarım tarafı
her zaman ilk öncelikti.

612
00:36:29,896 --> 00:36:32,481
"San Francisco'dan
gelmiş gibi gösterelim."

613
00:36:34,650 --> 00:36:36,652
Yapmaları gereken iki şey vardı.

614
00:36:36,736 --> 00:36:39,697
Birincisi, basit
ve kullanımı kolay olmalıydı.

615
00:36:39,780 --> 00:36:41,741
E-sigara sektöründe bu büyük bir sorundu.

616
00:36:41,824 --> 00:36:45,036
Büyük, karmaşık cihazlar vardı,

617
00:36:45,119 --> 00:36:47,955
kullanımı kolay değilse
insanlar uğraşmazlardı.

618
00:36:48,039 --> 00:36:51,000
Bir diğer taraftan da
tatmin edici olmalıydı.

619
00:36:51,083 --> 00:36:54,086
İlk kullanımdan itibaren
tatmin edici olmalıydı.

620
00:36:54,170 --> 00:36:56,589
James işin tasarım tarafına odaklanırken,

621
00:36:56,672 --> 00:37:00,968
Adam tiryakileri tatmin edecek kadar
nikotin sağlamanın yolunu arıyordu.

622
00:37:01,052 --> 00:37:04,096
Geliştirdiğimiz ürünlerde
ve pazardaki diğer ürünlerde

623
00:37:04,180 --> 00:37:06,390
hep eksik bir şeyler vardı.

624
00:37:06,474 --> 00:37:11,187
Bunları içerken
o sigara içiyormuş hissini alamıyordunuz.

625
00:37:11,270 --> 00:37:14,398
İyi biliyordum
çünkü ben de hâlâ sigara içiyordum.

626
00:37:15,149 --> 00:37:18,277
Elektronik sigaraların ilk versiyonları,

627
00:37:18,361 --> 00:37:21,906
soluması zor olan
saf nikotin denen şeyi kullanıyordu.

628
00:37:21,989 --> 00:37:23,407
Boğazını yakardı.

629
00:37:23,491 --> 00:37:29,038
Nikotin seviyesinin yükselmesini
engellerdi, bu da tadını acı yapıyordu.

630
00:37:29,956 --> 00:37:32,124
Adam, yeni ürününün nikotin alımını

631
00:37:32,208 --> 00:37:36,420
normal sigara seviyesine çekmenin
yollarını arıyordu.

632
00:37:36,504 --> 00:37:40,466
Ve aradığını bir sigara endüstrisi
araştırmasında buldu.

633
00:37:40,549 --> 00:37:45,137
Nikotini, nikotin tuzu denilen
zayıf bir organik asitle birleştirirseniz

634
00:37:45,221 --> 00:37:49,433
tadının daha yumuşak olduğunu keşfettiler.

635
00:37:49,517 --> 00:37:51,394
Boğazı daha az yakıyordu.

636
00:37:51,936 --> 00:37:56,607
Bu, geleneksel e-sigaranın
sertliğini ortadan kaldırmıştı.

637
00:37:57,275 --> 00:38:00,403
Vücudun normal savunma mekanizmasının

638
00:38:00,486 --> 00:38:03,781
üstesinden gelinmesini sağlayan
bir tür kimyasal hiledir.

639
00:38:03,864 --> 00:38:07,285
Çok, çok yumuşaktır
ve içimi de çok kolaydır.

640
00:38:08,286 --> 00:38:10,121
2013 yazında,

641
00:38:10,204 --> 00:38:15,209
Adam nikotin sorununa yardım etmesi için
Chenyue Xing adında bir kimyager getirdi.

642
00:38:15,293 --> 00:38:20,548
CHENYUE XING KATILMAYI KABUL ETTİ
AMA KAMERA ÖNÜNDE YER ALMAYI REDDETTİ

643
00:38:20,631 --> 00:38:23,634
Esas mesele,
doğru tuz formülünün ne olacağıydı.

644
00:38:23,718 --> 00:38:25,386
CHENYUE XING
JUUL ARAŞTIRMACISI

645
00:38:26,095 --> 00:38:28,848
JUUL'un
kimyasal çalışmasına başladıklarında

646
00:38:28,931 --> 00:38:31,892
her şey artış göstermişti,
muazzam bir artıştı.

647
00:38:31,976 --> 00:38:32,935
Adam ve Chenyue,

648
00:38:33,019 --> 00:38:36,814
araştırma laboratuvarlarındaki
bazı protokollerin dışına çıktı.

649
00:38:36,897 --> 00:38:41,319
Üzerinde çalıştıkları şeyleri
çalışma arkadaşlarının üstünde denerlerdi.

650
00:38:41,861 --> 00:38:47,825
Buna "baş dönmesi testi" denirdi,

651
00:38:47,908 --> 00:38:52,747
tiryakiler ilk nikotin çekişlerini
böyle tanımlarlardı çünkü.

652
00:38:54,165 --> 00:38:58,085
Test basitti. İki dakikada 10 fırt.

653
00:38:58,878 --> 00:39:02,548
Dördüncü ya da beşinci fırtta
sayıyı karıştırırdım.

654
00:39:02,631 --> 00:39:06,052
Başım o kadar çok dönerdi ki
"Neredeyim ben?" derdim.

655
00:39:06,552 --> 00:39:09,764
Sonra kendime gelip
"Tamam, altıncı bitti" derdim.

656
00:39:10,931 --> 00:39:17,688
Lisede ilk sigara içişimden beri
böyle bir etki hissetmemiştim.

657
00:39:18,272 --> 00:39:20,232
Suratıma yumruk yemiş gibi oldum.

658
00:39:20,316 --> 00:39:23,110
Bizi nelerin
mümkün olabileceğine inandırdı.

659
00:39:23,986 --> 00:39:26,864
Nikotin tuzlarını denediğimiz anda
"Güm" dedik.

660
00:39:26,947 --> 00:39:29,158
"Tamam, bulduk. İşte budur."

661
00:39:29,241 --> 00:39:33,746
Bu, sigara tiryakisini
gerçekten tatmin edebilecek bir şeydi.

662
00:39:35,498 --> 00:39:39,543
Adam ürünü etkili kılacak
gizli sosu keşfetmişti.

663
00:39:42,296 --> 00:39:43,422
Herkes farkındaydı.

664
00:39:44,173 --> 00:39:45,883
İşte buydu. Başarmıştık.

665
00:39:47,802 --> 00:39:50,888
2014 yılbaşı partisinde,

666
00:39:50,971 --> 00:39:53,891
toplamda 25 kişi falandık.

667
00:39:53,974 --> 00:39:57,311
Partide JUUL'u çıkarıp bize gösterdiler.

668
00:39:58,729 --> 00:40:02,983
Şık tasarım, hareketli parça yok,
açma kapama düğmesi yok.

669
00:40:03,067 --> 00:40:05,903
Kapsülün şeklinden
nasıl yerleştirileceği belli oluyordu.

670
00:40:05,986 --> 00:40:08,656
O sadeliği görünce
"Herkes buna bayılacak" dedim.

671
00:40:09,240 --> 00:40:12,827
Herkes bunu
bir Apple ürünüyle karşılaştırıyordu.

672
00:40:12,910 --> 00:40:15,871
"Tanrım. iPod gibi resmen
ama elektronik sigara."

673
00:40:16,539 --> 00:40:19,417
Deneyen sigara tiryakilerinin
gözleri parlıyordu.

674
00:40:19,500 --> 00:40:21,877
"Sonunda bulduk. Bu harika" diyorlardı.

675
00:40:21,961 --> 00:40:25,756
İlk birkaç fırt çektiğimde
bunun farklı olduğunu anlamıştım

676
00:40:25,840 --> 00:40:29,343
çünkü nikotin alımı
denediğim her şeyden çok daha iyiydi.

677
00:40:29,427 --> 00:40:33,097
Açıkçası, sadece başım dönmekle kalmadı
az daha kusuyordum da.

678
00:40:33,180 --> 00:40:34,265
O derece güçlüydü.

679
00:40:35,516 --> 00:40:37,935
Bir nefes çektim ve "Vay be" dedim.

680
00:40:38,018 --> 00:40:41,564
Çıkan duman çok tatmin ediciydi

681
00:40:41,647 --> 00:40:46,402
ve her elektronik sigara kullanıcısının
hissetmek istediği şeydi bence.

682
00:40:47,611 --> 00:40:48,946
Büyük bir başarıydı.

683
00:40:50,489 --> 00:40:52,992
Suistimal edilecek
bir nesneye benzemiyordu.

684
00:40:53,075 --> 00:40:54,869
Flaş bellek gibiydi.

685
00:40:54,952 --> 00:40:58,038
Bu da tasarımcıların dehasının
bir parçasıydı.

686
00:40:58,122 --> 00:41:02,626
Beyne mükemmel bir nikotin seviyesi
iletmekle kalmıyor,

687
00:41:02,710 --> 00:41:04,795
her yerde kullanılabiliyordu da.

688
00:41:04,879 --> 00:41:06,797
Bu anlamda, yüzyıldır süregelen

689
00:41:06,881 --> 00:41:12,803
mükemmel bir bağımlılık motoru
üretme çabasının doruk noktasıydı.

690
00:41:12,887 --> 00:41:15,848
Bence Juul şu soruyu sormalıydı,

691
00:41:15,931 --> 00:41:19,602
"Dünyanın en iyi e-sigarasını yaptıysak
bu iyi bir şey mi?

692
00:41:21,103 --> 00:41:23,522
Bu, dünyaya vermemiz gereken bir şey mi?"

693
00:41:23,606 --> 00:41:26,609
Ama bunun kararını verdikten sonra
olanların birçoğu

694
00:41:26,692 --> 00:41:28,486
bana kaçınılmaz gelmişti.

695
00:41:28,569 --> 00:41:31,697
Amerikan gençleri arasında
e-sigara kullanımı hızla arttı.

696
00:41:31,780 --> 00:41:33,616
Ergenler arasında bir salgın.

697
00:41:33,699 --> 00:41:36,327
Kimse asla elektronik sigara kullanmamalı.

698
00:41:36,410 --> 00:41:38,787
Siz bir zehir pazarlamacısısınız.

699
00:41:38,871 --> 00:41:42,750
İnsanlar hastalanıyor,
Juul servetine servet katıyor!

700
00:41:48,881 --> 00:41:52,510
ELEKTRONİK SİGARA EFSANESİ

701
00:41:58,766 --> 00:42:01,685
JAMIE DUCHARME'NİN
KİTABINDAN UYARLANMIŞTIR

702
00:43:54,340 --> 00:43:58,344
Alt yazı çevirmeni: Reşat Bir