Akciğerlerimiz hava solumak için var.
Akciğerlerin yüzey alanı bir futbol sahası kadardır.
Küçük kabarcıkları yayarsanız çok büyüklerdir.
Akciğere baktığınızda çok pembe ve dantelli bir şey görürsünüz.
Doktorların söylediğine göre akciğerde olması gereken tek şey havadır.
Akciğerlere giren şey genelde orada kalır.
Akciğerler hassastır.
Bu yüzden hava dışında bir şey solunması endişe verici olabilir.
Uyuşturucu almanın en bağımlılık yapanı onu solumaktır.
Birkaç saniye içinde beyne gider ve etkisini hissedersiniz.
Bu sektörün şeytani dehası
aslında eroin ve kokain kadar bağımlılık yapan bir ürünün
temelde kölesi olmaya
özgürlük süsü vermektir.
Günlerden 4 Temmuz 2019'du.
Sakin bir hafta sonu olacağını sanıyorduk.
Derin bir nefes aldım ve canım yandı.
Konuşmak, hatta nefes almak canımı yakıyordu.
Sanki ölüyordum.
Üç çocuk daha geldi. Gelmeye devam ettiler.
Ülkenin her yerinden hastaneler aynı vakayı rapor ediyordu.
Illinois'da üç genç ve Wisconsin'de 11 genç ve yetişkin
akciğer rahatsızlığından hastaneye kaldırıldı.
Hepsinin ortak noktası elektronik sigara içmeleriydi.
-İlginç bir hikâye… -38 milyar dolar…
…17 milyar dolarlık hisseyle San Francisco'dan e-sigara üreticisi Juul.
BİR GECEDE MİLYARDER
YEDİ AY ÖNCE
E-sigara üreticisi Juul'un çalışanları müjdeyi aldı.
İki milyar dolarlık ikramiye geliyor.
1.500 çalışan arasında paylaşılacak,
yani her biri yaklaşık 1,3 milyon dolar alacak.
-Vay be! -Noel baba eli boş gelmemiş.
-Aynen. -1,3 milyon, inanılmaz.
Annem beni uyandırdı.
"Bobby Levine aradı" dedi.
Today programında görmüş,
Juul çalışanlarının her biri artık multi milyonermiş.
İnternete baktım, televizyonu açtım.
Gerçekten de Juul'un tüm çalışanları bu sabah milyoner olarak uyanmıştı.
Durduğum yerde zıplamaya başladım, "İşte bu, milyoner oldum!"
ALTRIA'DAN SONRA MİLYONER JUUL
RESMEN MİLYARDERLER
Şirketin değerine bakılırsa milyarder olmuşlardı.
Herkes o grupta olmak ister
çünkü teknoloji sektöründe bile çok elit bir statüdür.
JUUL GENEL MERKEZİ
Hepimiz büyük yemek odasına yığıldık.
Herkes çok heyecanlıydı.
Kevin, Adam ve James Altria'nın yatırımını duyurdu
ve bunun şirket için büyük bir adım olduğunu düşünüyorlardı.
İkramiyenin detaylarını anlattılar,
herkesin ne kadar alacağını söylediler ve inanamadım.
Kevin rakamlardan bahsetti,
sonra masama dönünce idrak ettim ve "Vay be" dedim.
ÖDÜLLERE ÜÇ AŞAMALI YAKLAŞIM
Tabii ki Adam ve James bir gecede milyarder oldu.
Odada çok ilginç bir ortam vardı. Herkes kutluyordu.
Ama kesinlikle bölücü bir duyuruydu.
Toplantıda bir kişi konuşulurken elini kaldırdı ve dedi ki
"Yani büyük bir sigara şirketi bizi satın mı aldı?"
Şok ediciydi.
Artık arkadaşlarıma "Yok, sigaracılardan değiliz" diyemezdim.
Birçok kişi bu kararın yanlış olduğunu düşündü.
Değerlerine uymuyordu.
Sigaracılara karşıydık.
Nikotin ürünleri satıyorduk ama onlar gibi değildik.
Onlardan nefret ederdik.
Bu nefret çıktığımız bu yolda bizi birleştiriyordu.
Bizi motive ediyordu.
Sonra birden sigara şirketlerinin arasına girdik.
Kevin geldi, ekibini geri çekmek için bir sunum yaptı.
Bunun olmasının sebebi bizim şöyle dememizdi,
"Yatırım yapmak, bizi satın almak mı istiyorsunuz?
O zaman tam olarak satın alma parası vereceksiniz,
size %35 pay vereceğiz."
Altria marka tüm sigara paketlerine
JUUL reklamı koyacaklardı.
Bu pazarlama stratejisiyle direkt müşteriye ulaşabilecektik.
Altria bize satış ve pazarlama desteğinin yanında
yasal ve hukuki destek de sağlayacaktı.
Raflarda daha çok yerimiz olacaktı.
Sekiz raf sigara paketi yerine dört raf sigara, dört raf Juul olacaktı.
E-posta veri tabanlarına erişim izni vereceklerdi.
Sigara içen yetişkinlere ulaşmada Altria'nın veri tabanını kim geçebilir ki?
Şirketi kontrol edemeyecek olmaları yatırım konusunda içimi rahatlattı.
Tütünü yakma olayını da 2050'ye kadar bitirme taahhüttü verdiler.
Tüm bunların hepsini de geçtim, birini bile kim kabul eder ki?
Kaybettiğini bilen biri.
O üçlü durumu öyle bir tersine çevirdi ki
ben bile bu kadarını beklemiyordum.
Anlattıklarına göre Altria'yla yapılan bu ortaklık
misyonumuzu büyük ölçüde gerçekleştirmeye yardımcı olabilecekti.
Altria, Juul'un popüler olmakla kalmayıp sigaraların yerine geçebileceğine
inanmak zorundaydı.
Yenilgiyi kabul ediyorlardı.
Kendimizden büyük bir lokmayı yutmuştuk.
Artık bize boyun eğiyorlardı.
Juul sigarayı yenmişti, kabul ettiler.
"Bu da gelir geçer." Artık bize geliyorlardı.
Çok güçlü bir açıklamaydı,
şu ana kadar duyduğum en güzel şeydi.
Herhangi bir sorunuz veya şüpheniz varsa
kapımız hepinize her zaman açık.
Hepsini bizzat cevaplamak isteriz.
Toplantıdan çıkarken birçok insan ne düşüneceğini bilmiyordu.
Ben devam edemem diye düşündüm
çünkü o gelecek olan para benim için kanlı paraydı.
Biraz düşündüm…
"Babam olsaydı ne derdi?" diye.
Kendimi bildim bileli sigara içerdi,
nihayetinde akciğer kanserinden öldü.
Düşünüp taşınıp en son bir sonuca vardım.
Bizim zaten yapmaya çalıştığımız şeye Altria yardım edecekse
bu iyi bir şey.
İçimi böyle rahatlattım.
Ama bu sonuca varmak benim için hiç kolay olmadı.
Hâlâ tuhaf hissediyorum.
GELECEĞE YATIRIM
FDA GENEL MERKEZ
Gıda ve İlaç İdaresi'nin yani FDA'in başkanı Gottlieb'le
bu şirketlerin bizden habersiz 12,8 milyar dolarlık bir anlaşma için
gizli pazarlıklar yaptığını öğrenince kuşkulanmaya başladık.
İki şirket de bize karşı samimiyetsiz davranışlarda bulundu.
İhanete uğramış hissettik.
Gottlieb'e göre Juul ve Altria FDA'i hakir görerek
en çok gençlerin içtiği bu e-sigaralardan daha çok satmayı planlıyordu.
Bazı bireylerin güvenilirliği sarsıldı.
Ama ben zamanla öğrendim ki
e-sigara üreticileri dâhil tütün sektöründeki herkesin lafına
şüpheyle yaklaşmak gerekiyor.
Yetişkin içicilere yardım edebilmemiz için…
JUUL CEO'SU KEVIN BURNS
…güvenilir olmalı ve bunun için uğraşmalıyız.
Bu da sözle değil, eylemle mümkün.
Başkan Gottlieb'e liderliği için teşekkür ederiz.
Bu sorunu sektör çapında çözmek için FDA'le çalışmayı dört gözle bekliyoruz.
Juul CEO'sunun gençlerin kullanımını azaltma konusunda
ve devletle ortak çalışmaya dair herhangi bir beyanında
ne kadar samimi olduğunu sorguladım.
Büyük sigara şirketleri hep vardı.
Uzun vadede kazanırlar
ve müşterilerini tazelemek zorundalardır.
Aksi takdirde iflas ederler.
Bu ülkenin ebeveynleri artık bıktı.
Bu nesli kandıramayacaksınız. Defolun.
Çocukları bağımlı yapmaya devam etmenize engel olacağız.
Kızım e-sigarayı ilk denediğinde
15 yaşındaydı ve lise ikiye gidiyordu.
13, 14 yaşından beri Juul ürünlerine bağımlı.
FDA'e söyleyin, öncelik sigara şirketlerinin kârı değil,
çocuklarımızın sağlığı olmalı.
Aileler binlerce mektup gönderiyordu.
"Aromalı yapmayın, online satışları durdurun" yazıyorlardı.
"Bir şey yapın. Bu şirketi durdurun."
Çocukları korumaya çalışıyorduk,
"FDA de aynı şeyi yapsa amacımıza ulaşırız" diye düşündüm.
Bu politik bir mesele hâline geldi.
Gottlieb de tüm bu karmaşayı alıp
2017'de çıkaracağımız çerçevenin uygulanmasında kullanmak istedi.
Buna göre daha az zararlı olan alternatif ürünler olacaktı.
Ama sonra 2017 ve 2018'de
çocuk ve gençlerin e-sigara kullanımının korkunç boyutlara ulaştığını gördük.
Gençlerin bu ürünleri kullanmasına artık sessiz kalınamıyor.
Sağlığa tamamen zararlı olan bu ürünleri piyasadan silmemiz gerekecek, JUUL da…
Gottlieb, Juul gibi şirketlerin ürün onayı için başvurularının
son teslim gününü değiştirdi.
Sağlık yönetmeliğine uygun olduğunu kanıtlayamazlarsa
JUUL piyasadan kaldırılabilecekti ve şirket kapanmak zorunda kalacaktı.
Çoğu kişi aynı fikirdeydi, sigara şirketleri yine iş başındaydı.
"Hani bunun önüne geçmiştik?"
Bence insanları çeken fikir de buydu.
Medyanın bunu nasıl yansıttığı belliydi.
"Sigara şirketleri yine iş başında."
Bir yabancıyla konuştuğum zaman
Juul'da çalıştığımı söylersem
"Çocuklara nikotin satmak nasıl bir his?" der diye korkardım.
Bir partide biri yanıma gelip benim kim olduğumu bilmeden dedi ki
"Şu boktan Juul şirketinden birkaç kişi buradaymış,
paradan kendilerini bir bok sanıyorlar." Ben de dedim ki…
İnsanların kazandığı parayla ilgili çok yanlış haberler yapıldı.
Birisi Altria'nın iki milyar dolarlık yatırımının
1.500 çalışana bölüştürüldüğünü yazmıştı.
LinkedIn'deki insanlar da diyordu ki
"Milyonları yönetmede yardım lazım mı?"
Buna gülüyordum, kazandığım para ancak trafik cezalarıma yeterdi.
Medyanın Juul'u yansıtma şekli hiç adil değildi.
Bu şirket alımı daha iyi tanıtılabilirdi, gerçek faydası gösterilebilirdi.
Juul sigara içen ve kendine zarar veren daha yaşlı bireylere ulaşabilecek,
ülke sağlığı üzerinde çok olumlu bir etkiye sahip olabilecekti.
Altria anlaşmasıyla halkın güvenini kazanmak daha zor oldu.
Halkın güvenini kaybederseniz
iş yapma izninizi de kaybedersiniz.
Şirketi yargılamak kolay. Bu güvensizlik anlaşılabilir.
Büyük sigara şirketleri çok kötü şeyler yaptı,
o yüzden direkt eksiyle başladık.
Bunu telafi etmeye çalışmamız gerekiyordu.
YILLAR İÇİNDE ŞİRKETİMİZE OLAN GÜVEN SARSILDI.
JUUL LABS GÜVEN KAZANMAK İÇİN HAREKETE GEÇTİ.
Mesuliyet bizdeydi. İşe koyulmamız gerekiyordu.
Kesinlikle bir aciliyet vardı.
"Gençleri Koruma'da ürün müdürü olmanızı istiyoruz" dediler.
"Bu şirketin ayakta kalması için bunu çözmeniz gerekiyor."
Ürünün satış kısmına odaklanmamı istediler.
Yaşı tutmayan çocuklar dükkânlarda kimliksiz alışveriş yapıyordu.
Ama dükkânlar mutlaka kimlik soracaklarını söylese de
bunu garanti eden bir teknoloji falan yoktu.
Biz de yaş doğrulama teknolojisi geliştirdik.
Ürün satın almak için ehliyet okutulması gerekiyordu.
Juul hiçbir şirketin yapmadığı bir şey yapıyordu.
Anheuser-Busch tüm satıcılardan yaş doğrulaması istemiyordu.
Kurucular ve şirket gerçekten hayat kurtardıklarına inanıyor
ve çocukların bu ürüne erişiminin olması
şirketin vizyonunu gölgeliyor.
Misyon çok önemliydi.
Eskiden sigara içen biri olarak bu ürünün neler yapabileceğini biliyordum.
Juul hakkındaki tüm bu olumsuz yorumlar
ve Juul'un büyük zarar verdiğine dair bir algı varken
Juul'un yardım ettiği koca bir grup insan da vardı.
İnsanların gerçek hikâyelerini duymaya başladık.
Reklamlarımıza oyuncu bulmak için bu insanları kullandık
ve "O Geçişi Yap" kampanyamız oluştu.
Kapsül koyup birkaç nefes aldım
ve sigaraya bu kadar benzemesine çok şaşırdım.
O alışkanlığı bırakabildiğim için gurur duydum.
Sigarayı bırakmada zorluk çekenlere, benim gibilere yardım etmek istedim.
Onlara para vermedik. Oyuncu değillerdi.
Kendimizi nasıl göstereceğimiz konusunda çok ölçülü davranmak istiyorduk.
"O Geçişi Yap".
Bir pazarlamacı olarak bence en basit mesaj bu.
"O Geçişi Yap" kampanyası sayesinde her şey tersine dönecek sandılarsa
kendilerini kandırmışlardı, artık çok geçti.
İŞ İŞTEN GEÇTİ
MART 2019
Şimdiden milyonlarca çocuk e-sigara bağımlısı.
Harekete geçmezsek buna milyonlar eklenecek.
Bence şirketlerde bazen şöyle bir şey oluyor.
Kamu görevlilerinin çekingen olduğunu gördüklerinde
bundan faydalanıyorlar.
Bana göre Juul FDA'in çekingenliğinden yararlanıyordu,
sonuç olarak da onların işini yapmak San Francisco'ya kaldı.
Bugün Denetim Kurulu'nda devrim niteliğinde bir yasa çıkarıyoruz.
San Francisco'da pazar öncesi denetimden geçmeyen
bütün e-sigaraların satışı yasaklanacak.
Bu yasa için E-Sigara Karşıtı Ebeveynler çok savaştı
ve büyük bir zaferdi.
Çocuklarımızın e-sigara deneyinde kobay olmaları için hiçbir sebep yok.
San Francisco'da yasaklanması büyük saçmalıktı.
Bu ürün sayesinde benim gibi insanlar sigarayı bıraktı.
Ama birden bunu satın almak çok zorlaştı.
Uzun zamandır bırakmak istediğim şeyse hazırda bekliyordu.
Geriye doğru bir adım atmak gibiydi.
Kendi şehirlerinin bu ürünü yasaklaması çok ilginç.
Bu aslında bir misillemeydi. Aceleci ve politik bir karardı.
Bazıları buna fazla tutucu ve katı diyor. Hiç katılmıyorum.
San Francisco'da satış yapmadan önce
yasal onay almak gerekiyor, o kadar.
Taraflar belli olmuştu.
İyi kalpli savaşçılar, liberal demokratlar sigara şirketlerine karşıydı.
New York ve Silikon Vadisi'ndeki iyi okullara giden çocuklar
e-sigaralara alışmıştı ve ahlaki bir panik söz konusuydu.
Bunlar paraları olan, nüfuzları olan
ve siyasi bağlantıları olan ebeveynlerdi.
-Davetin için teşekkürler. -Bu hafta sonu görüşmüştük.
Dorian'a haber yapacağımı söyledim, işte buradayız.
Küçük bir çıkar grubunun kendi siyasi nüfuzlarını
çoğunluğun yararına olmayacak şekilde kullanmasının klasik bir örneği.
Bunu sadece zengin beyaz çocukların içtiği hiç doğru değil.
Gençler arasındaki elektronik sigara salgını yüzünden
hayatları altüst olan milyonlarca ebeveyni temsil ediyoruz.
E-sigaraların yetişkinlere yardımcı olduğuna dair hikâyeler var
ama çocuklara zarar verdiği kanıtlandı.
Çocuklara zarar veren bir şey varken nasıl ses çıkarmayalım?
2019 yazında her yerde Juul'un reklamlarını görüyordum.
Kendi çocuklarım da bunu konuşuyordu.
E-sigara salgını vardı.
Liselilerin %28'i e-sigara kullanıyordu.
Ortaokullularınsa yaklaşık %11'i.
JUUL her yerdeydi.
Ebeveynlerden duyduğum en büyük endişe
Juul'un direkt çocuklara pazarlanmasıydı.
Önce Juul'dan bu ürünlerin
satış ve pazarlanmasıyla ilgili materyalleri istedik
İşi ağırdan aldılar.
Sonra bir noktada Juul'un CEO'su Kevin Burns
benim üstümle, başkanımızla konuşmayı denedi.
Elijah Cummings de Bay Burns'e dedi ki
"Benim üyelerimle uğraşırsanız sizi çarmıha gererim."
Juul o noktada bize 55.000 belge sundu.
Sosyal medya fenomenlerini nasıl kullandıkları
bu belgelerde açıkça görülebiliyordu.
JUUL'un klasik sigaralardan daha güvenli olduğuna dair iddialarının
çoğunu destekleyen hiçbir kanıt da yoktu.
Onları çağırıp bir açıklama istemeye karar verdik.
James Monsees'in tanıklık etmesini istedik
çünkü Juul'un kurucusunun yeminli ifadesini duymak istedik.
Bir insan ve onun arkadaşı olarak James için üzüldüm
ama artık herkesin endişelerine
halk önünde cevap verme vakti gelmişti.
Gecikme için özür dilerim. Alt komisyon birazdan başlayacak.
James Monsees odaya girdiğinde ortam çok gergindi.
İçerisi tıklım tıklımdı.
Gençlerin e-sigara içmesine karşı olanlar vardı.
Bay Monsees, vereceğiniz yeminli ifade…
15 yıldan kısa bir sürede
James tezini sunan bir Stanford yüksek lisans öğrencisiyken
bu tez sonucu ortaya çıkan ürünü kongre önünde savunan birine dönüşmüştü.
Büyük bir baskı söz konusuydu. Şirketinin yaşaması için savaşıyordu.
Ofisteki herkes ya konferans odasındaki televizyondan
ya da bilgisayardan izliyordu.
Bu an kaderlerini belirleyecekti.
Teşekkürler Sayın Başkan.
Hep birlikte çalışarak
yaşı tutmayanların bu ürünü kullanmadığından emin olmalıyız.
Sigaraları ortadan kaldırıp hayat kurtarmaya devam etmek istiyoruz.
Bunu çözmek için birlikte çalışmayı rica ediyordu.
Onlarsa dönüp "Sen bir canavarsın" dedi.
Juul'un kana daha çok nikotin veren bir kapsül geliştirmeye başladığı doğru mu?
Neden bahsettiğini pek anlayamadım.
Cevabınızın olmaması çok şaşırttı.
Bugün hâlâ kaç tanesi satışta?
Bilemiyorum…
Bildiğiniz bir şeyi bilmediğinizi söylemek düpedüz yalan söylemektir.
Reklamınızın verdiği mesaja göre ürün sigara bırakmaya yardımcı mı oluyor?
-Hareket düzenine… -FDA'den sıyrılmaya çalışıyorsunuz.
O gün salondaki havaya göre
Juul bir sağlık krizine sebep olmuştu ve bundan sorumlu tutulması gerekiyordu.
Orada o şirketin milyarder kurucusunun
bazı açılardan doğruyu söylediğini ama bazen samimi olmadığını izliyordum.
İnsanlarda şirketin aynen devam etmesine izin verecek sabır kalmamıştı.
Bu yüzden duruşma öfke doluydu.
Size şunu söylemek isterim.
Siz Körfez Bölgesi'nin en kötü hâlinin bir örneğisiniz.
Düpedüz zehir pazarlayan birisiniz
ve hedefiniz gençler. Söyleyeceklerim bu kadar.
Çocukları korumanın devletin görevi olduğuna inanıyorum.
Duruşma sona ermiştir.
Bu yüzden Juul'a açıkça çocukların meta olmadığını söyledik.
Politikacılar için sigara şirketlerinin önüne geçerek
çocukları koruduklarını söylemek kolay.
Ama işin özüne bakacak olursak sigara içenlerle
sigaradan uzak, hayat kurtarıcı bir yolun arasında duruyorlar.
Bunu siyasi bir sahnedense
bir devlet organının doğru ve adil kullanımı olarak görüyorum.
Kötü şeyler yapanlara hesap sorulup gereği yapılıyor.
Şirketteki herkes şuna odaklanmıştı,
"Gençleri koruma işini biz yapmalıyız.
Bunu hükûmetin çözmesine izin veremeyiz."
Haftanın 80 saati gençlerin e-sigara kullanımını
ve bunu nasıl çözeceğimizi düşünüyorduk.
"Dibi gördüğümüze göre artık tek yol yukarı" diyordum.
ELEKTRONİK SİGARA EFSANESİ
Çok fazla e-sigara içiyordum. Elimden bırakmazdım.
Etkisi belli oluyordu. Ölü gibi görünüyordum.
Çünkü sürekli hava olmayan bir şey soluyordum.
Son sınıfım biterken ilerleyen belirtiler gelmeye başladı.
Çok yavaş ilerliyordu, ben de sıradan bir hastalık diye düşündüm.
Ciddi bir şey yoktu.
Sonra gittikçe kötüleşti.
İlk belirti hafif boğaz ağrısıydı.
Ertesi gün ağrı göğsüme kadar indi,
sonrasında durumum iyice kötüleşti.
O kadar acı çekiyordum ki çömelmem gerekiyordu
çünkü derin nefes alamıyordum.
Adım atamıyordum, hiçbir şey yiyemiyordum.
Bir şey yediğimde hemen çıkarıyordum.
Beni yürüyen bir iskelete benzetiyorlardı.
Anneme "Ölüyormuşum gibi geliyor. Gerçekten ölüyorum gibi" dedim.
Hastaneye gidişimi net hatırlamıyorum.
Ama yoğun bakım yatağında uyandığımı,
ailemin yanımda olduğunu hatırlıyorum.
Gerçekten de çok zor bir deneyimdi.
Neler olduğunu bilmiyordum.
O kadar hastaydım ki kendi küçük dünyamda acı çekiyordum.
Solunum yetmezliği yaşıyordum,
yani her an ölebilirdim.
O hafta sonu Wisconsin Çocuk Hastanesi'nde nöbetteydim
ve sakin bir hafta sonu olacağını sanıyorduk.
Ama dört beş tane çocuk hastaneye gelmişti.
Hepsinde semptomlar aynıydı. Ateş, öksürük, nefes darlığı ve hâlsizlik.
Bu bir tesadüf değildi.
Antibiyotikler işe yaramayınca
"Bir sonraki adıma geçip durumu çözmeye çalışalım" dedik.
Bu beş gencin ortak noktası
e-sigara içmeleriydi.
Wisconsin'deki bir çocuk hastanesi e-sigaraların sağlık problemini bildirdi.
Bu ay sekiz genç ciddi akciğer hasarından hastaneye yattı.
E-sigara sebepli akciğer rahatsızlığından dördüncü ölüm bildirildi.
Kaliforniya, Illinois, Indiana'da altı kişi öldü…
-43 resmî vaka… -69 hastaneye yatış vakası…
15 eyalette 127 kişi ciddi akciğer hasarından hasta…
Bu hastalığa EVALI adı verildi.
Açılımı "E-sigara Ürünlerinden Kaynaklanan Akciğer Hastalığı".
Bildiğimiz tek şey bunun e-sigarayla bağlantısı olduğuydu.
Hastalık Kontrol ve diğer herkes nedenini bulmaya çalışıyor.
Arkadaşımlaydım ve ona dedim ki
"Göğsümde keskin bir acı hissediyorum.
Sanki arada bir göğsüme bir iğne saplanıyor."
Çocuk hastanesine gittik.
Röntgen ya da EKG çekerler, ağrı kesici verip gönderirler diyordum.
Sonra odaya bir grup cerrah girdi ve uyanmam için bağırıyorlardı,
"Acil ameliyata alacağız. Akciğerin çökmüş" dediler.
Babamı aramak istedim. "Arayabilirsin ama yetişemez" dediler.
Göğsüme giren tüpün sesini duydum, dallara basarken çıkan ses gibiydi.
Affedersiniz.
"Öleceksem her şeyi kaydedeceğim. Herkes nasıl öldüğümü bilsin" dedim.
DÖRT SAATTİR AYNI POZİSYON
Sonra olay büyümeye başladı.
GEÇMİŞ OLSUN
Çok fazla insandan bir sürü mesaj aldığımı hatırlıyorum.
Hiç böyle bir şey görmemiştim.
E-sigaralarını ve JUUL'larını kırdıkları videolar atıyorlardı.
Birçok arkadaşım korkup bırakmak istedi.
Tüm haberlerde JUUL suçlanıyordu
ve bu kadar insanın hastalanması büyük bir paniğe sebep oldu.
Artık tek amacım bunu duyurmak
ve birilerinin bunu yaşamasına engel olmak.
Ofisin dışında büyük protestolar vardı.
Orada çalışmak ürkütücüydü
çünkü insanların ölümüyle alakası olan
bir şirketin parçası olmak istemiyordum.
Bence bunu kimse istemez.
Hayatlarımızı geri alıyoruz.
Üzerime çürük yumurta atıyorlardı. "Çocuk katili" diyorlardı.
Kısa sürede fark ettim ki "Juul" yazan bir şeyle bir yere gidersem
dayak yiyebilirdim.
Juul kazandıkça kazanır çocuklar hastalanır!
JUUL'un normal sigaradan güvenli olduğunu sanıyordum, yanılmışım.
Sanki büyük bir dalga geçmişti ve insanlar e-sigara içmek istemiyordu.
BAŞTA JUUL OLMAK ÜZERE E-SİGARA SATIŞLARI AZALDI
Juul Labs CEO'su Kevin Burns.
E-sigara kullananlarda giderek artan solunum hastalıklarına yanıt veriyor.
Amerikan halkına zarar veren bir ürün sattığımızı gösteren
belli başlı veriler olsa bu ürünü satmaya asla devam etmezdik.
Mesele Amerikan halkına ne sattıklarını söylemek olduğunda
tütün sektörünün iyi bir geçmişi olmadığı için soruyorum.
İnsanların neden güvenmediğini anlarsınız, nikotin satıyorsunuz.
Tabii ki. Nikotin işinde olunca
böyle şeyler çağrıştırabiliyor, anlıyorum.
İnsanlar bana "Robbie, ben de öyle olur muyum?" diyordu.
Ben de bilmiyordum ki.
JUUL o kadar yeni bir üründü ki
sorunun bu olmadığını kanıtlayabilecek 10 yıllık verimiz yoktu.
E VİTAMİNİ
…Hastalık Kontrol Merkezi'nin bildirisinde
ölümcül e-sigara salgınında endişe veren bir kimyasal olduğu yazıyor.
Vitamin E Asetat, ABD'de binlerce kişiyi hasta eden salgınla
bağlantılı olabilir.
Bronkoskopi örneklerini incelediler
ve bunların çoğunda E vitamini buldular.
Mineral yağına benzeyen yoğun bir sıvı,
o yüzden bunu solumak akciğerlerde birçok soruna neden olur.
E vitamini yağı tıpkı THC'ye benzer.
Direkt eczanelerden alabilirsiniz.
Boş kartuşların içine E vitamini yağı doldurup
THC diyebilirsiniz.
Juul'la alakası yoktu.
JUUL içmekten sıkılmam pek de uzun sürmemişti.
"Farklı bir şey deneyeyim" dedim.
THC bambaşka bir dünya.
Aromaları, kutularındaki holografik desenler…
Görmek istediğimiz şekilde tasarlanmıştı. Herkeste vardı.
Güvenli olmalı diye düşündüm.
Tyler ve Jacob Huffhines kardeşler perşembe mahkeme salonunda
binlerce yasa dışı THC e-sigara kartuşu üretmekle suçlanıyor.
Marka olarak sahte ürünlerle ilgili sorunlar yaşadık.
JUUL'a istediğiniz kapsülü koyabiliyordunuz.
Zarar veren şey JUUL değil, kartuşun içindeki şeydi.
Juul için haberler iyi, dikkatler JUUL içenlerden çok
kaçak THC pazarına yönelmeye başladı.
Bu insanlar JUUL ya da klasik bir e-sigara kullanmıyordu.
Ama bu medyada yer almıyordu.
Bu akciğer hastalığı salgını belli ki THC'yle bağlantılı
ama bir önemi yok, insanlar için e-sigara hep aynı.
Sorunun aslında JUUL olmadığı ortaya çıkmış olsa da
JUUL'un kötü olduğuna dair algıyı yıkmak gerçekten de çok zordu.
JUUL'un adı geçmiyor olsa da
kullandıkları videolar ve arka planlarda hep Juul ürünleri vardı.
Yani psikolojik olarak insanlar
bu trajik durumları Juul'la bağdaştırıyordu.
Haber şirketleri geri adım atıp
"Bu arada ölümlerin sebebi JUUL değilmiş" demiyordu.
Gerçek bilgiler asla yalan kadar hızlı yayılmaz.
İnsanlar haber değil, manşet okur.
Manşet akıllarına yerleşince ona inanırlar.
Alanında en büyük olmak tehlikelidir
çünkü insanlar bir şey anlatacaklarında sizden söz ederler.
Bilmediklerimiz bize gerçekten de zarar verebilir.
Asıl ilgi çeken şey medyanın ortaya koyduklarıdır.
Medya hem gerçek hem de yanlış endişeler yaratabilir.
Başka bir şeyin yol açtığı hastalıklarla Juul haksız yere suçlandı.
Çoğu EVALI vakasının
vitamin E asetatla ilgili olduğu ortaya çıkmasına rağmen
Hastalık Kontrol Merkezi Juul'un adını temize çıkarmıyordu.
Bizim tavsiyemiz şu,
bu soruşturma devam ederken sağlık risklerinden endişe ediyorsanız
e-sigara ürünlerini kullanmamalısınız.
Bazılarına göre Hastalık Kontrol Merkezi sebep Juul olsa da olmasa da
bunu insanlara e-sigarayı bıraktırmak için bir fırsat olarak kullanıyordu.
Kuzey Carolina, e-sigara üreticisi Juul'u mahkemeye verdi.
Başsavcılık, Juul Labs ile ilgili bir soruşturma başlatıyor.
Kapsamlı bir dava…
Başkan Trump, çoğu aromalı e-sigara için satış yasağı öneriyor.
Minnesota Savcılığı'nın gücünü kullanarak
Minnesota eyaleti ve halkı adına Juul Labs'a dava açıyoruz.
Her şey her yerde, sürekli üzerimize geliyordu.
"Daha ne çıkacak? Zaten çok zor durumdayız" diyordum.
New York, Michigan, Massachusetts…
Tüm aromalı e-sigaralara satış yasağı getireceklerdi.
JUUL'un zehirli olduğu söyleniyor. Bu doğru mu?
Ürün mü, şirket olan mı?
Kevin televizyona çıktı ve insanlara pek samimi gelmemişti.
E-sigaranın uzun vadeli etkilerinin bilinmediği doğru.
Doğru. Bu doğru bir ifade.
Öyleyse nasıl satıyorsunuz? Önce satıp sonra düşünmek değil mi bu?
Bizim ürünümüz…
Pek iyi gitmedi.
Şirkete ve itibarına yardım etmekten çok zarar verdiği söyleniyordu.
Tüm bu olanlar e-sigaranın tehlikeleri hakkında
korkunç bir yanlış algıya yol açtı.
Amerikalıların yarısından fazlası, belki de %75'i
e-sigaraların klasik sigaralar kadar
ya da onlardan daha zararlı olduğunu düşünüyor.
Bunun doğru olduğunu söyleyen tek bir saygın bilim insanı bile yok.
Beş yıl öncesine kıyasla
bugün e-sigaralarla ilgili daha çok kötü şey biliyoruz
E-sigaraların sağlığa olumsuz etkisi çok.
Bu makine, damarlarda daha yüksek bir akış hızı tespit etti.
Bu hayvanların atardamarları
aynı zaman diliminde sigara dumanı soluyanlar kadar sertleşmiş.
Hayvanlardaki durumu insanlarda genellerken dikkatli olunmalı.
E-sigaralardaki toksinlerle ilgili ilk çalışmalardan birini yaptık
ve sigaradaki kanserojenlerin neredeyse hiçbirinin olmadığını gördük.
NYU ekibi yaklaşık iki saatte dört paket sigara içimini canlandırdı.
Aromanın kokusunu aldınız mı?
Farklılıklar çok barizdi.
-Şimdi bu katran yani. -Evet.
Kahve aromalı likidin dumanında ise ondan hiç yoktu.
Biraz nemli.
-Kahve kokuyor. -Evet.
Dünya üzerinde milyonlarca insan e-sigara kullanıyor
ve kayıtlarda e-sigara kaynaklı ölüm yok.
Muhtemelen sigaradan daha az kanserojenler.
Ama bu, 15. kattan atlamak
50. kattan atlamak kadar tehlikeli değil demek gibi.
Bu mesele siyah beyaz değil, iki taraf da anlamalı
ve ortak bir noktada buluşmanın bir yolunu bulmalı.
Ama elbette böyle bir şey olmadı.
Halk sağlığı camiasının bu konuda bölünmesi şaşırtıcı değil.
Gerçek bir çözüm bulmayı çok istiyorlar
ve düşük katranlar, light, ultra light ve filtre gibi şeylerle hep kandırıldılar.
Bu da doğru ya da yanlış bir şüpheye yol açtı.
Gerçekten daha güvenli bir şey olsa bile bu sektöre nasıl güvenebilirler?
Hemfikir oldukları şeyse
sigaranın dünyanın en ölümcül ürünü olduğu ve ondan kurtulmak gerektiği.
Juul büyük bir kurtarıcı mı
yoksa sadece yeni bir aldatmaca mı?
DÜŞÜŞ
Darsana Capital, Juul'un değerini üçte birden fazla azalttı.
2019 Juul için mali açıdan tam bir felaketti.
Her hafta satışlar daha da düşüyordu.
Bu sabah e-sigara devi Juul Labs
kökten değişikliğe gitti.
Şirketin CEO'su Kevin Burns görevden alındı.
Herkesle kısa bir toplantı yapıldı.
"Aileme vakit ayıracağım. İşi bırakıyorum."
Hiç sanmıyorum.
Kovulmuştu. Hadi ama, çocuklarıyla vakit geçirmek mi istemişti?
Yerine gelecek kişiyi seçtiğini açıkladılar.
O kişi K.C. Crosthwaite'ti.
K.C. de kim? Adını hiç duymamıştım. Kim olduğunu bilmiyordum.
Altria. Philip Morris.
Elbette çoğumuz şüphe içindeydik.
Sigara şirketi yöneticisi geliyordu.
Çoğu kişiye göre plan başından beri buydu.
Herkes çok üzgündü.
"CEO'muz bu mu? Artık burada çalışamam" diyorlardı.
Misyonumuzu başarmak için
halkın güvenini kazanmamız gerektiğini söyleyip duruyordu.
Çoğumuz "Hadi canım, bilmiyorduk" dedik.
"Senden ve Altria anlaşmasından bu yüzden şüphelendik."
Şirketimizin temel felsefesi değişmeyecek.
Bize söz verilen hiçbir şey hayata geçmemiş gibiydi
ve herkesin korktuğu şeyler gerçekleşmeye başlamıştı.
K.C. başa geçtiğinde
tütün şirketi yöneticileri şirkete gelmeye başlamıştı.
Kötülüğün kaynağı olarak gördüğüm şirket için çalışmışlardı.
En başından beri şirkette olan insanlar ayrılmaya başlamıştı.
Artık ne James'in ne de Adam'ın Juul'da önemli bir rolü vardı.
Altria'dan birinin gelmesiyle
şirket içinde daha da yalnız kalmışlardı.
K.C. Crosthwaite, James ve Adam'ı "Kurucular Ofisi" diye bir yere taşıdı.
Kurucular Ofisi diye bir şey yok. Böyle bir şeyi hiç duymadım.
Aslında bir nevi dışlanıyorlardı.
K.C.'nin "Juul için Doğru Yol"u vardı,
Adam ve James'in etkisi ise dikkat dağıtan bir şey olarak görülüyordu.
Adam, Juul'dan ayrılmaya hazır olduğuna karar verdi.
Büyük bir açıklama yapılmadı.
Juul sayfasını kapatmaya hazırdı.
Çok geçmeden James tüm şirkete bir yazı gönderdi.
JAMES MONSEES'DEN ELVEDA
Bu bir dönüm noktasıydı. Eski Juul artık yoktu.
BİRLİKTE İNSANLARIN HAYATINDA GERÇEK BİR FARK YARATTIK…
SİGARA İÇEN BİRİNİN ÜRÜNÜMÜZE GEÇTİĞİNİ DUYUNCA
GURUR DUYUYORUM.
Bunun dünyayı daha iyi bir yer yapacağına inanıyorduk.
Artık dönüştüğü şeyi, sigara şirketinin kuklası olduğunu görmek…
James bunu görmeye katlanamamıştı.
James, Juul'un beklemediği bir şeye dönüştüğünü gördü
ve "Belki de gitme vakti gelmiştir" dedi.
Onun için üzülüyordum
çünkü bu hiç durmadan çalıştığı bir şeydi
ve kimliğinin büyük bir parçası olmuştu.
James'in ayrılışı şirketteki dönüşümün son adımıydı.
Başlangıçta bitirmek istediği tütün sektöründen
pek de ayırt edilemeyecek bir şirket hâline gelmişti.
Dünyayı kurtardığınızı sanıyorsunuz
ve sonra insanlar "Hayır, sen şeytansın" diyor.
JAMES & ADAM'IN TEZ SUNUMU
Güvenli bir sigara yapmak mümkün mü?
GIDA VE İLAÇ İDARESİ JUUL'UN PMTA BAŞVURUSUNU REDDETTİ
VE E-SİGARA ÜRÜNLERİNİ PİYASADAN ÇEKMESİNİ EMRETTİ
JUUL'UN YASAĞA İTİRAZI KABUL EDİLDİ
VE BAŞVURU TEKRAR İNCELENİRKEN ÜRÜNLER PİYASADA KALDI
JUUL, AMERİKA'DA YASAL BEYANLARA
YAKLAŞIK İKİ MİLYAR DOLAR ÖDEDİ
ŞİRKETİN GELECEĞİ HENÜZ BELİRSİZ
Juul'un sıkıntılı hikâyesindeki en büyük trajedi,
kendilerinden öncekiler başarısız olurken onların başarılı olmasıydı.
Tütün yapraklarını yakıp dumanını çekmek zorunda kalmadan
nikotini akciğerlere daha etkili bir şekilde vermenin
teknolojisini bulmuşlardı.
Trajedi, ürettikleri ürün değil.
Asıl trajedi, niyetleri bu olsun ya da olmasın
çocukların ilgisini çeken, bağımlılık yapan bir uyuşturucuyu-
daha iyi veren bir ürünün pazarlamasını, reklamını ve promosyonunu yapmalarıydı.
Bunu yaparak kaydettikleri tüm ilerlemeyi mahvettiler.
En büyük trajedi buydu.
Juul her zaman şunun klasik bir örneği olacak,
bir şirket hızlı ilerlerse bir şeyleri bozar
ve sonucunda toparlayamaz.
Çok yüksek boyutlarda, inanılmaz bir servet potansiyeli
misyonlarını yoldan çıkarmıştı.
Açgözlülüktü. Saf, katıksız açgözlülük.
Salla gitsin, yollayın.
"Salla gitsin, yollayın" taktiği iPhone veya ev aletinde işe yarardı
ama söz konusu akciğerlere giren kimyasallarsa
pek de uygun sayılmaz.
JUUL'un küçükler arasında bu kadar tutacağını
bir kristal kürede görseydim engel olurdum
ama hiçbirimizde kristal küre yok.
"Ürünlerin böyle kullanılacağını bilmiyorduk" diyorlar.
Bilmeliydiniz, sizin işiniz bu.
Bu gibi şeyleri öngörüp çözüm bulmalıydınız.
Bunu yapmadan da ürünlerinizi milyonların önüne,
milyarlarca insana sunmamalıydınız.
Bu izlenmeni ve tıklanma garantili, kusursuz bir haber hikâyesiydi.
İnsanlar sürekli konuşuyordu, reklamını yapmış oldular.
Bu belgesel de aynı şeyi yapıyor.
Koyduğumuz e-sigara kampanyasını potansiyel genç kullanıcılar görecek.
Juul Labs büyük sigara şirketlerinden değil.
Biz onların ürününü, sigarayı yok etmek için varız.
Bu politik bir sahneydi. Annelere sorun olmadığını gösteriyordu.
Yetişkinler kendi kararlarını verebilir. Ama çocuklarımızı korumalıyız.
Ben e-sigara içiyorum, hakkımı kim savunacak?
35 milyon yetişkine yardım ederken
gençlerimizi korumayı göz ardı edemeyiz.
Ama "Ya o ya bu" değil, ikisi de olmalı.
Yani ideal sonuca odaklanmalıyız.
Adam ve James, e-sigaranın bir alternatif olduğunu gösterdi.
Ninenizin sigarayı bıraktığını görünce
bunun önemini anlayacaksınız.
Beni örnek olarak kullanabilirler çünkü bunu ilk günden beri içiyorum.
Henüz bırakmayı denemememin bir sebebi de
bırakmayı istememiş olmam.
24 yaşındayım ve arkadaşlarımla çıkmayı seviyorum.
E-sigara da şu an hayat tarzımda değiştirmem gereken bir şey değil gibi.
ELEKTRONİK SİGARA EFSANESİ
JAMIE DUCHARME'IN KİTABINDAN UYARLANMIŞTIR
Alt yazı çevirmeni: Seda Tiğrek