1
00:00:26,401 --> 00:00:27,569
Wie zijn we?

2
00:00:30,405 --> 00:00:32,532
Hoe zijn we geworden zoals we zijn?

3
00:00:34,993 --> 00:00:40,373
Gedurende ons hele leven als mens
proberen we onszelf te begrijpen.

4
00:00:44,711 --> 00:00:48,339
Maar soms zitten we er te dicht op
om het goed te kunnen zien.

5
00:00:54,596 --> 00:00:57,515
Daarom houden we van
verhalen uit andere werelden.

6
00:01:05,190 --> 00:01:07,358
En de wereld van de chimpansees…

7
00:01:07,942 --> 00:01:10,570
…die op sommige manieren
zo op de onze lijkt…

8
00:01:12,530 --> 00:01:14,657
…maar er ook zo van kan verschillen…

9
00:01:20,997 --> 00:01:24,876
…vertelt ons verhalen die meer onthullen
dan je je in kunt denken.

10
00:01:35,095 --> 00:01:37,263
Verhalen die des te krachtiger zijn…

11
00:01:38,181 --> 00:01:39,766
…omdat ze oprecht zijn.

12
00:02:49,252 --> 00:02:53,173
HET NGOGO-WOUD - UGANDA

13
00:03:04,225 --> 00:03:08,563
Het Ngogo-woud
is een enorme, onderling verbonden wereld.

14
00:03:19,574 --> 00:03:20,742
En middenin…

15
00:03:22,285 --> 00:03:24,287
…leeft een bruisende samenleving.

16
00:03:29,584 --> 00:03:31,377
De Ngogo-chimpansees.

17
00:03:35,632 --> 00:03:37,842
Voor deze nieuwe moeder en haar baby…

18
00:03:39,302 --> 00:03:40,178
…is het thuis.

19
00:04:29,477 --> 00:04:32,981
Chimpansees zijn onze naaste verwanten.

20
00:04:36,901 --> 00:04:41,197
Meer dan 98% van ons DNA komt overeen.

21
00:04:51,499 --> 00:04:53,084
Ze zijn enorm intelligent.

22
00:04:54,585 --> 00:04:55,878
En enorm emotioneel.

23
00:05:00,675 --> 00:05:03,594
Ze kunnen meer dan 60 jaar oud worden…

24
00:05:04,345 --> 00:05:07,765
…en hun levensfases
zijn vergelijkbaar met die van ons.

25
00:05:13,021 --> 00:05:15,690
Elke chimpansee in Ngogo is een individu…

26
00:05:18,401 --> 00:05:22,697
…met hun eigen
unieke persoonlijkheid en doelen.

27
00:05:25,074 --> 00:05:31,414
Daarom hebben wetenschappers
ze allemaal een eigen naam gegeven.

28
00:05:45,303 --> 00:05:48,014
De Ngogo-samenleving is geraffineerd.

29
00:05:53,686 --> 00:05:57,398
Het is een complex netwerk
van familie- en sociale relaties…

30
00:06:00,818 --> 00:06:04,072
…waarin elke chimpansee
relaties moet opbouwen…

31
00:06:04,155 --> 00:06:06,366
…en hun plek in de groep moet vinden.

32
00:06:14,749 --> 00:06:18,669
De meeste chimpansee-groepen
bestaan uit 50 of 60 individuen.

33
00:06:19,629 --> 00:06:21,255
Maar hier in Ngogo…

34
00:06:22,298 --> 00:06:24,092
…zijn dat er twee keer zoveel.

35
00:06:24,634 --> 00:06:28,054
Meer dan 120 chimpansees leven hier samen.

36
00:06:30,306 --> 00:06:32,767
De grootste groep die ooit is ontdekt.

37
00:06:40,483 --> 00:06:43,403
Het Ngogo-woud is een chimpansee-paradijs.

38
00:06:49,867 --> 00:06:52,370
Er staan hier enorm veel fruitbomen.

39
00:06:56,290 --> 00:07:00,795
En fruit is de levensader
van de chimpansee-maatschappij.

40
00:07:10,471 --> 00:07:14,058
Met zo veel chimpansees
die aan voedsel proberen te komen…

41
00:07:14,142 --> 00:07:15,643
…is er veel concurrentie.

42
00:07:18,104 --> 00:07:21,691
Het leven hier
draait om politiek en macht.

43
00:07:27,697 --> 00:07:30,074
De Ngogo-samenleving is een hiërarchie.

44
00:07:30,992 --> 00:07:34,370
En de chimpansees
zijn altijd op zoek naar een kans…

45
00:07:35,037 --> 00:07:36,289
…om hogerop te komen.

46
00:07:53,514 --> 00:07:58,269
Bovenaan de hiërarchie
staat de machtigste chimpansee van Ngogo.

47
00:08:03,566 --> 00:08:06,235
Jackson. Het alfamannetje.

48
00:08:07,153 --> 00:08:09,197
30 JAAR OUD

49
00:08:52,073 --> 00:08:54,867
Jackson heeft nu al zes jaar de leiding.

50
00:08:57,620 --> 00:08:59,580
Maar hij wordt oud voor een alfa.

51
00:09:03,918 --> 00:09:05,753
Als hij aan de top wil blijven…

52
00:09:06,921 --> 00:09:08,548
…mag hij geen zwakte tonen.

53
00:09:14,595 --> 00:09:16,597
Hij moet zijn kracht demonstreren.

54
00:10:36,385 --> 00:10:38,679
Dit is wat Jackson wil.

55
00:10:38,763 --> 00:10:43,017
De groep roept
en komt naar hem toe om respect te tonen.

56
00:11:10,836 --> 00:11:13,255
Maar Jackson is zich er zeker van bewust…

57
00:11:13,339 --> 00:11:16,967
…dat sommige chimpansees
minder respect tonen dan anderen.

58
00:11:22,264 --> 00:11:26,894
Deze chimpansee zou te jong moeten zijn
om een serieuze bedreiging te vormen.

59
00:11:31,524 --> 00:11:33,901
Maar niet alle chimpansees zijn zo slim…

60
00:11:34,402 --> 00:11:36,362
…of zo zelfverzekerd als Abrams.

61
00:11:44,954 --> 00:11:46,789
Maar Jackson wordt beschermd.

62
00:11:54,296 --> 00:11:55,297
Door Miles.

63
00:11:56,799 --> 00:11:58,426
Een gigantische chimpansee.

64
00:12:02,304 --> 00:12:04,974
De grootste ooit in Ngogo.

65
00:12:25,578 --> 00:12:28,706
Jackson en Miles hebben een hechte band…

66
00:12:31,041 --> 00:12:32,960
…en verzorgen elkaar regelmatig.

67
00:12:36,172 --> 00:12:37,965
Een imposant bondgenootschap.

68
00:12:45,306 --> 00:12:49,185
Verzorging is in het leven
van een chimpansee erg belangrijk.

69
00:12:49,977 --> 00:12:53,481
Zo bouwen ze sociale relaties op
en onderhouden ze ze.

70
00:13:01,530 --> 00:13:04,575
Het chimpansee-equivalent van een gesprek.

71
00:13:06,035 --> 00:13:07,411
Het is erg politiek.

72
00:13:12,625 --> 00:13:13,751
Ze plannen.

73
00:13:15,336 --> 00:13:16,170
Overtuigen.

74
00:13:19,381 --> 00:13:20,216
Bekokstoven.

75
00:13:34,730 --> 00:13:38,484
{\an8}NUMMER 1 - JACKSON

76
00:13:38,567 --> 00:13:42,321
{\an8}NUMMER 2 - MILES

77
00:13:44,365 --> 00:13:46,283
Verzorging vormt allianties.

78
00:13:47,243 --> 00:13:49,245
NUMMER 6 - MORTON

79
00:13:51,997 --> 00:13:54,166
En allianties creëren macht.

80
00:13:55,876 --> 00:13:57,586
{\an8}NUMMER 7 - EVANS

81
00:13:59,505 --> 00:14:04,343
{\an8}Zelfs de sterkste chimpansees
hebben moeite om alleen te domineren.

82
00:14:08,472 --> 00:14:13,477
Wie je verzorgpartners zijn,
zegt veel over je status en ambities.

83
00:14:21,402 --> 00:14:23,237
NUMMER 3 - ABRAMS

84
00:14:36,542 --> 00:14:38,794
Maar als je buiten de verzorging valt…

85
00:14:39,628 --> 00:14:43,257
…zijn status en ambitie je minste zorgen.

86
00:14:48,304 --> 00:14:50,681
GUS - 14 JAAR OUD

87
00:14:50,764 --> 00:14:54,268
{\an8}Veertien is een zware leeftijd
voor een mannetjeschimpansee.

88
00:14:57,897 --> 00:14:59,857
Je bent vervreemd van je moeder…

89
00:15:02,192 --> 00:15:05,279
…en moet een band
gaan opbouwen met andere mannetjes.

90
00:15:10,200 --> 00:15:12,036
Dat gaat de een makkelijker af…

91
00:15:12,912 --> 00:15:13,746
…dan de ander.

92
00:16:00,459 --> 00:16:02,127
Gus is een buitenstaander.

93
00:16:03,420 --> 00:16:05,130
Maar dat mag niet zo blijven.

94
00:16:10,594 --> 00:16:12,388
Hij moet vrienden vinden.

95
00:16:15,265 --> 00:16:16,809
In het Ngogo-woud…

96
00:16:17,559 --> 00:16:21,230
…is het niet verstandig
om te veel tijd alleen door te brengen.

97
00:16:53,387 --> 00:16:57,182
CHRISTINE - 21 JAAR OUD

98
00:16:57,266 --> 00:17:00,185
Christine's baby
is ongeveer zes maanden oud.

99
00:17:01,895 --> 00:17:06,150
Op die leeftijd is ze veel sterker
en meer ontwikkeld dan een mensenbaby.

100
00:17:06,900 --> 00:17:09,028
Maar ze is nog steeds erg kwetsbaar.

101
00:17:15,868 --> 00:17:19,580
In Ngogo halen niet alle baby's
hun eerste verjaardag.

102
00:17:21,206 --> 00:17:22,207
En daarom…

103
00:17:24,209 --> 00:17:26,253
…krijgt ze dan pas haar naam.

104
00:17:35,304 --> 00:17:38,098
Christine moet zich richten op de baby…

105
00:17:38,682 --> 00:17:42,811
…en daardoor wordt
haar oudere dochter Nadine buitengesloten.

106
00:17:44,354 --> 00:17:49,651
NADINE - 7 JAAR OUD

107
00:17:51,862 --> 00:17:54,198
Ze kreeg altijd alle aandacht van mama.

108
00:17:57,367 --> 00:17:59,244
Nu wordt ze verwaarloosd.

109
00:18:10,339 --> 00:18:13,383
Zelfs voor een chimpansee
ontwikkelt de baby zich snel.

110
00:18:16,970 --> 00:18:19,348
Ze wordt steeds onafhankelijker.

111
00:19:03,934 --> 00:19:05,477
Ze wil kennismaken.

112
00:19:23,704 --> 00:19:27,624
Als het baby's betreft,
zijn de meeste chimpansees best tolerant.

113
00:19:31,336 --> 00:19:35,257
Toch is het veiliger om te beginnen
met iemand die niet veel groter is.

114
00:19:36,592 --> 00:19:40,929
Het probleem is dat jonge chimpansees
veel minder vergevingsgezind zijn.

115
00:19:54,401 --> 00:19:56,778
Hoe onafhankelijker de baby wordt…

116
00:19:57,446 --> 00:19:59,823
…hoe vaker ze in de problemen kan komen.

117
00:20:03,076 --> 00:20:05,204
Grote mannetjes zijn een bedreiging.

118
00:20:07,581 --> 00:20:10,792
Als ze in de weg staat,
kan ze ernstig gewond raken.

119
00:20:16,673 --> 00:20:18,550
En met een alfa als Jackson…

120
00:20:19,051 --> 00:20:22,554
…die altijd en overal
z'n macht kan vertonen…

121
00:20:25,766 --> 00:20:28,101
…moet Christine altijd alert blijven.

122
00:20:59,925 --> 00:21:02,010
Het is allemaal best overweldigend.

123
00:21:22,906 --> 00:21:24,866
Haar moeder kent dit allemaal al.

124
00:21:25,742 --> 00:21:26,952
Ze is niet ongerust.

125
00:21:31,707 --> 00:21:33,125
Maar haar grote zus wel.

126
00:21:39,965 --> 00:21:43,302
De eerste tekenen
van een band tussen de zusjes.

127
00:22:17,044 --> 00:22:19,129
Ngogo is een regenwoud.

128
00:22:19,212 --> 00:22:21,757
Buien zijn hier onderdeel van het leven.

129
00:22:23,550 --> 00:22:25,677
En de apen gaan normaal schuilen.

130
00:22:33,894 --> 00:22:35,312
Maar niet allemaal.

131
00:22:37,898 --> 00:22:40,901
Sommige chimpansees
putten kracht uit de storm…

132
00:22:43,070 --> 00:22:46,656
…en voeren daarmee
een ongewone vertoning van dominantie uit.

133
00:22:47,949 --> 00:22:49,284
De regendans.

134
00:23:11,390 --> 00:23:13,892
Abrams geeft een krachtig signaal af.

135
00:23:58,895 --> 00:24:01,690
Voorlopig doet Jackson niets.

136
00:24:03,775 --> 00:24:06,403
Maar vroeg of laat moet hij iets doen.

137
00:24:07,154 --> 00:24:08,530
Want Abrams…

138
00:24:10,073 --> 00:24:12,576
…krijgt elke dag meer zelfvertrouwen.

139
00:24:53,700 --> 00:24:55,368
Gus is nog steeds alleen.

140
00:25:04,920 --> 00:25:06,338
Maar hij heeft een plan.

141
00:25:18,975 --> 00:25:22,103
Gus is sociaal ongemakkelijk,
maar hij is niet dom.

142
00:25:25,607 --> 00:25:30,320
Jackson is niet de enige die doorheeft
dat Abrams de ladder aan het beklimmen is.

143
00:25:42,916 --> 00:25:46,795
Dit kan een kans zijn
om een zeer nuttige relatie op te bouwen.

144
00:26:11,611 --> 00:26:13,196
Gus doet erg z'n best.

145
00:26:41,266 --> 00:26:45,103
Een rijzende ster als Abrams
laat zich normaliter graag verzorgen.

146
00:26:46,354 --> 00:26:48,023
Het hete hangijzer voor Gus…

147
00:26:48,523 --> 00:26:51,484
…is of Abrams hem ook zal verzorgen.

148
00:27:23,892 --> 00:27:24,893
Hij is afgewezen.

149
00:27:51,169 --> 00:27:55,173
Abrams wil een voornamere verzorgpartner.

150
00:28:24,786 --> 00:28:29,457
Als Abrams z'n eigen alliantie kan vormen
met Jacksons belangrijkste bondgenoot…

151
00:28:30,917 --> 00:28:33,503
…verzwakt dat Jacksons positie als alfa.

152
00:28:48,351 --> 00:28:50,478
En Miles lijkt ervoor open te staan.

153
00:29:06,619 --> 00:29:08,997
Jackson voelt Abrams' adem in zijn nek.

154
00:29:17,338 --> 00:29:20,759
Hij wil dat de groep
zich onder zijn leiding verenigt.

155
00:29:23,094 --> 00:29:26,473
Een verbond tegen een gezamenlijke vijand.

156
00:30:11,893 --> 00:30:14,312
Chimpansees zijn territoriaal.

157
00:30:15,146 --> 00:30:18,149
De Ngogo-groep
leeft in een afgebakend gebied…

158
00:30:18,900 --> 00:30:23,071
…aan alle kanten omringd
door andere, vijandige chimpansees.

159
00:30:25,281 --> 00:30:27,951
Om ervoor te zorgen
dat hun voedsel veilig is…

160
00:30:28,034 --> 00:30:29,494
…bewaken ze hun grenzen.

161
00:30:37,877 --> 00:30:39,963
Patrouilleren is gevaarlijk.

162
00:30:43,591 --> 00:30:47,220
Maar het belang van het verdedigen
van het gebied is zo groot…

163
00:30:48,429 --> 00:30:52,725
…dat zelfs degenen waarvan je het
het minst verwacht, soms meedoen.

164
00:31:05,071 --> 00:31:07,031
Elke chimpansee moet het afwegen.

165
00:31:09,492 --> 00:31:10,910
Is het 't risico waard?

166
00:31:15,123 --> 00:31:18,501
Pork Pie is lang niet
de stoerste of dapperste chimpansee.

167
00:31:22,088 --> 00:31:25,091
Maar zelfs voor hem
is het 't gevaar waard.

168
00:31:34,267 --> 00:31:37,103
De groep is op weg
naar hun noordelijke grens.

169
00:31:39,731 --> 00:31:42,150
Patrouilles kunnen
vele kilometers beslaan…

170
00:31:42,567 --> 00:31:45,278
…en meerdere gespannen uren duren.

171
00:32:10,386 --> 00:32:13,181
Zelfs de grootste,
meest agressieve mannetjes…

172
00:32:13,264 --> 00:32:17,101
…worden nerveus
als ze het grensgebied naderen.

173
00:32:54,555 --> 00:32:55,807
En Pork Pie…

174
00:32:56,516 --> 00:32:57,558
…loopt achteraan…

175
00:32:58,935 --> 00:33:00,853
…en lijkt niet verder te willen.

176
00:33:22,083 --> 00:33:26,379
Abrams daarentegen
is precies waar hij wil zijn.

177
00:33:27,755 --> 00:33:29,173
In het midden van alles.

178
00:34:20,516 --> 00:34:25,813
Als de groep de noordelijke grens bereikt
en op onbekend terrein komt…

179
00:34:26,856 --> 00:34:28,399
…wordt het gevaarlijker.

180
00:34:40,703 --> 00:34:43,790
Chimpansee-groepen
zijn elkaar niet gunstig gezind.

181
00:34:46,667 --> 00:34:50,379
Als de ene groep
de andere tegenkomt, zijn er twee opties.

182
00:34:51,172 --> 00:34:53,341
Vluchten of aanvallen.

183
00:35:19,200 --> 00:35:21,911
De chimpansees letten scherp op roepen…

184
00:35:22,703 --> 00:35:23,538
…en beweging.

185
00:36:54,295 --> 00:36:56,005
Pork Pie heeft er genoeg van.

186
00:37:03,679 --> 00:37:05,223
Hij verlaat de patrouille.

187
00:37:08,476 --> 00:37:09,393
In z'n eentje.

188
00:37:12,980 --> 00:37:14,482
Maar Gus blijft.

189
00:37:25,284 --> 00:37:27,703
Er zijn andere chimpansees in de buurt.

190
00:37:29,705 --> 00:37:31,499
En die zijn vijandig.

191
00:37:43,219 --> 00:37:46,013
Ze moeten inschatten wie er met meer zijn.

192
00:37:48,099 --> 00:37:50,101
En dan kiezen tussen terugtrekken…

193
00:37:50,601 --> 00:37:51,644
…of aanvallen.

194
00:38:37,982 --> 00:38:40,067
Jackson wordt gevolgd door Miles.

195
00:38:41,902 --> 00:38:43,237
Er is geen weg terug.

196
00:38:45,114 --> 00:38:46,824
Er is gekozen voor de aanval.

197
00:39:14,393 --> 00:39:16,020
Hun agressie is beloond.

198
00:39:18,105 --> 00:39:19,857
De noordelijke groep is gevlucht.

199
00:39:22,068 --> 00:39:24,570
Dit is een succes voor de patrouille.

200
00:39:28,491 --> 00:39:29,950
De grens is veilig…

201
00:39:30,659 --> 00:39:34,955
…en ze kunnen zegevierend terug
naar het midden van hun territorium.

202
00:39:52,098 --> 00:39:54,934
Nu de meeste grote mannetjes
in het noorden zijn…

203
00:39:55,434 --> 00:39:57,561
…kan Christine eindelijk ontspannen.

204
00:40:03,484 --> 00:40:05,111
De baby wordt sterker.

205
00:40:06,487 --> 00:40:10,908
Het is tijd om een belangrijk deel
van het leven in Ngogo te gaan ontdekken:

206
00:40:12,618 --> 00:40:13,619
het bladerdak.

207
00:40:38,060 --> 00:40:39,311
Niet onder de indruk.

208
00:41:19,393 --> 00:41:22,146
Christine mag haar
niet te hoog laten klimmen…

209
00:41:22,229 --> 00:41:24,482
…want dan kan een val gevaarlijk zijn.

210
00:42:26,544 --> 00:42:29,088
Genoeg voor vandaag.

211
00:43:03,080 --> 00:43:05,749
De patrouille
keert terug van het grensgebied.

212
00:43:13,507 --> 00:43:15,843
Ze hebben iets gezien in de boomtoppen.

213
00:43:20,180 --> 00:43:23,976
In het Ngogo-territorium
worden geen andere chimpansees gedoogd.

214
00:43:31,275 --> 00:43:34,069
Maar ze delen het bos wel
met andere primaten.

215
00:43:38,699 --> 00:43:42,119
Waaronder meerdere grote groepen apen.

216
00:43:56,967 --> 00:43:59,887
Chimpansees zien apen niet als rivalen.

217
00:44:01,555 --> 00:44:02,514
Wel als voedsel.

218
00:44:54,358 --> 00:44:57,903
Vlees is voor chimpansees
een welkome voedingsbron.

219
00:44:59,196 --> 00:45:01,031
Maar het heeft nog meer waarde.

220
00:45:04,576 --> 00:45:07,204
Het delen van vlees is sociaal…

221
00:45:08,372 --> 00:45:09,790
…en politiek belangrijk.

222
00:45:13,168 --> 00:45:15,170
Jackson deelt met z'n bondgenoten.

223
00:45:16,380 --> 00:45:19,591
En hij deelt meer
met Miles dan met wie dan ook.

224
00:45:21,885 --> 00:45:25,180
Tegelijkertijd gunt hij
anderen opzettelijk niets.

225
00:45:40,195 --> 00:45:43,574
Abrams' uitsluiting
is een teken dat Jackson…

226
00:45:44,283 --> 00:45:47,786
…voorlopig nog steeds
de macht heeft in Ngogo.

227
00:45:54,376 --> 00:45:57,504
Een zegevierende patrouille
en een succesvolle jacht.

228
00:46:01,300 --> 00:46:03,635
Vandaag was een goede dag voor Jackson…

229
00:46:04,303 --> 00:46:06,180
…en voor de Ngogo-chimpansees.

230
00:46:29,912 --> 00:46:33,457
Apen zijn een voorname voedselbron
voor de Ngogo-chimpansees.

231
00:46:37,878 --> 00:46:42,591
Maar de voornaamste bron
zal altijd fruitbomen zijn…

232
00:46:43,258 --> 00:46:45,928
…de basis van de Ngogo-samenleving.

233
00:47:10,869 --> 00:47:14,957
Er is fruit gekomen aan een vijgenboom
in het midden van het gebied…

234
00:47:15,040 --> 00:47:18,585
…en de chimpansees
genieten ontspannen van een feestmaal.

235
00:48:01,920 --> 00:48:05,716
Gus heeft een groot deel van z'n leven
van de zijlijn toegekeken…

236
00:48:06,925 --> 00:48:08,677
…en is oplettender dan rest.

237
00:48:09,970 --> 00:48:12,097
Hij merkt iets ongewoons snel op.

238
00:50:00,288 --> 00:50:01,289
Het is Pork Pie.

239
00:50:40,412 --> 00:50:41,830
Een rivaliserende groep…

240
00:50:44,166 --> 00:50:46,251
…trof hem alleen aan en doodde hem…

241
00:50:48,003 --> 00:50:50,338
…midden in het Ngogo-gebied.

242
00:50:58,764 --> 00:51:01,266
Als een chimpansee hier gedood kan worden…

243
00:51:04,728 --> 00:51:06,938
…betekent dat dat dit woudkoninkrijk…

244
00:51:10,650 --> 00:51:12,319
…en alle chimpansees daarin…

245
00:51:16,198 --> 00:51:17,699
…niet langer veilig zijn.

246
00:51:52,442 --> 00:51:57,030
Ondertiteld door: Martijn Beunk