‎Chúng ta là ai?
‎Làm sao ta trở nên như hiện tại?
‎Là con người, chúng ta dành cả đời
‎để tìm hiểu bản thân.
‎Nhưng đôi khi có cảm giác ‎ta quá thiển cận để nhìn rõ.
‎Thế nên ta thích ‎những câu chuyện từ thế giới khác.
‎Và thế giới của tinh tinh,
‎rất giống với chúng ta về mặt nào đó…
‎nhưng rất khác ở nhiều mặt…
‎tiết lộ những câu chuyện ‎khai sáng hơn bạn nghĩ.
‎Những câu chuyện hào hùng hơn
‎vì chúng có thật.
‎RỪNG NGOGO ‎UGANDA
‎Rừng Ngogo là một thế giới ‎rộng lớn, liên kết với nhau.
‎Và ở trung tâm,
‎có một xã hội thịnh vượng.
‎Lũ tinh tinh Ngogo.
‎Với tinh tinh mẹ và con của nó,
‎đó là nhà.
‎ĐẾ CHẾ TINH TINH
‎Tinh tinh là ‎họ hàng gần nhất của chúng ta.
‎Chúng ta có chung hơn 98% mẫu gen.
‎Chúng rất thông minh.
‎Và rất đa cảm.
‎Chúng có thể thọ đến hơn 60 tuổi,
‎và các giai đoạn cuộc đời chúng ‎tương tự như chúng ta.
‎Mỗi tinh tinh ở Ngogo là một cá thể…
‎với cá tính và mục tiêu riêng.
‎Để phản ánh điều này,
‎các nhà khoa học ‎đã đặt cho mỗi con một cái tên.
‎Xã hội Ngogo rất tinh vi.
‎Đó là một mạng lưới phức tạp ‎giữa gia đình và quan hệ xã hội‎…
‎nơi mỗi con tinh tinh ‎phải gầy dựng các mối quan hệ
‎và tìm chỗ đứng trong bầy.
‎Hầu hết các quần thể tinh tinh ‎có số lượng 50 hoặc 60 cá thể.
‎Nhưng ở Ngogo,
‎con số đó gấp đôi.
‎Hơn 120 con tinh tinh sống cùng nhau.
‎Quần thể lớn nhất từng được phát hiện.
‎Ngogo là thiên đường của loài tinh tinh.
‎Ở đây có rất nhiều cây ăn quả.
‎Và trái cây là ‎huyết mạch của xã hội tinh tinh.
‎Với rất nhiều tinh tinh ‎đang cố gắng tiến thân,
‎có rất nhiều sự cạnh tranh.
‎Cuộc sống ở đây liên quan ‎đến chính trị và quyền lực.
‎Xã hội Ngogo là một hệ thống cấp bậc.
‎Và lũ tinh tinh luôn tìm cơ hội
‎để vươn lên.
‎Đứng đầu hệ thống cấp bậc là ‎chú tinh tinh quyền lực nhất ở Ngogo.
‎Jackson. Con đực đầu đàn.
‎31 TUỔI
‎Jackson đã nắm quyền sáu năm.
‎Nhưng là con đầu đàn đang già đi.
‎Nếu muốn ở trên đỉnh cao,
‎nó không thể tỏ ra yếu đuối.
‎Nó cần thể hiện sức mạnh của mình.
‎Đây là điều Jackson muốn.
‎Chúng đang gọi bầy
‎và đến gặp nó để bày tỏ sự tôn trọng.
‎Nhưng Jackson biết rõ
‎vài con tinh tinh đang tỏ ra ‎kém tôn trọng hơn những con khác.
‎ABRAMS ‎21 TUỔI
‎Một con tinh tinh ở độ tuổi này ‎là quá trẻ để có thể thách thức Jackson.
‎Nhưng không phải con nào cũng khôn
‎hay tự tin như Abrams.
‎Nhưng Jackson có sự bảo vệ.
‎Miles.
‎MILES ‎40 TUỔI
‎Một tinh tinh khổng lồ.
‎Con lớn nhất từng được biết đến ở Ngogo.
‎Jackson và Miles có mối quan hệ chặt chẽ…
‎và thường xuyên chải lông nhau.
‎Đó là một liên minh đáng gờm.
‎Chải lông là phần quan trọng ‎trong cuộc sống của tất cả tinh tinh.
‎Đó là cách chúng tạo dựng ‎và duy trì các mối quan hệ xã hội.
‎Nó tương đương ‎với hội thoại của tinh tinh.
‎Nó mang tính chính trị cao.
‎Tính toán.
‎Thuyết phục.
‎Bày mưu.
‎Chải lông hình thành liên minh.
‎Và liên minh tạo ra sức mạnh.
‎Ngay cả những tinh tinh mạnh nhất
‎cũng vất vả nếu muốn thống trị một mình.
‎Bạn chải lông là ai
‎nói lên rất nhiều ‎về địa vị và tham vọng của ta.
‎Nhưng nếu bạn không chải lông với ai,
‎địa vị và tham vọng ‎không phải mối lo hàng đầu của bạn.
‎14 TUỔI
‎Mười bốn tuổi không phải độ tuổi dễ dàng ‎cho một con tinh tinh đực.
‎Bạn đã tách khỏi mẹ…
‎và cần bắt đầu gắn kết ‎với những con đực khác.
‎Điều đó dễ đến với vài con
‎hơn những con khác.
‎Gus là kẻ ngoài cuộc.
‎Nhưng nó không thể mãi như vậy.
‎Nó cần tìm vài người bạn.
‎Ở Rừng Ngogo,
‎thật không khôn ngoan ‎khi ở một mình quá nhiều.
‎21 TUỔI
‎Con của Christine khoảng sáu tháng tuổi.
‎Ở độ tuổi này, bé mạnh mẽ và phát triển ‎hơn nhiều so với một em bé loài người.
‎Nhưng bé vẫn rất dễ bị hại.
‎Ở Ngogo, không phải em bé nào ‎cũng đến được sinh nhật đầu tiên.
‎Và vì lý do đó,
‎tên của bé sẽ được đặt sau sinh nhật.
‎Christine phải tập trung vào đứa bé,
‎và điều đó đã khiến ‎con gái lớn Nadine của nó bị ghẻ lạnh.
‎NADINE ‎7 TUỔI
‎Nó từng nhận được sự quan tâm của mẹ.
‎Giờ nó bị bỏ rơi.
‎Ngay cả với tinh tinh, ‎đứa bé đang chóng lớn.
‎Và nó bắt đầu độc lập hơn.
‎Nó muốn giao lưu.
‎Khi nói đến trẻ sơ sinh, ‎hầu hết các tinh tinh đều khá khoan dung.
‎Tuy nhiên, sẽ an toàn hơn khi làm quen ‎với kẻ đồng kích cỡ với mình.
‎Vấn đề là tinh tinh trẻ ‎ít khoan nhượng hơn nhiều.
‎Đứa bé càng độc lập,
‎nó càng có khả năng gặp rắc rối.
‎Những con đực to lớn là mối đe doạ.
‎Nếu nó cản trở chúng, ‎nó có thể bị tổn thương nặng.
‎Và với con đầu đàn như Jackson,
‎người có thể phô trương mọi lúc, mọi nơi…
‎Christine không thể hoàn toàn an tâm.
‎Mọi chuyện đều hơi quá sức.
‎Mẹ của nó từng thấy chuyện này rồi.
‎Bà mẹ chẳng bận tâm.
‎Nhưng chị gái thì lại có.
‎Những dấu hiệu đầu tiên của tình chị em.
‎Ngogo là một khu rừng nhiệt đới.
‎Bão là một phần của cuộc sống ở đây.
‎Và lũ tinh tinh thường ẩn nấp.
‎Dù không phải tất cả.
‎Một số tinh tinh lấy sức mạnh từ cơn bão.
‎Và dùng nó để thể hiện ‎sự thống trị bất thường.
‎Vũ điệu mưa.
‎Abrams đang gửi một thông điệp mạnh mẽ.
‎Hiện tại, Jackson không làm gì cả.
‎Sớm muộn gì, nó cũng phải hành động.
‎Vì mỗi ngày,
‎Abrams ngày càng tự tin hơn.
‎Gus vẫn ở một mình.
‎Nhưng nó có kế hoạch.
‎Gus rất lúng túng, nhưng nó không ngốc.
‎Jackson không phải kẻ duy nhất ‎để ý rằng Abrams đang cố thăng tiến.
‎Đây có thể là cơ hội ‎để hình thành một mối quan hệ hữu ích.
‎Gus đang rất cố gắng.
‎Một kẻ triển vọng như Abrams rất vui ‎khi được hầu hết các tinh tinh chăm sóc.
‎Thử thách thực sự cho Gus
‎sẽ là nếu Abrams chải lông lại cho nó.
‎Bị từ chối.
‎Abrams đang tìm kiếm một cộng sự chải lông ‎quan trọng hơn nhiều.
‎Nếu Abrams có thể xây dựng liên minh ‎với đồng minh quan trọng nhất của Jackson,
‎nó sẽ làm suy yếu ‎vị thế đầu đàn của Jackson.
‎Và Miles có vẻ đón nhận.
‎Jackson có thể cảm thấy ‎Abrams đang tiến gần.
‎Nó cần cả bầy đoàn kết ‎dưới sự lãnh đạo của nó.
‎Đoàn kết chống lại kẻ thù chung.
‎Tinh tinh là sinh vật lãnh thổ.
‎Quần thể Ngogo sống ‎trong một lãnh thổ xác định,
‎được bao quanh ‎bởi những con tinh tinh thù địch khác.
‎Để đảm bảo tài nguyên an toàn,
‎chúng tuần tra biên giới.
‎Tuần tra là công việc nguy hiểm.
‎Nhưng tầm quan trọng ‎của việc bảo vệ lãnh thổ là rất lớn
‎đến cả những ứng viên ít triển vọng nhất ‎đôi khi cũng tham gia.
‎Mỗi tinh tinh cần phải cân nhắc.
‎Có đáng để mạo hiểm?
‎Pork Pie không phải là tinh tinh ‎cứng rắn nhất hay dũng cảm nhất.
‎Nhưng ngay cả với nó, ‎việc này có lẽ đáng mạo hiểm.
‎Lũ tinh tinh đang tiến ‎về biên giới phía bắc.
‎Tuần tra có thể bao phủ nhiều dặm
‎và kéo dài trong vài giờ căng thẳng.
‎Ngay cả những con đực ‎to nhất, hung hăng nhất
‎cũng bắt đầu lo lắng ‎khi chúng tiếp cận vùng biên giới.
‎Còn Pork Pie,
‎nó đi phía sau
‎và có vẻ miễn cưỡng đi tiếp.
‎Mặt khác, Abrams
‎đang ở chính xác nơi mà nó muốn.
‎Trung tâm của hành động.
‎Khi cả nhóm đến biên giới phía Bắc
‎và đi vào lãnh thổ xa lạ,
‎tình hình nguy hiểm hơn.
‎Không có quan hệ thân thiện ‎giữa các bầy tinh tinh.
‎Khi một bầy gặp nhau,
‎có hai lựa chọn.
‎Chạy hoặc tấn công.
‎Lũ tinh tinh đang lắng nghe tiếng gọi
‎và chuyển động.
‎Pork Pie đã chịu hết nổi.
‎Nó rời đội tuần tra.
‎Một mình.
‎Nhưng Gus sẽ ở lại.
‎Có những con tinh tinh khác ở gần.
‎Và chúng sẽ gây hấn.
‎Chúng cần đánh giá ‎xem ai có quân số đông hơn.
‎Và quyết định rút lui
‎hay tấn công.
‎Jackson có Miles sau lưng.
‎Không có đường lui.
‎Chúng quyết định tấn công.
‎Sự hung hăng đã được đền đáp.
‎Bầy phía bắc đã rút lui.
‎Đây là một thành công cho cuộc tuần tra.
‎Biên giới an toàn,
‎và chúng có thể trở về trung tâm lãnh thổ ‎trong khải hoàn.
‎Khi hầu hết các con đực to lớn ‎đi về phía bắc,
‎Christine mãi mới được thư giãn.
‎Đứa bé đang cứng cáp hơn.
‎Đã đến lúc nó khám phá phần quan trọng ‎khác trong cuộc sống ở Ngogo.
‎Tán cây.
‎Không ấn tượng.
‎Christine không thể để con trèo quá cao,
‎mà nếu ngã thì sẽ rất nguy hiểm.
‎Hôm nay thế là đủ rồi.
‎Đội tuần tra đang trở về ‎từ vùng biên giới.
‎Chúng nhận ra thứ gì đó trên ngọn cây.
‎Bầy Ngogo không chấp nhận ‎những tinh tinh khác trong lãnh thổ.
‎Nhưng chúng chia sẻ rừng ‎với các loài linh trưởng khác.
‎Bao gồm vài bầy khỉ lớn.
‎Khỉ không phải đối thủ của tinh tinh.
‎Chúng là đồ ăn.
‎Thịt là nguồn dinh dưỡng ‎đáng hoan nghênh cho tinh tinh.
‎Nhưng đó chưa phải giá trị duy nhất.
‎Chia sẻ thịt rất quan trọng về mặt xã hội
‎và chính trị.
‎Jackson chia sẻ với đồng minh.
‎Và hơn ai hết, nó chia sẻ với Miles.
‎Đồng thời,
‎nó cố tình bỏ mặc những con khác.
‎Việc loại trừ Abrams là dấu hiệu cho thấy
‎Jackson vẫn nắm quyền lực ở Ngogo.
‎Cuộc tuần tra thắng lợi
‎và cuộc săn thành công.
‎Hôm nay là ngày tốt lành với Jackson
‎và lũ tinh tinh Ngogo.
‎Khỉ là tài nguyên quan trọng ‎của tinh tinh Ngogo.
‎Nhưng tài nguyên quan trọng nhất ‎sẽ luôn là cây ăn quả,
‎nền tảng của xã hội Ngogo.
‎Một cây vả đã kết trái ‎ở trung tâm của lãnh thổ,
‎và lũ tinh tinh có thể thảnh thơi ‎và thưởng thức bữa tiệc.
‎Gus đã dành rất nhiều thời gian ‎để quan sát từ bên lề.
‎Nó tinh ý hơn hầu hết.
‎Và nhanh chóng phát hiện điều bất thường.
‎Là Pork Pie.
‎Nó bị phục kích đơn độc…
‎và bị giết bởi nhóm đối địch…
‎ngay giữa lãnh thổ Ngogo.
‎Nếu một tinh tinh có thể bị giết ở đây…
‎nghĩa là vương quốc rừng này…
‎và tất cả tinh tinh trong đó…
‎không còn an toàn.
‎Biên dịch: Nguyên Huỳnh