Zabito szympansa
w samym sercu Ngogo.
To Pork Pie.
By do tego doszło,
zabójcy musieli tu wejść niezauważeni.
Tylko jedna grupa mogła to zrobić.
Szympansy Ngogo znają tę grupę aż za dobrze.
Zachodni.
Do Ngogo zmierza wojna.
IMPERIUM SZYMPANSÓW
ZACHODNIE NGOGO
DWA DNI WCZEŚNIEJ
Szympansy z zachodniego Ngogo to osobna grupa
z własnym terytorium.
Zachodnie szympansy są inne.
Ich grupa jest znacznie mniejsza niż grupa centralna Jacksona.
Ale trzymają się razem.
I to stanowi o ich sile.
To tylko osiem dorosłych samców
w porównaniu z 24 w grupie centralnej.
Dlatego samice
trzymają się samców
i pomagają bronić terytorium.
27 LAT
Jest tu silny samiec alfa, Hutcherson,
ale jest inny niż Jackson.
Nie dominuje w ten sam sposób.
Tutaj władza jest dzielona bardziej równo.
Wszystkie dorosłe samce pełnią ważne role.
Garrison to jeden z nich.
Starzeje się jak na samca szympansa,
ale z wiekiem przychodzi wiedza.
Zna każde drzewo w Ngogo.
Ma w głowie mapę całego lasu.
Jeśli można znaleźć jedzenie,
on je znajdzie.
Żerowanie to ciężka praca.
Często nagroda jest niewielka.
Tym razem Garrison poprowadził zachodnich na rzadką ucztę.
Szympansy uwielbiają dziki miód.
Ale to nie starcza na długo
i nie wyżywi całej grupy.
Do tego
zachodni potrzebują owoców.
DZIEŃ ŚMIERCI PORK PIE
Dojrzały owoc
to najważniejsze pożywienie w Ngogo.
A teraz
najcenniejsze drzewa owocowe rosną na skraju terytorium zachodnich.
Na granicy
grupy Jacksona.
Rollins jest dowódcą zachodniego patrolu.
Od wielu lat strzeże granic Ngogo.
Damien to jego młodszy brat.
Wciąż jest nastolatkiem.
Ale już jest silny.
Pewny siebie.
I bardzo mądry.
Podczas wizyt na pograniczu
to ci potężni bracia
prowadzą grupę.
Gdy zbliżają się do granicy,
Garrison uważnie wszystkich obserwuje.
Weszli na pogranicze.
Tu żeruje też centralna grupa Jacksona, więc to niebezpieczna część lasu.
Ale warto zaryzykować.
Wielkie drzewo figowe pełne owoców.
Dokładnie tego potrzeba grupie.
Większość grupy pożywia się beztrosko.
Ale nie Rollins i Damien.
W patrolowaniu chodzi o ochronę zasobów.
Ale nie tylko.
Szympansy zawsze próbują poszerzyć swoje terytorium.
A robią to,
znajdując i atakując rywali.
Jeśli mają przewagę liczebną.
Więc Rollins i Damien nie mogą iść sami.
Inne samce będą musiały podążać za nimi.
Wchodzą w głąb centralnego terytorium.
Ich grupa jest mała
i nie wiedzą, ile wrogich szympansów napotkają.
Muszą być ostrożni
i zachowywać się cicho.
Damien zna Rollinsa całe życie.
Łączy ich silna więź.
Na misji w ukryciu
może to decydować o życiu lub śmierci.
Patrol coś usłyszał.
To Pork Pie.
Jest sam.
Tak jak ludzie
szympansy to stworzenia społeczne.
Ale w przeciwieństwie do nas
ich zdolność do nawiązywania relacji
ogranicza się do członków ich własnej grupy.
Są absolutnie terytorialne
i plemienne.
W ich naturze leży rywalizacja o zasoby
oraz postrzeganie szympansów z innych grup jako obcych,
których trzeba zaatakować i zniszczyć.
Życie szympansa to niekończący się konflikt.
Dla zachodnich
Pork Pie był outsiderem.
Więc kiedy znaleźli go samego,
jego los był przesądzony.
Każdy szympans ma dwie strony.
Dorosłe samce takie jak Rollins bywają łagodne i skłonne do zabawy.
Ale też brutalne i agresywne.
Ta agresywna strona jest kluczowa dla tego społeczeństwa.
Konflikty terytorialne między grupami to nie walka o bogactwo.
To walka o przetrwanie.
Zachodni mają wiele gęb do wykarmienia.
A grupa się rozrasta.
Potrzebują większego terytorium.
I więcej jedzenia.
Są w konflikcie z większą i silniejszą grupą.
A więc szanse są na ich niekorzyść.
Na razie.
Zachodnia grupa może jest mniejsza,
ale jest zjednoczona.
Panuje tam silne poczucie wspólnoty.
I wsparcia.
65 LAT
Garbo to najstarsza szympansica w Ngogo.
Sześćdziesiąt pięć lat to niesamowity wiek jak na szympansa.
I nadal odgrywa swoją rolę w społeczności.
Pomaga fakt, że jej syn jest samcem alfa.
Dzięki temu, że się nią opiekuje, Garbo ma dobre życie…
i jest traktowana z szacunkiem.
Garbo ma drugiego syna.
Richmond.
On również opiekuje się matką,
mimo własnych problemów.
Jako młody szympans
Richmond stracił rękę w sidłach kłusowników.
Mimo że las stał się dla niego wyzwaniem…
Nie tylko przeżył.
Rozwinął się.
Richmond był samcem alfa zachodnich,
później na szczycie zastąpił go brat.
Ale wciąż ma władzę
i posłuch.
Na zachodzie jest niewiele samców.
W przypadku eskalacji konfliktu z grupą centralną sporo ryzykują.
Młodsze samce pną się w górę.
Ale podróż bywa trudna.
Bergl jest sierotą,
więc musiał szybko dorosnąć…
i znaleźć sposób na przetrwanie.
Ale jako dorastający samiec
zmienia się i chce zaznaczyć swoją pozycję.
Próbuje pokazać dominację.
Musi być ostrożny.
Zaczyna przyciągać uwagę.
Szympansa na tym etapie życia
samce o wyrobionej reputacji mogą już postrzegać jako rywala.
Przez swoje drobne popisy Bergl może narobić sobie kłopotów.
Pewnego dnia agresja Bergla może pomóc zachodnim w walce z wrogami.
A na razie sam się doigrał.
Nabawił się paskudnego urazu ręki.
Joya też jest sierotą.
Jest w wieku Bergla.
Ona też zaczyna się zmieniać.
Jej instynkt macierzyński zaczyna się rozwijać
i chce pomagać przy dzieciach.
Bez matki, od której można się uczyć…
Jej umiejętności rodzicielskie to sprawa rozwojowa.
Joya w przeciwieństwie do Bergla
jest powszechnie tolerowana.
Ma okazję naśladować wiele doświadczonych matek.
27 LAT
3 LATA
Carson ma już dwójkę dzieci.
I znowu jest w ciąży.
Jest dobrą matką,
ale na zachodzie musi być kimś więcej.
Dołącza do patrolu samców
i poluje.
Zachodni polują razem,
samce i samice
ramię w ramię.
Gerezy nie są łatwym celem.
Są szybkie i zwinne.
Aby je złapać,
szympansy muszą współpracować.
Richmond poluje z trudem.
Ale wie, że warto nadążać.
To udane polowanie.
I w koronach drzew można podzielić się mięsem.
Jeśli Richmond chce swoją część, musi po nią wejść na górę.
Garbo jest za stara na polowanie,
co nie znaczy, że nie dostanie kawałka.
Garbo dbała o Richmonda, gdy dorastał.
A teraz on dba o nią.
Życie w Ngogo bywa trudne.
Z rodziną, na której można polegać,
jest trochę łatwiej.
Większość szympansów ma silną więź z matką.
Ale Bergl nie ma rodziny.
Każdy samiec szympansa przechodzi ten etap.
I każdy wychodzi z tego trochę poobijany.
Ale sierotom jest trudniej.
Bez wsparcia matki…
Bergl spędza czas sam.
Brakuje mu nie tylko więzi.
Iskanie to podstawa pozostania zdrowym.
Bez niego
Bergl może być bezbronny.
Zwykle szympansy niewiele robią podczas deszczu,
ale zachodni nie szukają schronienia.
Wydają się pobudzeni burzą.
Jako grupa rosną w siłę.
Bergl wciąż jest sam.
I zachorował.
Jego twarz jest zarażona pasożytem.
Potrzebuje pomocy.
Dujker zwykle bałby się szympansa.
Ale w tym stanie
Bergl nie jest zagrożeniem.
Większość grupy nie zauważyła zniknięcia Bergla.
Ale ktoś zauważył.
Z wiekiem
samce stają się mniej agresywne
i bardziej opiekuńcze.
I czasami
pomagają zająć się sierotą.
Zachodnia grupa potrzebuje Bergla.
Ale jeśli ma znaleźć swoje miejsce,
musi nauczyć się kontrolować swoją agresję.
A ze wsparciem doświadczonego Garrisona
jest nadzieja.
Joya spędza coraz więcej czasu z dziećmi.
Uczy się.
Gdy nadejdzie czas założenia własnej rodziny,
będzie gotowa.
Bergl i Joya odnajdują swoje drogi.
Powoli poznają swoje role w społeczeństwie szympansów.
Ta społeczność musi przetrwać.
Więc jak co dzień
zachodni muszą wyruszyć w poszukiwaniu pożywienia.
Damien coś znalazł.
To nie jest zwykły owoc.
To Chrysophyllum.
Najrzadszy skarb Ngogo.
Ogromne zbiory pojawiają się raz na kilka lat.
Nie sposób przewidzieć kiedy,
ale gdy to następuje,
dostarcza więcej pożywienia, niż szympansy są w stanie zjeść.
Większość drzew Chrysophyllum
znajduje się na granicy
terytorium centralnego.
Ale zachodnie samce wiedzą, gdzie je znaleźć.
Bo przez wiele lat
te drzewa
i to terytorium
należały do nich.
Nadszedł czas,
by je odzyskać.
Napisy: Paweł Zatryb