Noong unang dumating ang mga scientist sa Ngogo,
nakatuklas sila ng abansadong lipunan ng mga chimpanzee.
Sa paglipas ng mga dekada, ang lipunang ito
ay lumago at naging pinakamalaking grupo ng mga chimp
na alam ng tao.
Pinalawak nila ang teritoryo nila,
naghari sa kagubatan,
at bumuo ng imperyo.
Pero nabuo ang mga tunggalian,
at nahati ang imperyo.
Kumalas ang maliit pero malakas na samahan ng mga lalaki at bumuo ng sariling grupo.
Sila ang naging
mga taga-kanluran.
Ang mga chimp na ilang taong magkakasama
ay naging magkakaaway.
At ngayon...
nakamamatay na ang kanilang tunggalian.
Ilang araw pa lang ang lumipas
mula nang ang mga chimp sa sentro
ay natagpuang patay si Pork Pie.
Palaisipan kung ano ang pag-unawa ng mga chimp sa kamatayan…
o kung nagdadalamhati sila.
Pero malinaw na may epekto ang pagkawala ni Pork Pie.
Para sa mga chimp sa sentro,
naging mas mapanganib ang mundo.
Siyam na buwan na ang sanggol ni Christine.
Nang dumating siya,
napabayaan ang kapatid niyang si Nadine.
Ngayong mas matanda na siya,
at nagkakaroon na siya ng personalidad,
nakakadagdag na siya sa buhay ni Nadine.
Hindi lang sila magkapatid.
Matalik silang magkaibigan.
Walang mas ikinasasagana sa pagkain ang Ngogo
kaysa kapag nagbubunga ang Chrysophyllum.
At pinagbubuklod nito ang mga chimp.
Nape-pressure pa rin si Jackson.
Lumugar ulit si Abrams,
pero hindi siya susuko.
Kailangang ipaalala ni Jackson sa lahat kung sino'ng namumuno.
Habang nakatuon si Jackson sa paghahari sa kanila,
nakabantay ang ibang chimp sa prontera sa kanluran…
alerto sa bagong bantang kinakaharap.
Nandito si Abrams.
Pati ang ibang matatandang lalaki.
Pero wala silang kaalam-alam
kung kailan ulit aatake ang mga taga-kanluran.
Hindi madali ang pagiging alpha male.
Pero may mga benepisyo ito.
Kapag mas mataas ang ranggo ng chimp,
mas maraming oportunidad para makipag-mate.
Ang mga mature na babaeng gaya ni Bartoli
ay karaniwang nanganganak kada lima o anim na taon.
Ang anak ni Bartoli na si Herzog ay anim na taong gulang na.
At handa na ulit siyang mabuntis.
Masuwerte na siya sa genes ni Jackson.
Pero dapat maging maingat.
Si Jackson ay malaki, malakas, at mahirap tantiyahin.
Kailangang ingatan niya ang sarili at si Herzog…
at siguruhing kalmado si Jackson.
Nakakalito ito para kay Herzog.
Pero bilang batang chimp, dapat malapit siya sa ina niya.
Anuman ang ginagawa niya.
Kumikilos na si Jackson.
Sa pagwagayway ng sanga,
pinapasunod niya sa kanya si Bartoli…
para makipag-mate.
At mukhang gusto ni Bartoli.
Sinusubukang pigilan ni Herzog.
Pero huli na.
Nakuha na ni Jackson ang gusto niya.
At ganoon din si Bartoli.
Pero nakakapagod ang araw.
Nakikipag-mate sa maraming lalaki ang mga babaeng chimp.
Kaya walang katiyakan na si Jackson ang magiging ama ng anak ni Bartoli.
Pero malaki ang tsansa niya.
Dahil nangyari na ito dati.
Hindi man alam ni Jackson,
anak niya si Herzog.
Di laging gutom ang dahilan 'pag nanghuhuli ang mga chimp.
Sa katunayan, madalas ay kabaligtaran.
Mas nanghuhuli sila kapag busog sila at punong-puno ng enerhiya.
Kapag hitik sa bunga ang Chrysophyllum,
maya't maya ang panghuhuli.
Di nagkokonserba ng yaman ang mga chimpanzee…
o iniisip kung ano ba ang kinakain nila.
Sa dami ng huli nila,
lubos na politikal ang pagbabahagi ng karne.
Para kay Jackson, ang malaking duiker ay oportunidad para patatagin ang katayuan
sa pagbabahagi niya nito sa mga kaalyado.
Ngayong araw, pinapaboran niya ang isa pang lalaking mataas ang ranggo.
Si Peterson.
Pero mahalaga rin
kung sino ang hindi niya isinasali.
Si Wilson ay paangat na batang lalaki.
Malakas siya,
at may ambisyon.
Ineetsapuwera siya ni Jackson.
At dinadamdam niya ito.
Agresibo ang mga lalaki pagdating sa karne,
at kailangang mag-ingat ng mga babae.
Gusto ni Christine ng kabahagi.
At handa siyang sumugal.
Masusing nanonood si Wilson.
Nakuha ni Christine ang pakay niya.
Pero maaari itong maagaw.
Ibinubunton ni Wilson ang kanyang pagka-unsiyami.
Buti na lang, di nasaktan ang sanggol.
Pero kailangang dalhin ni Christine ang kanyang pamilya sa ligtas.
Tahimik na bahagi ito ng gubat,
malayo sa karamihan.
Pero hindi nag-iisa si Christine.
Di sila mapoprotektahan ni Gus laban sa kagaya ni Wilson.
Pero puwede niyang damayan…
si Christine at ang pamilya niya.
Hinto muna ang paghahamon ni Abrams kay Jackson.
Napapalibutan si Jackson ng malalakas na kaalyado.
At kulang sa suporta si Abrams.
Pero ngayon, may isa pang batang chimp na may ambisyon,
at may galit kay Jackson.
Maaari itong maging simula ng malakas na alyansa.
Sa ngayon, sina Abrams at Wilson
ay kasama sa grupo ng kalalakihang magpapatrolya sa kanluran.
Hindi nila kasama si Jackson.
Makapangyarihan man siya sa sariling teritoryo,
takot si Jackson sa kanluran.
Lumaki siya sa kanluran
at kakampi niya ang mga taga-kanluran nang maraming taon.
Pero nang nahati ang grupo,
nang-iwan siya
para maghari bilang alpha ng mas malaking grupo sa sentro.
Sa pagsiklab ng sigalot,
pinuntirya ng mga lalaki sa kanluran si Jackson.
Nakatakas siya nang buhay.
Pero may mga pilat pa rin siya.
Banta sa lahat ng lalaki sa sentro ang mga taga-kanluran.
Pero malaki ang galit nila kay Jackson.
At hanggang ngayon, takot siya sa kanila.
MGA PRONTERA SA KANLURAN
Ang mga prontera ay masagana sa Chrysophyllum.
Mas napapadalas ang pagkain ng mga taga-kanluran dito.
Matapos mapatay si Pork Pie,
mas nagkakumpiyansa sila.
At may mga chimp sa grupo na hindi titigil doon.
Gugustuhin pa rin nina Rollins at Damien na palawakin ang teritoryo.
Lumalakas ang mga lalaki sa kanluran.
Lagi silang nagpapakitang-gilas.
Naghahanda nang kumilos ang mga taga-kanluran.
At kasama rito si Richmond.
Hindi na siya alpha,
pero kinatatakutan pa rin siya.
Malusog na ulit si Bergl.
At di lang iyon ang progreso niya.
Lagi silang naglilinisan ni Garrison,
na mukhang magandang impluwensiya.
At nakikisama na rin siya sa mga lider ng patrolya.
Nasusubok ang lakas sa wrestling.
At dito nakikita nina Rollins at Damien ang kakayahan ni Bergl.
Kailangan ng mga taga-kanluran ang bawat chimp.
Para maangkin ang lugar na ito,
haharapin nila ang mga chimp sa sentro sa teritoryo nila
at paaatrasin.
Para dito, kailangang marami sila.
Kaya buong puwersa silang maglalakbay,
mapalalaki o babae man, nang magkakasama.
Malapit sa mga prontera sina Bartoli at Herzog,
para magkaroon ng kapayapaan malayo kay Jackson at sa ibang lalaki.
Kailangan nila iyon.
Pero wala siyang kaalam-alam sa paparating.
Kapag nahuli sila,
maaaring mapatay si Herzog.
Hinahabol ng lalaking taga-kanluran si Bartoli.
Nagkahiwalay sila ni Herzog.
Pero ayaw iwan ni Herzog ang ina.
Poprotektahan niya ang ina niya.
Napansin na siya ng umaatake.
Pero ngayon, pareho silang di makaalis sa itaas ng puno…
at napapaligiran ng mga lalaking taga-kanluran.
Pero di umaatake ang mga taga-kanluran.
Nagpapatuloy lang sila.
Hindi pamilyang mag-isa ang hanap ng mga taga-kanluran.
Sina Bartoli at Herzog
ay tahimik na umalis.
Malayo na ang napapasok ng mga taga-kanluran sa sentro.
At ang ilang chimp ay nagsisimula nang mag-alinlangan.
Para kay Carson, masyadong mapanganib.
At uunahin muna niya ang kaligtasan ni E.O.
Marami sa mga babae at batang chimp
ang titiklop sa banta ng totoong laban.
At si Joya
ay pinipiling sundan si Carson pauwi.
Ang chimp na kagaya ni Bergl ay dapat ding umatras.
Masyado pa siyang bata at maliit.
Pero mananatili si Bergl.
Mas may kumpiyansa na siya.
At para sa kanya, nasa dugo niya ang pakikipaglaban.
At pareho man nilang hindi alam…
anak siya ni Rollins.
Malayo na ang narating sa sentro ng mga lalaking taga-kanluran.
At ramdam nilang malapit na ang mga kalaban.
Hindi nakapaghanda noon ang mga chimp sa sentro.
Pero hindi na ngayon.
Sa pagkakataong ito, handa sila.
'Pag nagharap ang dalawang malaking grupo,
mahirap hulaan kung ano'ng kalalabasan.
Umaatake ang mga taga-kanluran.
At sinasagupa sila ng mga taga-sentro.
Kasama rito si Bergl.
Pinapaatras ng mga taga-kanluran ang mga taga-sentro.
Pero hindi pa sumasama ang ilang mga chimp sa laban.
Kung lalaban ang mga taga-sentro,
ngayon na iyon, sa likod ng alpha nila.
Kaharap ni Jackson ang mga dating katunggali.
Ang mga mismong nagtangkang patayin siya noon.
Hindi nagpapakita ng takot si Jackson.
At nasa likod niya ang kanyang grupo.
Napalayas ang mga taga-kanluran.
At umaatras na sila.
Napigilan ng mga taga-sentro ang mga kalaban.
Pero nasugatan si Jackson sa labanan.
Naipagtanggol niya ang kanyang teritoryo.
Pero ano ang kapalit?
Tagapagsalin ng Subtitle: Moonnette Maranan