Ano'ng masasabi n'yo sa susunod na kuwentong ito?
Nagsimula ang imbestigasyon sa isang pahayag
na may kakaibang lumabas sa langit
at lumapag sa Welsh village ng Broad Haven, malapit sa Haverfordwest.
Di ko na maalala kung sino'ng unang nakakita.
Nasa palaruan kami ng paaralan,
lunch break, malapit lang sa punong ito.
Taong '77 iyon. Pebrero '77.
Oo, naglaro kami rito.
Nagra-rounder at sinisipa 'yong bola papunta roon sa batis.
Anuman iyon, tatlong beses itong nakita ng mga bata mula sa lokal na paaralan.
Parang may nagsabi ng, "Ano 'yon?"
Nagsitakbo lang ang lahat.
Parang nag-unahan kami sa dulo ng field
at alamin kung ano'ng tinitingnan namin.
Kaso ba ito ng mass hysteria,
o may katotohanan sa kababalaghan?
Oo, pagkatapos noon, halos agad-agad,
nakakita ng mga kakaiba 'yong ibang tao.
Napakaraming gawain, napakaraming nakikita, napakaraming…
Oo, napakaraming nangyayari.
At dito ito lumapag.
Sasabihin sa 'yo ng mga taga-Broad Haven na totoo ang naranasan nila.
Mula sa simula ng naitalang oras,
nakakakita na ang mga tao ng mga di maipaliwanag sa langit.
Tayo lang ba sa sansinukob?
Mayroon sa data na dapat talagang alamin.
Wala kaming itinatago.
May mga interplanetary spaceship.
Akala ko alien, malaki ang mata niya.
May mahalagang bagay na nangyayari dito,
na tunay at totoo.
Kevin,
magsabi ka ng sikreto tungkol sa kababalaghan na di mo pa sinasabi sa iba.
Ah, kinukuhanan ito?
Alam mo, sa buong buhay natin,
at buong buhay ng magulang natin,
mula noong 1940s,
lagi tayong sinasabihan ng mga awtoridad at scientist na kalokohan ito.
Na walang kabuluhan ito.
At siguro iyon ang pinakadahilan kung bakit wala masyadong seryoso,
o, hanggang kamakailan, kakaunti lang ang mga scientist na pinag-aaralan ito.
Masasabi kong nasa 15 ang eksperto sa mundo.
Nakakagulat ito at ipinapakita nito na may mas malalim pa sa stigma,
at kitang-kita, na pumipigil sa mga taong pag-aralan ito.
Na baka ayaw malaman ng tao kung ano ang mga kababalaghang ito.
Baka ayaw ng taong malaman ang totoo. Baka medyo natatakot sila, kahit papaano.
ANG BROAD HAVEN TRIANGLE
NOONG 1977, ANG MALIIT NA WELSH VILLAGE NG BROAD HAVEN
AY NAGING SENTRO NG PINAKAMALAKING MASS SIGHTING EVENT
SA KASAYSAYAN NG UK.
DI BABABA SA 450 ANG NAG-ULAT NA NAKAKITA NG MAHIHIWAGANG BAPOR
AT MGA KAKAIBANG NILALANG SA LUGAR,
NA NAGSANHI SA DEKADANG IMBESTIGASYON.
NAGSIMULA ANG LAHAT SA ISANG FIELD SA LIKOD NG PAARALAN.
Napakagandang village iyon. Hanggang ngayon.
Napakatahimik kapag taglamig,
napakaabala kapag tag-araw dahil sa mga nagbabakasyon.
Pero magandang lugar iyon para lumaki.
Di ko ilalarawan ang sarili ko bilang isa sa sikat na bata sa paaralan.
Napakataba ko noong bata ako. Medyo palabasa ako.
Inaasar at binu-bully ako dahil doon.
Mas nakakaugnay ako sa mga pusa kaysa sa mga tao.
PART 1 ANG PAARALAN
Nakakatakot ang araw na iyon, umaambon, mamasa-masa.
Halos maghapon akong nasa loob.
Di ko pa nagawang makipaglaro sa iba.
Dumarating 'yong mga bata galing sa paglalaro.
At
nakakita raw sila ng flying saucer,
pero itinuring kong kalokohan lang 'yong mga kuwento.
Para sa akin, di totoo ang mga flying saucer.
Nasa mga pangit na 1950s sci-fi movie ang mga 'yon,
o kaya mga tabloid, alam n'yo 'yon.
Pero pagkatapos ng klase, naisip ko,
"Grabe na ang mga 'to. Ako na mismo ang titingin."
Umalis ako sa school.
Dumiretso hanggang sa field.
At sa likod ng ilang puno,
bumungad sa akin ang bagay na ito.
Kulay-pilak, hugis tabako,
mga 45 talampakan ang haba.
At may pumasok sa isip ko
na kailangan ko nang tumakbo.
Umuwi ako at sinabi sa mama at papa ko, at di nila ako hinusgahan.
Naniwala sila sa akin at naniwala sila sa nakita ko, sa pinaniwalaan ko.
Alam n'yo ang mga ina. Alam nila pag nagsisinungaling ka!
At talagang kumbinsido siya na totoo ang sinasabi ko.
Kinontak niya iyong Randall Jones Pugh, malapit na kaibigan ng pamilya.
Isang retired vet si Randall Pugh
na tumatayo bilang regional investigator ng British UFO Research Association.
Mayroon tayong kababalaghan na tingin ko ay makakasama natin sa mahabang panahon,
kung malulutas talaga natin ito.
Terry, dalhin mo iyong sector doon.
-Itong sektor… -Ang sektor doon.
Pupunta ako sa hilagang-kanluran.
Dumating siya kaagad, at nagsama niya
ng isang lokal na reporter ng Western Telegraph.
Noong Biyernes nakakita. Lunes ng umaga, naging magulo ang lahat.
Itinuro sa akin ng mga bata
kung saan nila nakita ang tingin nila ay parang spaceship.
Biglang lumitaw sa likod ng mga palumpong ang kulay-pilak na hugis tabako
at sinusubukang lumipad. Tapos nawala ulit.
Gabi na noon. Sampung taong gulang ako.
Binuksan ko ang TV,
at sa pambatang palabas na Newsround ay itong nakakamanghang kuwento.
'Yong spaceship, mukha itong… hugis tabako na may dome.
Pag mga edad na siyam o sampu, 'yon ang pinakanakakahubog na panahon.
Sobrang lawak ng imahinasyon mo,
at 'yong mga UFO ang bagay na pinakainteresado tayo.
Nakatanggap kami ng maraming ulat na nakakita ng UFO sa Mobile.
Hello!
Galing kami sa France.
Oo.
Taong 1977 ang rurok para sa mga UFO.
Dumarami ang mga nakakita.
Doon iyon banda.
Tumataas ang interes ng press.
Humaling na humaling ako noon sa mga UFO at alien.
Humantong ang lahat ng ito sa Close Encounters of the Third Kind.
At nasundan ito nang walang tigil.
At 'yong pelikula ay para talagang kung ano ang binabasa ko.
At saka, napakahirap ng panahong 'yon. May kakulangan sa gasolina.
Nasa kalagitnaan tayo ng Cold War sa Soviet Union.
Tanda kong nakita ko itong diagram sa lokal na pahayagan
na may lugar na ipinapakita ang blast zone.
At pinag-iisipan ko kung matutunaw ba ako o makakauwi ako sa oras.
Bale, ang daming nangyayari.
Kaya 'yong mga UFO at alien, at mga bisita mula sa kalawakan
ay para ding pagtakas para sa akin noon.
Para itong mundo na medyo mapupuntahan mo para tumakas.
May nakita akong flying saucer, o baka UFO ang tawag mo.
Nandoon 'yon sa taas ng mga puno roon.
At ito na ang pinakamalaki at pinakakakaibang istorya
na lumitaw sa UK.
At talagang sumama 'yon sa buhay ko.
Ang nakita ko, malinaw na may nangyari.
Kung ano 'yon, di namin alam.
Pagdating namin sa paaralan noong Lunes ng umaga,
pinaghiwa-hiwalay kami ng punong-guro.
At pinagsulat kami ng salaysay at pinaguhit ng larawan ng nakita namin.
Gumuhit kami, at walang nakakaalam sa kung ano'ng iginuguhit ng iba.
Iisa ang nakita namin. Kaya malamang,
sana, medyo pareho ang iginuhit.
Hindi 'yon tulad ngayon.
Walang social media. Walang mga cellphone.
Kaya walang pagkakataon na magkasundo-sundo kami.
Imposibleng magtulungan kami.
Kinausap kami agad ng punong-guro.
Kinuha niya ang mga salaysay
at malinaw na nagulat sa kung gaano ito magkakatulad at ang mga paglalarawan.
Para malaman pa,
kinausap ko sa telepono ang kanilang punong-guro, si Mr. Llewellyn.
Alam kong 16 na bata ang nakakita.
RALPH LLEWELLYN PUNONG-GURO
At iisa ba ang nakita nila?
May pagkakatulad sa bawat paglalarawan nila.
Ipinaguhit ko sila at pinagsalaysay ng nakita nila.
Sa mga larawang iginuhit ng mga bata,
malinaw na maraming pagkakatulad.
Nakuha nilang lahat ang hugis.
At ang katunayang iisa lang ang kulay.
May pulang ilaw din sa ibabaw ng sasakyan.
"Ito ang bagay na nakita ko noong Biyernes, ika-4 ng Pebrero."
"Hugis dome ito. May 10 o 11 bintana malapit sa itaas
at may pinto na may runway."
Walang sinuman sa mundo
ang di nakakaalam sa itsura ng flying saucer.
Kung titingnan ang ilan doon,
makikita mo kung saan pumasok ang mga nasa pop culture.
Iniisip ko ang isang partikular na pelikula na alam kong palabas sa BBC.
Forbidden Planet.
Malaki ang posibilidad na nakita iyon ng ilang bata.
Di naman ibig sabihin, "Ah, napanood nila, kaya na-imagine lang nila 'yon."
Pero kung mahilig ka sa mga pelikula at pop culture noon,
nagiging bahagi no'n ang mga nasa isipan mo.
Alam ng mga tao ang bagay na 'to.
Nanonood ng Close Encounters of the Third Kind.
Nanonood ng Dr. Who, The Day the Earth Stood Still,
ng ganoong bagay.
Nasa utak nila 'yon.
Noon pa man, interesado na ako sa mga UFO.
Dose anyos ako noong ipinalabas ang Star Wars, 45 taon na mula ngayon.
Edad 'yon na madali kang maimpluwensiyahan.
At noong mga panahong iyon,
na may mga palabas sa TV gaya ng In Search Of… ni Leonard Nimoy.
Siguro oras na para balikan ang katanungan sa mga UFO, nang walang kinikilingan.
Ang pag-aaral ng mga exoplanet ay karaniwang binubuo ng paghahanap
at paglalarawan sa mga planetang umiikot sa ibang bituin.
Nang lumabas ang article sa New York Times,
kung saan nalaman natin ang tungkol sa AATIP program na nag-aaral ng mga UAP
at napakabigat na problema nito.
Kailangang unawain na pambansang seguridad ang mga UAP report.
Pag may nakita kaming di namin maunawaan o makilala sa himpapawid natin,
trabaho ito ng mga pinagkakatiwalaan sa national security
para mag-imbestiga at mag-ulat.
Naisip ko, "Kailangang pag-aralan ito ng mga scientist!"
"Dapat itong pag-aralan."
Kaya nagpasya akong gawin ito.
Nasa estado tayo ng kamangmangan.
Di natin alam kung ano sila. Di natin alam ang intensiyon nila.
Ang intensiyon ang pinakamahalaga, di ba? Di natin alam kung ano.
At, heto, ipinagpapalagay ko
na hindi tao ang kumokontrol sa mga bapor.
Napakalaking pagpapalagay 'yon na wala pa tayong ebidensiya.
Pero may iba pang posibleng palagay.
Sigurado kang di iyon helicopter o aircraft na mula sa malapit na airfield?
Kayang lumapag ng helicopter doon…
pero pribadong pag-aari iyon,
at kung lalapag sila roon, makakasuhan sila.
At sa aircraft, ang kakasya lang doon ay ang Harrier.
Karamihan sa aming mga bata, lalo na sa kalalakihan,
pamilyar kami sa halos lahat ng pinapalipad ng NATO noon
dahil malapit kami sa RAF Brawdy.
Inisip na lang siguro noon na,
"Kung may lumilipad, may kinalaman siguro sa Royal Air Force."
Ang RAF Brawdy noon,
ay isang lugar na maisasagawa namin ang training sa paglipad,
na may kasamang weapon system.
Dumating ako bilang flight lieutenant noong mga nasa 30 ako,
na… di ako sigurado kung saan talaga.
Pero kasinglayo sa Wales,
sa border ng Atlantic Ocean. Ang sunod, Amerika.
Sa community relations officer at press officer,
ako ang nag-uugnay sa RAF sa loob ng bakod at sa komunidad sa labas ng bakod.
Dumarami na ang ulat ng mga nakakakita,
mga bagay na mahirap maipaliwanag.
Sineseryoso ko rin ang mga ulat.
May isang pagkakataon sa Haverfordwest,
sa isa sa mga lokal na hotel, si Mrs. Granville, na maaaring,
naninindigang may nakita siyang lumapag sa labas ng hotel.
PART 2 ANG HOTEL
Ang nanay ko ay si Rosa pero kilala bilang Rose Granville.
Ipinanganak siya sa Barcelona.
Nakilala ang tatay ko, noong 18 yata siya, at nagpakasal sila.
Pagkatapos, siyempre, dinala niya siya pabalik sa Wales.
Katatapos lang noon ng digmaan,
at sa pangkalahatan, may galit sa mga dayuhan.
Nakaramdam sila ng pagkabalisa.
Para bang iba kami sa iba.
TINIG NI ROSA GRANVILLE
Binili namin ang lugar na ito noong 1967.
Dati itong kuta ng smuggler,
at ginawa namin itong hotel.
Para sana talaga ito sa anak ko.
Larawan namin ito ng nanay ko.
Nakaputing overall siya na pangkusina.
Nakabihis na ako para magtrabaho sa hotel.
Akala ng karamihan na minumulto ito.
Dahil lang iyon sa alamat.
Sabi nila may white lady raw iyon.
Kilala ito noon bilang Havens.
Wala kaming karanasan sa multo.
Napakarelihiyoso ng mga taga-Welsh valley,
sa pormal na paraan. Nagsisimba sila tuwing Linggo.
At pati na,
malaki ang paniniwala nila sa mga supernatural na sobrang tagal na,
na bago pa ang Kristiyanismo. At pinanghawakan nila 'yon.
KASAYSAYANG PANLIPUNAN NG UFOLOGY
Ang karera ko ay bilang manunulat at mamamahayag.
At ang isa pang interes ko ay alamat, na siyang ginawa ko sa PhD ko.
Hindi ako ang nauna.
May libro ng French computer scientist na si Jacques Vallee
na ang tawag ay Passport to Magonia.
At ang subtitle doon ay, "Mula alamat hanggang sa flying saucers."
Ikaw ang tao
na ginaya ni Steven Spielberg para sa karakter na UFO researcher sa
klasiko niyang pelikulang Close Encounters Of The Third Kind.
Isa sa mga interest ko, ay ang maghanap ng mga sinaunang nakakita,
bago ang Ikalawang Digmaan, halimbawa,
kung saan walang pagkalito sa modernong teknolohiya.
Kung wala, sa tingin ko bahagi ito ng ating alamat.
Ito ang dapat nating pag-aralan bilang bahagi ng ating alamat.
Kaya 'yon talaga ang nagpasok sa akin sa aspetong alamat nito
at tingnan ang mga lumang tradisyon at kuwentong ito.
At marami no'n sa Wales.
Sa alamat ng Celtic, napakahalaga ng mga fairy
at hanggang ngayon.
Noong panahon lang ng Victorian
nagsimula ang romantikong ideya
na ang mga fairy ay gaya ni Tinkerbell
at ang mga nilalang na ito ay mababait at gusto nilang tulungan ang mga tao
gamit ang mahika nila at mga ganoon.
Ang mga fairy, sa tradisyong Welsh, ay di tulad sa mga modernong ideya.
Tinutukoy natin ang mga lahi ng nilalang na nanirahan kasama natin,
at hindi sila naging palakaibigan.
May mga kahanga-hanga silang kakayahan,
gaya ng kakayahang maglakbay nang napakabilis,
na pawalain ang mga tao, burahin ang alaala nila.
Bale nilinlang nila ang mga tao.
At kung magagalit sila sa 'yo, may masama talagang mangyayari.
Nasa ikatlong silid si Nanay, doon.
'Yong ikalawang palapag.
Pagkahigang-pagkahiga ko,
Nakikita kong pumipintig itong napakalaking ilaw.
Tumingin siya sa bintana, at nakita niya itong bagay
na parang lumilipad.
Napakatindi noon
na halos di ko maimulat ang mata ko.
At ang ilan… itong dalawa…
di ko alam kung ano'ng itatawag n'yo sa kanila
may mga lumabas na pigura.
Parehong mahahaba ang braso nila
at napakahabang binti.
Pero wala silang pagmumukha.
Medyo di sila gano'n katatag, ang sinabi niya.
Sumigaw siya, "Ano'ng gusto n'yo?" May mga manok kami sa di kalayuan,
at mas nag-aalala yata siya sa mga manok niya.
At habang ginagawa ko iyon,
tinamaan ako ng init ng saucer.
At lumipad nang napakabilis ang flying saucer na ito,
pero para itong isang malaking panaginip,
parang guni-guni ko lang, alam mo 'yon?
Bumalik ang tatay ko makalipas ng isa o dalawang araw.
Sinabi niya sa kanya.
Sumalat ang tatay ko para sabihin 'yon sa akin.
At naisip kong kalokohan 'yon. Sabi ko sa sarili ko, "Mga baliw na sila!"
'Yong mga estudyante at ang nanay ko, kung titingnan!
Noong bumalik kao,
sinabi tatay ko, "Kung ano man ang bagay na ito, nag-iwan ito ng marka."
Kaya sinabi ko, "Tara at tingnan natin." At sabay kaming pumunta sa bukid,
at mayroong marka sa lupa.
Para bang nasunog 'yong damo, at may tagaytay.
Iyong tagaytay talaga,
para bang may nanggaling doon.
Noong tiningnan ko ang mga istoryang ito, sumusulat ako sa Ministry of Defense
at binisita ang ilan sa kanila at kinapanayam.
Tapos nagkaroon ng Kalayaan sa Impormasyon.
Makakakuha tayo ng impormasyon sa gobyerno.
Makakakuha tayo ng mga file mula 20, 30, 40 taon na di pa natin nakikita.
At naroon ang mga insidente sa West Wales.
Sumulat si Rose Granville sa kanyang lokal na MP,
si Nicholas Edwards.
"Ito ang dahilan kung bakit ako labis na nabalisa at nabagabag,
at hindi na nagnanais ng isa pang encounter."
Gusto ko ang pariralang 'yon.
Ipinadala ito ni Nicholas Edwards sa miniter ng defense,
na nakipag-ugnayan sa RAF Brawdy,
na nakipag-usap sa community relations officer.
Pumunta ako roon, kinausap ang babae.
Sa kasamaang-palad, wala akong makitang ebidensiya, anumang pisikal
na may lumapag doon.
Gaya ng dati,
ipinasa ko ang ulat na iyon sa Ministry of Defense.
"Wala akong maibibigay na paliwanag maliban sa itaas."
"Pero kung may UFO na darating sa RAF Brawdy,
sisingilin namin sila ng normal na landing fee at sasabihan ka namin agad."
Ang bumalik ay wala silang alam tungkol dito,
hiniling nila sa amin na wag na iyong pag-usapan.
Ayaw nilang matakot ang mga tao roon.
Masasabi mo bang ang mga tao ay hindi niloloko,
hindi dinadaya, sa lugar na ito?
Positibo talaga ako
na walang tao ang kayang gayahin ang matinding pagkabalisa,
ang matinding takot
na pinagdaanan at ipinakita ng ilan sa mga taong ito.
PART 3 ANG FARM
Mga ganitong oras ng gabi nang magkaroon ako ng karanasan.
Walang nagbago mula noon.
Ganyan talaga ngayon.
Doon banda kung saan nagsimula ang karanasan ko.
At, habang nangyayari 'yon, nagkataong ako lang.
Kung titingnan mo ngayon, 'yong bukid doon na pababa,
may liwanag sa itaas no'n.
At napansin kong sa liwanag na 'yon ay parang baligtad na saucer.
At naririnig ko ang bakod na umuusad nang kaunti pababa.
At napakatahimik, at ang bagay na 'yon ay lumabas sa bakod.
Dito lumabas sa bakod, dito. At nandoon ako sa gate na 'yon.
Mga pitong talampakan ang taas.
May silver suit ito na may visor ng motor.
Iyon lang ang mukha niya. Napakadilim.
Naisip ko, "Diyos ko, ano 'yon? Ano'ng…"
Naisip ko, "Hindi 'yon tao."
"Imposibleng tao 'yon."
Nagsimula iyong lumapit sa akin.
Naisip ko, "Hindi ito totoo!"
Bumalik ako sa daanan doon.
Kung iisipin, takot na takot ako.
Kaya tumayo ako rito.
Patuloy lang 'yon na lumalapit sa akin.
Kaya tumakbo ako. Tumakbo ako papunta sa poste ng telegrapong 'yon.
Maiisip mo kung paano ako tumatakbo.
Pagdating ko rito, may nagsabi sa akin,
"Bumalik ka at huminto, at tingnan mo." Kaya huminto ako, at lumingon,
at nakatayo iyon puwang
sa gitna ng kalsada, nakatingin.
Hindi iyon kapani-paniwala. At naisip ko, "Hindi, aalis na ako."
"Ayoko nito."
At tumakbo ako pauwi. Natakot talaga ako roon.
Pumunta ang tatay ko kinabukasan,
para tingnan kung may iba pa ba.
At dati, maputik pa itong gilid ng daan dito.
At pagpunta ng tatay ko, napansin niyang may napakalaking bakas,
na sobrang laki para maging bakas 'yon ng ordinaryong tao.
Ganito kalaki ang nakita niya.
At kinausap ako ng tita Pauline ko.
At sinabi niya, "Sabihin mo, ano'ng nakita mo?"
At sinabi ko sa kanya ang nakita ko.
At sabi niya, "Ayos ka lang?" Sabi ko, "Oo, ayos lang ako."
At pagkatapos, mga tatlo o apat na linggo pagkatapos,
tulad no'n,
at nakita niya, halos katulad ng nakita ko.
Kung ordinaryong magsasakang pamilya ka, at sigurado kang nakakita ka ng spaceship
at mga nilalang mula sa ibang planeta,
paano mo hihikayatin ang mga kaibigan, kapitbahay, ang mundo
na hindi ka nawawala sa katinuan?
Iyon ang problemang laging kinakaharap nina Billy at Pauline Coombs
simula nang masangkot sila
sa isa sa pinakapinagdiriwang na pagkakita ng UFO, dalawang taon na.
Nagsimula sa iyon habang nagmamaneho.
Nagmamaneho pabalik ng farmhouse si Pauline Coombs.
Kasama niya yata ang tatlo niyang anak sa kotse.
At 'yong bunso, si Kieran, ay nakakita ng hugis football na bagay
na sumusunod sa kanila rito sa maputik na daang ito.
At mas lalo silang kinakabahan tungkol dito. Tumigil ang sasakyan.
Noong unang beses iyong nangyari sa akin, akala ko, guni-guni ko lang.
Pero ang daming nangyari sa lugar na 'yon…
na tingin ko, nangyayari talaga ito.
Pastol si Billy Coombs.
Mga nasa 120 baka ang inaalagaan niya.
Isang gabi, nakatali at nakakandado na ang gate.
At parang medyo naabala lang siya ng kung ano, umuwi.
Alas onse na siguro ng gabi.
Tapos, tinawagan siya ng kapitbahay niya sa bukid,
mga kalahating milya ang layo, "Ba't nasa bakuran ko ang lahat ng baka mo?"
At di niya maipaliwanag,
kasi paano makakapunta sa ibang lugar iyon?
May 120 baka kang nag-teleport mula sa isang bukid papunta sa ibang bukid?
Sa ibang bukid.
Ganoon ang mga panlilinlang
na ginagawa ng mga Welsh fairy. Mga ganoon.
Pagkatapos, dumating ang lalaking naka-silver suit,
na pinakanakakatakot na karanasan sa lahat.
Alas diyes 'yon ng Huwebes.
Nagtimpla ako ng tsaa para manood ng late-night film.
Nanonood sila ng telebisyon,
at may napansin silang parang pilak sa may bintana.
Pinakamalaking nakita ko. Tumayo ako… Di ako makapaniwala.
Tumayo ako, pumunta sa bintana't dumungaw.
At nasa itaas siya ng bintana. Mga walong talampakan. Kahit papaano.
Napakatangkad nito, di nila makita ang mukha.
Kaya, nang umakyat si Pauline para gisingin ang dalawang anak,
nasa ibaba lang ng bintana ng kuwarto ang ulo nito.
At kitang-kita niya na wala itong mukha.
Tulad na tulad ng nakita ko.
Tumawag ng pulis noong gabi ng insidente sa bukirin ng Coomb.
Sinagot ni Sergeant Ernie, ng Dyfed Police, ang tawag.
Marahil, sa lahat ng nangyari sa 26 na taong paglilingkod ko,
'yon ang pinakanatatakot na pamilyang nakita ko.
Ibang oras, gabi na, mga 2:00 ng umaga,
at narinig namin ang doorbell.
At wala kaming nakitang lumapit sa hotel,
nakakotse man o lakad.
Pumunta ako sa pinto, at nandoon 'yong dalawang lalaki.
Para silang identical twins.
Naka-slicked back ang buhok nila,
parang makintab na leather.
Pero 'yong kapansin-pansin ay ang kutis nila.
Nandito ba ang nanay mo?
Wala silang kulubot o marka sa mukha nila,
na parang gawa sila sa wax.
Sinabi lang nila sa kanya, "Gusto naming bumalik
at makausap ka nang mahaba,
pero may appointment kami sa Croesgoch."
Medyo nag-alala ako tungkol dito kasi sobrang kakaiba nila!
Naglakad sila papunta sa sasakyan nila. Wala na.
Naglaho lang sila.
Sa kasabay na oras,
bumisita sila sa bukid ni Pauline,
na ang kakaiba talaga.
Sabi niya, bale, noong nandito sila sa amin,
nandoon din sila!
Hapon na nangyari ang ikalawang insedente.
Nakaupo kami ng nanay ko sa restaurant
nang may mapansin kami sa langit.
Parang kulay pilak na disc noong una.
Tapos parang nagliwanag,
kulay kahel na ilaw.
Ngayon, sa pagkakataong ito, tinawagan si Mrs. Coombs
para patunayan sa akin na di ko 'yon guni-guni.
At sabi niya, "Oo, pinapanood namin ngayon."
"Ang mama ko, tatay ko, at lahat ng anak namin, nakikita namin."
Sa amin, parang lumusong ito sa dagat.
Pero nakita ito ng Coombs,
at sinabi nilang pumunta ito sa Stack Rock,
na isang isla.
Ang dahilan kung bakit naging mahiwaga itong Stack Rocks
ay dahil sa pantay-pantay na layo nito sa mga lugar.
At, malinaw, pareho nilang nakikita
mula sa kani-kanilang tahanan, mula sa magkaibang anggulo.
Sinabi niya na, mula sa direksiyon niya,
bumukas 'yong bato na parang pinto,
at naglaho sila.
Hindi na ito bago.
May mga impormasyon ang mga barko na may umahon sa tubig na UFO,
na lumilipad sa tabi ng mga barko, at lumipad, mula pa noong 1800s.
Ito ay… Matagal na itong nangyayari.
Ang pananaw ng marine sa mga UAP, o UFO, ay talagang kawili-wili.
Na madalas silang konektado sa tubig.
Madalas silang nakikitang umaahon sa tubig,
pumupunta sa tubig,
at minsan nakikita sa ilalim ng tubig.
Kaya alam na natin na karaniwan na ang mga planeta.
Sa katunayan, ang mga planeta sa habitable zone,
na rehiyon kung saan
maaari kang magkaroon ng likidong tubig sa ibabaw.
Karaniwan ang mga ganoong planeta.
Halos isa sa limang bituin ay may planeta sa habitable zone,
na talagang kapansin-pansin kung iisipin.
Magandang tirahan ang mga karagatan,
lalo na kung lilipat ka ng mga planeta.
Hindi masyadong stable ang atmosphere sa temperatura.
Kaya kung sa Venus
at mga nasa 800 degrees Fahrenheit iyon,
at 100 beses ang taas sa atmospheric pressure sa Earth.
Pero kung sa Mars,
mga nasa 100 degrees below zero
na isang porsiyento sa atmospheric pressure sa Earth.
Napakahirap mabuhay sa ibabaw sa may mga atmosphere.
Kung sa dagat ka nakatira, ang temperatura ay nasa pagitan lang ng likidong tubig,
na hindi ganoon kalawak.
At ang pagkakaiba lang,
ay ang pagpunta sa dagat ng isang planeta mula sa dagat ng isang planeta,
ay ang mga trace chemical na nakalutang sa dagat.
Napakadaling pumunta sa karagatan natin.
Di ito ganoon kaiba sa karagatan
sa ibang planeta.
Kaya may ideya na kung may mga bagay na bumibisita sa atin mula sa ibang lugar,
dapat may base sila na mila-milya ang layo mula sa lahat
na di tayo pamilyar. Kaya ano ang malinaw na lugar?
Sa ilalim ng karagatan.
Kung gayon, bagay na bagay roon ang Stack Rocks.
At sa tingin ko, muli, babalik ito sa mitolohiya ng Celtic.
Ang mga isla sa baybayin ay itinuturing na mahihiwagang isla,
at doon nakatira ang mga fairy.
Katunayan, doon nagpunta ang mga santo ng Celtic
at humiwalay para maugnay nila ang mga supernatural.
Sabi mo, nakakita ka rin ng lalaki, di ba?
Gaano iyon kalinaw?
Hindi ko makita ang mukha niya kasi ang layo.
Parang hindi lang ako ng nagsabi no'n. Hindi ako sigurado.
May naglalakad malapit doon, sa kanang bahagi.
"May nakita akong lalaki na lumabas ng pinto."
"Matulis ang tainga at mabalahibong sumbrero."
At may walang mukhang tao.
May dalawa o tatlong nagsabing nakita nila ang mga nakatira.
Hindi ko mismo nakita 'yong mga nakatira.
Di ko mapapatunayan na nakita nila
o baka pagpapaliwanag iyon ng bata,
pero binibigyan nito ng bagong kalaliman iyon.
Kasi kung nakita talaga nila ang mga nakatira,
may mas malaki pang nangyari kaysa sa inaakala natin.
Uwi ako isang araw, at sabi ko, "Umusad na tayo."
"Umusad na tayo sa unidentified flying objects."
"Spacemen na ngayon."
Sabi ng asawa ko, "Ano'ng hitsura niya?"
At sabi ko, "Buweno, tila, lalaki o babae, dahil di natin alam,
ay naka-spacesuit, na kulay pilak."
"Isang madilim na visor, na iisipin mong nandoon ang mata."
At sabi niya, "Nakita ko na siya." At naisip ko, "Naku."
"Hindi," sabi niya, "Totoo,
pero sa tindahan 'yon sa Haverfordwest."
At pumunta ako roon, tiningnan ko, at firefighting suit iyon.
Dahil sa Milford Haven, may malaking oil refinery,
may mga espesyal na kagamitan sila, kasama ang mga suit na ito,
para masugpo nila ang apoy na sobrang init.
At naniniwala ako na sa mga taon pagkatapos no'n,
mayroong tagaroon na umaming nanloko,
na nag-ikot-ikot na suot ang suit na ito.
Na talagang nakakadismaya kasi mas pinagulo nito.
Hindi inisip ng nanloko ang mga nakakita ng spaceman
kasi sinundan ng nanloko ang lugar ng sightings.
At baka nabuhayan siya ng loob na gawin iyon
dahil sa ilang totoong karanasan.
Minsan, kinailangan niyang magtago sa mga kahoy-kahoy
dahil may babaeng lumabas sa pinto na parang may baril.
Ang tukso ay ang mag-isip
na ang pamilya Coombs ay marahil na baliw o nagkamali.
Ang patuloy nilang problema ay di pa napapatunayan o napapabulaanan
na siyang ilan sa mga kamangha-manghang ulat na nakakita ng UFO.
Parami nang parami ang nagsasabing
nakakakita sila ng mga di maipaliwanag ng siyensiya.
Hindi lang dito.
May ilang mga lokasyon sa paligid ng bansa
na nangyayari din iyon.
Ang Ministry of Defense,
parang mga 450 na magkakahiwalay na insidente ang naulat sa kanila.
Tinunton ko at kinapanayam ang mga taong nagtatrabaho roon.
Sabi ng ilan sa kanila, "Baka may nangyayari."
Pero 450 na nakita?
Wala kaming maipapadala para tingnan ang bawat isa sa kanila.
Napatingin lang ako, at may nakita ako sa langit.
Hugis dome ito.
Kumikinang na may maputlang kremang liwanag.
Ano'ng aksiyon ang hinahanap mo?
Umaasa akong makialam ang gobyerno,
makialam ang mga scientist para tulungan kaming maintindihan ang mga 'yon.
Iisa ang layunin ng mga tagamasid sa langit.
Pero isa na namang flying saucer
ang idaragdag sa napakahabang listahan ng mga nakakita
sa probinsiya ng Pembrokeshire.
Sobrang nadidiin ang Ministry of Defense
magmula 1978
dahil dumarami ang nakakakita at interes ng press.
Sa mga naiulat na insidente, sa pagkakaalam ko,
wala sa kanila ang maipaliwanag
na aktibidad sa RAF Brawdy man, o sa Wales, sa pangkalahatan,
gamit ang aircraft na pinalipad ng militar o ng mga civil operator.
Magsasabi ba kayo ng totoo
na sa tingin n'yong nakita n'yo, sabihin na lang natin, di sa mundong ito?
-Opo. -Opo.
Tama.
'Yong mga nagsasabing, "Gawa-gawa lang nila 'yan. Pang-publicity lang"
Anong publicity ang gugustuhin mo pag sampung taon ka?
Pero may nakita ba talaga silang unidentified flying object?
O ito ang nakita nila?
Pinagtatawanan kami ng maraming tao. At habang lumaki ka,
ayaw mong isipin ng tao na baliw ka.
Di ka nila seseryosohin, kasi nakakita ka ng maliliit na berdeng tao.
Ayaw ng nanay ko na malaman ng marami ang nakita niya,
tungkol sa white lady.
Natakot no'n ang karamihan, masasabi ko,
na 'yong ideya na baka may multo roon.
Isang kuwento tungkol sa anumang paranormal
ay mas lalo lang magpapalala!
Sabi ng iba, "Naku, ginawa mo 'yon para sa negosyo!"
Pero hindi.
Isang hotel na nagbukas malapit sa Milford Haven,
nagkaroon na sila ng mga UFO weekends!
Bibigyan nila ang mga tao
ng isang tasang sopat at ilang tinapay
at palalabasin sila, ng mga apat na milyang lakarin.
Sabi ko sa guro ko. Sabi niya, "Sigurado kang di ka niloloko ng mata mo?"
At sinabi ko, "Hindi. Di ako niloloko ng mata ko! Hindi."
At sinabi ko, "Di ako tanga, di ganoon." Sabi ko, "Ang nakita ko, nakita ko!"
Tumayo ito sa bakod…
at tumalon ito sa gate na 'to.
At naisip kong may mali roon.
Walang sinuman ang makakatalon sa gate na iyon.
"Spaceman ng terror triangle."
"Isang napakataas na kakaibang anyo sa makinang na silver suit
ay humarang sa bintana ng nag-iisang farm cottage."
Ang tita Pauline ko, ipinakita ko sa kanya itong mga ginupit.
"Ah, wag. Wag mo nang banggitin 'yan," sabi niya. "Hayaan mo na 'yan."
Sabi ko, "Kailangan nating mapag-usapan ito."
"Hindi," sabi niya, "hindi."
"Di namin iyon pinag-uusapan ng mga bata."
Hugis tabako iyon na may dome sa tuktok.
Ang di ko ikinatuwa ay ang atensiyong ibinigay no'n sa akin.
Ang unang apat na taon ko sa sekondarya,
napakahirap no'n.
Halos araw-araw akong sinasaktan.
Oo!
Madalas, gusto nilang sabihin ko na hindi ako nakakita ng UFO.
Gusto nilang sabihin ko na nagsisinungaling ako.
Pero di nito magawa 'yon.
Di ko masasalungat ang prinsipyo ko at sabihing nagsisinungaling ako.
At may mga kabataan tayo sa studio
na nagsasabing nagkaroon sila ng encounter.
Noong 1978, lumabas ako sa isang programa sa TV na tinatawag na Magpie.
Sina David, David, Philip at Shaun dito. Ngayon…
Kung makikita n'yo ang kuha sa akin sa Magpie at titingnan nang mabuti,
makikita n'yong may black eye ako.
Mga lima o anim na segundo naming tiningnan iyon,
at tumakbo na kami. Takot na takot kami.
Ibinigay 'yon sa akin para sa telebisyon.
"Subukan nilang takpan 'yan ng makeup."
Dahil sa pambu-bully at agresyong nakuha ko dahil doon,
naisip ko, "Kailangan kong magsalita."
Dahil pinagdaraanan din ito ng ibang tao
na walang ginawa kundi iulat lang ang nakita nila.
Para bang kailangang gawin 'yon.
May nakita akong pinto,
at bigla na lang lumabas ang ganitong klaseng tao.
Hindi ako nahihiya o nahihiyang sabihin na may nakita ako 45 taon na,
na di ko maipaliwanag. At hanggang ngayon, di pa rin.
Matapos ang ginawa ko,
mabibigyan ko kayo ng katiyakan sa isang punto,
na kung alam ng publiko ang ibig sabihin ng presensiya ng mga UFO,
tatakbo talaga sila.
Nabalitaan ni Randall Pugh na nakita ang nanay ko,
at pumunta siya sa amin.
At sinabi niya na dapat niyang sabihin ito sa mga tao.
Sa isang paraan, para suportahan ang nakita ng mga bata.
Kung ano-ano ang itinatawag sa kanila ng mga tao.
Ngayon, kailangan kong sabihin,
"Totoo sila.
"Kung ano ang nakita nila, nakita ko mismo."
Ano itsura ng mga pigura?
Napakatangkad nila. Ang napakahahaba ng mga braso nila.
Napakahahaba ng mga binti nila.
At para silang nakasuot ng boilersuit.
Makintab na boilersuit.
At matulis ang ulo nila.
At may kung ano, parang patusok.
At wala talaga silang mukha.
Mga wala silang mukha. Walang mata, walang bibig,
kahit ng butas o ano!
Tiyak iyon. Nandito na.
Di natin kayang intindihin 'yon, pero totoo.
Kasi ba ito ng mass hysteria,
o may katotohanan sa kababalaghan?
Sasabihin sa 'yo ng mga taga-Broad Haven na totoo ang naranasan nila.
Ang kuwento ay tungkol sa muling pag-akit sa kalikasan.
Dating naniniwala ang mga tao sa mga kakaibang bagay.
Sa modernong panahon, di na tayo naniniwala sa mga ganoong nilalang.
Pero nandito pa rin ang mga kakaibang iyon.
Malinaw na may kung ano.
Likas man sa tanawin o sa isipan ng mga tao,
pareho ang kakaibang karanasan nila,
pero ipinahahayag nila ito sa panahon ng pop culture.
Supernatural man o natural,
may nangyari na talagang nagpabago sa buhay ng mga tao.
At iyon mismo, para sa akin, ang mahalaga.
'Yong makakita ng UFO, malaki ang epekto no'n sa akin.
Hindi ako natangi ayon sa lahi, seksuwalidad, at iba pa.
At nagmula ang lahat ng ito…
mula sa bumisita sa atin dito sa paaralan.
Kasi kung matatanggap mo ang posibilidad
na may mga alien na bibisita sa atin sa mundong ito,
matatanggap mo ang lahat.
Noong ibinigay ko ang unang kong scientific presentation sa mga UAP,
at tinatalakay ang mga katangian ng paglipad nila,
ang bilis at accelerations nila, tinanong ako ng kasamahan ko,
"Ba't mo ginawa ito? Bakit mo ito pinag-aaralan?"
"Bakit mo inilagay ang sarili mo sa ganitong posisyon?"
Nag-aalala akong pasukin ito kasi napakalaki ng stigma rito.
Pag nagbanggit ka ng UFO at tatawa ang lahat,
at walang seseyoso roon.
Pero, nandito na tayo.
At natapos na natin ang unang yugto ng paglalakbay sa solar system natin.
Nabisita na natin ang mga major bodies.
Lilipat na tayo sa outer bodies sa Kuiper Belt,
at may mga robot tayong tumatakbo sa Mars ngayon.
At kahit pagkatapos no'n, naiisip pa rin natin
na imposibleng bisitahin tayo ng mga alien.
Hindi iyon imposible. Tingin ko, malamang mangyari iyon.
Maaaring isa iyon sa pinakamalaking pagkatuklas sa kasaysayan ng tao.
Paano mong lalayuan 'yon?
Parang nasa sentro na naman ng sansinukob.
Kailangan nating pag-aralan ulit iyon, na hindi tao ang sentro sa sansinukob.
Pag may sapat na tayong scientific group na kumokolekta ng datos,
nagteteorya, pinag-iisipan ito nang maigi,
di ito magtatagal.
Tingin ko, malulutas ito, at malulutas ito kaagad.
At sa tingin ko aabutin lang ng isang dekada 'yon.
Tingin ko, mababago nito ang lahat. Oo.
Tagapagsalin ng Subtitle: Chris E.