Bạn giải thích chuyện sau đây thế nào?
Một cuộc điều tra đã bắt đầu xoay quanh tin có một vật lạ xuất hiện từ trên trời
và đáp xuống làng Broad Haven ở Wales, gần Haverfordwest.
Tôi không nhớ ai thấy nó đầu tiên.
Chúng tôi đang ở ngoài sân chơi của trường lúc giờ nghỉ trưa, ngay cạnh cái cây kia.
Hồi đó là năm 1977. Tháng Hai năm 1977. Ừ, chúng tôi từng chơi ở đây.
Chơi bóng chày, đánh bóng bay xuống con suối đằng kia.
Dù đó là gì, các em nhỏ ở một ngôi trường địa phương đã thấy nó ba lần.
Tôi nhớ hình như ai đó hỏi: "Gì kia?"
Ai nấy chạy ngay tới.
Cả lũ gần như chạy nước rút đến cuối sân để xem chính xác chúng tôi thấy gì.
Có đúng đây là một vụ cuồng loạn hàng loạt
hay là trong tưởng tượng có phần là thực?
Ừ, gần như ngay lập tức sau đó
thì nhiều người khác cũng thấy vài thứ khá kỳ lạ.
Có rất nhiều sự việc, vụ trông thấy, rất nhiều…
Ừ, rất nhiều chuyện đã xảy ra.
Và nó đã đáp xuống đây.
Những người sống quanh Broad Haven sẽ bảo bạn chuyện họ trải qua rất thật.
Từ thuở ban sơ, con người đã thấy những thứ không thể giải thích trên bầu trời.
Ta có đơn độc trong vũ trụ này không?
Đâu đó trong dữ liệu sẽ có thứ thực sự đáng để điều tra.
- Chúng tôi không giấu gì cả. - Tàu vũ trụ liên hành tinh có thật.
Cháu nghĩ nó là người ngoài hành tinh, mắt nó to lắm.
Một chuyện vô cùng quan trọng đang diễn ra,
nó chân thực và có thật.
BẮT GẶP UFO
Rồi, Kevin,
cho tôi biết một bí mật anh chưa nói với ai về hiện tượng này đi.
Ta đang quay phim à?
TIẾN SĨ NHÀ VẬT LÝ THIÊN VĂN
CỰU NHÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NASA
Bạn biết đấy, cả đời ta
và cả đời bố mẹ ta, từ thập niên 1940 đến giờ,
giới chức và giới khoa học luôn bảo ta chuyện này là lố bịch.
Chuyện này là nhảm nhí.
Theo tôi đó là lý do chính tại sao ta chả có nhiều nhà khoa học nghiêm túc,
hoặc tới gần đây, mới có thêm nhiều nhà khoa học nghiêm túc nghiên cứu chuyện này.
Tôi nghĩ trên thế giới chắc chỉ có đâu đó 15 chuyên gia.
Tôi thấy việc đó rất sốc, và nó cho thấy là có thể có gì đó sâu xa hơn sự kỳ thị
và mọi điều hiển nhiên đang ngăn người ta nghiên cứu chuyện này.
Có khi người ta không muốn biết hiện tượng này là gì.
Có khi người ta không muốn biết sự thật, vì sao đó, nó làm họ hơi sợ.
TAM GIÁC BROAD HAVEN
NĂM 1977, NGÔI LÀNG NHỎ BÉ BROAD HAVEN Ở WALES
TRỞ THÀNH TRUNG TÂM CỦA SỰ KIỆN TRÔNG THẤY UFO HÀNG LOẠT LỚN NHẤT
TRONG LỊCH SỬ ANH QUỐC.
ÍT NHẤT 450 NGƯỜI CHO BIẾT ĐÃ THẤY CÁC CON TÀU BÍ ẨN
VÀ CÁC THỰC THỂ LẠ Ở KHU VỰC NÀY,
KHƠI MÀO CUỘC ĐIỀU TRA KÉO DÀI HÀNG CHỤC NĂM.
TẤT CẢ BẮT ĐẦU TỪ MỘT SÂN BÓNG ĐẰNG SAU MỘT NGÔI TRƯỜNG.
Nó từng là một ngôi làng nhỏ xinh. Giờ vẫn vậy. Rất yên ắng vào mùa đông,
siêu nhốn nháo vào mùa hè vì du khách.
Nhưng hồi bé ở đó thích lắm.
Tôi không nghĩ tôi là một trong những đứa nổi hồi đi học.
Hồi bé tôi bị thừa cân. Tôi hơi kiểu mọt sách.
Tôi bị trêu và bắt nạt vì thế.
Có khi tôi thân với mèo còn hơn thân với người.
CỰU HỌC SINH
TRƯỜNG CẤP MỘT
PHẦN MỘT NGÔI TRƯỜNG
MÙNG BỐN THÁNG HAI NĂM 1977
Hôm đó trời xấu lắm, mưa phùn, ẩm thấp. Nên tôi ở bên trong gần như cả ngày.
Tôi không ra ngoài chơi như nhiều đứa khác.
Hết giờ ra chơi, mấy đứa bé khác kéo vào.
Và
họ bảo họ vừa thấy một cái đĩa bay,
nhưng tôi coi luôn mấy câu chuyện đó là hoàn toàn nhảm nhí.
Với tôi, đĩa bay không tồn tại.
Chúng ở trong phim khoa học viễn tưởng xoàng thập niên 1950
hoặc chúng có trên báo lá cải.
Nhưng đến cuối buổi, tôi nghĩ:
"Nhảm nhí quá rồi. Mình phải tự ra xem mới được".
Tôi rời trường.
Đi một mạch đến cuối sân chơi.
Thế rồi, từ sau mấy tán cây,
thứ đó xuất hiện trước mặt tôi.
Màu bạc, hình điếu xì gà,
dài khoảng hơn 13 mét.
Và trong đầu tôi tự dưng nảy ra ý nghĩ,
nói là tôi phải chạy đi.
Tôi đã về kể với bố mẹ tôi, và họ không hề ra vẻ phán xét.
Họ tin tôi và tin những gì tôi đã thấy, đã tin.
CỰU HỌC SINH
Bạn biết các mẹ rồi. Bạn nói dối là họ biết!
Nên mẹ hoàn toàn tin là tôi đang nói thật.
Mẹ đã liên lạc với một ông tên Randall Jones Pugh,
bạn thân của nhà tôi.
Randall Pugh là một bác sĩ thú y đã nghỉ hưu
đang nhận vai trò điều tra viên khu vực cho Hiệp hội Nghiên cứu UFO Anh.
Đang có một hiện tượng mà theo tôi sẽ đeo bám ta trong một thời gian rất dài…
ĐIỀU TRA VIÊN
…trừ khi có bao giờ ta làm sáng tỏ được.
Terry, anh lo khu vực kia nhé.
- Khu vực trên… - Kia kìa.
Tôi thì sẽ qua mé Tây Bắc.
Ông ấy đã đến nhanh nhất có thể, và dẫn theo
một phóng viên địa phương ở tờ Western Telegraph.
Vụ trông thấy đó xảy ra hôm thứ Sáu. Đến sáng thứ Hai thì tất cả đã nháo nhác.
Một nhóm em nhỏ đã chỉ tôi
nơi chúng thấy thứ chúng nghĩ là một loại tàu vũ trụ.
Tự dưng vật thể màu bạc hình điếu xì gà đó như hiện ra sau lùm cây
để định cất cánh. Xong nó lại biến mất.
Lúc đó đang là buổi tối. Tôi mới mười tuổi.
Tôi bật tivi lên,
chương trình Newsround ở kênh trẻ em phát một câu chuyện khó tin.
Cái tàu vũ trụ đấy trông như… hình điếu xì gà, có mái vòm.
Giai đoạn bạn khoảng chín, mười tuổi là giai đoạn hình thành khá mạnh.
KÝ GIẢ
Óc tưởng tượng của bạn đang phong phú, mà UFO thì là thứ làm ai cũng hứng thú.
Chúng tôi đã nhận rất nhiều tin báo về việc trông thấy UFO ở Mobile.
Xin chào!
Bọn tôi từ Pháp qua.
À.
Năm 1977 là năm "bội thu" về UFO.
Số lượng vụ trông thấy tăng.
Vâng, nó ở tầm kia kìa.
Báo chí ngày một quan tâm.
Bấy giờ tôi đang cực "nghiện" UFO và người ngoài hành tinh.
Đỉnh điểm của rất nhiều yếu tố là phim Sự tiếp xúc của Thế giới Thứ ba.
Nó được quảng bá không ngừng.
Rồi bản thân bộ phim đó cũng chỉ y như tất cả mọi thứ tôi đang đọc.
Đó còn là khoảng thời gian khá ảm đạm nữa. Thiếu nhiên liệu.
Chúng tôi đang Chiến tranh Lạnh dở với Liên Xô.
Tôi nhớ rõ đã thấy một biểu đồ trên báo địa phương,
vẽ một khu vực hiển thị vùng phát nổ.
Và tôi đã nghĩ xem tôi sẽ bị bốc hơi
hay sẽ về nhà kịp. Tức là ngần ấy thứ đang diễn ra.
Nên UFO và người ngoài hành tinh từ vũ trụ ghé thăm
bấy giờ giống như một lối thoát cho tôi.
Bạn hiểu chứ, đó có thể nói là một thế giới khác để tôi chìm vào.
Cháu thấy một cái đĩa bay, hoặc gọi là một UFO cũng được.
Nó ở sau lùm cây kia.
Đó thì rõ ràng là câu chuyện đáng chú ý nhất, kỳ lạ nhất
từng xuất hiện ở Anh Quốc.
Nó đã choán hết cuộc sống của tôi.
Theo tôi, rõ ràng là đã có chuyện gì đó xảy ra.
Đó là chuyện gì thì chúng tôi không biết.
Sáng thứ Hai, chúng tôi vừa đến trường thì hiệu trưởng tách riêng chúng tôi ra.
Chúng tôi được yêu cầu viết lại câu chuyện và vẽ tranh tả lại thứ chúng tôi đã thấy.
Chúng tôi đã vẽ tranh, và không ai biết những đứa khác đang vẽ gì.
Chúng tôi thấy cùng một thứ, nên khả năng là sẽ vẽ gần như cùng một thứ, mong vậy.
Hồi đó không phải như bây giờ.
Chưa có mạng xã hội. Chưa có điện thoại di động.
Nên chúng tôi không thể có cơ hội tụ tập trước được.
Chúng tôi không thể nào thông đồng trước. Hiệu trưởng không để chúng tôi chuẩn bị.
Thầy ấy thu thập các câu chuyện
và đã sốc ra mặt trước việc các câu chuyện và các bản mô tả quá giống nhau.
Để tìm hiểu thêm, tôi vừa gọi cho ông Llewellyn, hiệu trưởng của các em.
Tôi được biết là 16 em đã thấy nó.
HIỆU TRƯỞNG
Các em thấy cùng một thứ chứ ạ?
Nét chính trong các bản mô tả của các em đều giống nhau.
Tôi bảo các em vẽ và viết lại thứ các em đã thấy.
HIỆU TRƯỞNG HIỆN TẠI
Trong những hình ảnh các em hồi đó vẽ rõ ràng có rất nhiều điểm giống nhau.
Có cùng hình dạng này trong các bức vẽ.
Có việc chúng đều giống màu nhau.
Có cả cái đèn chớp đỏ trên nóc phương tiện đó nữa.
"Đây là vật thể con đã thấy hôm thứ Sáu, mùng bốn tháng Hai.
Nó hình mái vòm. Nó có mười hoặc 11 cửa sổ ở gần trên đỉnh
và có cửa có đường dẫn xuống.
Trên Trái Đất, ai cũng biết một cái đĩa bay trông như nào.
Xem một số bức vẽ đó,
ta có thể thấy vài yếu tố đến từ văn hóa đại chúng xuất hiện.
Và tôi nhớ đến một bộ phim cụ thể mà tôi biết là BBC đang chiếu.
Forbidden Planet.
Nhiều khả năng một số em đã xem phim đó rồi.
Nói thế không có nghĩa là: "Chúng xem phim đó rồi nên chúng tưởng tượng ra thôi".
Nhưng nếu bạn chìm trong phim ảnh và văn hóa đại chúng thời đó
thì mọi thứ trong đầu bạn sẽ trở thành một phần trí tưởng tượng.
Người ta thì đang chìm đắm trong chủ đề này.
Họ xem Sự tiếp xúc của Thế giới Thứ ba, xem Dr. Who, Ngày Trái Đất Ngừng Quay,
những phim kiểu đó.
Chúng đang ở trong đầu họ rồi.
Tôi vốn luôn quan tâm đến UFO.
Năm Chiến tranh giữa Các vì sao ra mắt, tức là 45 năm trước, tôi 12 tuổi.
Bạn biết đấy, tức là cái độ tuổi dễ bị tác động.
Và đó cũng là khoảng thời gian
mà tivi đang chiếu những sô như In Search Of…, có Leonard Nimoy.
Có lẽ đã đến lúc tiếp cận lại câu hỏi về UFO mà không dùng định kiến.
Công cuộc nghiên cứu ngoại hành tinh về cơ bản bao gồm việc tìm kiếm
và xác định đặc điểm của các hành tinh quay quanh các ngôi sao khác.
Lúc bài báo của tờ New York Times ra lò,
ta biết chương trình AATIP nghiên cứu hiện tượng trên không không xác định
và biết đây là vấn đề nghiêm trọng.
Cần coi báo cáo về hiện tượng trên không không xác định là vấn đề an ninh quốc gia.
Khi ta phát hiện thứ không hiểu hoặc không xác định được ở không phận,
nhiệm vụ của người được giao phó mảng an ninh quốc gia là điều tra, báo cáo lại.
Tôi nghĩ: "Giới khoa học phải nghiên cứu đi!
Đây là chuyện rất nên nghiên cứu mà". Nên tôi đã quyết định nghiên cứu.
Ta đang ở tình trạng mù mờ nghiêm trọng.
Ta chẳng biết chúng là gì. Ta chẳng biết chúng có ý định gì.
Ý định là quan trọng nhất, đúng chứ? Ta chưa biết chúng là gì.
Nên thực chất tôi chỉ đang giả thiết
là các tàu đó do thực thể không phải người kiểm soát.
Đó đã là một giả thiết lớn mà ta chưa có gì mấy để chứng minh rồi.
Nhưng vẫn còn giả thiết khả thi khác.
Cháu chắc đấy không chỉ là trực thăng hay máy bay ở sân bay gần đây chứ?
Một cái trực thăng đáp xuống kia được,
nhưng đất ở kia là đất tư, nên họ mà đáp xuống đó, họ có thể bị truy tố.
Còn máy bay thì chỉ máy bay Harrier đáp vừa xuống kia thôi.
Hầu hết lũ trẻ chúng tôi, nhất là đám con trai,
đều đã quen với gần như mọi thứ NATO đang cho bay trên trời bấy giờ,
vì chúng tôi ở gần RAF Brawdy quá.
Tôi nghĩ họ hay mặc định nghĩ:
"Nếu có gì bay thì chắc là liên quan đến Không Quân Hoàng gia Anh".
RAF Brawdy hồi đó
là khu vực cho phép chúng tôi tiến hành tập huấn bay,
trong đó có cả việc sử dụng các hệ thống vũ khí.
Vừa qua tuổi 30, tôi tới đó với tư cách trung úy phi công,
và… tôi còn chẳng rõ lắm chỗ đó là ở đâu. Nhưng nó nằm ở điểm xa nhất của Wales,
sát Đại Tây Dương. Bay một chặng là qua Mỹ.
Là sĩ quan quan hệ cộng đồng và sĩ quan báo chí,
tôi là cầu nối giữa RAF, ở bên trong hàng rào…
CỰU SĨ QUAN RAF
…và cộng đồng ở bên ngoài hàng rào.
Tôi nhận được ngày một nhiều tin báo về các vụ trông thấy,
những thứ không dễ gì lý giải được. Tôi cũng xem xét rất nghiêm túc các tin báo.
Có trường hợp một bà ở Haverfordwest,
ở một khách sạn địa phương, hình như tên là bà Granville,
quả quyết là đã thấy thứ gì đó đáp xuống bên ngoài khách sạn.
TRÀ CHIỀU PHÒNG CÓ NHÀ TẮM RIÊNG
TRƯỜNG CẤP MỘT
KHÁCH SẠN HAVENS
PHẦN HAI KHÁCH SẠN
NGÀY 19 THÁNG TƯ NĂM 1977
Mẹ tôi tên là Rosa, nhưng thường gọi là Rose Granville.
Mẹ sinh ra ở Barcelona.
Hình như gặp bố tôi năm mẹ 18 tuổi, xong họ lấy nhau.
KHÁCH SẠN HAVENS
Rồi dĩ nhiên, bố dẫn mẹ về Wales.
Lúc đó vừa hết chiến tranh
nên nhìn chung vẫn còn sự thù địch nhất định đối với người nước ngoài.
Họ thấy có sự bất an nhất định.
Cứ như chúng tôi là cái gì đó khác với tất cả mọi người vậy.
GIỌNG ROSA GRANVILLE
Chúng tôi mua nơi này năm 1967.
Nó là một pháo đài cũ của dân buôn lậu,
chúng tôi chuyển nó thành khách sạn.
KHÁCH SẠN HAVEN FORT
Nó chủ yếu để dành cho con gái tôi.
Đây là ảnh chụp mẹ con tôi.
Mẹ đang mặc cái quần yếm làm bếp cũ màu trắng.
Tôi thì đang mặc đồ để sẵn sàng làm việc trong khách sạn.
Rất nhiều người nghĩ nó bị ma ám.
Có một cái truyền thuyết.
Họ bảo có một người đàn bà da trắng ám nó.
Hồi đó họ gọi nó là Havens.
Chúng tôi thì chưa bao giờ gặp hồn ma nào.
Dân ở thung lũng xứ Wales rất sùng đạo,
theo kiểu trang trọng. Họ đều đi nhà thờ mỗi Chủ Nhật. Ngoài ra,
họ còn có niềm tin mãnh liệt ở những thế lực siêu nhiên lâu đời,
có trước đạo Thiên Chúa rất lâu. Và họ giữ vững nó.
ĐĨA BAY LỊCH SỬ XÃ HỘI VỀ UFO HỌC
Sự nghiệp của tôi chủ yếu là nhà văn và ký giả.
Mối quan tâm khác của tôi là văn hóa dân gian, tôi học Tiến sĩ ngành đó.
Tôi không phải người đầu tiên. Có một cuốn
của Jacques Vallee, nhà khoa học máy tính Pháp,
tên là Hộ chiếu đến Magonia.
Và phụ đề của nó là: "Từ văn học dân gian đến đĩa bay".
Anh là người
Steven Spielberg đã phỏng nhân vật nhà nghiên cứu UFO theo
trong bộ phim kinh điển Sự tiếp xúc của Thế giới Thứ ba.
Như anh biết, một mối quan tâm của tôi là xem xét các vụ trông thấy từ lâu,
ví dụ, trước Thế Chiến Thứ hai,
thời thực sự chưa có sự can thiệp của công nghệ hiện đại.
Thực chất, theo tôi nó là một phần trong văn hóa dân gian,
là thứ ta nên nghiên cứu như một phần văn hóa dân gian.
Đó là việc thực sự khiến tôi chú ý tới khía cạnh văn hóa dân gian
và xem xét một số truyền thống và câu chuyện cổ xưa.
Mà chúng lại đặc biệt phong phú ở Wales.
Trong văn hóa dân gian Celtic, thần tiên đóng vai trò cực kỳ quan trọng
và thậm chí đến giờ vẫn vậy.
Có thể nói, chỉ ở thời kỳ Victoria,
họ mới bắt đầu nghĩ kiểu lãng mạn, thần tiên là nhân vật nhỏ kiểu Tinkerbell,
những sinh vật đó nhân từ và họ muốn giúp đỡ con người
bằng phép thuật của họ, đại khái vậy.
Trong truyền thống xứ Wales, thần tiên không hành xử như cách nghĩ hiện đại.
Ta đang nói đến một chủng tộc sinh vật cùng tồn tại với ta,
và họ chưa bao giờ thật sự thân thiện.
Họ sở hữu đủ thứ khả năng phi thường,
ví dụ là khả năng di chuyển với tốc độ chóng mặt,
làm phép đuổi con người đi, xóa ký ức của họ.
Tức là họ phù phép con người.
Và bạn mà làm họ phật ý, chuyện rất tồi tệ có thể xảy ra.
Mẹ tôi từng ở phòng thứ ba, dọc dãy này.
Trên tầng hai.
Tôi vừa lên giường ngủ
thì thấy một luồng sáng nhấp nháy khổng lồ.
Mẹ nhìn qua cửa sổ thì thấy thứ đó,
kiểu như, đang lơ lửng.
Nó chói đến nỗi
tôi gần như không mở nổi mắt.
Thế rồi có… hai…
ờ, tôi chẳng biết phải gọi họ là gì nữa,
hai nhân vật từ đó bước ra.
Cả hai đều có đôi tay dài ngoằng
và đôi chân dài ngoằng.
Nhưng họ chả có nét đặc trưng nào.
Theo lời mẹ là họ tỏ ra hơi bồn chồn.
Mẹ hét lên: "Hai người muốn gì?" Chúng tôi nuôi gà ở cách đó không xa
nên tôi nghĩ mẹ lo cho đàn gà hơn bất cứ thứ gì khác.
Và tôi vừa dứt lời
thì hơi nóng từ cái đĩa bay phả vào người tôi.
Xong cái đĩa bay đó vọt lên nhanh khủng khiếp,
nhưng không rõ đấy có phải chỉ là một cơn ác mộng,
không rõ có phải chỉ là tôi tưởng tượng?
Một, hai hôm sau gì đó thì bố tôi về.
Mẹ đã kể cho bố nghe.
Xong bố tôi viết thư kể lại cho tôi.
Tôi nghĩ chuyện đó quá lố bịch. Tôi tự nhủ: "Họ điên hết rồi!"
Bạn hiểu chứ, nghe như đám học sinh lẫn mẹ tôi điên cả rồi!
Lúc tôi về,
bố tôi bảo: "Không rõ đấy là cái gì nhưng nó có để lại vết".
Tôi mới đáp: "Ta đi xem đi ạ". Xong chúng tôi cùng đi lên cánh đồng
và ở dưới đất có một cái vết.
Cỏ trông như đã bị đốt, và có một vệt lằn.
Thật sự là vệt lằn đó, chứ không phải gì khác,
cho thấy có gì đã đáp xuống đó thật.
Hồi mới điều tra mấy chuyện đó, tôi viết thư cho Bộ Quốc phòng
và đến gặp một vài người để phỏng vấn họ.
Sau đó thì có đạo luật Tự do Thông tin.
Chúng tôi lấy được hẳn thông tin từ chính phủ.
Chúng tôi lấy được những hồ sơ từ trước đó 20, 30, 40 năm, chưa từng được xem.
Và trong đó có những vụ việc ở Tây Wales.
KHÁCH SẠN HAVEN FORT
Rose Granville đã viết thư cho Nghị sĩ Quốc hội ở địa phương bà ấy,
Nicholas Edwards.
"Chuyện này đã khiến tôi bị kích động, lo lắng vô cùng,
và không mong sẽ có một vụ bắt gặp nữa chút nào". Tôi thích câu này lắm.
Nicholas Edwards đã gửi thư này cho bộ trưởng quốc phòng,
người đó đã liên lạc với RAF Brawdy và nói chuyện với sĩ quan quan hệ cộng đồng.
Tôi đã đến đó nói chuyện với bà ấy.
Tiếc là tôi không tìm được bằng chứng, vật chứng nào là có thứ đáp xuống đó.
Sau đó thì tôi, như mọi khi,
chuyển báo cáo đó lên cho Bộ Quốc phòng.
"Tôi không đưa ra được lời giải thích nào ngoài những gì đã nêu.
Nhưng nếu có một UFO đến RAF Brawdy,
chúng tôi sẽ tính phí hạ cánh như thường và báo cho các vị ngay".
Họ phản hồi là họ chẳng biết gì cả
và họ yêu cầu chúng tôi không nhắc đến chuyện đó.
Họ không muốn chuyện đó làm mọi người sợ.
Ông có thực sự nói được là người ta đang không bị lừa,
không bị bịp, ở khu vực này không?
Tôi hoàn toàn chắc chắn
là không con người nào mô phỏng được sự kích động cực độ,
nỗi sợ hãi tột độ
mà một số người ở đây đã trải qua và đã thể hiện.
TRANG TRẠI COOMBS
PHẦN BA TRANG TRẠI
THÁNG TƯ - THÁNG NĂM NĂM 1977
Tôi trải qua câu chuyện của tôi cũng vào tầm này, buổi tối.
Từ đó đến giờ vẫn vậy.
GIA ĐÌNH COOMBS
Mọi thứ bây giờ gần như vẫn y hệt.
Xuống kia chút nữa thôi là đến chỗ tôi gặp chuyện.
Lúc chuyện đó xảy ra, tôi đang xuống đây một mình.
Nếu bạn nhìn sang bên kia, khoảng đồng có con dốc lớn đằng sau ấy,
luồng sáng đến từ đỉnh chỗ đó.
Và tôi thấy trong luồng sáng đó là một cái đĩa bay lộn ngược.
Xong dưới kia chút nữa, tôi nghe tiếng hàng rào chuyển động.
Xong tất cả yên ắng hẳn, rồi thứ đó bước từ chỗ hàng rào ra.
Nó đứng ở đoạn này, lúc bước từ rào ra. Tôi thì đứng cạnh cổng kia.
Nó cao phải hơn 2m1.
Nó mặc một bộ đồ màu bạc và đeo kính mô-tô.
Trên mặt nó chỉ có thế. Tối om.
Tôi nghĩ: "Chúa ơi, cái gì kia? Cái gì…"
Tôi nghĩ: "Đấy đâu phải người. Đấy không thể là người được".
Nó bắt đầu đi về phía tôi. Tôi nghĩ: "Không, không thể thế này được!"
Tôi đi lùi về làn đường đằng kia.
Chắc bạn tưởng tượng được, tôi đã khá sợ.
Tôi đứng lại đây.
Nó vẫn cứ đi về phía tôi.
Tôi bèn bỏ chạy. Tôi chạy về chỗ cái cột điện tín kia.
Bạn cứ hình dung là tôi đang chạy.
Tôi đến chỗ này thì có gì đó bảo tôi:
"Dừng và quay lại rồi nhìn đi". Thế là tôi dừng, xong tôi quay lại,
và nó đang đứng ở khoảng đất trống kia,
ngay giữa đường, nhìn tôi chằm chằm.
Không thể tin nổi. Tôi nghĩ: "Không, mình chuồn đây.
Mình không ở lại đây đâu". Thế là tôi chạy như bay về. Nó thật sự làm tôi hết hồn.
Hôm sau bố tôi xuống đây nhìn,
xem xem quanh đây còn gì nữa không.
Và hồi đấy thì hai bên rìa đường này đầy bùn ẩm.
Và lúc bố tôi xuống đây, bố có thấy một dấu chân khổng lồ,
nó quá to so với dấu chân của một người bình thường.
Bố thấy một dấu chân to tầm này.
Sau đấy thì cô Pauline tôi liên lạc với tôi.
Cô chỉ hỏi: "Cô hỏi này, cháu đã thấy gì?" Tôi tả lại cho cô đúng thứ tôi thấy.
Xong cô hỏi: "Nhưng cháu ổn đấy chứ?" Tôi đáp: "Vâng, cháu ổn".
Xong đâu như độ ba, bốn tuần sau đó,
khoảng đấy,
thì cô cũng thấy gần như đúng thứ tôi đã thấy.
Khi bạn là gia đình nông dân bình thường mà tin đã thấy tàu vũ trụ
và sinh vật hành tinh khác,
làm sao để bạn khiến bạn bè, hàng xóm và thế giới nói chung tin
là không phải bạn mất trí rồi?
Đấy là vấn đề thường trực mà Billy và Pauline Coombs đối mặt
từ lúc thành tâm điểm
của vụ trông thấy UFO vào loại nổi tiếng nhất hai năm trước.
Tất cả bắt đầu từ một chuyến xe.
Pauline Coombs đang lái xe về trang trại.
Hình như trên xe còn ba người con bà ấy.
Và anh con út, Kieran, đã thấy thứ trông như một vật thể hình quả bóng bầu dục
đang bám theo họ dọc con đường đất này.
Việc đó ngày càng làm họ thấy bất an. Xe họ chết máy.
Lần đầu gặp chuyện đó, tôi đã nghĩ là tôi đang tưởng tượng thôi.
Nhưng có quá nhiều chuyện xảy ra ở đây…
DÌ CỦA MARK
…nên tôi đã tin chắc nó đang xảy ra.
Billy Coombs chăn gia súc.
Ông ấy phải trông đâu như khoảng 120 con bò sữa.
Một đêm nọ, ông ấy đã cài then và khóa chặt cổng.
Nhưng xong ông ấy đại khái là quên gì đó nên quay lại nhà.
Lúc đó chắc cỡ 11 giờ đêm.
Xong hàng xóm ông ấy ở một trang trại khác gọi ông ấy,
cách đó tầm gần hai cây rưỡi, hỏi: "Sao bò nhà anh ở sân nhà tôi hết thế?"
Ông ấy chả giải thích được, vì sao chúng đi từ chỗ này qua chỗ khác thế được?
Một trăm hai mươi con bò của anh đã dịch chuyển từ đồng này sang đồng khác?
Trang trại khác.
Đấy chính là kiểu trò phù phép
mà thần tiên Wales hay chơi. Những trò kiểu đó.
Sau đó thì người mặc đồ màu bạc xuất hiện,
đấy là trải nghiệm đáng sợ nhất.
Lúc đó là mười giờ, thứ Năm.
Tôi đi pha một tách trà để xem phim khuya.
Họ đang ngồi xem tivi
thì thấy cạnh cửa sổ có cái gì đó màu bạc.
Tôi chưa thấy gì to thế. Tôi đứng dậy… Tôi chả tin nổi vào mắt.
Tôi đứng dậy, ra chỗ cửa sổ, nhìn lên.
Nó đứng cao hơn cửa sổ. Cao ít nhất hơn 2m4. Ít nhất ấy.
Thứ đó quá cao nên họ không thấy mặt nó.
Và lúc cô Pauline lên nhà đánh thức hai con gái,
đầu thứ đó ở ngay dưới cửa sổ phòng ngủ.
Cô ấy thấy nó không hề có đường nét khuôn mặt gì cả.
Y hệt thứ tôi đã thấy.
Cảnh sát đã được gọi đến đêm xảy ra vụ việc ở trang trại nhà Coombs.
Hạ sĩ Ernie thuộc Cảnh sát Dyfed đã nghe điện.
Chắc trong tất cả những vụ việc suốt 26 năm tôi trong ngành,
tôi chưa gặp gia đình nào tỏ ra sợ hãi như họ.
Một lần khác, bạn biết đấy, khá khuya rồi, tầm hai giờ sáng,
chúng tôi nghe tiếng chuông cửa.
Mà chúng tôi không thấy ai đến gần khách sạn, chạy vào lối đánh xe,
cả đi xe lẫn đi bộ.
Tôi bèn ra cửa và thấy hai người.
Họ trông như anh em sinh đôi.
Tóc họ vuốt ngược,
nhìn như da bóng.
Nhưng cái tôi thấy khá đáng chú ý là nước da của họ.
Mẹ cô có nhà không?
Mặt họ chẳng có nếp nhăn hay vết gì,
cứ như họ đúc từ sáp vậy.
Họ chỉ bảo mẹ: "Chúng tôi muốn quay lại
để nói chuyện kỹ hơn với bà,
nhưng chúng tôi có hẹn ở Croesgoch rồi".
Tôi thấy hơi lo
vì, ý tôi là, trông họ lạ quá!
Họ đi về phía phương tiện của họ.
Biến mất.
Họ bốc hơi luôn.
Và cũng lúc đó
thì họ ghé qua trang trại của Pauline,
lạ lắm.
Bà ấy bảo gần như đúng lúc họ đang ở chỗ chúng tôi
thì họ cũng đang ở đó!
Vụ việc thứ hai xảy ra lúc chiều tối.
Mẹ con tôi đang ngồi trong nhà hàng
thì thấy trên trời có cái gì đó.
Thoạt nhìn thì nó trông như một cái đĩa bạc.
Rồi dường như nó phát sáng,
một thứ ánh sáng màu cam.
Đến lần đấy thì tôi phải gọi cho cô Coombs
để chứng minh là tôi đang không tưởng tượng.
Và cô ấy bảo: "Ừ, chúng tôi cũng đang thấy đây.
Bố mẹ tôi và cả mấy đứa con tôi đều đang thấy".
Chỗ chúng tôi thì thấy có vẻ nó đang đi xuống biển.
Nhưng nhà Coombs thì nhìn nó
và nói là nó đi đến Stack Rocks,
một hòn đảo.
Lý do mà Stack Rocks đã có được sự huyền bí này
là vì nó nằm cách đều mọi địa điểm mấu chốt.
Nên dĩ nhiên, họ đều thấy được nó từ nhà của họ, từ các góc khác nhau.
Cô ấy nói là nhìn từ hướng nhà cô ấy
thì khối đá đó đã mở ra như một cánh cửa,
xong họ biến mất.
Chuyện đó không hề mới.
Nhật ký trên nhiều tàu từng có thông tin là các UFO trồi lên từ dưới nước,
bay lơ lửng cạnh tàu, rồi phóng đi mất từ tận những năm 1800.
Chuyện đó đã… chuyện đó diễn ra từ lâu rồi.
Khía cạnh biển của hiện tượng trên không không xác định, hay UFO, rất đáng chú ý.
Ở chỗ chúng rất hay có liên hệ với nước.
Người ta rất hay thấy chúng đi từ dưới nước lên, thấy chúng đi xuống nước,
đôi khi là thấy chúng ở dưới nước.
Tức giờ ta đã biết là rất dễ có các hành tinh khác.
Trên thực tế là các hành tinh nằm trong vùng ở được,
tức là khu vực
có thể có nước lỏng trên bề mặt. Những hành tinh như thế tương đối phổ biến.
Cỡ năm ngôi sao thì một ngôi sao có một hành tinh ở vùng ở được,
thật sự khá đáng chú ý, bạn nghĩ mà xem.
Đại dương là nơi rất phù hợp để sống,
nhất là nếu bạn đi từ hành tinh này sang hành tinh khác.
Khí quyển không ổn định lắm về mặt nhiệt độ.
Nên nếu bạn đến Sao Kim, bạn sẽ phải đối mặt với nền nhiệt hơn 426 độ C
và áp suất khí quyển gấp 100 lần Trái Đất. Còn nếu bạn tới Sao Hỏa,
bạn sẽ phải đối mặt với đâu đó khoảng hơn âm 37 độ C
cùng áp suất khí quyển bằng 0,01 lần Trái Đất.
Sống trên bề mặt có khí quyển thực sự là khá tồi tệ.
Bạn mà sống dưới đại dương,
nhiệt độ sẽ luôn nằm trong phạm vi có nước lỏng,
tức không phải một phạm vi quá lớn.
Và những điểm khác biệt thực sự duy nhất
khi đi từ đại dương ở hành tinh này đến đại dương ở hành tinh khác
là những dấu vết hóa học trôi nổi dưới đại dương.
Sẽ rất đơn giản nếu chỉ loanh quanh dưới đại dương.
Sẽ chẳng khác là bao so với nước dưới đại dương ở một nơi khác,
một hành tinh khác.
Người ta nghĩ là nếu đang có những thực thể ghé thăm ta từ nơi khác,
họ hẳn phải có căn cứ ở đâu đó, cách nơi ta không quen thuộc
nhiều cây số. Thế thì đâu là nơi hiển nhiên? Dưới đại dương.
Stack Rocks có vẻ hợp lý với giả thiết đó.
Và tôi nghĩ việc đó lại có thể quy về thần thoại Celtic.
Những hòn đảo ngoài khơi được xem như những hòn đảo kỳ diệu,
nên đó là nơi thần tiên thường sống. Thực tế là các vị thánh Celtic đã tới đó
và sống biệt lập để họ tiếp xúc được với thế lực siêu nhiên.
Cháu nói là cháu còn thấy một người nhỉ? Cháu thấy rõ không?
Cháu không thấy mặt nó vì nó ở xa quá.
Hình như không chỉ mỗi tôi kể thế. Tôi không nhớ rõ.
CỰU HỌC SINH
Có người đã lại gần nó, chếch bên phải nó.
"Cháu thấy một người đàn ông bước ra từ một cánh cửa.
Nó có tai nhọn và đội một cái mũ lông". Một trong những người không có mặt đó đây.
Hình như có hai, ba người gì đó nói là đã thấy người đi trên tàu.
Tôi thì không thấy những người đi trên tàu.
Tôi không xác minh được là có ai thấy thật không
hay đấy chỉ là óc tưởng tượng của trẻ con,
nhưng việc đó đem tới một chiều sâu hoàn toàn mới.
Vì nếu họ đã thấy người đi trên tàu thật
thì chuyện đã xảy ra ở đây hôm đó nghiêm trọng hơn những gì tất cả chúng ta tưởng.
BÍ ẨN NGƯỜI VŨ TRỤ Ở TAM GIÁC KINH DỊ
Một hôm tôi về và bảo: "Bọn anh tiến thêm một bước rồi, không điều tra UFO nữa.
Giờ bọn anh điều tra người vũ trụ". Vợ tôi: "Ông ta trông sao?"
Tôi đáp: "Nghe nói là, ông hoặc bà đó, vì bọn anh không rõ,
mặc một bộ đồ vũ trụ màu bạc.
Đeo kính mô-tô tối màu, ở chỗ ta hình dung là có mắt ấy".
Bà ấy đáp: "Vậy em thấy rồi". Tôi nghĩ: "Ngạc nhiên chưa".
"Không. Em thấy rồi thật, nhưng là ở cửa kính một tiệm ở Haverfordwest".
Tôi liền đến đó xem, và đó là một bộ đồ chữa cháy.
Vì ở Milford Haven có một nhà máy lọc dầu lớn
nên họ có thiết bị chuyên dụng, bao gồm những bộ đồ đó,
để họ có thể cứu hỏa trong nhiệt độ cực cao.
Và tôi nhớ là nhiều năm sau sự kiện đó,
có một người ở địa phương thú nhận là đã chơi khăm,
mặc một trong mấy bộ đồ đó đi lang thang.
Cá nhân tôi nghe xong rất thất vọng vì việc đó làm mọi thứ còn rối rắm hơn.
Vụ tay chơi khăm chả lý giải mọi vụ trông thấy người vũ trụ
vì vụ chơi khăm đó xảy ra sau các vụ trông thấy.
Rất có thể ông ta đã có thêm động cơ để làm vậy
sau một vài trải nghiệm có thực.
Có lúc ông ta đã phải chui vào bụi rậm
vì có một cô ra mở cửa và chĩa thứ ông ta nghĩ là một khẩu súng.
Điều đáng tò mò là nghĩ xem nhà Coombs khờ khạo hay đã nhầm lẫn.
Vấn đề chưa có lời giải của họ là chưa ai chứng minh hoặc bác bỏ được
những vụ trông thấy UFO hẳn là thuộc số đáng chú ý nhất từng được báo cáo.
Ngày càng nhiều người cho biết họ thấy những thứ khoa học không lý giải được.
Không chỉ ở đây.
Còn một số địa điểm quanh hạt này
cũng xảy ra chuyện tương tự.
Bộ Quốc phòng,
tôi nhớ là họ đã nhận tin báo của đâu đó khoảng 450 vụ việc khác nhau.
Tôi đã lần theo và phỏng vấn hẳn một vài người đang làm ở đó bấy giờ.
Có vài người bảo: "Có khi đang có chuyện gì đấy thật".
Nhưng 450 vụ trông thấy ư?
Ta đơn giản là không có đủ người để cử tới điều tra hết ngần ấy vụ.
Tôi tự dưng nhìn ra thì thấy có gì đó trên trời.
Nó là một vật thể hình mái vòm.
- Phát ra ánh sáng màu kem nhạt. - Thế cô đang mong đợi hành động kiểu gì?
Tôi đang mong là chính phủ sẽ vào cuộc,
giới khoa học sẽ vào cuộc để giúp chúng tôi hiểu những thứ đó là gì.
Những người theo dõi bầu trời này tìm kiếm một thứ. Một đĩa bay nữa
để cho vào danh sách vụ khẳng định thấy ngày một dài ở nông thôn Pembrokeshire.
Bước vào năm 1978, áp lực dồn lên Bộ Quốc phòng là rất lớn
vì số các vụ trông thấy tăng, báo chí đang ngày một quan tâm.
Trong số các vụ việc đã được báo về thì theo tôi được biết,
chả lý giải được vụ nào trong số đó
bằng các hoạt động ở RAF Brawdy hoặc ở Wales nói chung,
bằng các máy bay do các phi công quân sự hoặc dân sự lái.
Các em đều sẽ nói thật lòng
là các em nghĩ những thứ các em đã thấy, tạm dùng từ, thuộc về thế giới khác chứ?
- Vâng. - Vâng.
Ừ.
Mấy người bảo: "Chúng bịa đấy. Chúng bịa ra để được chú ý thôi".
Mới mười tuổi thì thèm được chú ý làm gì?
Nhưng chúng đã thấy một UFO thật ư?
Hay đây là thứ chúng đã thấy?
Chúng tôi đã bị nhiều người chế giễu. Mà đang tuổi lớn,
bạn đâu muốn người ta nghĩ bạn điên.
Họ sẽ coi bạn chẳng ra gì vì bạn đã thấy mấy người lùn màu xanh.
Mẹ tôi không thật sự muốn quá nhiều người
biết mẹ đã thấy gì
vì câu chuyện người đàn bà da trắng nọ.
Tôi nói thật, đa phần người ta đã sợ
cái suy nghĩ là ở đó có thể có ma rồi.
Một câu chuyện về một thứ gì đó huyền bí khác nữa
sẽ chỉ làm tình hình tệ hơn thôi!
Nhiều người bảo: "Cô làm thế để có khách chứ gì!"
Nhưng không, không phải thế.
Một khách sạn mới mở gần Milford Haven hồi đó
còn bắt đầu tổ chức cuối tuần UFO!
Họ sẽ đưa người ta
một bình súp và mấy cái bánh kẹp
rồi trời ạ, có khi đẩy họ đi lang thang hơn sáu cây số.
Tôi kể với hiệu trưởng. Thầy ấy hỏi: "Em chắc em không nhìn nhầm chứ?"
Tôi đáp: "Vâng. Em không nhìn nhầm đâu! Không đâu ạ".
Và tôi bảo: "Em cũng không ngu, không hề". Tôi bảo: "Em thấy đúng cái em thấy".
Thứ đó leo lên hàng rào
rồi nó nhảy qua cái cổng này.
Cháu thấy việc đấy hơi khó hiểu.
Chẳng ai nhảy qua được cái cổng kia cả.
"Người vũ trụ ở tam giác kinh dị".
"Một nhân vật to lớn đáng sợ mặc bộ đồ màu bạc phát sáng
chặn cửa sổ ở một ngôi nhà trang trại hẻo lánh".
Tôi đã cho cô Pauline của tôi xem mấy mẩu báo cắt ra này.
Cô bảo: "Thôi. Đừng nhắc lại. Kệ nó ở đấy đi".
Tôi bảo: "Thỉnh thoảng ta phải nói lại chứ". Cô bảo: "Không.
Mẹ con cô không nói lại chuyện đấy bao giờ".
Nó có hình điếu xì gà rõ lắm, trên nóc có mái vòm.
Cái tôi không thích là sự chú ý mà chuyện đó đã đem đến.
Bốn năm đầu tiên tôi học cấp hai
kinh khủng lắm.
Cơ thể tôi bị tấn công gần như hàng ngày.
Thật mà!
Đa số lần là chúng muốn tôi nói tôi không thấy UFO.
Chúng chỉ muốn tôi bảo tôi đã nói dối.
Nhưng tôi không nói thế được.
Tôi không quay lưng với nguyên tắc của tôi và bảo đã nói dối khi không phải được.
Còn có vài em nhỏ ở trường quay
nói là chính các em đã trải qua các vụ bắt gặp UFO.
Năm 1978, tôi lên một chương trình truyền hình tên là Magpie.
Đó là David, David, Philip, và Shaun ngồi dưới này. Rồi…
Bạn mà xem đoạn ghi hình tôi lên Magpie và nhìn kỹ,
bạn sẽ thấy tôi bị bầm một mắt.
Bọn em đã nhìn nó khoảng năm, sáu giây gì đó,
xong bọn em chạy trối chết. Bọn em sợ quá.
Bạn biết đấy, tôi nếm cú đó vì được lên tivi.
"Để xem họ trang điểm che đi kiểu gì".
Vì chuyện đó mà tôi bị bắt nạt và gây sự, nên tôi nghĩ: "Mình phải lên tiếng thôi".
Vì có những người khác cũng đang bị như tôi
dù chỉ làm một việc là báo lại thứ họ đã thấy.
Tôi nghĩ đấy là việc phải làm.
Em đã thấy một cái cửa,
xong tự dưng, một thứ có vẻ là người bước ra.
Tôi không thấy xấu hổ hay mất mặt khi nói 45 năm trước, tôi đã thấy một thứ
tôi không lý giải được. Đến giờ tôi vẫn chịu.
Sau quá trình nghiên cứu,
tôi có thể đảm bảo chắc chắn với bạn một điều,
đấy là nếu công chúng biết chính xác ý nghĩa của việc các UFO hiện diện
thì đúng nghĩa là họ sẽ chạy thục mạng.
Randall Pugh nghe nói là mẹ tôi đã trải qua một vụ trông thấy
nên ông ấy đã đến gặp chúng tôi.
Và ông ấy khuyên là mẹ nên lên tiếng để người ta biết.
Một mặt là để khẳng định thứ lũ trẻ đã thấy.
Nhiều người đang dùng đủ thứ từ để sỉ nhục lũ trẻ.
Nên giờ tôi phải lên tiếng nói là:
"Chúng chắc chắn có thật.
Những gì lũ trẻ thấy, tôi cũng đã thấy".
- Các nhân vật đó trông như thế nào? - À, họ cao lắm. Tay họ dài khác thường.
Chân họ dài khác thường.
Và, nhìn chung, trông họ như đang mặc bộ áo liền quần ấy.
Bộ áo liền quần sáng bóng.
Và, ông biết đấy, đầu họ hơi nhọn.
Có cái gì nhọn nhọn trên đầu họ ấy. Và chắc chắn là họ không có mặt.
Họ là người không có mặt. Họ không có mắt, mồm,
thậm chí chẳng có lỗ hay khuy hay gì cả! Chắc chắn đấy. Nó đã ở đây.
Ta không thể biết nó là gì, nhưng nó có thật.
Có đúng đây là một vụ cuồng loạn hàng loạt
hay là trong tưởng tượng có phần là thực?
Những người sống quanh Broad Haven sẽ bảo bạn chuyện họ trải qua rất thật.
Ý nghĩa của câu chuyện này là sự nhìn nhận lại về môi trường.
Người ta từng tin đủ thứ kỳ quái.
Thời hiện đại, ta không còn tin là có những kiểu sinh vật đó.
Nhưng những thứ kỳ quái thì vẫn còn.
Rõ ràng là có một thứ gì đó.
Dù nó vốn có trong khung cảnh hay trong suy nghĩ của người ta
thì họ cũng đều có trải nghiệm kỳ quái đó,
nhưng họ đã thể hiện chúng theo văn hóa đại chúng ở thời họ.
Dù là siêu nhiên hay tự nhiên
thì cũng đúng nghĩa là đã có một chuyện gì đó khiến đời họ khác đi.
Và với tôi, bản thân điều đó đã quan trọng rồi.
Vụ trông thấy UFO đã tác động lớn đến tôi.
Tôi chưa từng định kiến về bất cứ gì liên quan đến chủng tộc, giới tính…
Và tất cả là bắt nguồn từ
chuyến ghé thăm mà chúng tôi trải qua ở trường đó.
Vì nếu bạn chấp nhận được khả năng
có thể có người ngoài hành tinh đến hành tinh này thăm ta
thì cái gì bạn cũng chấp nhận được.
Hồi tôi thuyết trình lần đầu,
bài thuyết trình khoa học đầu về hiện tượng trên không không xác định,
và đang thảo luận về đặc điểm bay của chúng,
tốc độ và gia tốc của chúng, một đồng nghiệp của tôi đã hỏi tôi:
"Anh làm việc này làm gì? Anh nghiên cứu thứ này làm gì?
Sao anh lại tự đẩy anh vào cảnh này?"
Tôi đã do dự trước khi vào lĩnh vực này vì quanh nó có một sự kỳ thị rất lớn.
Bạn nhắc đến UFO là tất cả sẽ khúc khích
và chẳng ai để tâm lắm.
Nhưng giờ thì nhìn đi.
Ta đã hoàn tất những giai đoạn đầu tiên trong công cuộc thám hiểm hệ mặt trời.
Ta đã ghé thăm mọi thiên thể lớn.
Ta đang di chuyển đến thiên thể bên ngoài Vành đai Kuiper
và ta đang có người máy hoạt động trên Sao Hỏa.
Thế mà sau ngần ấy việc, ta vẫn còn có cái suy nghĩ
là người ngoài hành tinh không thể nào ghé thăm ta được.
Có gì là không thể đâu. Tôi còn nghĩ là khá có thể ấy chứ.
Đó có thể sẽ là phát hiện vào loại quan trọng nhất lịch sử nhân loại.
Sao ta né tránh nó được nhỉ?
Gần như ta lại nghĩ ta là cái rốn của vũ trụ.
Ta phải liên tục học lại bài học đó, rằng con người không phải cái rốn của vũ trụ.
Khi ta đã có đủ nhóm khoa học tiến hành thu thập dữ liệu,
ra giả thiết, suy nghĩ nghiêm túc về vấn đề này
thì tôi nghĩ chả mất lâu đâu.
Tôi nghĩ sẽ lý giải được thôi và sẽ lý giải được khá nhanh.
Và tôi nghĩ thật sự sẽ chỉ mất một thập kỷ để lý giải thôi.
Tôi nghĩ tất cả sẽ thay đổi. Ừ.
Biên dịch: Dzung Nguyen