MABABANGGIT ANG GIYERA, MENTAL HEALTH AT PAGPAPAKAMATAY NA MAAARING MAKABAHALA.
MAAARING PUMUNTA SA WWW.WANNATALKABOUTIT.COM
INVICTUS: PANG-URI
1. DI MASAKOP, DI MALUPIG 2. DI MADAIG, DI MAHAMON, DI MATALO
Sige, Gabriel!
Kaya natin 'to. Magsaya lang.
-Isa, dalawa, tatlo! -UK!
INIIMBITAHANG MAGTAGISAN SA INVICTUS GAMES ANG MGA BETERANONG
SUGATAN, NASAKTAN AT MAY SAKIT
LAYUNING MAKATULONG SA PAGGALING AT REHABILITASYON NILA
Kailangang ipaalala sa mundo ang kapangyarihan ng espiritu ng tao.
-Handa na kayong lahat? -Oo naman!
Ang kakayahang maghilom at ang lakas ng katatagang
nagbibigay-daan para gumaling at maging mas malakas tayo.
Anuman ang dala n'yo, anuman ang kabigatan n'yo,
dito sa Invictus Games ninyo mapagtatantong
ito ang tuntungang magdadala sa inyo sa susunod na antas.
-Magsaya lang, wag malunod. -Oo. Magsaya lang, wag malunod.
Grabe! Walang pressure.
Para maging ang pinakamagaling na bersyon ng sarili n'yo.
Ang bersyon ng sarili n'yong na-miss n'yo.
Na na-miss ng asawa n'yo.
Na na-miss ng mga anak n'yo.
Kapag kausap ko ang anak kong si Archie sa gusto niyang maging paglaki niya,
may mga araw na astronaut, sa ibang mga araw, piloto.
Pero ang ipinapaalala ko sa kanya, anumang gusto niyang maging,
ang karakter niya ang pinakamahalaga.
At wala na kaming mas ipagmamalaki pa ng mama niya
kundi ang makitang may karakter siya ng nakikita namin ngayon dito.
Kayo.
Sobra kitang ipinagmamalaki, idol.
SINUBAYBAYAN NAMIN ANG COMPETITORS MULA SA ANIM NA BANSA
SA PAGHAHANDA NILA PARA SA 2022 INVICTUS GAMES
Tandaan mong huminga.
Hindi… Ay! Hindi "hindi" kaya, oo.
Sobrang bilis kong magsalita. Sabi mo, "Ano'ng sinabi mo?"
Nalulungkot na 'ko. Dapat tumigil na tayo. Oo.
Sabi ko na itatanong 'to.
Halikayo. Welcome.
-Hello, pare. -Kumusta ka?
-Mabuti. Ikaw? Kumusta? -Ayos lang. Welcome.
-Mabuti. Salamat. -May backpack at lahat na.
-Magandang lugar 'to. -Mag-hike tayo?
-Gawin na natin. -Oo, handa na. Siyempre.
Sakay tayo.
-Sa harap. -Ano?
-Mabilis ang usapan. -Patas.
-Ang batas ng nasa harap… -Ginalang ko ang batas.
-Hindi ako humingi ng reload. -Ng reload? Ano?
-Puwede kang mag-reload. -Puwede ba?
-Baka isipin mong palpak akong navigator. -Talaga?
Ako lang ang di opisyal. Maaasahan mo 'ko sa mapa.
-Ano'ng parisukat at ***** ng opisyal? -Mapa.
-Heto na tayo. -Ano'ng pangalan mo?
Ako si Harry.
-Ano'ng trabaho mo, Harry? -Trabaho ko?
Sa karaniwang araw, tatay ako ng dalawang batang wala pang tatlong taong gulang.
May dalawa 'kong aso.
Asawa ako. Ako ang founding patron ng Invictus Games Foundation.
Maraming papel na ginagampanan
pero naniniwala akong para sa Invictus ang araw na 'to.
-Magandang araw para maglakad. -Pare.
Ang ganda niyan, di ba?
-Mga ubasan? Ano 'yon? -Oo.
'Yon… Mababang halaman 'yon.
Dati ko pa minamaliit ang sarili ko bilang ama,
na hindi ko kayang nasa militar habang may mga anak.
At ginawa n'yo pareho, tama? Nasa militar ka pa rin?
-Kakaalis ko lang. -Kakaalis mo lang?
Buntis si Lucy no'ng nabaril ako. Galing ako sa Iraq.
Nabuntis si Lucy no'ng summer. Nasa Afghanistan ako no'ng September.
Isa sa mga nawala sa amin,
buntis ang asawa niya sa anak niyang si George.
Binatilyo na siya ngayon, 12 years old.
Oo, maraming ganyang mga kuwento.
Mga namatay do'n at di nakilala ang mga anak nila.
Di ang indibidwal ang sumasali. Ang buong pamilya.
Oo.
Matapos akong mabaril, masama ang kalagayan ko.
Dumaan sa katawan ko ang buong bala,
tumama sa tadyang ko sa likod, sa tadyang sa harap,
nagpagulong-gulong na parang bola bago tumigil sa kanang baga ko.
At tumigil akong huminga.
At dalawang beses akong tumigil huminga.
Si David Wiseman, ang captain ng UK Invictus team.
Naging nakatatakot na mga taon para sa kanya.
Magandang simula ni Wiseman.
No'ng sundalo ako, 'yon ang pinakamahalaga sa 'kin.
Tapos, no'ng nasugatan ako,
ano na'ng pagkakakilanlan mo?
Dumating si David Wiseman para manalo ng ginto para sa United Kingdom.
Kinuha ng Estonia ang silver.
Napakagandang pagdiriwang ni David Wiseman.
Hinawakan niya ang pader, tumingala at sinusuntok ang hangin.
Invictus ang pinakamagandang linggo ko. Mas nagiging totoo pa 'yon.
Ang sumikat sa linggong 'yon, ang latagan kami ang red carpet.
-'Yon ang ginawa mo, di ba? -Kaya halikayo.
'Yong pinakamagandang bahagi ng Invictus. Kasama ka man do'n o hindi.
Una sa lahat, ang wheelchair rugby final no'ng 2014.
-'Yong Biyernes ng gabing 'yon? -Oo.
Puno ng emosyon ang paglalaro ng match na 'to.
Sinubukan ulit sa board at pakinggan ang ingay. Tagumpay 'to para sa UK.
Para sa 'kin, 'yong panoorin si Luke Sinnott na tumakbo nang 400 metro.
Siya lang yata ang naputulan nang dalawa na tumakbo.
Pumutok ang baril
at tumakbo na lahat kasi lahat sila may isang binti
at wala siya at sobrang bagal niyang nagsimula.
Napakalayo niya sa likod. Sumigaw ako para kay Luke. Siya lang ang Briton sa karera.
Sa pangalawang kanto, nakahabol siya. Pumantay siya.
At sa huling 100 metro, inunahan niya lang lahat
at nanalo ng ginto.
Parang di totoo pero totoo talaga. Nakikita ko ang parang
pagkakatulad, isang metapora para sa paggaling, tama?
Oo.
-Sobrang layo niya sa huli ng lahat. -Oo.
Pero patuloy lang siyang tumakbo.
Australia 2018, sa pool.
At ang final ng men's 50-meter breaststroke ISA. At malayo na sila.
Si Mark Ormrod ng UK.
Di siya dapat magkakarera pero dumating ang isa sa mga lalaki
at ibig sabihin, wala siyang kakarerahin.
-'Yon nga. -At hindi pa niya…
Di pa niya nagawa ang gano'n kalayo.
Halos hindi na kaya ni Ormrod at lumalapit na si Robinson.
Naku! Ang gandang katapusan! Si Ormrod ba? Si Robinson ba?
Si Ormrod, napakalapit! 1:45.01!
-Panalo yata si Mark. -Oo.
Akala ko magiging sports day 'yon.
-Oo. -Parang, "Magkarera ng itlog at kutsara."
Naaalala ko. Di ko makalimutan 'yon.
Pambihira! Ibang antas na sila rito.
Ibaba ang mga inumin.
Magwe-wave tayo mula sa harap hanggang sa likod. Isa, dalawa, tatlo…
Sige na!
Ngayong weekend, lalahok ang mga sugatang beterano
mula sa buong mundo sa Invictus Games sa London.
Ang torneong itinatag sa unang pagkakataon ngayong taon ni Prince Harry ng Britain.
Maganda ang simula natin sa London noong 2014.
Mas pinaganda natin sa Orlando. Mapapansin ng mundo ang Toronto.
Nakakapagpabago talaga ng buhay ang sports at nagliligtas din ng buhay.
Hindi ko na mabilang ang mga tao,
asawa, kasintahan, magulang, lolo't lola, anak
na nagsabi sa 'king, "Salamat ibinalik mo ang tatay ko."
"Salamat sa pagbabalik ng ngiti sa mukha ng asawa ko."
At ang makita ang mga karanasan nila
o ang bumuti ang mga buhay nila, sunod-sunod na epekto 'to.
Nagbibigay din sila ng inspirasyon sa iba.
Si Mark Ormrod, ang dating Royal Marines commando,
hinahanap ang pangatlo niyang medalya.
Lagi 'tong nasa isip ko bilang operasyong pang-tatlong taon.
Di ko ginusto ang pangangailangan. Kung walang pangangailangan,
walang masasaktan.
Kung may pangangailangan, laging magpapatuloy ang mga larong 'to.
BAGO ANG PANANAKOP NG RUSSIA
Sa Silangan ng Ukraine, maulap na panahon ang tinataya sa buong rehiyon…
YULIIA "TAIRA" PAIEVSKA BETERANO NG HUKBO NG UKRAINE
Ako si Yuliia Paievska.
Call sign "Taira."
Paramedic ako.
Pumirma ako ng kontrata sa Armed Forces no'ng 2014,
pero volunteer na lang ako ngayon.
Ganito ang nakaraang pitong taon ng buhay ko.
DINEDEPENSAHAN NG UKRAINE ANG SILANGANG HANGGANAN LABAN SA RUSSIA MULA PA 2014
MGA BETERANO NG SIGALOT NA ITO ANG BUMUBUO NG INVICTUS TEAM UKRAINE
Payapa ang malaking bahagi ng Ukraine
pero may mga sigalot sa Silangan.
May sniper na nagpapaputok, dapa!
Direkta kang babarilin ng pinakamagagaling na mga sniper!
-Kalokohan 'yan. -Narinig ko lang 'yon.
Napakatalino mong loko ka!
Kapain ng mga daliri kung may mga butas. Isang paraan para tingnan…
Wag kang matakot, alam ko lahat ng mayroon ka riyan…
Walang makakagulat sa 'kin!
At kung may makitang butas, lagyan agad ng tourniquet.
Sige na! Oo, ganyan nga…
'Yan ang tamang kabit na tourniquet.
MEDICAL CHECK-UP NG TEAM UKRAINE
-"Invinc? Invictus." -"Invictus." Oo.
Invictus Games.
Alam na pala ng lahat 'yon at kahapon ko lang nalaman.
Magandang umaga!
Hello. Kumusta ka? Alam ko kung ga'no katagal ang cardiogram. Papasok na 'ko.
Ano'ng pinalalaki mo rito? Nasa'n ang depilation mo?
At balot ka ng mga hickey.
Sabihin mo sa asawa mo, di ako 'yon.
Sige.
-Kailangan mo ng tulong? -Hindi…
Ayos? Mabuti.
Ikaw pala ang unang babae ngayong araw.
-Magpapakabait ako. -Huhubarin lahat.
Oo, naiintindihan ko. Teka.
Pitong taon sa harap ng labanan, may titanium joints sa mga binti ko…
Sumasakit ang likod ko at matagal na 'kong may ganitong mga trauma.
Una kong narinig ang tungkol sa Invictus sa ospital pagkatapos ng isang operasyon.
'Yon lang.
Ano 'yon?
May kung ano…
Kung sabihin nilang ulitin mo, uulitin natin. Maayos lahat maliban dito…
-Salamat. -Walang anuman.
-Kung anuman, uulitin natin. -Naiintindihan ko, sige.
-Nariyan lahat. -Oo, nakikita mo lahat.
No'ng suriin ako sa ospital,
nakitang mayro'n akong
ano…
batay sa mga resulta ng ultrasound,
dalawang beses na 'kong inatake sa puso. Malamang daw gano'n.
Ang totoo, di ko alam kung kailan nangyari ang mga 'yon.
DAHIL SA MGA KONDISYONG MEDIKAL,
NAPILITAN SI TAIRA NA PAG-ISIPAN ANG PAGIGING VOLUNTEER PARAMEDIC NIYA
Kasalukuyang nagre-record.
Hi, Jay. Pumapasok pa lang kami.
-Ano… Dinig ako o…? -Malakas at malinaw.
Isa ito sa mga serye ng tawag sa lahat ng mga bansa
para pumunta sa kinaroroonan mo.
-Tumigil ang pagre-record. -Magaling.
Kalalabas pa lang nito.
-Hi, Oksana. Kumusta? -Hi, Richard. Ayos kami.
-Kumusta ka? -Mabuti, salamat. Ayos na.
Ako si Oksana Horbach, ang team manager ng Invictus Games ng team ng Ukraine.
Magsimula siguro tayo sa overview ng COVID.
Sa pananaw namin, handa na tayo at kaya nating kumilos.
Simula no'ng 2014 na may sigalot ng militar sa Silangang Ukraine
na gawa ng Russian Federation, di kami handang magkaroon ng mga beterano.
Wala kaming rehabilitasyong medikal, pisikal o psychological.
No'ng nabalitaan namin ang Invictus Games,
naintindihan naming siguradong kailangan namin 'to.
Magla-lockdown ang Netherlands.
May posibilidad na hindi tutuloy sa bawat event ang pamahalaan.
Pero kumpiyansa kaming matutuloy ang mga laro
malibang may ibang nakakabahalang variant na lalabas.
Tungkol sa Ukraine, napagdesisyunan na. Positibo. Pupunta kami.
Ang sarap pakinggan, Oksana. Ayos 'yan.
Pero si Prince… ang Duke ng Sussex at ang asawa niya, pupunta ba sila?
-Maaasahan naming darating siya? -Oo naman.
Lahat ng alam namin at palagi kaming nag-uusap,
nagpaplano na siya ngayon.
Hi. Kumusta?
-Ako si Tish. -Ikinagagalak ko.
Masaya akong makita ka. Kumusta?
-Matagal nating di ginawa 'to. -Alam ko.
'Yong puso ko… Parang…
Kinakabahan ako.
Masaya akong makilala ka. Nagkakilala na tayo noon, di ba?
-Ako si Zeita. Zeita Merchant. -Zeita?
-Dalawa't kalahating taon, balik na tayo. -Napakaganda.
Ayos.
Mga binibini at ginoo,
karangalan kong ipakilala ang humanitarian at environmentalist,
mental wellness advocate at beterano ng militar,
si Prince Harry, ang Duke ng Sussex.
Ngayong gabi, narito tayo para parangalan ang grupo ng mga lalaki at babaeng
ang mga buhay ay tinukoy ng paglilingkod,
layunin at, siyempre, katatagan.
Naiintindihan ng marami sa atin dito
kung bakit madalas pakiramdam ng mga sundalong mag-isa sila pagkauwi
o pagkaalis nila sa militar. Di ba gano'n din kayo?
LABING-APAT NA TAON BAGO IYON
Kaya ako pinayagang pumunta sa Afghanistan kasi sekreto 'yon.
Walang nakaalam sa sampung linggong nando'n ako.
Bukod sa British press na nagsabing, "Tatahimik kami basta may access kami."
Gawin mo ang trabaho. Pare-pareho lahat. Magkakasinghalaga ang buhay ng lahat.
Ang maupo rito, nanganganib tayo. Gano'n din sa buong Helmand,
sa buong Afghanistan. Nanganganib lahat.
Nangyari lahat 'to matapos kong umalis sa Afghanistan no'ng 2008.
Sampung linggo ako sa lupa, sa buhangin kasama ang lahat.
Inanunsyo ng British military officials na aalisin
ang prinsipe sa labanan matapos mabunyag na ipinadala siya.
'Yong bigla akong uuwi, nagalit ako.
Pero mahalaga para sa lahat ng kasama ko at sa kaligtasan nila na alisin ako.
Naapektuhan ng pag-uwing 'yon ang sarili kong karanasan ng Afghanistan.
Habang lumilipad kami, hinangin ang kurtina sa harap ko.
At ang air hospital lang ang makikita mo.
Tatlong kabataang sundalong Briton,
nakabalot lahat sa plastic at nagkapira-piraso ang mga katawan.
Nakita ko ang pinag-uusapan lang ng mga tao.
'Yon ang talagang trigger para sa
"Nakikita ko na ngayon ang tunay na presyo ng giyera."
Di lang mga indibidwal kundi ang mga pamilya nila, ang kahulugan no'n,
pa'no nabago ang mga buhay nila.
Matagal kong napagtantong sa giyera, di lang mga sundalo
o 'yong mga nasa harap ang nagbabayad nang sobrang mahal. Lahat ng tao.
Pagbaba ko sa eroplano,
galit ako kasi nangyari 'yon sa kanila, galit ako kasi di 'yon binabalita,
galit ako kasi pinauwi ako.
Pero sa puntong 'yon, hindi malinaw sa 'kin kung ano'ng dapat gawin.
Ang sinusubukan ko lang alamin, "Mayroon akong platapormang 'to.
Kakaranas ko lang nito. Ano'ng magagawa ko dito?"
Ano'ng naisip mo no'ng nakita mo sila?
Medyo mabigat sa dibdib kasi alam mong nangyayari 'yon.
Kapag nasa labanan ka, di talaga nababanggit 'yon.
Mahirap 'yon. Gusto mo silang kausapin, kumustahin sila.
Sasabihin ng karaniwang sundalong Briton,
"Ayos lang ako. Naputulan ako ng braso. Di ko rin naman gusto 'yon." Gano'n.
Pa'no natin masisigurong mas maraming nakakaalam sa nangyayari, ang realidad,
taliwas sa ilang tropa do'ng nakikipaggiyera sa ibang bansa?
Do'n nagsimula ang lahat tapos ang ideya o konsepto
o ang realidad na malaki ang puwedeng maging papel ng sports
sa rehabilitasyon ng lahat, psychological man o pisikal.
Picture pagkatapos ng basic training.
Nasa kung saan ako diyan.
TOM FOLWELL - BETERANO NG HUKBO NG BRITAIN
Picture no'ng birthday kong hawak ko ang cake ko. Nauwi 'yon sa mukha ko.
Hayan nga. Nasa mukha ko.
Kakatingin ko lang sa lahat ng pictures ko,
iniwan ko 'yong mga gusto ko ang hitsura para ipaskil, sa totoo lang.
Picture ko no'ng araw na umalis ako.
Nagpapahinga sa gabi matapos ang araw ng paghahanap.
No'ng sumali ako, nag-apply ako para sa Royal Engineers.
Naging plant operator mechanic ako.
Isang taon ako sa Iraq at tatlong buwan sa Afghanistan.
Diyan, sa kabila ng picture na 'yan, nando'n ang IED na sumabog sa 'kin.
Nakita ko ang picture, naisip ko,
"Ilagay mo 'yan." Paalala siguro 'yan. Naputol ang dalawang binti ko.
Mga pinsala sa likod ko. Sumabog sa braso ko.
Pinasukan ng pins ang pulso ko.
Dalawang buwan at kalahati yata ako sa ospital.
Tapos nag-rehab, kumuha ng prosthetics,
apat na buwang gano'n, apat na buwang pahinga.
At nando'n ako sa sumunod na
dalawang taon at kalahati.
Itinuring ko 'yong nakaraang buhay
at alaala lang 'to ng nakaraang buhay na 'yon.
Nagsimula ang bagong buhay ko. Wala nang kinalaman sa militar.
Sa pangkalahatan, araw-araw, hinahatid ko ang anak ko sa school.
-Bye po! -Sige na.
Susunduin siya sa school. Magluluto ng hapunan sa gabi.
Ang makita ang buhay ko araw-araw, wala akong nakikitang paglago.
Kumikilos, walang ginagawa.
Pagkatapos kong masabugan… madalas lang akong uminom, lumabas.
Wala sa pinakamagandang lugar.
At sinabi ng asawa kong si Tania, "Makinig ka, may kailangang magbago."
PARANG SUPERHERO SI PAPA… GINAGAWA NIYANG MASAYANG LUGAR ANG MUNDO
TRAINING CAMP NG INVICTUS TEAM NG UK
UNANG BESES NA MAGKIKITA-KITA ANG WHEELCHAIR RUGBY TEAM NG UK
Bilisan n'yo. Handa na.
-Sige! -Harangan mo siya.
-Ipasa mo! -Sumama ka kay Tom.
Mag-usap kayo. Sige na.
Sige!
Sige na. Magconcentrate kayo.
Makinig kayo. Tumigil kayo sa pagmamaneho nang ganito, ganito kayo magmaneho.
Kung wala kang sinabi at pumasok ka at hinarangan mo ang sulok na 'yon,
e di naging madaling goal sana 'yon.
Tom!
Kumanan ka!
Magandang pagpulot. Paatras, dalawang kamay.
Tumigil kayo. Magaling, guys.
Madali ang pisikal. Marami na 'kong ginawa.
Pagpuputol ng puno, pag-akyat sa oil tanks…
Pero sa pangkaisipan, hindi ko…
Hindi ako marunong magsalita sa harap ng mga tao, sa mga tao.
Di ko kayang tumayo sa harap ng maraming tao, kausapin sila.
Mapag-isa ako.
Kaya no'ng pinakiusapan ako ni Coach Jenks na maging captain,
di ko alam bakit ako iisipin ninuman, gustuhin pa 'kong maging gano'n.
Di pa 'ko naging leader sa buong buhay ko, para sa kahit ano.
Medyo kinakalawang. Darating 'yon sa maraming sessions pa natin.
Nagdududa sa sarili ang maraming tao.
Baka kailangan lang nila ng isang taong magtutulak sa kanila
para ilabas 'yon sa kanila.
'Yong pinagdaanan ni Tom, di ko alam. Pinili ko siyang captain
at sana tamang pagpili 'yon.
Tingnan natin kung ano siya kapag nahihirapan siya.
Ibang kuwento na 'yon.
Masyado na tayong natagalan para mas magsikap pa.
Sa ngayon, may isa kayong tao sa itaas at di maganda 'yon.
Di ko alam kung sa paraan kong mag-isip, pa'no ako magsasalita sa team sa final.
Pero hangga't wala pa 'ko do'n, di ko alam ang mangyayari.
Kapag pinagtulungan n'yo, isa sa likod, isa sa harap.
At dapat magsikap ang iba.
Sabi ng asawa ko, "Basta gawin mo. Ano'ng pinakamasamang mangyayari?
Sa ilang buwan masasabi mong, 'Ayaw ko nang maging captain.'"
At mula do'n, 'yong basketball team,
sa kasamaang palad, umatras ang captain namin sa personal na dahilan no'ng COVID.
Pinakiusapan ako ng coach na maging captain din ng basketball team. Kaya…
Malinaw na may nakikita sila sa 'kin. Di ko nga lang nakikita.
Iba ang kalagayan natin sa pagpunta sa The Hague kumpara dati.
Pero naging mabagal 'to kasi nariyan pa rin ang pandemya.
DALAWANG BESES NAANTALA ANG 2020 HAGUE GAMES DAHIL SA PANDEMYA
NAKA-SCHEDULE NA ANG MGA IYON SA APRIL 2022
Kung ang ilang kasaling bansa,
kung magka-COVID ang ilang competitors sa huling sandali,
masisiguro ba nating may iba silang mga atletang papalit
para masigurong malapit pa rin sa 500 hangga't maaari
para matuloy pa rin ang karamihan sa team events?
Naging mahirap ang daan papunta sa mga laro.
Patuloy naming sinusubukang palakihin ang komunidad.
At ngayon sa The Hague, magkakaroon kami ng 20 bansa.
Pero sa marami sa mga bansang 'to, libu-libong aplikante
para sa team na may 30 hanggang 80 manlalaro.
PINIPILI ANG MGA BETERANONG LALAHOK BASE SA PINAKAMAKIKINABANG SA PROSESO
KAYA NILANG MAGTAGISAN HANGGANG TATLONG MAGKAKAIBANG LARO
Mula 2014, 'yong mga may pinakamaraming sugatan sa giyera
ang pangunahing mga bansang bahagi ng Invictus.
Habang tumatagal, masuwerteng nabawasan na 'yong mga sigalot na 'yon.
Kaya sinusubukan naming paliitin ang ilang team
at bigyan ng pagkakataong sumali ang ibang mga bansa.
Hindi lahat sang-ayon sa kung ano ang makatarungang giyera
pero sa tingin ko, sasang-ayon tayong lahat sa pinsala no'n sa maraming tao.
Di naka-focus ang mga laro sa sanhi ng pinsala
kundi sa paggaling sa pinsalang 'yon
at kung paano maging bahagi ulit ng komunidad.
Salamat sa pagbibigay ng oras
para dumalo sa meeting na 'to ng orientation ng 2022 Invictus Games.
Unang beses 'to na lalahok ang Korea
kaya mag-ingat kayo sa kilos n'yo.
MAY 11 COMPETITORS ANG SOUTH KOREA NA PUPUNTA SA THE HAGUE
PARA SA KAUNA-UNAHANG INVICTUS GAMES NG BANSA
Sa lipunan ng Korea, di lumalabas sa publiko ang mga may kapansanan.
Nabubuhay sila sa loob.
Nagtatago sila.
Tuloy lang!
NA HYEONGYOON BETERANO NG HUKBO NG SOUTH KOREA
Kaya kapag lumabas ang mga may kapansanan, ang mga walang kapansanan…
namamangha sila?
Makikita mo agad 'yon sa mga mukha nila.
Nagugulat ang mga cycling coach ko ngayon kapag pinapanood nila ang mga laban namin.
Sabi nila, "Pa'no naging ganito kagagaling ang mga may kapansanan?"
Sige pa sa hamstrings! Sige pa!
Iniisip ng lipunan naming "mali" ang kapansanan
pero hindi "mali" 'yon, "iba" lang 'yon.
Sampung segundo pa!
Lima, apat, tatlo, dalawa, isa, tigil.
Sa tingin ko, di pa ga'nong nagbabago ang lipunan
pero kailangan na no'ng magbago simula sa 'kin.
Hello. Isang apple juice, please?
-May yelo? -Oo.
-Ano'ng nangyari sa mga kamay mo? -Naputol no'ng sundalo ako.
Hindi ko napansing putol! Ako na'ng magbabayad nito…
Hindi, ayos lang ako… Kaya kong bitbitin 'yan.
Kung ibababa mo, kaya kong…
-Salamat. -Enjoy!
Salamat.
Pangarap kong maging
sundalo o pulis para ingatan ang bansa.
Sa hukbo, kinuryente ako pero hindi ko maalala ang nangyari.
Sabi ng mga doktor, mas mabuting putulin ang mga kamay ko.
Di ako makapag-isip nang malinaw no'n.
'Yong magiging asawa ko ang unang dumalaw sa 'kin sa ospital.
Napakatapang niya.
Kaya masakit makitang nawalan siya ng mga pakpak.
Sinamahan ko siya para palakasin ang loob niya at aluin siya
tapos anim na taon kaming nag-date bago kami kinasal.
Pinakamagandang nangyari sa 'kin ang makilala ang asawa ko.
Sa tingin ko, pangalawa ang simulan ang sports.
Kapag tinitingnan ng mga tao ang mga may kapansanan,
naaawa, nanghihinayang o nalulungkot sila.
Kaya sasali ako sa mga larong 'to
at gusto kong panoorin kami ng lahat hindi lang dahil sa awa,
kundi para makita ang lahat ng magagawa ng mga may kapansanan.
Sana palakasin ng mga tao ang loob namin!
-Uy, boo. Nasa'n ka? -Hi.
-Nasa school po. -Nasa school ka pa?
Mahal kita!
Di mo na masabi ngayon? Bye!
-Sabi ko, "Mahal ko rin po kayo." -Hindi ko narinig. Hindi. Okay.
Mas mahal kita. Bye.
Bye po.
Ako si Gabriel George.
Medically retired Navy hospital corpsman ako.
April 1, 2008. April Fool's Day.
Naaalala kong bumili ako ng bagong motorcycle jacket, leather 'yon.
Nakakaanim na kilometro na 'ko sa major highway.
May lalaking nag-U-turn sa pulang traffic light, di ako nakita.
Nagbanggaan kami. Nagising ako matapos ang tatlong linggo.
Umabot ng 12 taon bago kami umabot sa pagputol.
Nagkasundo kami ng braso ko. "Kung di ka gagaling, puputulin kita."
Mula pala sa araw na 'yon, buong buhay ko na ang sakit.
Gusto mo nang kumain, boo?
-Dapat po masarap 'to. -Oo, magandang binibini.
May pag-ibig akong magluto.
-Ba't po mas masarap ang patatas ni Mama? -Ano?
Sobrang mas masarap po ang patatas ni Mama.
Excuse me. Ay, sorry.
Tulungan ko na po kayo.
-Ako na. Salamat. -Hindi po, ako na.
-Kasi dalawa po ang mga kamay ko. -Ang cute mo. Napakaganda.
Binabastos niya 'ko!
Si Tameah. 'Yan ang maganda at kahanga-hangang anak ko.
TAMEAH - ANAK NI GABE
Siya ang malaking inspirasyon ko para magpatuloy.
-Mahal kita. -Yuck!
Bye. Mahal kita.
-Wala po 'kong pakialam. -Mahal din kita. Good night.
Nabubuhay ako sa tindi ng sakit na pito sa sampu.
Umaabot 'yon sa sampu pero natutunan ko nang di madalas sabihin.
Kung sasabihin mo, dadalhin ka sa ER at ikulong ka nila.
Nilarawan 'yon ng mga doktor ko bilang sakit sa panganganak.
Paulit-ulit kang nanganganak at di mo maisisilang ang batang 'to.
Good night. Mahal kita.
Dumaan tayo sa I-95 North sa Philips Highway, Jacksonville. Tara na.
Madalas akong gumalaw. Marami akong ginagawa. Dahil sa sakit.
Naibabaling ang pansin ko. Pinakikilos ang katawan ko.
Welcome sa pickleball. Retired Navy corpsman ako.
Sino'ng unang talunan ngayon?
Kapag magulo, do'n ako mas nakakapag-focus.
'Yon lang… Wag gano'n!
Hayun!
Sabi ng mga kaibigan, masyado raw akong nasa labas.
Nakukuha ko sa anak ko, sa aso ko.
Wag kang sumuka!
Ang saya nito. Gusto ko 'to.
Sinusubukan kong humanap ng sarili kong gamot. At paglalakbay 'to.
At natatakot ako ro'n.
Nabalitaan ko ang Invictus Games.
Sabi ko, "Kaya kong gawin 'to."
Nagpapaalala 'to, "Di ka nag-iisa rito."
Sana matulungan ako nito.
Pero sa buhay ko, inakay ako ng pag-asa sa maraming maling mga daan.
Dapat ko pa ring isipin ang kinabukasan.
RELAXATION ZONE - I-SILENT ANG DEVICES
Ang mahirap, mas alagaan pa ang sarili ko.
Natanggap ko nang habambuhay ko nang haharapin ang sakit.
Permanente kong matitigil 'yon, madali. Kahit kailan. Pahirapan mo 'ko.
Pero hangga't narito ako…
alam kong lagi akong lalaban.
ANIM NA BUWAN BAGO ANG MGA LARO
Wala pa tayo ro'n para gawing ganap na internasyonal 'to,
500 indibidwal mula sa 14 na bansa pero nagsisikap kami.
Hi, Wisey. Magandang kurbata.
Di ako makapaniwalang walong taon na.
Napakaliit na halaga nito para sa napakalaking epekto.
Pero magiging maganda kung talagang masisigurong may planong palakihin 'to.
Sa mga problema, maingat naming sinusubaybayan ang balita sa Omicron
at susundin namin ang science.
-Pakituruang pumana 'yong blonde na babae. -Intimong bagay ang archery…
Saktong kasya ang pana, kasalanang alisin 'yon.
Andryukha, sobrang naiinis lahat sa mga sex joke mo.
Hinga. Diyan ang kamay mo. Wag kang mag-alala.
Sa kabila ng lahat ng trauma ko, 'yong dalawa kong atake sa puso,
para gumaling, kailangan ko ang Invictus.
Masyadong maaga kong binitawan.
Naiwala ko na agad ang buwisit na pana? Ay hindi, heto.
'Yon na, lagot na 'ko.
Pinupulikat ako.
Bumangon ka, lampa!
'Tang ina! Sorry. Excuse me.
Ayos.
Hinga. Wag kang mataranta.
'Tang ina.
Laging bagong mga pana, parang mga bala!
Naniniwala akong mapapalitan ng sport ang gutom na 'to para sa adrenaline
na mayroon ang mga beterano matapos bumalik mula sa giyera.
Binibigyan kami nito ng daan papunta sa kinabukasan.
Siyam…
Anim.
Mga kalahok, pumila kayo para tanggapin ang mga parangal n'yo.
-Mag-groupie tayo! -Puwede mo kaming picture-an?
Syphilis.
Ano'ng gusto mo? Syphilis?
At nasa ikatlong puwesto ang Combination Team 2.
Oo. Talaga? Nagpunta ako rito para halikan ka.
Di ko dede 'to, puwede mo 'tong hawakan!
Sayang naman.
Kalma lang!
E di ipakita natin ang mga mukha natin.
-Syphilis. -Ayos!
Medyo basa.
Ganyan talaga 'yan.
Hoy! Nandito na 'ko…
-Di n'yo inasahang darating ako? -Ba't di namin inasahang darating ka?
Para 'to sa prinsesa… para sa reyna.
Dapat unti-unti at natural ang paglipat sa buhay-sibilyan.
Mahirap para sa 'kin, di ko maintindihan. Baka nakalimutan ko na ang buhay-sibilyan.
Luwalhati!
Pero handa na 'kong balikan 'yon.
Napakasaya naming maupo sa hapag mo at na inimbitahan mo kami.
Uminom tayo sa… kawalan ng giyera.
At si Yuliia! Para kang araw ng mundo.
137 ARAW BAGO ANG PANANAKOP NG RUSSIA
Para sa bawat isa sa kanila, ito ang susunod na yugto ng paglalakbay nila
para hamunin ang mga katawan nila at hamunin ang mga isip nila.
Excited ako kasi alam ko ang kapangyarihan ng sport na magpagaling
pero nag-aalala rin ako kasi…
hindi sila nagiging komportable.
Para sa marami sa kanila, puwedeng sobrang nakaka-trigger 'yon. At nag-aalala ako.
Tagapagsalin ng Subtitle: Ewygene Templonuevo