Deze serie bevat beelden van oorlog, mentale problemen en zelfmoordgedachten.
Dit kan zwaar zijn voor mensen die iemand kennen die hiermee worstelt.
Informatie en hulp vind je op wannatalkabout.com
INVICTUS: BIJVOEGLIJK NAAMWOORD
1. ONVEROVERD, NIET-ONDERWORPEN 2. ONVERSLAANBAAR, ONBETWIST, ONGESLAGEN
[publiek juicht]
[vrouw] Kom op, Gabriel.
[schreeuwt]
[publiek juicht]
We kunnen het. Heb plezier.
Eén, twee, drie. -[spelers] VK.
[publiek juicht] -[commentator onhoorbaar]
INVICTUS GAMES DEN HAAG, APRIL 2022
[publiek klapt ritmisch]
Elke twee jaar worden gewonde en zieke veteranen uit de hele wereld…
…uitgenodigd voor de Invictus Games
Het doel is hun herstel en rehabilitatie te stimuleren.
De wereld moet herinnerd worden aan de kracht van de menselijke geest.
[man] Zijn jullie er klaar voor? -Reken maar.
[Prince Harry] Het vermogen om te genezen en de veerkracht…
…die ons in staat stelt om te herstellen en sterker terug te komen.
Wat je ook meedraagt, wat er ook op je drukt…
…hier bij de Invictus Games…
…besef je je dat het de springplank was die je naar een hoger niveau bracht.
[man] Maak plezier, niet verdrinken.
[vrouw] Ja. Maak plezier, niet verdrinken.
Pfoe. Geen druk.
[Prince Harry] Om de beste versie van jezelf te zijn.
De versie van jezelf die je gemist hebt.
[meeslepende, hoopgevende muziek]
Die je partner gemist heeft.
Die je kinderen gemist hebben.
Als ik met m'n zoon Archie praat over wat hij later wil worden…
…is het soms astronaut…
…andere dagen piloot.
Maar ik herinner hem eraan dat wat je ook wilt worden…
…het belangrijkste is je karakter.
[commentator onverstaanbaar]
En niets zou zijn moeder en mij trotser maken…
…dan dat hij het karakter heeft van wat we hier voor ons zien.
Jullie.
[startsein]
[meeslepende muziek] -[publiek juicht]
[man] Ik ben zo trots op je.
We volgden deelnemers uit zes landen over de hele wereld…
…terwijl ze zich voorbereidden op de Invictus Games van 2022.
[vrouw] Vergeet niet te ademen.
Nee-- O. Niet nee, dus ja.
Ik praat te snel. Je hebt zoiets van: wat zei je?
[gelach]
Ik word verdrietig. We moeten stoppen. Ja.
Ik wist dat dit zou komen.
[Prince Harry] Goedemorgen, jongens. Welkom.
[man 1] Hallo. -Hoe gaat het?
[man 1] Goed. Met jou? -[Prince Harry] Prima. Welkom.
O. -[man 1] Een rugzak en zo meegenomen.
Mooi plekje. -[Prince Harry] Zullen we gaan wandelen?
9 MAANDEN TOT DE GAMES JULI 2021
Ja, ik ben er klaar voor.
Laten we gaan.
[man 1] Voorin. -[man 2] Wat?
[Prince Harry] Dat was snel. -[man 1] Klopt.
De wet van de eerste. -[man 2] Ik respecteer de wet.
[man 1] Ik hoef niet te herladen. -[Prince Harry] Herladen?
[man 1] Je mag je nog bedenken. -Echt?
[man 1] Als je me een slechte bijrijder vindt.
Echt?
[man 2] Ik ben als enige geen officier. Ik ben kaarten gewend.
Wat is vierkant en een officier?
Een kaart.
[alle drie lachen]
Daar gaan we.
[interviewer] Hoe heet je?
Ik ben Harry.
Wat doe je, Harry? -Wat doe ik?
Prince Harry BRITSE LEGERVETERAAN
Ik ben elke dag vader van twee kinderen onder de drie.
Ik heb een paar honden.
Echtgenoot.
Ik ben de oprichter van de Invictus Games Foundation.
Er zijn allerlei rollen…
…maar vandaag draait het om Invictus.
[Prince Harry] Mooie dag om te wandelen. -[man 2] O, wat is dit mooi, hè?
[man 2] Wijngaarden? Wat zijn dat? -[Prince Harry] Ja.
Dat is… eh… Dat is een struik.
[alle drie lachen]
[vogels fluiten]
Ik zag mezelf altijd als de vader die…
…niet in het leger zou kunnen dienen als ik kinderen had.
Jullie hebben dat allebei gedaan, hè? Nog steeds?
JJ CHALMERS LEGERVETERAAN EN OUD-DEELNEMER
Ik ben net gestopt. -Jij ook?
Lucy was zwanger toen ik gewond raakte. Ik kwam terug uit Irak.
Lucy werd zwanger in de zomer en in september zat ik in Afghanistan.
Een van de mannen die we verloren…
…zijn vrouw was zwanger van zijn zoon, George.
Hij is nu een jongeman. Hij is 12.
DAVID WISEMAN LEGERVETERAAN EN OUD-DEELNEMER
Ja, je-- je hoort veel van dat soort verhalen.
Mannen die nooit hun kinderen hebben ontmoet.
[Prince Harry] Eigenlijk meldt de hele familie zich aan.
Ja.
[David] Nadat ik was neergeschoten, was ik er slecht aan toe.
De kogel ging door mijn hele bovenlichaam…
…en raakte mijn ribben aan de voor- en achterkant…
…als in een flipperkast voordat hij in mijn rechterlong bleef zitten.
En ik stopte met ademen.
Ik stopte een paar keer met ademen.
[zucht hard]
[publiek juicht]
[commentator 1] David Wiseman, aanvoerder van het Britse Invictus-team.
Hij heeft traumatische jaren achter de rug.
Goede start van Wiseman.
[David] Soldaat zijn betekende alles voor me.
En… nadat ik gewond was geraakt…
…wie ben je daarna?
[commentator 1] David Wiseman wint goud voor het Verenigd Koninkrijk.
Estland pakt zilver.
[commentator 2] Wat een feest voor David Wiseman.
Hij raakte de muur aan, keek omhoog en juichte.
[JJ] Invictus was de beste week van m'n leven. Dat blijft altijd bij me.
Je voelt je die week een rockster. De rode loper wordt uitgerold.
Dat is wat je deed. -[Prince Harry] Vertel op.
Het beste van Invictus.
Of je… Of je er deel van uitmaakte of niet.
[JJ] Allereerst de rolstoelrugbyfinale in 2014.
Die vrijdagavond? -Ja.
[commentator 1] Deze wedstrijd wordt in een razend tempo gespeeld.
[publiek juicht] -[fluitsignaal]
Er is nog een poging en wat een lawaai.
[fluitsignaal] -Het Verenigd Koninkrijk wint.
[David] Voor mij was het Luke Sinnott de 400 meter zien rennen.
[publiek juicht]
Hij was de enige met een dubbele amputatie.
[scheidsrechter] Klaar. -[startsein pistool]
[gejuich]
[David] Het pistool gaat af…
…en iedereen schiet weg, want ze hebben allemaal één been…
…en hij heeft er geen…
…en hij begint zó langzaam.
[publiek juicht]
Hij loopt heel ver achter.
En ik schreeuw voor Luke. Hij is de enige Brit in de race.
[publiek juicht]
Bij de tweede bocht begint hij ze in te halen.
[meeslepende muziek]
En de laatste 100 meter schiet hij iedereen voorbij…
…en wint hij goud.
[gejuich] -[muziek wordt luider]
Het klinkt cliché, maar het is echt waar.
Ik zag er een soort… analogie in, een metafoor voor… voor herstel.
[Prince Harry] Ja.
Hij liep zo ver achter. -[JJ] Ja.
Maar hij bleef doorgaan.
Australië 2018, in het zwembad.
[commentator] En de finale van de 50 meter schoolslag mannen.
En ze zijn weg.
Mark Ormrod uit het Verenigd Koninkrijk.
[David] Hij zou niet meedoen aan de race, maar een van de jongens…
…had niemand om tegen te racen.
Precies. -En hij had nooit…
Hij had nooit zo'n afstand gedaan.
[commentator 1] Ormrod is bijna op en Robinson komt dichterbij.
O gut. Wat een finish.
[enthousiast] Is het Ormrod? Is het Robinson?
Het is Ormrod: 1 minuut, 45.01.
[JJ] Mark had gewonnen. -[David] Ja.
Ik dacht dat het een sportdag zou zijn.
Met van die ei-en-lepel-spelletjes.
[Prince Harry] Dat weet ik nog. Dat is me bijgebleven.
[upbeat, inspirerende muziek]
[commentator] Ongelooflijk. Ze brengen het naar een hoger niveau.
[Prince Harry] Drankjes neer. We doen een wave.
Van voren naar achteren. Eén, twee, drie.
Nu.
[publiek juicht] -[muziek gaat door]
[nieuwslezer] Dit weekend nemen gewonde veteranen deel…
…aan de Invictus Games in Londen.
Het toernooi is dit jaar voor het eerst georganiseerd door Prince Harry.
[Prince Harry] We hadden een geweldige start in Londen in 2014.
We hebben het naar een hoger niveau getild in Orlando.
En Toronto zal de aandacht van de wereld trekken.
[Prince Harry] Sport verandert levens, en redt levens.
Ik weet niet meer hoeveel…
…echtgenotes, vriendinnen, ouders, grootouders, kinderen…
…tegen me zeiden: 'Bedankt dat je m'n vader hebt teruggebracht.'
'Bedankt voor de glimlach op het gezicht van mijn man.'
En om te zien hoe de ervaringen van deze mensen…
…hun leven ten goede verandert, heeft een rimpeleffect.
MIJN PAPA, MIJN HELD
Ze inspireren anderen ook.
[commentator] Mark Omrod, oud-commando in de marine…
…op weg naar zijn derde medaille.
[Prince Harry] Ik zag dit voor me als een driejarig project.
Ik wilde de noodzaak niet.
Geen noodzaak betekent geen gewonden.
Zolang de noodzaak er is, blijven de spelen doorgaan.
OEKRAÏNE MARIOEPOL
[rustige, mysterieuze muziek]
SEPTEMBER 2021 VÓÓR DE RUSSISCHE INVASIE
[radio in Russisch] In het oosten van Oekraïne wordt slecht weer voorspeld…
YULIIA 'TAIRA' PAIEVSKA OEKRAINSE LEGERVETERAAN
[radio vervaagt]
[in Oekraïens] Mijn naam is Yuliia Paievska.
Roepnaam 'Taira'.
Ik ben ambulancemedewerker.
Ik heb in 2014 een contract getekend bij het leger.
Maar nu ben ik gewoon vrijwilliger.
De laatste zeven jaar waren de zwaarste van mijn leven.
Oekraïne verdedigt de oostgrens tegen Rusland sinds 2014.
Het Invictusteam Oekraïne bestaat uit veteranen van dit conflict.
[muziek vervaagt]
[Taira] In het merendeel van Oekraïne is er vrede…
…maar in het oosten zijn er conflicten.
Er schiet een sluipschutter, hoofd omlaag.
De beste sluipschutters schieten je…
…precies in je kloten.
Wat een onzin. -Dat heb ik ergens gehoord.
Betweter.
Voel met je vingers naar gaten. Zo controleer je het…
Wees niet bang, ik weet wat er zit.
Niets verbaast me nog.
En als je een gat vindt, breng je meteen een tourniquet aan.
Kom op, kom op, kom op.
[Taira] Zo ja…
Dat is een correct aangebrachte tourniquet.
TEAM OEKRAÏNE MEDISCHE CONTROLE
[man] 'Invinc…? Invictus.' -[Taira] 'Invictus.' Ja.
[vrouw] Invictus Games.
[man 2] Iedereen kent het en ik hoorde er gisteren pas over.
[verpleegkundige] Goedemorgen. -Hallo. Hoe gaat het met je?
[Taira] Ik weet hoelang een cardiogram duurt.
Ik kom eraan.
[Taira] Wat is dat? Heb je nooit van ontharen gehoord?
En overal zuigzoenen. [lacht]
LEGERVETERAAN
Zeg maar tegen je vrouw dat ik het niet was.
Oké.
[Taira] Heb je hulp nodig? -Nee…
Oké? Goed.
Je bent de eerste vrouw vandaag. -[beiden lachen]
Ik zal braaf zijn. Geen zorgen. -Alles uit.
Ja, ik weet het. Momentje.
[Taira voice-over] Na 7 jaar aan het front heb ik titanium gewrichten in mijn benen.
Mijn ruggengraat lijdt.
Ik heb deze trauma's al heel lang.
Ik hoorde voor het eerst over Invictus…
…in het ziekenhuis, na een operatie.
[apparatuur zoemt]
[zachte spannende tonen] -[hartslag]
[verpleegkundige] Dat is alles.
[muziek wordt luider]
Wat is er? -[verpleegkundige] Hm?
Wat is er?
Er is iets…
Als ze zeggen dat het opnieuw moet, doen we dat.
Alles is goed, behalve hier…
[rits]
Bedankt. -Geen dank.
[verpleegkundige] Als er iets is, doen we het opnieuw.
Oké.
[verpleegkundige] Alles is er. -Ja, je kunt alles zien.
[droevige pianomuziek]
[Taira] Bij het onderzoek in het ziekenhuis…
…bleek dat ik…
Nou…
…volgens de resultaten van de echografie…
…had ik twee hartaanvallen gehad. Dat werd gesuggereerd.
Ik heb geen idee wanneer dat is geweest.
Wegens haar medische toestand…
…moet Taira haar rol als vrijwillige ambulancemedewerker opgeven.
[droevige muziek]
VK LONDEN
[elektronische stem] Bezig met opnemen.
Hoi, Jay. We zijn online.
[Jay] Hoor je me? -Luid en duidelijk.
The Invictus Games Foundation kent de spelen elk jaar…
…aan een andere gaststad toe.
[elektronische stem] Opname stopt.
ONOVERWONNEN
[man] Het verscheen net.
[man] Hoi, Oksana. Hoe gaat het? -Hoi, Richard. Goed.
Hoe gaat het?
OKSANA HORBACH OEKRAÏENSE TEAMMANAGER
Ik ben Oksana Horbach. Ik ben de teammanager voor Team Oekraïne.
[Richard] Ik wilde beginnen met een Covid-overzicht.
Vanuit ons perspectief, zijn-- zijn we er klaar voor.
[Oksana] Sinds het militaire conflict in Oost-Oekraïne in 2014…
…door de Russische Federatie, waren we niet voorbereid op veteranen.
We hadden geen medische, fysieke of psychologische rehabilitatie.
Toen we over de Invictus Games hoorden…
…zagen we in dat we dit nodig hadden.
[vrouw op laptop] Nederland krijgt een lockdown.
Het is mogelijk dat de overheid…
…de stekker eruit trekt.
Maar we denken dat het doorgaat…
…tenzij er een andere gevaarlijke variant opduikt.
[Oksana] Wat Oekraïne betreft, is het besluit al genomen.
Het is positief. We gaan.
Goed om te horen, Oksana. Dat is geweldig.
Zullen prins… de hertog van Sussex en zijn vrouw aanwezig zijn?
Kunnen we hem verwachten? -Absoluut.
Wat we weten, en we communiceren continu, is dat hij al aan het plannen is.
VERENIGDE STATEN NEW YORK CITY
[elegante klassieke muziek]
Hoi. Hoe gaat het?
Ik ben Tish. -Leuk je te zien.
[Prince Harry] Leuk je te zien. Hoe gaat het?
[Prince Harry] Dat is lang geleden. -[Meghan Markle] Ja.
[Prince Harry] Mijn hart… Tik, tik, tik, tik.
Ik ben nerveus…
[veel stemmen door elkaar]
[Prince Harry] Aangenaam. Wij kennen elkaar, toch?
Ik ben Zeita. Zeita Merchant. -Zeita?
Tweeënhalf jaar, we zijn weer terug. -Fantastisch.
[rustige muziek]
Geweldig.
[aankondiger] Dames en heren.
Het is mij een eer om de humanitaire en milieuactivist te introduceren…
…pleitbezorger voor mentaal welzijn en militair veteraan.
Prince Harry, de hertog van Sussex.
[applaus]
[Prince Harry] Vanavond zijn we hier om een groep mannen en vrouwen te eren…
…wiens levens worden bepaald door dienstbaarheid…
…doelgerichtheid en natuurlijk veerkracht.
Velen van ons in deze zaal begrijpen…
…waarom militairen zich thuis vaak geïsoleerd voelen…
…of wanneer ze het leger verlaten.
Toch?
[helikopter]
14 JAAR EERDER
JANUARI 2008
PROVINCIE HELMAND, AFGHANISTAN
[Prince Harry] Ik mocht naar Afghanistan omdat het geheim werd gehouden.
Tien weken lang wist niemand ervan.
Afgezien van de Britse pers die niets zou printen…
…zolang ze toegang zouden krijgen.
Je doet je werk. Iedereen is gelijk. Alle levens zijn even belangrijk.
Hier zitten is gevaarlijk. Het is in heel Helmand hetzelfde…
…en in heel Afghanistan. Iedereen wordt bedreigd.
[gejaagde muziek]
Dit kreeg vorm nadat ik werd teruggehaald uit Afghanistan in 2008.
Ik had tien weken op de grond in het zand doorgebracht met de anderen.
[nieuwslezer] Militaire functionarissen kondigden aan dat ze de prins terughalen…
…nadat zijn uitzending is uitgelekt.
[Prince Harry] Ik was boos dat ik opeens naar huis moest.
Maar het was nodig voor de veiligheid van de mensen om me heen.
Mijn ervaring in Afghanistan werd beïnvloed door die vlucht naar huis.
Toen we vertrokken, ging het gordijn voor me open.
[machine piept]
En je zag alleen het luchthospitaal.
Drie jonge Britse soldaten…
…gewikkeld in plastic en hun lichamen in stukken.
Ik zag waar mensen over spraken.
Dat was de echte aanleiding voor…
…zo van: ik zie nu de echte prijs van oorlog.
En ook voor hun families en wat het betekent…
…en hoe het hun leven voorgoed verandert.
Ik besefte pas laat dat niet alleen soldaten…
…niet alleen degenen aan het front een hoge prijs betalen…
…maar iedereen.
[droevige muziek]
Toen ik uit het vliegtuig stapte, was ik boos over wat ze was overkomen…
…dat de media hier niet over vertelden…
…en boos dat ik was teruggehaald.
Maar op dat moment was het niet duidelijk wat er nodig was.
Ik bleef maar denken: ik heb dit platform.
Ik heb deze ervaring gehad. Wat kan ik hiermee doen?'
[interviewer] Wat dacht je toen je die mannen daar zag?
[Prince Harry] Je voelt een brok in je keel, want je weet dat het gebeurt.
In het oorlogsgebied wordt er niet echt over gepraat.
Het was zwaar.
Je wilt weten hoe het met ze gaat.
Een typische Britse soldaat, ze zeggen…
'Alles goed. Ben m'n arm kwijt. Zat toch in de weg.' Of zoiets.
Hoe kunnen we ervoor zorgen dat meer mensen de realiteit kennen.
In plaats van wat troepen daar…
…die in een oorlog in het buitenland vechten.
Daar begon het allemaal en toen ontstond het idee…
…of de realisatie, dat sport een enorme rol kan spelen…
…in rehabilitatie, of het nu psychologisch of fysiek is.
VK LINCOLNSHIRE
[man] Foto aan het einde van de basistraining.
Ik sta daar ergens.
TOM FOLWELL BRITSE LEGERVETERAAN
Foto van mijn verjaardagstaart. Hij eindigde in mijn gezicht.
Daar. Hij eindigde in m'n gezicht.
Ik heb al m'n foto's doorgenomen…
…en degene gekozen die ik mooi vond om op te hangen.
Een foto van mij op de dag dat ik vertrok.
's Avonds chillen na een dag zoeken.
Ik had me aangemeld bij de Royal Engineers.
En ik werd monteur bij een fabriek.
Ik werd twee keer uitgezonden naar Irak en een keer naar Afghanistan.
Daar, aan de andere kant van die foto…
…was het zelfgemaakte explosief dat me opblies.
[rustige pianomuziek]
Ik zag de foto en dacht: ophangen.
Het is een herinnering.
Ik verloor beide benen.
Verwondingen aan m'n rug.
Het raakte mijn onderarm.
Er zitten pinnen in mijn pols.
Ik lag tweeënhalve maand in het ziekenhuis.
En daarna de rehabilitatie, de protheses…
…meestal zo'n vier weken per keer.
Ik was er… tweeënhalf jaar mee bezig.
Het is als een vorig leven…
…en dit is de herinnering daaraan.
Mijn nieuwe leven begon. Het heeft niets met het leger te maken.
Ik breng m'n zoon elke dag naar school.
[zoon] Dag. -Tot later.
Ik haal hem op van school. Maak 's avonds eten klaar.
[pianomuziek wordt luider]
Als ik naar mijn leven kijk, zie ik geen groei.
Ik scharrel rond en ik doe niks.
Nadat ik opgeblazen was, dronk ik veel en ging ik veel uit.
Het ging niet goed met me.
En mijn vrouw Tania zei: 'Er moet iets veranderen.'
PAP IS EEN SUPERHELD. HIJ MAAKT DE WERELD EEN FIJNE PLEK
[gepraat]
TEAM VK INVICTUS TRAININGSKAMP
Het Britse rolstoelrugbyteam komt voor het eerst samen sinds de pandemie.
[coach] Schiet op, jongens. Klaar.
[upbeat, ritmische muziek]
[toeschouwer] Go.
[coach] Sluit hem af, sluit hem af, sluit hem af.
[speler] Pass, pass, pass.
[coach] Ga met Tom mee. Praat met elkaar. Kom op.
Ja.
[speler] Go, go, go.
[coach] Kom op. Concentreer je. Concentreer je.
[spelers schreeuwen]
[coach] Luister.
Je moet niet zo rijden, maar zo gaan rijden.
PAUL 'JENKS' JENKINS COACH ROLSTOELRUGBYTEAM
Als je niets had gezegd en die hoek had geblokt…
…was het een makkelijke goal geweest.
[upbeat muziek gaat door]
[speler] Tom.
[speler 2] Ga naar rechts.
[spelers schreeuwen] -[fluitsignaal]
[Jenks] Goede keuze. Achteruit, beide handen.
[spelers schreeuwen] -[fluitsignaal]
[Jenks] Stop, jongens. Goed gedaan.
[Tom] Fysiek is makkelijk. De dingen die ik heb gedaan.
Bomen omhakken, in olietanks klimmen……
…maar mentaal kan… kan ik niet…
Ik weet niet hoe ik moet praten waar mensen bij zijn, tegen mensen.
Ik kan niet voor een menigte staan en tegen ze praten.
Ik heb de neiging me te isoleren.
Dus toen coach Jenks me vroeg om aanvoerder te zijn…
…had ik geen idee waarom iemand aan mij zou denken…
…of dat van mij zou willen.
Ik heb nog nooit een leidinggevende rol gehad.
Het is wat roestig. We hebben meer sessies nodig.
[Jenks] Veel mensen twijfelen aan zichzelf.
Misschien moet iemand ze een zetje geven…
…om dat eruit te halen.
Ik ken Toms traject niet. Ik heb hem aangesteld als aanvoerder…
…en hopelijk was het de juiste keuze.
Laten we eerst zien hoe het onder stress gaat.
Dat is een ander verhaal. [lacht]
We hebben er te lang over gedaan om de druk op te voeren.
In de tussentijd zit er één persoon bovenaan en dat is niet goed.
Ik zie niet in hoe ik met mijn manier van denken…
…een peptalk kan geven in een finale.
Maar tot het zover is, weet ik niet hoe het zal gaan.
Als je dubbelteamt, is het één achter, één voor.
En de rest moet keihard werken.
[Tom] Mijn vrouw zei: 'Doe het gewoon. Wat kan er gebeuren?
Je kunt altijd nog zeggen: 'Ik wil geen aanvoerder meer zijn'.'
En toen, bij het basketbalteam…
Eh…
…trok de aanvoerder zich terug om persoonlijke redenen, tijdens Covid.
En de coach vroeg me om aanvoerder van het basketbalteam te zijn.
Iemand ziet dus iets in me.
Alleen ikzelf niet.
[vogels fluiten]
NEDERLAND DEN HAAG
[man] Onze situatie is heel anders in de aanloop naar Den Haag.
7 MAANDEN TOT DE SPELEN
Het gaat langzaam omdat de pandemie er nog is.
De spelen van 2020 zijn twee keer uitgesteld vanwege de pandemie.
Ze staan nu gepland voor april 2022.
[Prince Harry] Als sommige deelnemende landen…
…sommige deelnemers op het laatste moment Covid krijgen…
…hebben we dan voldoende vervangers…
…om dichtbij de 500 te blijven, zodat de teamevenementen kunnen doorgaan?
[Prince Harry] De weg naar de spelen is een uitdaging.
We proberen de gemeenschap te laten groeien.
Er zullen 20 landen meedoen in Den Haag.
[meeslepende muziek]
Maar in veel van deze landen zijn er duizenden kandidaten…
…voor een team met 30 tot 80 plaatsen.
Veteranen worden uitgekozen op basis van wie er het meeste baat bij heeft.
Ze kunnen aan drie verschillende sporten deelnemen.
[Prince Harry] Vanaf 2014 hebben de kernlanden van Invictus…
…het grootste aantal oorlogsgewonden.
In de loop van de tijd zijn die conflicten gelukkig afgenomen.
Daarom proberen we sommige teams kleiner te maken…
…en andere landen de kans te geven om mee te doen.
Niet iedereen is het eens over wat een rechtvaardige oorlog is…
…maar ik denk dat we het wel eens zijn over de schade die oorlog aanricht.
De spelen gaan niet over de oorzaak…
…maar over het herstel van die verwonding…
…en hoe je weer bij een gemeenschap kan horen.
ZUID-KOREA SEOUL
[man in Koreaans] Bedankt dat jullie…
…bij deze oriëntatiebijeenkomst voor de spelen van 2022 kunnen zijn.
Dit is de eerste keer dat Zuid-Korea meedoet…
…dus let goed op je gedrag.
Voor Zuid-Korea gaan er 11 deelnemers naar Den Haag…
…voor de eerste deelname aan de Invictus Games.
[spannende muziek]
[man] In de Koreaanse samenleving komen mensen met een handicap niet buiten.
Ze brengen hun leven binnen door.
Ze verstoppen zich.
[coach] Ga door.
NA HYEONGYOON ZUID-KOREAANSE LEGERVETERAAN
[Na] Dus wanneer mensen met een handicap naar buiten gaan…
…vinden mensen zonder een handicap dat…
…fascinerend.
Je ziet het meteen aan hun gezichten.
Mijn huidige wielercoaches zijn verrast…
…als ze naar onze wedstrijden kijken.
'Hoe kunnen mensen met een handicap zo goed zijn?'
[coach] Meer de hamstrings gebruiken. Meer.
[Na] Onze samenleving vindt een handicap 'fout'.
Maar het is niet 'fout', het is gewoon 'anders'.
[Na hijgt] -[coach] Nog tien seconden.
[kermt]
[coach] Vijf, vier, drie, twee, één, stop.
[Na hijgt]
[Na] De samenleving is nog niet veel veranderd…
…maar dat gaat nu gebeuren…
…en we beginnen bij mij.
[Na] Hallo.
Eén appelsap, alsjeblieft.
[verkoper] Met ijs? -Ja.
[verkoper] Wat is er met je handen? -[Na] Ze zijn beschadigd in het leger.
[verkoper] Ik zag niet dat ze verwond waren. Ik zal deze betalen.
Nee, dat hoeft niet…
Ik kan het dragen.
Als je het neerzet, kan ik het…
Bedankt.
[verkoper] Geniet ervan. -[Na] Bedankt.
Mijn droom was om…
…soldaat of politieagent te worden om het land te beschermen.
Ik werd geëlektrocuteerd toen ik in het leger zat.
Maar ik herinner me het incident niet.
De dokters zeiden dat het beter was om m'n handen te amputeren.
[droevige muziek]
Op dat moment kon ik niet helder nadenken.
Mijn aanstaande vrouw was de eerste die me in het ziekenhuis bezocht.
[vrouw] Hij had zo'n onbevreesd karakter.
Het deed pijn om hem vleugelloos te zien.
Ik bleef bij hem om hem aan te moedigen.
PARK MI-SUN ECHTGENOTE VAN HEYONGYOON
Daarna hebben we zes jaar gedatet voor we trouwden.
[Na] Mijn vrouw ontmoeten is het beste wat me is overkomen.
En op de tweede plek staat beginnen met sporten.
Als mensen naar mensen met een handicap kijken…
…kijken ze met sympathie, spijt of verdriet.
Dus als ik meedoe aan deze spelen…
…wil ik dat ze naar ons kijken…
…zonder medelijden…
…en dat ze zien wat mindervalide lichamen kunnen doen.
Ik hoop dat mensen ons vechtlust geven.
[upbeat hiphopmuziek op de radio]
VS FLORIDA
[muziek gaat door]
[muziek verandert naar R&B]
[muziek stopt]
[in Engels] Hoi lieverd. Waar ben je? -[kind] Hoi.
Op school. -Ben je nog op school?
[man] Ik hou van je.
Kun je het niet terugzeggen? Dag.
[kind] Ik zei 'Ik ook van jou.' -Ik hoorde het niet. Nee. Oké.
Ik nog meer van jou. Doei.
[kind] Doei.
[rustige R&B muziek op de radio]
[hoge pieptoon]
[pieptoon wordt intenser] -[achtergrondgeluiden vervagen]
GABRIËL 'GABE' GEORGE AMERIKAANSE MARINEVETERAAN
Mijn naam is Gabriel George.
Ik ben medisch gepensioneerd hospitaalsoldaat.
1 april 2008. 1 aprilgrap.
Ik had een nieuwe motorjas gekocht, een leren jas.
Ik reed zes kilometer naar een grote snelweg.
Ze zeggen dat een man omkeerde bij een stoplicht en me niet zag.
En ik botste op hem. Ik werd drie weken later wakker.
[spannende tonen]
Het duurde 12 jaar voor we op het punt van amputatie kwamen.
Ik had een pact gesloten met mijn arm. 'Als je niet beter wordt, ga je eraf.'
Ik wist niet dat ik de rest van mijn leven pijn zou hebben.
[Gabe] Klaar om te eten?
[kind] Ik hoop dat het lekker is. -Ja, mooie dame.
Ik kook niet zonder liefde.
[kind] Mama's aardappelen zijn lekkerder -Wat?
Veel lekkerder.
Pardon. Sorry.
Laat me je helpen.
Niet nodig. Bedankt. -Nee, laat mij 't doen.
Ik heb twee handen. -Zo schattig. Zo mooi.
[kind] Hij scheldt me uit.
TAMEAH DOCHTER VAN GABE
Tameah is mijn lieve, geweldige dochter.
Ze inspireert me om door te gaan.
[Gabe] Ik hou van je.
[kusgeluiden] -[Gabe lacht]
Doei. Ik hou van je.
[Tameah] Dat boeit me niet.
[Gabe lacht] Ik ook van jou. Slaap lekker.
[kreunt]
Ik leef met een pijnniveau van zeven op tien.
[hoge pieptoon]
Het gaat soms naar tien, maar dat zeg ik niet te vaak.
Als je het zegt, sluiten ze je op in de spoedeisende hulp.
[spannende, ritmische muziek]
Mijn artsen beschrijven het als een weeënpijn.
Je moet steeds weer bevallen en de baby komt nooit.
Slaap lekker. Ik hou van je.
[hond piept zacht]
[navigatie] Neem de I-95 North naar de Philips Highway, Jacksonville.
Laten we gaan.
[kreunt zacht]
Ik beweeg veel. Ik doe veel. Vooral vanwege de pijn.
Het geeft afleiding. Het houdt m'n lichaam in beweging.
Welkom bij pickleball. Ik ben een gepensioneerde hospik.
Wie is de eerste verliezer vandaag?
Als het chaotisch is, kan ik me beter concentreren.
Dat is… Niet doen.
Daar gaat ie.
Vrienden zeggen dat ik te veel doe.
Ik hoor het van m'n dochter, m'n hond. [lacht]
Niet overgeven.
Dit is leuk. Ik vind het geweldig.
Ik probeer m'n eigen medicijn te vinden.
En het… het is een reis.
[kermt]
Dat maakt me bang.
Ik hoorde over de Invictus Games.
En ik had zoiets van: dat kan ik.
Het herinnert je eraan dat je niet alleen bent.
Ik hoop dat het helpt.
Maar in mijn leven heeft hoop me vaak op het verkeerde pad gebracht.
Hoe dan ook, ik moet aan de toekomst denken.
[hoge pieptoon]
[pieptoon wordt intenser]
[pieptoon stopt]
ONTSPANNINGSZONE APPARATEN OP STIL
Het moeilijkste is beter voor mezelf zorgen.
Ik heb geaccepteerd dat de pijn er altijd zal zijn.
Ik weet dat ik elke dag op kan geven.
Geef me een kogel.
[spannende, droevige muziek]
Maar zolang ik er ben…
…weet ik dat ik moet vechten.
[muziek gaat door]
ZES MAANDEN TOT DE SPELEN
We zijn nog niet klaar om dit volledig internationaal te maken.
500 mensen uit 14 landen, maar we werken eraan.
Hoi, Wisey. Mooie stropdas.
[allen lachen]
Acht jaar alweer.
Dat is een klein aantal. voor een enorme impact.
Maar laten we ervoor zorgen dat er een plan is om te groeien.
[man] En wat betreft de problemen, we volgen de ontwikkeling van Omikron…
…en we zullen de wetenschap volgen.
OEKRAÏNE LVIV
[Taira in Oekraïens] Leg de blonde dame uit hoe ze moet schieten.
[man] Boogschieten is iets intiems…
[man 2] De pijl zit zo goed dat je hem er niet uit wil halen.
Andryukha, je seksgrappen zijn zo irritant.
[Taira] Haal adem.
Haal je hand weg. Rustig.
YULIA 'TAIRA' PAIEVSKA TEAM OEKRAÏNE
[Taira] Ondanks al mijn trauma's…
…mijn twee hartaanvallen…
…heb ik Invictus nodig om er bovenop te komen.
Ik haalde m'n hand te vroeg weg.
Ben ik de pijl kwijt? Nee, hier is hij.
[kermt]
O nee, ik ben de lul.
Een spasme.
Verman je, watje.
[zachte pijnkreet]
Verdomme.
[in Engels] Sorry. Pardon.
Ja.
[meeslepende, emotionele muziek]
[Taira in Oekraïens] Haal adem. Rustig.
Allemachtig.
Elke keer nieuwe pijlen, net kogels.
[mensen lachen]
[Taira] Ik denk dat sport de behoefte aan adrenaline kan vervangen…
…die veteranen voelen wanneer ze terugkomen uit de oorlog.
Het geeft ons een pad… naar de toekomst.
[Taira] Negen…
Zes.
[commentator] Beste deelnemers, vorm een rij voor de prijsuitreiking.
[mannen] Kom, een foto. Kun je een foto van ons maken?
[man] Syfilis.
Wat wil je? Syfilis?
[applaus]
[commentator] De derde plaats is voor het combinatieteam 2.
[Taira] Ja. Echt?
Ik ben hier om je iets te geven.
[Taira] Het is niet mijn borst, je kunt het vasthouden.
[lachen]
[man] Dat is jammer.
Rustig aan.
[Taira] Laat die gezichten maar zien.
[man] Syfilis.
Ja.
[mensen lachen]
[man] Het is vochtig.
[Taira] Het is wat het is.
Hé. Ik ben er…
[Taira slaakt enthousiaste kreet] -Hadden jullie me niet verwacht?
[Taira] Hoezo hadden we je niet verwacht?
[man] Dit is voor de prinses… de koningin.
De overgang naar het burgerleven moet geleidelijk en natuurlijk zijn.
Ik vind het lastig, ik begrijp het niet.
Ik ben vergeten hoe het burgerleven is.
[kurk popt] -[vrouw juicht]
Glorie, glorie, glorie.
Maar ik ben er klaar voor.
We vinden het geweldig om hier te zijn en bedankt voor de uitnodiging.
[man] Laten we drinken op… de afwezigheid van oorlog.
En op Yuliia. Je bent als de zon van de wereld.
137 DAGEN VOOR DE RUSSISCHE INVASIE
[in Engels] Voor al deze mensen is dit de volgende fase van hun reis…
…om hun lichaam en geest uit te dagen.
Ik heb er zin in want ik weet hoe genezend sport is…
…maar ik maak me ook zorgen, omdat…
…ze zichzelf in een ongemakkelijke positie brengen.
En dat kan een trigger zijn. En daar maak ik me zorgen over.
[spelers schreeuwen]
[levendige hiphopmuziek]