Panie i panowie, książę Harry.
Bez wątpienia wiele trudności, jakie spotykają ludzi
w wojsku, jak i poza nim, ma źródło w zdrowiu psychicznym.
Jednak wsparcie dla zdrowia psychicznego jest dalekie od pożądanego.
Gdy dołączyłem do wojska,
zdrowie psychiczne było tematem tabu.
Jestem dumny z wykładów z Davidem Wisemanem
prowadzonych dla wojskowych.
Mówiliśmy im o tym,
że jeśli zdrowie psychiczne mylnie kojarzy im się z chorobą,
to niech poświęcą chwilę na rozmowę o sprawności fizycznej.
Piętno w wojsku przekłada się na piętno w społeczeństwie.
Musimy dawać przykład, by pozbyć się tego piętna.
Czasami kładłem się spać i nie chciałem się rano budzić.
To dla ludzi naprawdę ważne.
Cieszy mnie to.
Im bardziej to krępuje, tym więcej trzeba o tym mówić.
To ratuje ludziom życie.
Sprawność umysłowa polega na nabraniu odporności psychicznej,
zamiast czekania na problemy.
Dotyczy to każdej osoby na planecie.
Wciąż pan służy?
- Tak, 27,5 roku. - Rany.
Wraca się z misji i pierwsza ekscytacja zaczyna opadać.
Wtedy zaczyna się koszmar.
- Jak długo służył pani mąż? - 23 lata.
Rozumiem.
Zmarł w 2019 roku.
Był jednym z 22.
KAŻDEGO DNIA W USA ŻYCIE ODBIERA SOBIE 22 WETERANÓW
Odbieram to osobiście, bo zawsze czułem,
że każde stracone życie mogło być uratowane.
Jako społeczeństwo możemy robić więcej
dla ludzi, którzy służyli za nasz kraj.
Do startu.
Chciała być pewna siebie.
Chciała się śmiać, znów czuć się szczęśliwa.
Sally Renard zostaje mistrzynią igrzysk niezwyciężonych.
Igrzyska, społeczność i moje doświadczenia nauczyły mnie,
że zaangażowanie w jakiś cel niemal zawsze daje pozytywny efekt.
Storey odzyskuje stratę!
Przewaga Beruashviliego powinna mu wystarczyć.
Wygląda na to, że wygra. Dał z siebie wszystko!
NIEZWYCIĘŻONE SERCA
NIEWIDZIALNE RANY
SZEŚĆ MIESIĘCY DO ZAWODÓW
SVENDBORG, DANIA
Niemal słyszę dźwięki i czuję zapachy z pustyni.
Jako żołnierz chciałem pomagać innym.
WETERAN DUŃSKIEJ ARMII
Myślałem, że zmienię świat na lepszy.
Kto to?
Cześć.
Brałem udział w pierwszej misji w Iraku.
ZNAJOMA KASPERA
Nie wiedziałem, czego się spodziewać.
- Kiedy pojechałeś do Iraku? - W 2004 roku.
Do Al-Kurny.
Byliśmy świadkami naprawdę zażartych walk.
Pewnego razu uzupełniłem amunicję i pobiegłem do drugiego żołnierza.
Musiałem biec przez pole.
Kule przelatywały blisko mnie.
To był początek PTSD.
Bombardowania obozu też pozostawiły swój ślad.
Siedziałem w schronie i czekałem na uderzenie granatu.
Byłoby po mnie.
Wróćmy do dnia, gdy trafiłeś do szpitala.
Dobrze to pamiętam. Byłeś całkowicie zablokowany.
Nie było w tobie życia.
Zacząłem tracić wiarę w życie.
Zastanawiałem się,
czy w ogóle warto żyć.
- To był dziwny dzień. - Bardzo trudny.
Owszem.
Wiem.
Wyjechał szczęśliwy Kaspar.
Wrócił całkiem inny.
OBÓZ TRENINGOWY DANII
Mieliśmy tylko 44 osoby…
MENADŻER DRUŻYNY
…z urazami fizycznymi, więc szybko wyczerpaliśmy zapasy.
Ale mieliśmy tysiące osób z chorobami psychicznymi.
To niewidzialne rany. Nie zauważamy ich.
DRUŻYNA DANII SKŁADA SIĘ WYŁĄCZNIE Z OSÓB Z PTSD
Podczas tego spotkania chcemy pobudzić energię.
Czekamy na pierwszą grupę.
Jeśli ktoś zgadnie, świetnie.
Później możecie wyjaśnić, co to za urządzenie.
Nie wiem, jak go podniesiemy.
Rozwój wymaga motywacji, wyjścia poza strefę komfortu i nauki.
Mrówkojad?
Wynaleźliśmy uniwersalny odkurzacz!
Brawo, świetne urządzenie.
Ciężko było mi odzyskać kontakt z ludźmi.
Trafienie do społeczności igrzysk było dla mnie bardzo ważne.
Liczę, że odnajdziemy się jako drużyna
i że ja sam odnajdę siebie.
Wszyscy cierpimy na PTSD, ale nie jest to coś trwałego.
Pojawia się jednak z powodu przeżytych traum
lub trudności z okresu wychowania.
Dlatego kluczową sprawą jest zaadresowanie tych trudności.
Mówię tylko z własnego doświadczenia.
Podczas misji w Afganistanie w 2011 r. sterowałem śmigłowcami.
Jakiś czas później
coś się we mnie zmieniło.
Wywołał to powrót z Afganistanu,
ale wspomnienia, jakie wracały, pochodziły z 1997 roku.
Straciłem wtedy mamę.
Nigdy nie byłem świadomy traumy, jaką w sobie nosiłem.
Nigdy o tym nie mówiłem.
Stłumiłem to, jak typowy nastolatek.
Gdy uczucia wróciły, byłem nieustannie rozdrażniony.
Nie rozumiałem tego. Nagle zacząłem odczuwać wszystko.
Najtrudniejsze było to, że nikt nie mógł mi pomóc.
Nie miałem wsparcia czy opieki specjalistów,
by określić, co się ze mną działo.
Niestety, jak większość z nas, pomyślałem o podjęciu terapii
dopiero leżąc na podłodze w skrajnym załamaniu,
żałując, że nie zająłem się tym wcześniej.
Chcę to zmienić.
Na pozycje.
Chciałem, by igrzyska niezwyciężonych i wsparcie z nimi związane
było siecią wyłapującą takie osoby.
Nie można po prostu mieć nadzieję na udział.
Zazwyczaj w procesie selekcji wybiera się najbardziej potrzebujących.
JESTEM PANEM SWEGO LOSU
Dla wielu uczestników droga na igrzyska była ciężka.
Występ przed tysiącami kibiców jest dla nich wielkim wyzwaniem.
Wygrywa bez żadnego problemu.
Co za sportowa postawa.
Pomaga Michaelowi Jansenowi.
Uporał się z zespołem stresu pourazowego
i powiedział, że chce znów nauczyć się ufać.
Wspólnota, solidarność, wsparcie.
Niezwyciężona rodzina.
KIJÓW, UKRAINA
LATO 2021 ROKU
PRZED INWAZJĄ ROSJI
Cześć, mój najdroższy gnojku.
Bez jaj!
Ciepło, co?
Będziecie nas uczyć?
- Czego? - Wszystkiego.
SPOTKANIE DRUŻYNY UKRAINY
W Ukrainie od 2014 roku służyło ponad 400 000 osób.
Nie wszyscy doznali urazów fizycznych.
MENADŻERKA DRUŻYNY
Niektórzy mierzą się z poważnymi traumami.
Niektórzy po raz pierwszy widzą psychologa i mówią o traumie.
Robisz to na jednej nodze czy siedzisz na dupie?
- Sam? - Jasne.
To kamizelki kuloodporne?
Za jasne, snajperzy was namierzą.
Tajra, daj nam flagę.
Ostrożnie.
Zajebiście!
Nieźle.
Uważaj.
- Siergiej rządzi. - Co za bestia!
Surfujemy!
Rosja wywiera dalszy nacisk poprzez sektor energetyczny,
ale i poprzez pokaz broni
oraz ćwiczenia wojskowe w pobliżu granicy.
Ukraiński wywiad twierdzi, że nie są to przygotowania do inwazji,
a próba zastraszenia.
To geopolityczna gierka.
Ludzie przekonują się, że wszystko będzie dobrze.
Urodzili się w trakcie wojny lub przekonali się do niej.
Jeśli robi się coś przez długi czas bez polubienia tego, można oszaleć.
Uwielbiam swoją pracę. Lubię ratować ludzi.
Oszalałabym, gdybym tego nie pokochała.
Może nie oszalała,
ale moja trauma byłaby o wiele większa.
Czuję się gotowa, by zostawić to za sobą.
125 DNI PRZED ROSYJSKĄ INWAZJĄ
NOWA SZKOCJA, KANADA
- Idziesz na zawody wioślarskie? - Tak.
Trenujesz wioślarstwo, łucznictwo.
- I koszykówkę. - Tak.
Wystarczy.
Ponad 800 osób…
WETERAN MARYNARKI
…zgłosiło się od udziału.
Świetnie.
Do drużyny wybrali 32.
- W czepku urodzony. - Chciałbym.
To będą najlepsze igrzyska niezwyciężonych.
Zgłosiłem się do igrzysk, by opuścić strefę komfortu
i stawić czoła swoim lękom.
Niech płonie.
- Caelin. - Tak?
- Poczułem impuls. - Rozumiem.
TRENERKA DS. LĘKU / TERAPEUTKA JOGI
- Próbuję… - Co się stało?
- Co? - Co się stało?
- To przez ogień. - Rozumiem.
Wspomnienia wróciły.
Serce wali?
Skup się na dłoniach.
Dotknij ich.
Oddychaj.
I powolne wydechy.
- Przeszło. - Świetnie!
Brawo.
Gdy coś wyzwala we mnie impuls, trauma wraca.
Widzę przeszłe obrazy, czasem nie wiem, gdzie jestem.
Ktoś musi sprowadzić mnie do teraźniejszości.
Strach przed traumą to straszne uczucie.
Nikomu tego nie życzę.
To ozdoba świąteczna. Zrobiłem taką dla całej drużyny.
W ramach terapii uczyłem się obróbki drewna.
To mój portret z pierwszego obozu.
To moja babcia, Erva Whitehead.
Była moją opoką.
Moje dzieciństwo było trudne.
Rodzice robili, co mogli.
Mieli jednak problemy, z którymi nie mogli sobie poradzić.
W młodości tego nie rozumiałem
i ich zachowanie było dla mnie niejasne.
Chciałem odejść, ale nie wiedziałem dokąd.
Dołączyłem do wojska, gdy tylko było to możliwe.
To nasz statek, zbiornikowiec.
Moją rolą było doprowadzenie pomp do stacji
i napełnienie zbiorników.
Ciekawe.
Co tu robisz? Podziwiasz widoki?
Obserwuję.
Po powrocie radziłem sobie pijąc.
Stałem się alkoholikiem.
Nie mogłem wytrwać w żadnym związku.
Przez jakiś rok mieszkałem na ulicy.
Pod mostami,
w lasach. Starałem się przerwać.
Całe życie jest dla mnie podróżą.
Cieszę się, że wybrano mnie do igrzysk.
To dla mnie zaszczyt i chcę pokazać się z dobrej strony.
PIĘĆ MIESIĘCY DO ZAWODÓW
KIJÓW, UKRAINA
DRUŻYNA UKRAINY
Zebraliśmy się dziś tu, ponieważ pamiętamy.
Pamiętamy o tych, którzy poświęcili swoje życie,
by zapewnić nam lepszą przyszłość.
Zjednoczona Ukraina!
Chwała Ukrainie! Chwała bohaterom!
Putin to dupek!
NIE OKUPUJCIE MNIE
Wojna mnie zmieniła.
W 2014 roku, gdy wybuchła wojna, moja córka miała 11 lat.
Ciężko było mi zostawić ją oraz mojego męża Wadima.
Służę, aby ich chronić,
by wojna pozostała z daleka od nich.
idąc przez życie, czasem zmieniamy swe imiona.
Zaczęłam nawet myśleć o kupnie cywilnych ubrań.
Mam na imię Julija, pseudonim Tajra.
Tajra i Julija to dwie różne osoby.
Tajra nie jest osobą, a strzykawką czy krępulcem.
Jest towarzyszką, z którą można szczerze pogadać.
Jestem jedynie małym trybikiem.
Może kiedyś Tajra odejdzie do przeszłości,
ale nie wrócę do bycia Juliją.
Jestem bardzo wdzięczna
za ideę igrzysk.
Wytrę smarki i wrócimy do rozmowy.
Jest dobrze.
Świetnie.
NOTTINGHAMSHIRE, WIELKA BRYTANIA
OBÓZ WIELKIEJ BRYTANII
- Potrzeba taśmy? - Nie.
Musisz do tego przywyknąć.
Czasami przylepia się do palców.
Czeka nas dziś harówka. Udanej zabawy.
Krytyka musi być konstruktywna…
TRENER DRUŻYNY RUGBY
…a nie destrukcyjna.
Wiem, hipokryzja.
Po odejściu z wojska nie miałem nic.
Żadnej rutyny, żadnych zadań.
Nie miałem na co czekać. Z czasem znalazłem sobie zajęcia.
Zawsze czekam na weekendowe treningi.
To mój wieczór z kumplami. Klimat, żarty i wszystko inne.
Teraz przećwiczymy krzyżowania.
- Ten gość biegnie tutaj. - Tędy.
Drugi biegnie za nim, a pierwszy jest niekryty.
Na początku był cichy,
ale po otrzymaniu opaski kapitana zaczął się otwierać.
Pozostajemy w polu trzech punktów.
Na nikogo nie krzyczy.
Skupia się na pochlebstwach. Takiego kapitana potrzebujemy.
Grupa spisała się świetnie.
Często się śmiejemy. To naprawdę dobrzy ludzie.
Cieszę się, że mogę spędzać z nimi czas.
Dobre podanie.
Dziewczyny są wielozadaniowe.
Łapiemy piłkę i szukamy podania.
Cieszę się z szansy, jaką otrzymałem.
Po odejściu z wojska ludzie bywają niefajni.
To niewidoczna niesprawność.
- Wiele się zmienia. - Ludzie bywają krytyczni.
To wpłynęło na moją psychikę. Wypiłem kilka butelek wódki,
łyknąłem 100 tabletek.
Nie chciałem już żyć. Obudziłem się w szpitalu,
plując węglem.
Vicki!
Mitch! Dawaj!
No dalej!
Czekaj!
No dalej!
Jeszcze raz!
Gdy się zmęczą, robią się podirytowani.
Niczego nie osiągają.
- Ale dobrze ich wymęczyć. - Tak.
Nie chodzi o medale,
a osiągnięcie czegoś, co uważali za niemożliwe.
Do środka.
Ale wszyscy w drużynie chcą zdobyć złoto.
Mają spore szanse.
Robicie się podirytowani.
To od zmęczenia. Zaczynacie źle rzucać.
Wchodzimy na ich połowę i zwalniamy.
My dyktujemy warunki, a nie rywal.
Odejście z wojska to opuszczenie instytucji.
Sport to świetna forma regeneracji.
W ten sposób możesz w końcu odpłacić się wojsku.
Mówię im: „Zagraj w rugby”.
Odpowiadają: „Nie wiem, czy to polubię”.
Dobrze jest pomagać innym.
Świetne zdjęcie.
Co za fryzura.
To były czasy.
- Taki przystojniak. - W życiu.
Spójrz na to.
To zdjęcie z czasów mojej gry. Spójrz na swoją trwałą!
Potem zgłosiłem się do igrzysk.
Trenuję drużynę od 2014 roku.
Brałem udział we wszystkich edycjach.
- Wygląda, jakbym grał. - Tak.
- Tu czekaliśmy na wyjście. - Książę Harry.
Pojawił się książę Harry, a wszyscy mieli klej na rękach.
- Wysmarowali go. - Po koszuli i kurtce.
- Łobuzy. - Świetna ekipa.
W wielkim finale Wielka Brytania podejmie USA.
Przyspiesza.
I zdobywa punkty!
Atmosfera była niesamowita.
Wielka Brytania!
Walker do linii!
Gdy zawodnicy podjeżdżali do ławek,
krzyczeliśmy, a i tak nie słyszeli. Tak było głośno.
Ostatnie sekundy.
Mecz dobiega końca.
Złoto zapewnił nam gol w ostatniej sekundzie.
Stadion eksplodował.
Coś wspaniałego.
Wielka Brytania wygrywa finał!
SVENDBORG, DANIA
- Cześć. - Cześć, miło cię widzieć.
- Fajne kubki. - Dzięki.
Wyjdźmy, jest ładna pogoda.
Jak oceniasz swoje szanse?
Na razie mam poczucie,
że przede mną sporo pracy.
Igrzyska są dla mnie bardzo ważne, bo próbowałem już wszystkiego.
Przerobiłem wielu psychologów i psychiatrów.
Spędziłem szmat czasu w szpitalach.
Twój uraz miał wpływ na twoją rodzinę.
Ogromny.
Rozwiodłem się, nie mogłem widywać córek.
Byłem sam, czułem się zagubiony.
Jakie cele sobie zapisałeś?
Że chcę stać się lepszym ojcem
i być obecny, gdy spędzam czas z córkami.
Opiekować się nimi przed dłuższy okres.
To najważniejsze.
To mój nowy cel.
Robię się smutny. Przerywamy.
KIJÓW, UKRAINA
Mała!
Boże.
CÓRKA TAIRY
Chodź, psiaku.
Jak się masz?
- W środku jest coś dziwnego. - To jakieś ohydztwo.
Nie wiem, co to za osad. Cały ekosystem.
Nawet pachną.
- Jak to róże. - Wojskowe róże.
Wojskowe róże dla wojskowej.
Nasza relacja jest normalna,
ale nie jest to typowa relacja matki z córką,
bo przez długi czas rzadko kiedy ją widywałam.
Przywykłam do takiego życia.
I nie miałam wyboru.
Nauczyłam się tak żyć.
Chodźmy.
- Tędy? - Tak.
W końcu wróciła ze służby i chce wyremontować nasz dom.
Może nauczy się żyć w cywilu.
Proszę.
Moje ulubione.
- Toffi? - Nie.
Co lubi tata?
To ukoi mu nerwy.
- Co to? - Pop-it.
- Co? - Pop-it.
Pop-it?
Na stres.
MĄŻ TAIRY
Ten kot ma przerąbane.
Jesteś dobry w krojeniu sera.
Dobry kawior.
I kiełbasa.
- Nie poradzę sobie. - Dasz radę.
Jestem wdzięczna Wadimowi.
To bystry, opanowany i silny człowiek.
Jesteśmy razem już od 25 lat.
Kluczowy temat to Ukraina
i koncentracja wojsk rosyjskich przy granicy.
Według Białego Domu podczas negocjacji
Biden zaoferował Putinowi dyplomatyczne sposoby
na deeskalację sytuacji na granicy.
Jeśli będzie wojna, ruszymy. Jeśli nie, zjemy kanapki. I tyle.
Co jeszcze?
56 DNI PRZED INWAZJĄ ROSJI
Patrick Reevell z ABS jest w Kijowie.
Dzień dobry, Patrick.
Dzień dobry. W Ukrainie wciąż panuje niepewność.
Spotkanie w Genewie dało promyk nadziei,
ale Rosja wciąż wysyła kolejne wojska na granicę.
Dziś rano ukraińscy żołnierze bacznie obserwują
zaśnieżone okopy na wschodzie kraju.
Tuż za granicą wojska rosyjskie odbywają ćwiczenia militarne.
Rozmowy władz USA i Rosji w Genewie dały promyk nadziei,
ale strach przed inwazją wciąż jest silny.
TRZY MIESIĄCE DO ZAWODÓW
Myślimy o Ukrainie, bo będzie to ważna historia.
Musimy określić nasze wsparcie psychologiczne.
DYREKTOR OPERACYJNY
Jesteśmy w kontakcie z Oksaną, menadżerką zespołu.
Rozmawiamy rzadziej. Martwimy się.
Musimy uważać i utrzymywać kontakt.
Zrobimy wszystko, by zapewnić im wsparcie. To ważne.
Jak ma się drużyna? Trzymają się?
Cały czas trenują, ale mogą zostać wezwani na front.
Staramy się wysłać tam zespół.
Musimy obserwować sytuację i zapewniać im wsparcie.
Wydarzenia w Ukrainie jeszcze bardziej dowodzą
znaczenia społeczności igrzysk.
Wieści odnośnie do igrzysk?
Wszystkie kraje nie mogą się doczekać.
Chcą się już ze sobą spotkać.
Drużyn w sportach zespołowych będzie więcej niż w Sydney.
- Wszyscy są podekscytowani. - Coś jeszcze?
Dziękuję. Omówiliśmy sporo tematów.
Dzięki za zaproszenie.
VEJEN, DANIA
Witam na spotkaniu.
Ktoś chce zacząć?
Za dwa i pół miesiąca rozpoczną się igrzyska.
Obyśmy wypadli dobrze
i doświadczyli sporego rozwoju osobistego.
Niektórzy mogą zdobyć medal, co byłoby wisienką na torcie.
Nie trenowałem aż tyle, ale skupiłem się na rozwoju osobistym.
Mijają trzy lata, od kiedy rzuciłem cholerny alkohol.
Chciałem pić i brać kokę,
ale udało mi się to przerwać.
Moje dzieci nie powinny dorastać z nieobecnym ojcem.
Zawsze pogarszam sytuację,
czekając na kolejny gorszy okres.
Jesteś w tym bardzo zdeterminowany.
To źle się kończy.
Teraz mam pracę i spędzam mniej czasu z synem.
Właśnie skończył 18 lat.
Z powodu autyzmu nie lubi kontaktu fizycznego,
ale uściskał mnie, gdy tylko mnie zobaczył.
To było miłe.
Mamy szczeniaka Alberta. Nagle pojawił się pies bez smyczy.
Zaczęły się szarpać.
Miałem dwa wyjścia.
Zaatakować drugiego psa
lub nakrzyczeć na własnego, by je rozdzielić.
Zrobiłem to drugie.
Przemyślałem decyzję, nim zareagowałem.
Jak poradziłeś sobie z frustracją, jaka się w tobie nabudowała?
No cóż, wyżyłem się na wioślarzu.
By uporać się ze złymi dniami,
nauczyłem się wychodzić na zewnątrz.
Na początku jazda na rowerze była niczym jazda przez tunel.
Nie widziałem niczego wokół.
Nagle wszystko się zmieniło i zobaczyłem całe otoczenie.
Zacząłem czuć las i morze.
Po raz pierwszy poczułem, że znów żyję.
Uwalniam wszystko, co złe.
Mam czystą głowę.
Zatracam się w tym.
Skupiam się na grze, nie zastanawiam się.
To oznaczałoby przegraną.
Myślałem, że łucznictwo wymaga dwóch rąk.
Osiem lat siedziałem bez celu na kanapie
i w końcu poczułem, że go odnalazłem.
Tak jest!
Poznałem sporo osób, co dodało mi optymizmu.
To spore wyzwanie,
ale uwielbiam poczucie spełnienia po przekroczeniu mety.
Czuję się jak nowy.
Jesteśmy w połowie treningów.
W sobotę spotkamy się z trenerami.
Sport pozwala na poprawę ciała, umysłu oraz emocji.
Zawsze można zrobić więcej, stać się lepszym.
Radość, obrzydzenie, strach…
Wszystko to zmusza nas do działania.
Zaangażowanie w sporty pozwala nam
na nowo pobudzić nasze układy nerwowe.
Na tej wysokości robi się ciekawie.
Zaczynamy od głębokiego wdechu.
Napełnijcie płuca.
I spokojny wydech.
Gotowi?
Świetnie.
Na razie, Kasper.
Świetny z ciebie gość.
Wzajemnie. Dzięki za pomoc.
Do usług.
Jedna z kluczowych misji fundacji to odnaleźć tych,
którzy siedzą przed telewizorem
i nie mają sił, by wstać.
To trudne.
Jest tylko jedna chwila,
by przekonać taką osobę,
że cokolwiek chodzi im po głowie
i jak zły nie byłby ich dzień, to wszystko minie.
Stworzyliśmy całą społeczność i większość jej członków
już po jednych zawodach czuje, że odnalazło sens życia.
To ratuje im życie.
CZTERY DNI PRZED INWAZJĄ ROSJI
MEDYK
Potrzebuję igrzysk, by dojść do siebie.
Wojna nie daje nam jednak odpocząć
ani wrócić do normalnego życia.
Napisy: Krzysztof Zając