[garalgal ng helicopter]
[wang-wang ng sirena]
[malabong pag-uusap]
31 ARAW NG GIYERA - MARCH 27, 2022
[pagtahol ng aso]
VADYM - ASAWA NI TAIRA
[Vadym sa Ukrainian] Baka rocket 'yong tinamaan ng air defense system namin.
May mga pira-piraso sa buong paligid dito.
[panimulang tugtugin ng balita]
[reporter sa Russian] Natukoy at ikinulong ng Internal Affairs
ang kilalang kasabwat ng Ukrainian neo-Nazis.
TATLONG LINGGO MATAPOS MAHULI SI TAIRA,
IPINARADA SIYA SA PROPAGANDA VIDEO SA TV CHANNEL NG PAMAHALAANG RUSSIA
Pansinin n'yo ngayon ang babaeng kasama sa mga nakulong.
Mukhang pagod, may kakaiba na maiksing buhok. May kamukha ba siya?
Si Yuliia Paievska, call sign "Taira." Babaeng may palayaw na "Ang Halimaw".
Oras na para ipakita ang tunay niyang mukha at direktang tanungin
kung ano talaga ang ginawa niya kasama ang mga magpaparusa.
[Paievska sa Ukrainian] Ako si Yuliia Paievska, call sign "Taira".
Volunteer paramedic ako at dating serviceman
ng 61st Military Hospital.
[Vadym] Nananakot lang gamit ng boses na di nakikita sa screen
at maraming pag-edit sa video.
Halatang sobrang depressed siya.
Nakagawa sila ng caricature gamit lamang ang mga 'yon.
[pagtahol ng aso]
Nakikipag-usap ako sa iba't ibang media sa Kanluran
at sinusubukan kong ipamalita sa pinakamalayong maaabot
ang tungkol sa pagkulong kay Taira.
Ginagawa ko ang kaya ko sa sitwasyong 'to. Kaya lang, wala na 'kong magagawa pa.
[nakakabahalang musika]
KAHIT MAY VIDEO, ITINATANGGI NG PAMAHALAAN NG RUSSIA
NA MAY ALAM ITO SA PAGHULI KAY TAIRA
[wang-wang ng sirena]
[nakakabahalang kaliskong musika]
50 KM MULA SA HANGGANAN NG UKRAINE / POLAND
[lalaki] Dapat nando'n na tayo ng 9:30 a.m.
[Horbach sa Ingles] No-fly zone ang Ukraine ngayon.
Kinailangan naming mag-bus mula Kyiv hanggang Poland.
Nanganganib ang kaligtasan namin kasi ayaw naming malaman
na pupunta ang team ng Ukraine sa The Hague.
Madali kaming magiging puntirya ng mga puwersa ng Russia.
Aktibong mga sundalo ang karamihan sa team ko,
nagtatanggol sa bansa namin kasi nasa giyera kami.
At para sa ilan, hindi 'to madaling desisyon.
Nadedestino kami sa Hilaga, Silangan at Timog Ukraine.
Alam namin ang mismong nangyayari sa mga lugar na 'to.
Masasabi namin ang totoo tungkol doon, maibabalita sa iba.
[sa Ukrainian] Para sa 'min, di lang kami lumalaban para sa bansa namin,
pero hindi naiisip ng mga taong kung mapasama kami, sila na ang susunod.
Mousie.
Paborito 'yan ng mama mo at pinaglalaruan mo na ngayon.
[bata] Opo, minsan.
[Horbach sa Ingles] Di nakarating lahat ng team members.
Si Yuliia Paievska, nahuli siya no'ng March 16 ng mga tropa ng Russia.
Di namin siya kasama.
At 'yong pangalawang di namin kasama, 'yong archery coach namin.
[sa Ukrainian] Itaas mo ang braso mo at hilahin mo sa ilalim ng balikat mo.
[Horbah sa Ingles] Si Dmytro Sydoruk, napatay siya sa labanan no'ng April 5.
Nakatapak siya ng mine…
at namatay kaagad.
Kaya talagang kakaiba ang pakiramdam na pumunta sa The Hague.
[madimdimang tugtugin]
[tumigil ang tugtugin]
[malabong pag-uusap]
[pagharurot ng eroplano]
[humuhuni ang mga ibon]
♪ Right on time ♪
♪ Back by the beach ♪
[tumutugtog ang "The Heat" ng Jungle]
♪ Still gon' bring the heat ♪
[nakakapanabik na musika]
♪ Bring the heat ♪
DALAWANG ARAW BAGO ANG MGA LARO
♪ Doing all that I can… ♪
Hello. Welcome sa panlimang Invictus Games na gaganapin dito sa The Hague.
Malaking event 'to.
[Prince Harry] Ayos na ayos 'to.
[Invictus official] Maraming mga tao, bansang kasali.
-[patuloy tumutugtog ang "The Heat"] -♪ So I can treat you better ♪
♪ No, I… I can't feel the heat… ♪
[malabong hiyawan]
-[babae] Tara na! -[George] Heto na tayo.
[palakpakan, hiyawan]
[pitik ng kamera]
♪ I know I can't get you home ♪
[hiyawan ng madla]
♪ That the more that I run… ♪
[tumigil ang kanta]
[Ling] Parang nakakapagod ang araw na 'to, pagdadaan ang lahat ng 'to.
Sa mga laro, maraming tao ro'n. Maraming nangyayari. Magiging enggrande.
[umiingit siLing]
Ito na 'yon. Humiga lang ako sa kama. Di ako makatulog.
-[interviewer] Hindi ka makatulog? -Hindi.
[madimdimang musika]
[Prince Harry] Ayos ba? Busy ba kagabi?
[tumatawa ang official] Ayos lang. Di gano'n ka-busy.
-Hindi. -Hindi gano'n ka-busy?
Matapos ang dalawang taon ng pagkaantala, sa wakas narito na tayo.
Ang pag-uusapan natin dito…
[Prince Harry] Matapos ang maraming pagkaantala dahil sa pandemya,
sa lahat ng nangyayari sa mundo, ang nangyayari sa Ukraine,
ang makarating dito ngayon,
kasama ang lahat ng mga taong matiyagang naghintay mula 2020,
nakakagaan talaga 'to, sa totoo lang.
Hindi namin akalaing mangyayari 'to at naging…
emosyonal na paglalakbay 'to para sa bawat isa.
Magiging nakakapagod, matindi, at mahirap 'to.
Di ko alam kung ga'no kahirap 'yon
para sa lahat ng mga taong 'to at sa mga pamilya nila habang nagsasanay.
Masasabi kong mas marami silang oras para magsanay higit kaninuman
kaya sana talaga maging maganda ang mga laro.
Baka ito ang nag-iisang pagkakataon para makilala mo ang team ng Ukraine.
[Prince Harry] Ang karamihan sa mga dumating,
ang karamihan sa mga taong buhay ngayon,
dahil 'yon sa support network nila, ang pamilya, mga kaibigan nila.
[Holt] Kung may kailangan kayo…
Parang group therapy ang linggong 'to para sa bawat isang tao sa mga laro.
-Naku. Salamat sa inyong lahat. -Ayos?
Tandaan n'yong i-enjoy 'yon.
[Prince Harry] Excited talaga 'ko do'n kaya gawin na natin.
[attendant] …kasama natin ngayon. Sana maayos ang pananatili n'yo sa Amsterdam.
Sa aming pasahero mula sa Team Ukraine para sa Invictus Games,
hiling namin na pagpalain kayo. At good luck. Salamat.
[palakpakan]
[Horbach] Hi, Yvonne! Masaya akong makita ka.
[Yvonne] Ako rin.
-[Horbach] Salamat sa pagpunta. -[Yvonne] Naku. Oo naman.
Kumusta kayo?
Ayos lang kami. Pagod. Medyo pagod pero napakasaya, talaga.
[sa Ukrainian] Nalaman namin ilang araw na'ng nakaraan,,
ni ayaw man lang pag-usapan ng Russia
na isama siya sa listahan ng palitan ng mga bilanggo.
[sa Ingles] Nagpasya ang Russia na gumawa ng propagandang kuwento tungkol kay Taira,
pinalalabas siyang masamang babae
at ang mga tropa ng Russia ang talagang gumagawa ng tama sa paghuli sa kaniya
at sa pagsalang sa kaniya sa hurado.
Naniniwala kaming inihahanda siya para sa isang uri ng pampublikong kaso
kung saan siya lilitisin sa harap ng publiko…
at posibleng patayin.
Isa lang ang gamit namin, ang hilingin sa mundong iligtas si Taira.
[madamdamin at madimdim na musika]
At sobrang mahalaga ang anak niyang si Anna.
ANNA-SOFIA - ANAK NI TAIRA
No'n ko siya unang nakilala.
Sa tingin ko, mahalaga sa kaniyang
kumilos para tulungan ang nanay niya.
Kasi wala kaming maraming oras.
[emcee] Sa wakas, welcome sa lahat. Napakasaya naming makasama kayo rito
para opisyal na buksan ang edisyong ito ng Invictus Games dito sa The Hague.
Inaabangan namin ang linggong puno ng magandang sportsmanship.
-[lalaki 1] Handa na kayong lahat? -[mga atleta] Oo!
-Puwede bang "oo naman"? -Oo naman!
-[lalaki 2] Ukraine… -…angat sa lahat!
[lalaki 3 sa Korean] Laban, Korea!
Ba't walang sumasama sa 'kin? Ba't n'yo 'ko pinapasigaw mag-isa?
[babae sa Ingles] Mag-earmuffs ka.
Di ga'nong maliwanag pero magiging maingay. Palabas 'to.
-Malinaw? -[Ling] Pero kinakabahan ako.
-Oo. -Oo.
-[Ling] Ang mga ingay ng mga tao at… -[babae] Oo.
[Ling] Pero tatanggapin ko 'yan hangga't kaya ko.
-[babae] Mayro'n ka ng mga 'yan. -Alam ko pero ayaw kong…
-Kung wala nang magagawa. -Sige.
-[Prince Harry] Tara na.
[emcee] Ang mapaligiran ng napakaraming taong personal na nakaranas
ng mga trahedya ng giyera, makabuluhan ang mga larong 'to higit kailanman.
Puwede ka pang mas lumayo.
[emcee] Ipinagmamalaking ianunsyo ng Invictus Games Foundation
na may 17 bansang magtatagisang may 1,571 competitors
kasama ang staff, mga kaibigan, at pamilya nila dito para suportahan sila.
Palakpakan natin sila at mainit natin silang salubungin.
[palakpakan, hiyawan]
[madamdaming musika]
-[Markle] Hay, naku! Pambihira. -Napakaganda.
Naku po.
-Kailan ka huling pumunta sa concert? -Ay, napakatagal na.
[patuloy ang madamdaming musika]
[hiyawan]
[Ling] Kahit may pangit na mga araw,
hindi ako sumuko.
[emcee] Palakpakan n'yo ngayon ang team ng Ukraine!
Magandang gabi sa inyong lahat.
Maraming salamat sa paglilingkod ninyo at salamat
sa lahat ng pamilya at mga kaibigang narito
na sumusuporta sa inyo. Dahil ito ang paglilingkod. Ito ang dedikasyon.
At ito ang pamilyang Invictus.
Palakpakan natin ang magaling kong asawa, si Prince Harry, ang Duke ng Sussex.
Salamat, mahal ko. [tumikhim]
Kailangang ipaalala sa mundo ang kapangyarihan ng tao,
ang kakayahang gumaling,
at ang lakas ng katatagang nagbibigay-daan sa atin para bumangon
at bumalik nang mas malakas.
Nalampasan ninyo bilang komunidad ang napakalalaking mga hamon
at magkakasama kayong gumagaling at nagtuturo sa mundo habang nagpapatuloy.
At bilang mga indibidwal, mga tao kayong may halaga,
may katatagan, may lakas, at may puso.
May puso kayo ng Invictus.
[hiyawan ng madla]
[tumutugtog ang Kaiser Chiefs ng "Ruby"]
♪ Ruby, Ruby, Ruby, Ruby ♪
♪ Do ya, do ya, do ya, do ya ♪
♪ What you're doing do it to me ♪
♪ Ruby, Ruby, Ruby, Ruby ♪
[madimdimang musika]
[humina ang hiyawan]
[patuloy ang hiyawan]
Nagawa ko.
-Nagawa mo! -Nagawa mo.
[babae] Masaya ako sa pag-iyak mo.
Ano 'yon?
[babae] Sabi ko, mabuti na nailalabas mo ang mga luha mo.
[Ling] Mahirap… yumakap ng iba.
Kasi di ako niyakap kahit kailan.
Parang tamang tama 'yon. [tumatawa]
[humuhuni ang mga ibon]
[sumisigaw]
Naku!
-[kulingling ng bisikleta] -Oo, tara na.
[komentarista 1] Nagsisimula na tayo sa pagbubukas
ng 2022 Invictus Games sa The Hague.
Labimpitong bansa ang magtatagisang may mahigit 500 competitors
na handang magpakitang-gilas.
♪ This is how it's gonna be… ♪
Maraming aabangan.
Mga atletang lalahok sa iba't ibang laro sa susunod na anim na araw,
mula sa cycling hanggang sa wheelchair rugby at indoor rowing.
-Isa, dalawa, tatlo… -UK!
[komestarista 1] Narito lahat at nanonood ang mundo!
♪ I'm not going anywhere It's going down… ♪
Tom, andito 'ko!
♪ I'll be the last man standing here ♪
♪ I'm gonna rock you ♪
[malakas na rock na tugtugin]
♪ I'm gonna rock you ♪
♪ Have you begging for mercy Begging for mercy ♪
[babae] Lintik. Ano 'yon? Ito ang pinakapangit na round niya.
[patuloy ang rock na tugtugin]
Tara na!
♪ I'm dangerous ♪
Diyos ko po.
♪ So dangerous ♪
Sige.
[komentarista 2] Dito nagtatapos ang final ng qualification rounds.
Sa ngayon, halos pasok na siya sa top 16.
-Isa pa. -Ang top 16 lang ang magpapatuloy.
Dapat mas galingan ko.
Sa 44, dapat siyang pumasok sa top 16.
KIETHA - TITA NI GABE
Dapat niyang ayusin 'yon.
[komentarista 2] Titira na ang lalaking taga-Jacksonville.
Kung makakakuha lang siya ng dagdag na dalawa o tatlong puntos,
baka makapasok siya sa top 16 para sa elimination round.
[komentarista 3] Kung maititira niya sa dilaw.
[Keitha] Diyos ko. Sige na, Gabe. Bullseye. Sige na.
[nakakabahalang musika]
[George] Alam ko ang mga alaalang 'y on. Hindi ko makakalimutan.
Tuwing may gusto ako, pinipigilan ako ng mama ko.
"Di mo kaya 'yan." Sinasabing mahirap akong bata.
May epekto pa rin 'yon sa buhay ko.
[Keitha] Dapat niyang mas galingan.
[George] Sige na, pare. Bawiin mo 'yon.
[mababang himig]
-[pagsipol ng pana] -[George] Mmm.
[Kietha] Ay, ayos.
May ilan akong iba't ibang nanay-nanayan sa buhay ko.
Si Tita Kietha, lagi siyang masayang kasama.
Sige. Magaganda 'yan.
[George] Totoo siyang magmahal.
[Kietha] 'Wag magmadali.
[komentarista 2] Ang mahalagang oras sa kompetisyon.
[George] Naiintindihan niya 'ko. Kapag niyakap ka niya, ramdam mo. 'Yong…
[tumatawa siGeorge]
[sumisinghot, naghahabol ng paghinga]
[humihikbi] Pasensiya na. Buwisit, ano'ng nangyayari?
Kasi siya ang sumusuporta sa akin.
Madalas mag-isa kong ginagawa ang mga bagay.
Di ako nag-sports no'ng lumalaki ako kasi walang mga tao ro'n.
Para saan ba, di ba?
Pero dumating si Tita Kietha.
-[George] Mmm. -[hiyawan ng madla]
[komentarista 2] Sa open compound men's competition,
nakuha ni Gabriel George ang pang-16 na puwesto.
[humahalakhak si Kietha]
Ayos, nagawa natin! Tutuloy tayo! Ayos!
[George] Masaya 'kong makita ka, boo.
Mahal kita.
-[Tameah] May ipapakita po ako sa inyo. -Talaga? Sige.
"Positive energy." Ay, pampalakas…
Gusto ko… Napakaganda mo. Miss na kita.
Salamat sa pagsagot. Napakasaya kong makita ka.
[hiyawan ng madla, pagpalakpak sa ritmo]
HINDI PA KAILANMAN NAKIPAGTAGISAN SI DARRELL SA HARAP NG MARAMING TAO
Maganda din ang atmosphere.
[komentarista] Maraming tao ang nagtipon dito para panoorin ang tagisan
ng indoor rowing sa Invictus Games.
[Ling] Hindi sana ako pupunta kagabi.
Narito ka, ang layo ng narating mo.
[malabong pagsasalita ng komentarista]
Ilang minuto ng sakit pero habambuhay mong alam na ginawa mo.
[Ling] Oo.
[malakas na pagbusina]
[komentarista] Simula na.
Susunod na kayo.
[madimdim na musika]
[hiyawan ng madla]
Four, three, two, one. Tapos!
[Ling] Hindi ako 'yong taong humihingi ng tulong.
Parang hinahayaan ko lang na mag-isa ako…
Pero natututo na ako,
sa bawat… sa bawat session.
Hinga…
[madimdimang musika]
[patuloy ang hiyawan]
[komentarista 1] Ito ang open category para sa competitors
na may psychological injuries o minor functional impairments.
[komentarista 2] Bukod sa mga kapansanang pisikal nila,
itong mga atleta ng Invictus ay may pinagdaan ding trauma
at maaaring may mental health issues.
Mahihirapan ang ilan sa harap ng maraming tao kaya ang maglaro nang ganitong
may libo-libong nanonood sa mga stand, isang tunay na pagsubok ito.
[coach] Hindi n'yo sila kailangan tingnan, pero ramdamin ninyo.
Parte na sila ng pamilya mo. Ipinagmamalaki ka nila ngayon.
[coach] Ayos 'yan. Tumuon ka lang sa paghingang 'yan.
Kaya mo 'to, idol. Sige na, Darrell.
[komnetarista 1] Maghanda na.
Attention.
[malakas na pagbusina]
[komentarista 2] At nagsimula na.
[coach] Ituloy mo. Nagawa mo. Ituloy mo lang!
-Pamilya mo 'yang nasa harap mo. -Kontrolado ng USA.
[coach] Ituloy mo, Darrell. Ayos. Ituloy mo.
[komentarista 2] Tingnan n'yo 'yong Canadian.
'Yong pinagdaanan niya, 'yong mga pagsubok na hinarap niya,
para lumaban nang ganito sa harap ng napakaraming tao,
kahit may social anxiety na dulot ng PTSD
na naging malaking hamon sa buhay niya.
Three, two, one…
At hayun na nga!
[hiyawan ng madla]
Whoo!
Hayan ka na, idol. Nagawa mo, pare. Sobra kitang ipinagmamalaki, idol.
Sobra kitang ipinagmamalaki. Nagawa mo.
Tingnan mo ang mga tao.
Suportado ka nila. 'Yon ang pinakamagaling mo?
-Malakas ka bang sumagwan? -Oo.
-Nasiyahan ka ba? -Oo.
-Nasiyahan ka? -Oo.
'Yan ang pinakamahalaga, pare. Congratulations. Isang tagumpay na 'to.
Ipinagmamalaki kita.
Di mo magagawa ang hamong pisikal kung hindi mo iisiping kaya mo.
-Mismo. -Ganoon talaga.
[Prince Harry] Ang naintindihan ko sa maraming taon,
karamihan sa mga lalaki't babaeng 'to…
[coach] Puwedeng ako rin?
Hayan.
[Prince Harry] …'yong pagtuon talaga ng isip sa intensyon at layunin
para manatiling nakapokus, para naroon lang ang atensiyon,
at ang pagbabanat ng katawan,
imbes na poproblemahin ang nangyari sa nakaraan.
Para sa 'kin, 'yon ang pinakamahalagang parte nito.
[kulingling ng video call]
[lalaki sa Ukrainian] Naririnig n'yo kami ngayon?
Magandang hapon sa lahat,
sa mga opisyal ng militar natin, iginagalang na mga bayani, mga beterano,
sa kahanga-hanga nating mga manlalaro.
Makasisiguro kayo,
hindi ko iniisip na iniwan n'yo ang bansa natin.
Sa tingin ko, isang karangalan para sa aming katawanin n'yo ang Ukraine.
At 'yong mga medalya?
Ang pinakamahalagang parangal para sa amin, 'yong may lakas kayong lumaban.
Pero may dahilan kung bakit kailangan natin ng kahit isang medalya…
Babalik 'yon nang maraming beses, maniwala kayo sa 'kin.
Karapat-dapat kayong manalo lamang ng ginto. Sa katunayan, ginintuan na kayo.
[nagsasalita sa Ukrainian]
[reporter sa Ingles] Ano'ng pakiramdam mo, tungkol sa giyera at sa pagpunta rito at…
Sa isip at puso ko, nasa Ukraine pa rin ako pero alam kong dapat nandito ako.
Dapat sabihin ko ang totoong nangyayari sa 'min sa Ukraine.
Binomba nila ang mga lungsod namin.
Ngayong gabi, binomba nila ulit ang mga lungsod na tinitirhan ko. Sibilyan.
-[atletang Ukrainian] Regalo para sa 'yo. -Talaga?
At pinapakita ng lahat ng mga picture na 'to ang nangyayari sa bansa namin.
-Wow. -Oo.
[Prince Harry] Para sa team ng Ukraine…
Ang gumagambala sa 'kin sa nakalipas na 24 oras
ay 'yong realidad ng sitwasyon nila.
Di lang 'yong pagpunta nila dito
at talagang makita 'yon sa mga mata nila, ang trauma
at 'yong dapat nilang maranasan dahil sa pagsakop sa bansa nila.
[palakpakan]
May busog ka ba?
-Wala. 'Yong sarili ko, wala. -Kanan o kaliwang kamay?
-Kanang kamay. -Kanan.
Halika rito.
[nagsasalita sa Ukrainian]
NALAMAN NG ARCHERY HALL MANAGER NA NAG-ARAL PUMANA SI ANNA
AT INALOK SIYA NG BUSOG PARA MAGSANAY
[coach] Ipuwesto mo sa ilalim ng baba. Ganiyan. Sige.
[nagsasalita sa Ukrainian]
Malapit sa dibdib. Tama, dito.
Ianggulo mo, anggulo. Ianggulo mo papunta sa 'kin.
Yuliia.
Ay, Yuliia… Mama niya 'yon.
[madimdimang musika]
[Anna-Sofia] Dahil sa mama ko, lagi kong nararamdaman ang giyera sa buhay ko.
Mula no'ng nagsimula ang giyera sa Donbas no'ng 2014, nasa harap na siya ng labanan.
Eleven years old lang ako no'n.
Dalawang araw ko lang siyang nakikita kada ilang buwan.
'Yan ang dahilan kaya di kami ga'nong magkakilala at nag-aaway kami.
Mahirap kasi hindi ko siya naiintindihan
pero maraming panahon na'ng lumipas at napakarami nang nagbago.
[sa Ingles] Galing 'to kay Darrell ng team ng Canada.
-Ito 'yong sinasabi mo. -Oo. At…
Bilang pasasalamat sa 'yo sa mga laro
at namigay din siya sa mga tunay na magagaling.
-Nais niyang ibigay 'yan. -Mabuti 'yon.
Siguradong isa sa pinakamagandang binigay sa 'kin, kung hindi ang pinakatanyag.
-Makahulugan talaga. -Oo.
-[Prince Harry] Hi, Darrell. -Hi, Prince.
-Kumusta? -Mabuti, ikaw?
[Prince Harry] Oo. Talentado ka.
Oo nga. Hindi ko alam na may gano'n akong talento.
May tattoo ka ba?
Ay. Kung nasa puwit mo, hindi ko yata gustong makita 'yan.
[Prince Harry] Ayos! 'Yon!
-Gusto ko 'yan. -Ang una ko.
Hayan. Nasa mabuting kamay ka.
Hindi ako sasagwan pero sabi ng coach ko, "Gagawin mo."
-Oo. -Alam nilang kaya ko 'yon.
Pero may mga demonyo akong nagsabing, "Di mo gagawin 'yan."
Oo.
May mga bagay kang dapat lang alisin sa balikat mo.
Minsan bumabalik,
kaya susuntukin mo sa mukha, parang "Umalis ka sa utak ko."
-Ilan pala dati ang mayroon ka? -Daan-daan.
-Daan-daan? Sa bawat balikat? -Oo.
-Ilan na lang ngayon sa tingin mo? -Baka 100 lang.
Parang pag-alog ng bote ng softdrink, pagbukas ng takip… [woosh]
Ang kalat no'n. Ayaw kong mangyari 'yon.
-Masaya akong naranasan mo 'to… -Mhm.
…at alam mo ang nararamdaman namin.
Hindi ko kayang magpanggap na alam ko ang pinagdaanan mo.
Pero nakangiti ako habang kinukuwento mo 'yong… [woosh]
-Oo. -Kasi naranasan ko 'yon.
May sandali sa buhay kong hindi ko alam kung ano 'yon,
pero dahil sa trauma ng pagkawala ng mama ko no'ng 12 ako,
sa loob ng maraming taon, wala akong emosyon.
Hindi ko kayang umiyak.
Hindi ako nakakaramdam. Hindi ko 'yon alam noon.
At kalaunan na lang sa buhay ko, sa edad na 28,
may nangyari at…
nagsimulang lumabas ito dahan-dahan.
Tapos parang may umalog sa akin at naging… naging… ang gulo no'n.
Nagkakagulo ang mga emosyon ko sa lahat ng pinupuntahan ko,
at naisip ko, "Pa'no ko itatago 'to?"
Mula sa wala, nararamdaman ko na ang lahat
at kailangan ko ngayong… hanapin ang sarili… kumuha ng garapon, pumasok do'n,
iwang bukas ang takip.
At sabi ng therapist ko, "Piliin mo kung ano'ng papasok,
'yong iba tatalbog."
Oo. Magandang payo 'yan.
Napakasaya kong narito ka. Masaya akong nakikipagkumpetensiya ka.
Dapat ka nang maghanda para sa mamayang hapon.
-Alam mo ang kailangan mong gawin. -Oo.
[Horbach] Noong gabi, kagabi,
nagsimula ang malakihang pagbomba, pagpapaputok sa lugar ng Donbas,
sa Silangang Ukraine, kaya takot kaming nanonood.
Oo, mahirap 'to para sa 'min. At talagang nag-aalala ang ilan sa team ko
para sa mga kapamilya nilang kasalukuyang nasa Ukraine.
[malamlam na musika]
[coach] Hintayin mong makalapit ka, ha? Masyadong malakas.
Rebounder ka. I-rebound mo at ipasa mo sa kaniya. Sige.
Hindi. Sige na. Sige, Max.
[Horbach] 'Yong paglipat mula sa lugar ng giyera sa payapang lugar,
sobrang hirap no'n para sa team members ko
at ang nakatulong sa 'min, 'yong komunidad ng Invictus Games.
[malabong pag-uusap]
[Horbach] Bawat isang panayam, bawat isang pag-uusap,
bawat isang pakikisalamuha sa ibang teams, nakakatulong 'yon.
May pakiramdam…
ng suporta.
-Masaya akong narito ka. -Salamat.
Puwede ba kitang yakapin?
At magandang karanasan 'to. 'Yong…
Oo.
Sana lang may lugar sila sa kalooban nila para sa emosyong 'to.
Para sa init ng liwanag na dumarating, para sa paghilom na 'to.
[manonood] Ayos!
[hiyawan]
[malabong pagsasalita ng announcer]
[hiyawan ng madla]
[komentarista] France laban sa Ukraine
at mahalagang laro 'to para sa parehong mga bansang 'to.
Sige na!
[kumakanta sa Ukrainian]
-[pumito ang referee] -[komentarista] Simula na.
Nahanap agad ni Ivan Geretsun ang abot niya.
[Walker] Sige na! Bumalik ka! Dapat bumalik ka!
[komentarista] Pinantayan na ng France.
Matapos ang mabagal na simula, nangunguna na ang France.
[hiyawan ng madla]
[sa Ukarainian] Ayos 'yan… Tuloy lang!
[komentarista sa Ingles] Nakaka-stress na laro para sa fans na nanonood.
Si Kovalskiy.
Nagawa niya!
Napakagaling.
Ay, isa pa! Napakagaling n'on!
Sobrang dikit nito.
Magtataka ka kung mauuwi 'to sa isa lang ang lamang.
[hiyawan]
[komentarista] Lamang ng dalawa ang Ukraine.
Nag-shoot at nahanap niya ang target nang may napakalakas na basket.
[pumito ang referee]
[pagbusina ng buzzer]
Puwedeng mag-timeout? Puwedeng itigil ang orasan?
Di sila dapat maka-score.
May isang minuto at 48 segundo tayo, at tied tayo. Walang score.
Atras!
Sabihin mo umatras sila! Ano'ng ginagawa nila?
[kalampag]
[komentarista] Bumagsak ang isang manlalarong French.
Ano na'ng mangyayari ngayon?
Isang minuto na lang sa orasan.
-Binigyan ng offensive foul. -[Walker] Kailangan natin ng isa pa.
[komentarista] May dalawang tira ang Ukraine mula sa free-throw line.
Halos di makapanood ang mga tagasuporta nila.
Pambihirang pagkakataon 'to para kay Artem Lukashuk ng Ukraine
na may 58 segundo sa orasan.
Hindi nakapasok.
[komentarista 2] Isa lang ang kailangan.
[mababa na madamdaming musika]
[komentarista 1] Wala.
Pero naipasok ang rebound! At pinasok 'yon ni Pavlo Kovalskiy.
Malaking panalo 'to para sa Ukraine.
Pambihirang pagtatapos sa labang 'to.
At naku, ang halaga nito sa team ng Ukraine.
Wow.
[malumanay na masayang musika]
[masayang kumakanta sa Ukrainian]
[tumatahimik ang arena]
-[pasigaw] Luwalhati sa Ukraine! -Luwalhati sa mga bayani natin!
[tumatahimik ang paligid]
[Ling] Nasa'n ang support team ko? Kinakabahan na 'ko.
Ano lang… Sabi nila papunta na raw sila.
[mapanglaw na musika]
[Ling] Nilalabanan ko ang abandonment anxiety.
'Yong abandonahin ng mga magulang, nadadala 'yon sa paglaki
at sa mga problema ko.
-[Caelin] Hi. -[Ling] Hi. Nasa'n sila?
Nasa likod lang sila. Tumakbo ako para mauna na.
-Ah. -Oo.
-Busy. -Oo.
Takot na takot siyang iiwan namin siya, kami bilang support team niya.
[announcer] Dalawang minuto.
[Nadin] Kaya no'ng nahuli kami,
tumigil siya at kumpleto niya kaming binale-wala.
Humihinga ka? Talaga? Mabuti. Sige.
[malabong nagsasalita ang announcer]
HUMINGA
-[coach] Ayos ka lang? -[lalaki] Dapat mong kausapin ang iba.
-Oo. Alam ko. -'Yon lang, okay?
[pitik ng keyboard]
-[Nadin] Natanggap namin ni Laura. -Uy.
Gusto mong nandito kami? Ikaw ang nag-message.
NAGPATAWAG SI DARRELL NG MEETING SA SUPPORT TEAM NIYA
INAMIN NIYANG MAY TINATAGO SIYA
[Ling] Dati akong…
May adiksyon akong mahirap talagang alisin.
At tinatago ko
ang katotohanang umiinom pa rin ako.
Ayaw kong mag-isa.
Gusto kong may kasamang mga taong makakausap ko
at mahirap makahanap ng taong
hindi umiinom na gustong…
na makakasama ko.
'Yon… Ang nakakahiya, 'yong…
sabihin sa support team kong problema ko pa rin 'to.
Kasi lagi akong nag-aalalang hindi ako tanggapin.
At baka di nila… Baka palayuin nila 'ko.
[interviewer] Gaano katagal nang sober si Darrell?
Limang taon yata ang sabi niya. Oo.
Mahirap ipagtapat ang bagay na 'yon.
Masaya akong ginawa niya 'yon. Napakahalaga talaga kay Darrell na umamin.
[Anna-Sofia] Sinasabi ngayon ng mga Ruso na wala siya do'n.
At mahirap isipin…
'yong pakiramdam na basta na lang siyang nawala.
Madalas kong kausap ang papa ko, pinag-uusapan namin ang sasabihin sa tao.
[reporter] Iniutos ng Speaker ng Parliament ng Russia
na si Vyacheslav Volodin
ang pagbabawal sa palitan ng "mga kriminal ng giyera,"
habang tinatawag ang mga sundalo sa Russia.
[malabong nagpapatuloy ang reporter]
[Vadym] Nawala siyang parang bula.
[mababa at nakakabahalang musika]
[komentarista] Bagong araw ngayon sa Invictus Games
at maganda ang panahon para sa archery competition.
[announcer] Pakinggan n'yo ang hiyawan na 'yon!
[komentarista] May 17 tayong bansang magtatagisan dito sa The Hague 2022
at may kuwento lahat ng mga archer.
[announcer] Puwede kayong sumali.
INIMBITAHAN SI ANNA NA LUMAHOK SA KOMPETISYON
BILANG KARANGALAN, KAPALIT NG NANAY NIYA
[tumutugtog ang "Tubthumping" ng Chumbawumpa]
[sinasabayan ang kanta] ♪ But I get up again ♪
♪ You're never gonna keep me down ♪
♪ I get knocked down, but I get up again ♪
♪ You're never gonna keep me down ♪
[tumatawa ang mga manlalaro]
Kumusta ka? Ayos ka lang?
[Anna-Sofia] Di 'to ang tamang araw para gawin ko 'to.
Kasi kinakabahan ako. Masama ang pakiramdam ko. At giniginaw ako.
[manlalaro] Mag-jacket na!
Kailan mo huling nakausap ang mama mo?
No'ng March 15.
-No'ng March 15, sige. -Oo.
[mapanglaw na musika]
[Paievska sa Ukrainian] Kuha ka ng maganda.
-[staff] Makikiraan lang. -Sige, sige. Tara na.
Sabihin mo lang kung ano.
[sa Ingles] Ipagmamalaki ka niya ngayon. Talagang magmamalaki siya.
Nilagay mo ba do'n 'yong mukha niya?
Talaga?
Anna, basta medyo subukan mo pa sa huling bahagi.
Oo. Ay, ayos! Siguradong nasaktan siya no'n.
Sige na.
-Kaya natin 'to. -At kaya mo 'to.
-Kaya natin 'to. -Kaya natin 'to. [tumatawa]
-Good luck, ha? -Good luck.
[announcer] At ngayon, mga binibini at ginoo, sa target number one,
ipinakikilala si Anna-Sofia Puzanova!
[hiyawan ng manonood]
[mapanglaw na musika]
[Anna-Sofia sa Ukrainian] May panahong sinabihan kaming huwag magsalita.
Na magiging mas ligtas daw siya
kung isesekreto lahat at wala kaming sinumang pagsasabihan.
Pero pakiramdam namin ng tatay kong may mali do'n.
Kailangan pa nga naming sabihin sa mundo kung ano'ng nangyari.
[hiyawan ng madla]
[pagtibok ng puso]
[pagpitik ng bowstring]
[komentarista 2 sa Ingles] Nagsimula siya sa dalawa.
At ngayon si Amélie Chouinard ng Canada.
Nagsimula siya sa lima.
[palakpakan]
[Anna-Sofia sa Ukrainian] Narito 'ko para katawanin siya.
Hindi "imbes na siya" kundi "para sa kaniya".
[komentarist 2 sa Ingles] Apat na puntos para kay Anna-Sofia.
[mabilis na pagtibok ng puso]
[Anna-Sofia sa Ukrainian] Sa sandaling 'to, sinusubukan kong kumalma
at inisipin na karaniwan lang 'tong araw.
Karaniwang pagsasanay lang. Magkasama kami ni Mama.
Summer na
at maayos ang lahat.
[Paievska] 'Wag mong kalimutang huminga.
[Anna-Sofia] At sa sandaling 'to,
malinaw kong napagtanto kung bakit ko ginawa 'to.
Kumalma 'ko do'n at pinalakas din ang loob ko.
Huminga ka.
'Wag kang mataranta.
[pagtibok ng puso]
[komentarista 2] Sampu 'yon.
[announcer 1] Wow. Magandang pagtatapos ni Anna-Sofia Puzanova.
[hiyawan at palakpakan ng madla]
[emcee] Nagpasya ang organizers
na magbigay ng dalawang medalya sa bronze category.
Sumali si Anna-Sofia sa novice recurve competition
para parangalan ang ina niya bilang kalahok.
At nagkataong kaarawan din niya ngayon. Congratulations!
[mahinang pagsasalita sa Ukrainian]
Kinulayan mo din dito ang sarili mo… sa noo mo!
-Usong balat 'yan. -Napakaganda!
[tumatawa si Paievska]
[Anna-Sofia] 'Yong mama ko, siya 'yong taong susuong para iligtas ang iba.
Bye.
[madamdaming musika]
[Anna-Sofia] Ito ang misyon niya sa buhay
at napagtanto kong di ako ang magdedesisyon ng dapat niyang gawin.
Naniniwala akong marangal 'yon.
[lumalakas ang madamdaming musika]
Hindi ako sigurado pero sinasabi ng lahat na ipagmamalaki niya raw ako.
Siguro nga.
Gusto ko lang makitang ligtas, maayos at masaya ang mama ko.
Pero naiintindihan naming lahat na may isang porsiyento lang ng pag-asa.
[tumigil ang musika]
[humuhuni ang mga ibon]
[masayang bumubulas ang mga bata]
[komentarista sa Ingles] Pangalawang araw pa lang at may makukuha na ng mga medalya
sa rowing, swimming, wheelchair rugby at marami pang iba.
-Dito! Tom! Kaliwa! -Kaliwa!
[potograpo] Ipakita mo naman kung gaano ka kasaya na narito ka.
Itaas mo'ng mga braso mo.
Hayun. May emosyon naman pala siya.
Nasa'n ang pangalan ko? Boom! "Gabriel George."
[komentarista] Oras na para sa huling wheelchair basketball qualification game.
Ukraine laban sa USA.
Kailangang manalo ng Ukraine para manatili sa kompetisyon.
[manlalaro] Oo. Tama.
[sumipol ang manlalaro]
Napakadali lang.
[Prince Harry] Mabilis nagbago ang mga bagay sa nakaraang ilang mga linggo
pero ang makasama sila ditong kinakatawan ang bansa nila
nang may gano'ng katatagan, lakas, determinasyon, at propesyonalismo,
pambihira 'yon.
Kumusta tayo diyan?
Sana pakiramdam nilang tanggap sila, na sinusuportahan at pinapalakas sila
kasi pagkatapos ng mga larong 'to, sila 'yong mga babalik sa giyera.
[Prince Harry] At inaalala ko 'yon. Pinoproblema ko 'yon.
Kakaunti lang ang magagawa natin do'n
bukod sa siguruhing nagkaroon sila ng pinakakapana-panabik na karanasan.
-Makakapasok kayo sa final? -Marami pa kaming aayusin.
[Walker] Papasok kami sa final! "Oo" ang sagot!
-Ano'ng sinasabi mo? -Tama! Maging positibo!
[masayang kantang Ukrainian]
[Kalytyuk sa Ukrainian] Gusto kong naririnig ang tunog ng musika namin
at nakikita ang maraming watawat namin bilang suporta sa 'min.
Nakakamanghang makita ang napakalaking suportang internasyonal.
Pero lagi kong iniisip ang mga kababayan namin sa Ukraine.
[wang-wang ng air raid siren]
Sa Ukraine, may app kaming tinatawag na "Air Alarm"
na nagsasabi sa 'min kapag may air strikes sa isang lungsod.
-[patuloy ang wang-wang] -[marubdob na musika]
[Horbach sa Ingles] Hindi namin alam kung ano'ng susunod na mangyayari
sa Ukraine, sa 'min.
Lahat puwedeng mangyari sa isang giyera.
[sumisigaw sa Ukrainian]
[komentarista sa Ingles] Magsisimula na tayo.
Ang Estados Unidos laban sa Ukraine.
[sa Ukrainian] Bilang aktibong mga sundalo,
pumunta kami ditong may misyon.
Gusto kong gawin ang lahat para marinig ang Ukraine
at sabihin ang katotohanan tungkol sa sitwasyon sa Ukraine.
[nakakasabik na musika]
[sumisigaw sa Ukrainian]
[pumito]
[komentarista sa Ingles] At diyan natatapos ang first half.
At sa lagay ngayon, talagang kontrolado ng USA.
12-6 sa break.
Baka ito na ang huling half n'yo ng basketball sa Invictus!
[sa Ukrainian] Pasha… 'yon ang basket n'yo.
Magaling, Vitya!
Hindi ako makapaniwala, uuwi na 'ko.
Ako at ang asawa ko, hinihintay kami ng pusa at rabbit namin.
[tumatawa]
Hinihintay ako ng bayan ko.
[hiyawan at palakpakan ng madla]
[Horbach sa Ingles] 'Yong kabaitang natanggap namin,
'yong suporta, imposibleng hindi kami tumugon.
At sa tingin ko, nabuksan talaga no'n ang mga puso namin.
Pero mahirap pa rin 'yon kasi pakiramdam kong
kaya naming tanggapin 'yon tapos dapat kaming lumayo.
Pero nakikita ko sa team members kong
nakakatulong 'to sa kapayapaan ng isipan nila.
[komentarista] Nauubos na ang oras dito.
Nagsisimula nang kumilos bilang team ang Ukraine.
Pumasok ang tira at maayos ang pagpasok ni Ivan Geretsun.
Para sa team ng Ukraine,
para gawin ang ginawa nila sa gitna ng lahat ng nangyayari,
sa kalagayan ng bansa nila,
naglaro silang may dignidad, naglaro silang may tapang.
[Horbach] Sana lang pagkatapos ng giyera, mananatiling ligtas lahat,
malusog hangga't maaari,
at bumalik sa 'kin
kapag kaya na nila.
[tugtuging smooth hip-hop]
[madamdaming kumakanta sa Ukrainian]
TAIRA
[patuloy ang kantang Ukrainian hip-hop]