[nakakasabik na musika]
[Prince Harry] Marami sa kanila, no'ng napinsala sila,
nabago ang buhay nila.
Kailangan nilang magsimula muli.
Dapat muling sanayin ang katawan na tanggapin, harapin
at kumilos nang may pinsala.
[lumalakas ang nakakasabik na musika]
[Prince Harry] Sa pamamagitan ng mga laro, nabibigyan ng pagkakataon ang isang tao
na makilala ulit sa nagawa niya imbes na sa nawala sa kaniya.
[sigawan ng madla]
'Yan ang mismong layunin.
Parang himala ang nangyayari.
[mawawala ang musika]
KUNG SAAN MAGLILIWANAG
[komentarista 1] Magandang umaga at welcome mula sa The Hague sa Netherlands.
Panonoorin natin ang cycling events ngayong araw,
maraming competitors mula sa 20 bansang kalahok sa pambihirang event na 'to.
[lalaki sa Korean] Kailangan mo ba ng tulong?
[Na] Ayos lang ako.
Para makapaghanda, dapat kilala ko ang kalaban ko.
[lalaki] Gawin mo lang 'yon. Pag-iisipan mo pa ka kung kilala mo.
[hiyawan]
[Na] Ba't kinakabahan ako?
-[lalaki] 'Wag kang kabahan. -Kahapon lang ako kinabahan.
[coach] Basta pakawalan mo sa simula. Tapos mag-ingat ka.
[marubdob na mga tambol]
[announcer sa Ingles] Three, two, one!
-Sige! -[busina ng starter horn]
[komentarista 2] Malayo na sila sa criterium road race
kabilang ang amputees ng braso at binti.
Maraming mahirap na daraanan.
[komentarista 1] Magandang peloton.
[komentarista 3] May nakikita 'kong 40 kilometro kada oras. Wow.
[komentarista 1] Ang bilis nito.
[Na sa Korean] Bago ako napinsala…
Medyo nakakahiya 'to,
pero akala ko ako lang ang natatangi sa mundo. Wala akong kinakatakutan.
[komentarista 3 sa Ingles] Umaatake 'yong lalaking taga-South Korea.
[Na sa Korean] No'ng napinsala ako naisip ko,
"Bakit ako nasa pagsubok na 'to?"
[malumanay na musika]
Wala akong magawa mag-isa.
Kinakaawaan ako ng mga nakakakita sa 'kin.
[komentarista 2 sa Ingles] Biglang nagkaproblema si Na Hyeongyoon dito.
[sa Korean] Inisip ko, "Ba't tayo nabubuhay?
Ano'ng gagawin ko sa murang edad na 'to?"
[komentarista 2 sa Ingles] Nahihirapan 'yong Koreano.
[sa Korean] Talagang di na gano'n ang pakiramdam ko ngayon.
Hindi talaga.
[komentarista 2 sa Ingles] Talagang pumadyak si Na.
Bumalik na siyang lumalaban.
[marubdob na tambol]
[Na sa Korean] Tingin ko kung may kumpiyansa ako,
wala akong pakialam sa tingin ng tao.
Sa totoo lang, sa tingin ko di namin nalalampasan ang mga kapansanan namin.
Ang nalalampasan namin, 'yong tingin sa 'min ng lipunan.
'Yan ang gusto kong gawin.
[komentarista 1 sa Ingles] Pangalawang gurpo.
Magaling 'yong ginagawa ng siklistang taga-Korea.
[komentarista 2] Nag-uunahan na sa katapusan.
[hiyawan ng mga manonood]
[komentarista 2] Nakuha ni Na ang bronze medal sa kategorya niya!
[nagpapatuloy ang malumanay na musika]
[malabong pag-uusap]
-[sa Korean] Congrats. -Salamat.
-Sabihin natin ang cheer, "Laban, Korea." -Laban, Korea!
[masayang hiyawan]
[babae sa Ingles] Pagod na pagod ako. Di pa man naglalaro.
'Yong pinakamaganda ngayon,
si Rich, 'yong captain ng volleyball, pinasulat 'yong pamilya ng bawat isa.
Sabi ng isang 'to, "Vicki, oras mo na 'to."
[humihingang malalim]
[nauutal] Agad-agad!
"Nariyan ka sa kinalalagyan mo dahil sa kung sino ka.
Maging pinakamagaling kang bersiyon ng sarili mo at lalago ka."
Tapos 'yong kasunod…
[malumanay na musika]
Sabi, "Mama…
anuman pong gawin n'yo, ilang beses n'yo man pong isiping
walang saysay na magpatuloy, 'wag kayong susuko. Ipinagmamalaki po namin kayo."
[madamdaming musika]
Oo.
[tumatawa]
[Ross] Sige na.
Sige, si Tom na.
"Babe, ipinagmamalaki ka namin ni Harvey, ng pamilya at mga kaibigan mo.
May karapatan kaming magyabang.
Marami kang ibinuhos dito. Oras nang anihin ang mga gantimpala.
Dapat n'yong namnamin at i-enjoy ng teammates mo ang bawat minuto.
Kasama mo kami. Mahal mong pamilya."
[walang dinig na pagsasalita]
[patuloy na nagsasalita nang malabo]
[Ross] Binasa mo nang malakas. Yayakapin kita. Alam kong mahal mo sila.
-[Ross] Ayos? -Oo.
[hiyawan ng madla]
AKO ANG WELFARE TEAM
[coach] Sa unang larong 'to, ang unang apat,
sina Tom, Dan Phillips, Vicki, at Paul.
'Wag nating simulan 'to nang tahimik. Dumedepensa tayo.
Boses n'yo ang isa sa mga magagamit n'yo. Manakot kayo.
Okay? Mang-asar. Mang-inis. 'Yon ang pinakamagandang gawin sa depensa.
Kaya natin 'to. Wala 'kong kinatatakutan dito.
-Kumpiyansa ako sa kaya ng team natin. -Oo, ayos tayo.
Ayos tayo. Bilang team, ayos tayo.
Walang babae ang US, 'no?
[masigasig na musika]
[komentarista] At United Kingdom laban sa Estados Unidos 'to.
Laban, UK!
Ang mahalaga, nanalo ng silver ang UK no'ng 2018, nanalo ng bronze ang US.
-Kaya magiging napakalaking laban nito. -[busina]
[pumito ang referee]
[pumito]
[komentarista] Talagang naging palitang laban 'to.
At 'yong captain ang may unang dalawang score para sa UK.
Si Vicki Ross. Lumampas 'yon.
Dapat may tumutok sa depensa kalaunan
pero sa ngayon, nangingibabaw ang aliw sa panonood.
Hayun si Folwell.
Magandang pasa sa kabila ng field. Nilampasan sa taas si Dave Wilkinson.
Si Folwell, ang puso ng pagsisikap ng UK.
At lumampas na sila at 'yon na ang magtatapos.
[pumito ang referee]
Malaking laban sa pagitan nitong dalawang may mga medalya no'ng nakaraan.
At napunta 'to sa United Kingdom. Wow.
[Team UK] Huy!
Nahuli ako para sa inyo.
Mga gagawin nga naman ng kalaban para ipaglayo tayo!
Para sa mga… Di ko alam kung alam n'yong lahat pero namatay ako, guys.
-Isipin n'yo. -Papaiyakin na naman niya 'ko.
Pero hindi 'to para sa 'kin, para sa inyo. 'Yon ang mahalaga.
Nasa kamay n'yo ang lahat, ha?
May kakayahan kayo. Maglaro kayo. Magsaya kayo. Basta galingan n'yo.
Ay, Diyos ko! Nagtataka ako kung bakit naka-blue kayong lahat.
Malaki ang kumpiyansa kong mananalo kayo.
Kung di kayo makakuha ng medalya, lagot kayo sa 'kin.
-[tawanan] -Gano'n kasimple.
Anumang resulta, produkto 'yon ng pagsisikap n'yo, Jenks at Jayne.
-Oo. -Salamat mula sa 'ming lahat.
-Ingat kayo, guys. -Bye!
[George] No'ng una kong narinig ang Invictus,
nakita kong malaking pagkakataon 'yon para maengganyo ako,
magandang pagkakataon para magpatuloy ako.
Sabi ng lola ko, pinahihirapan ko raw ang sarili ko.
Sabi ng mga kaibigan ko, magpahinga ako.
Lagi akong sinasabihan ng mga taong magdahan-dahan.
Pero anuman ang kalabasan, halos buong buhay ko na 'tong ginagawa
at nasa The Hague na 'ko.
Sige, gawin na natin 'to.
[masayang musika]
[palakpak sa ritmo]
[busina ng starter horn]
[komentarista] Simula na.
May apat na minuto para ipakita ang pinakamabilis nila.
Sige, Gabriel!
Hayan ang leader n'yo. Si Gabriel George.
Sige, Gabriel!
[Kietha] Ang pagpapakita ni Gabriel ng mga kakayahan niya,
parang iba karaniwan lang sa kaniya.
Napakakalmado niya sa lahat ng bagay
at ni di mo maiisip kung ga'no kalaki 'yon hanggang masabi mong "Naku po!"
[komentarista 2] Kung sino na lang ang makakatiis ng sakit
at ipagpapatuloy ang laban sa isip at katawan.
[komentarista 1] Si Gabriel George, 'yong leader,
25 metro na siyang napag-iwanan.
Kinakailangan na ngayon ang seryosong pagsisikap.
[komentarista 2] Oo, nasa huling minuto na sila.
[Kietha] Sige, Gabriel!
Sige, Gabriel. Sige!
[komentarista 1] 'Yan ang focus. 'Yan ang determinasyon.
[komentarista 1] Dalawang hila na lang at tapos na.
Binigay diyan ni Gabriel George ang lahat.
[coach] Hinga.
Maaga siyang nanguna, kalaunang nauwi sa pang-anim na puwesto.
Pero tingnan n'yo siya. Binuhos niya lahat.
[George] Di ko makuha ang tubig ko.
[Kietha] No'ng naaksidente si Gabe, 14 na taon na ngayong taon.
Sa tingin ko, lagi siyang hinihila sa iba't ibang direksiyon.
Anumang panalangin ko, tuloy pa rin siya.
[George coughing]
Ay, Diyos ko.
[Kietha] Nag-aalala at natatakot ako para sa kaniya.
[mahinang pag-ungol]
[George] Mm-mmm.
Paano hindi magtalumpati.
-Babasahin mo lang 'yong sinulat mo. -Pa'no ko bibigkasin 'yon?
"Heneral Onno…
Eichelsheim." "Eichelsheim"?
-Gusto mong subukan kong alamin… -"Eichelsheim."
[boses mula sa cell phone] Heneral Onno Eichelsheim.
-[Markle] Eiffel five? -[lalaki] Eichelsheim.
[Markle] Ulit nga.
[masayahing musika]
[komentarista 1] Nagbabalik tayo para sa marami pang events sa The Hague.
Nagpapatuloy ang wheelchair rugby. Mayro'n pang archery, cycling,
wheelchair basketball at swimming.
[komentarista 2] Si Kasper Henriksen, siklistang taga-Denmark.
Napakaiksing time trial. Ibig sabihin, mas masakit 'yon.
[komentarista 3] Wheelchair basketball.
Nakasuot ng 18 si Darrell Ling para sa Canada.
[komentarista 4] Gamit ni Gabriel George ang bibig niya
at espesyal na iniakmang bow.
Nagsasama-sama ang komunidad natin ng militar mula sa buong mundo
sa mismong tahanan ng pandaigdigang katarungan at kapayapaan.
Gusto din nating pasalamatan ang Ministry of Defense,
si State Secretary Christophe van der Maat at si Heneral Onno…
[tawanan ng mga manonood]
…Eichelsheim.
[palakpakan]
[komentarista] Nagbabalik tayo. Masaya ang lahat para pang-apat na laro
sa torneo ng wheelchair rugby.
Naging busy si Gary. Nakuha niya ulit. At lumalayo na siya, mabilis na lumalayo.
May 12 segundo na lang para itawid ang bola, at nagawa nila.
[manlalaro] Ayan!
Papasok ang UK sa final.
Huli nilang napanalunan 'yon no'ng 2014 sa London.
At nakuha ni Kasper Holm Henriksen ng Denmark ang silver sa time trial.
[umiingit]
Tom, una sa lahat, congratulations.
Ano'ng pakiramdam na may ganitong team? Ikaw ang captain.
-Madali. Pinadali nila'ng buhay ko. -Magaling ang captain namin.
Pinadali ang buhay namin. Napakagaling.
Sayang wala si Coach Jenks. Nagkasakit siya. Ginagawa namin 'to para sa kaniya.
-[sa Danish] Ginawa ko lahat ng kaya ko. -Ayos, pare.
-Ang galing mo. -Salamat.
-Sampung segundo mula sa ginto, Kasper. -Hindi. 'Wag mong sabihin 'yan.
[tawanan]
[komentarista 1 sa Ingles] Round ten na.
[komentarista 2] Nakapasok si Gabriel George sa huling 16,
natalo nang makaharap ang nangungunang archer sa section niya.
[Prince Harry] Strikto siya sa sarili niya?
-Oo. -Talaga?
[Kietha] Ayos lang.
Pinagmamalaki ko siya.
Palaging pinagmamalaki.
[lalaki] Magaling, Jess.
[Nadin] Dito sa Invictus Games,
sobrang dismayado, kinakabahan, hindi komportable si Darrell.
[Ling] Ayaw kong uminom sa mga laro. Pakiramdam ko napahiya ako.
Mula pagkabata hanggang sa pagtanda ko,
kasama diyan ang pagsisinungaling at gusto kong tanggapin ako ng mga tao.
[Nadin] Umaamin na siya ngayon,
sa tingin ko, siya mismo ang babago sa sarili niyang buhay.
[manonood] Tingnan n'yo!
[hiyawan]
[coach] Sige na! May 24 segundo! Pumunta ka do'n, Darrell.
[mababa at madimdim na muiska]
[hiyawan ng mga manonood]
Ako 'yong huling naka-score sa laro. Nakita mo 'yon?
[Nadin] Naniniwala akong may napakagandang bagay
na nabunyag kay Darrell dito sa Invictus Games.
Masaya akong nararanasan niya 'yong parteng sa wakas may napagtagumpayan siya.
[komentarista] Ang men's 100 meters freestyle…
[busina ng starter buzzer]
USA!
Tara, tara, tara na!
-[George] Di talaga 'ko kinakabahan. -Mabuti. Hindi dapat. Magsaya ka. Ngiti!
Masayang araw 'to. Oo. Magsaya lang, 'wag malunod.
Oo. Magsaya lang, 'wag malunod.
Ganyan ako.
-Masaya 'to. -Oo.
[George] Sa sakit, basta gumagalaw ako, ayos ako.
Kapag tumigil at naupo lang ako, do'n ko dapat harapin lahat.
Lumalabas lahat at masakit 'yon.
Sakit sa nerves.
Pero personal na trauma din.
Hangga't may ginagawa ako, 'yong isip ko parang, "Sige."
Patuloy lang na nag-iisip kung pa'no malalampasan 'yon.
Halimbawang sa 20 taon di na 'ko kasinglakas ngayon.
Nando'n pa rin 'yong sakit. Pa'no ko lalabanan 'yon?
[pumito ang referee]
[announcer] Pumuwesto.
[busina ng klaxon]
[komentarista] Sinimulan na ang pangatlong heat ng men's 50m freestyle.
Ito ang klasipikasyong ISC.
[mababa at nakakabagabag na musika]
[malabong pagsasalita ng announcer]
[patuloy ang musika]
[George] Ay, lintik.
Whoo. Hindi ako makagalaw.
[umiingit]
[matinis na kulingling]
[kalembang ng crossing bell]
[pagbusina ng tren]
[umiingit]
[madamdaming musika]
[Prince Harry] Alam ko ang lakas ng laro.
Ang katawanin ang bansa.
Pero nag-aalala din ako kasi nahihirapan na sila.
Puwedeng maging komplikado ang mga katawan at isipan.
Hindi mas mababa ang halaga ng katawan o pananaw ng tao
dahil sa pinsala o kondisyon. Nagiging iba lang 'yon.
Lahat may mga araw na mabagal. Di ba? Lahat mahihirapan kalaunan.
Ganiyan ang buhay. Marami ang hindi natin kontrolado.
Makokontrol natin ang ilang bagay pero di ang iba.
Pero inspirasyon at pampalakas ng loob nila ang mga laro.
May iba't ibang mga taong may iba't ibang inaasahan
at hindi mahalaga kung makalagpas sa finish line,
kung sobrang ginaalingan, nanalo ng mga medalya o ano.
Ito ang mga karansang babago sa mga pananaw ng mga tao sa huli.
-[sa Danish] No'ng sumisigaw kayo… -Ang ganda no'n.
[Prince Harry sa Ingles] Sa bawat laro, nakikitang
bumabalik ang mga ngiti, ang pagkatao.
Nararamdaman sa kanila, kita sa mata nila. Siyempre babaguhin no'n ang buhay mo.
[Ross] Maglalaro tayo para manalo. Para manalo tayo.
-[Folwell] Wala tayong babale-walain. -[Ross] Hindi puwede. Kuha ko 'yon.
Pero mas may dahilan tayong lumaban kasi wala dito sina Jenks at Jayne.
Kaya para sa kanila rin 'to at para sa lahat 'to.
-Kinakabahan na 'ko. Kinakabahan ka ba? -[Folwell] Oo.
Matinding pressure.
Bilang captain, malaki ang trabaho mo. Lalo na nitong nakaraang dalawang linggo.
Tama talaga ang pagpili ko sa 'yo bilang captain ng team.
[malumanay at madimdim na musika]
[Jenkins] Magagaling kayong lahat para sa team ko.
Kung di kayo magagaling, wala kayo dito ngayon.
Para sa 'kin, kaya n'yong lahat na pumasok sa court.
[team] ♪ Happy birthday to you ♪
[palakpakan, hiyawan]
[Folwell] Di ako magaling makihalubilo.
Mahilig akong mag-isa.
Hindi pa 'ko naging leader para sa kahit ano sa buhay ko.
[patuloy ang madimdim na musika]
Napakagagaling n'yo. Bawat isa dito, napakagaling.
[madla] UK! UK! UK!
Dave. Trabaho mong habulin 'yong mga player na 'yon.
Gawin mo 'yon, sundan mo sila. Gamitin mo hangga't maaari.
'Yong laro natin. Kahit ano'ng gawin nila, sa laro natin, panalo tayo.
Maging alerto. Hayaang ipasok niya ang bola. Habulin ang 12 segundo.
Harangan siya, iikot ako at bantayan siya sa free-throw line.
-Gipitin sila. -Pupunta ako, hahabulin 'yong nakalabas.
-Tara na. -Gawin na natin.
Gawin na natin.
[walang dinig na pagsasalita]
[hiyawan ng madla]
[komentarista] Walang talo. Panalo sa lahat ng anim, ang United Kingdom.
Sila lang ang team na tumalo sa USA.
Nagtapos sila ng 24-21, ang team ni Tom Folwell.
Baka kasing-dikit ang larong 'to.
[malabong pag-uusap]
ELLIE - ANAK NI VICKI
[masigasig na musika]
[kumakanta ng haka]
[Jenkins] Galingan para manalo.
Gawin lang nila 'yong mga pinagagawa sa kanila. Gano'n kasimple.
Gawin lang.
[Folwell] Mabibilis man sila pero di sila magagaling sa wheelchair.
Malakas man silang tumira pero di nila alam sa'n titira.
-Basta manggipit lang, sumunod sa tira. -Kuha n'yo?
Sa tatlo, "UK."
-Isa, dalawa, tatlo… -[Team UK] UK!
[koemntarista 1] Tensiyonado. Mahirap. Magandang laban 'to.
'Yon ang tip off.
Na kay Kevin Green.
Parehong magaling ang mga team na 'to, nasa kanila man ang bola o wala.
At pareho nilang itotodo ang laro nila.
Si Kenny Guinn, isa sa mga magagaling ng team ng US.
Susubukan siyang pigilan ni Vicki Ross. Magaling silang humarang.
Pero hayun si Green at 'yon ang unang score para sa US.
Matagal magsisimula. Pinasa nila kay Vicki Ross.
Dinaig ang pressure ng US.
Magaling ang pagharang ng US pero pinasa niya kay Paul Gray.
[komentarista 2] Nando'n si Vicki Ross at pumunta siya sa linya at umi-score.
[nakakapanabik na tambol]
Magiging magandang laro 'to!
[komentarista 1] Hinahabol ni Josh Smith.
Umalis si Folwell pero nabuksan tuloy para kay Guinn.
Di pa natin nakikitang nakuha ni Tom Folwell ang bola.
Pero nasa kaniya na ngayon at hayun siya.
Siya ang delikadong tao para sa Estados Unidos.
Tumalon sa itaas, tumalbog do'n. Di mahawakan nang matagal ni Garland.
Ay, talaga ngang mahalaga 'yon kasi mabilis na lumayo si Gray.
[madamdaming musika]
Kinuha 'yon ni Vicki Ross at umi-score.
Pagkuha nila no'ng bola, di na makapasok si Green.
Pero nakatawid pa rin sila.
Napakabilis nitong nilalaro. Ito ang pinakamabilis na larong nakita natin.
-Ay, nawala sa kaniya ang bola! -Oo. Inagaw nila.
Malas, Dan!
[malakas na madamdaming musika]
Ayos! Sige na!
Magandang score. Nabawi ng US ang lamang.
[komentarista 2] Ang US siguro ang mas magaling
na team sa unang half na 'to.
[mababa at malabong kulingling]
[komentarista 2] Pero pumasok si Guinn.
Kay Garland. Aabot ba siya sa oras? Sakto sa oras!
Half-time na. Dalawang puntos ang lamang.
Tambak ang UK sa unang pagkakataon sa break.
Dedetso ang isang 'to sa katapusan. May 50 minuto pa
ng wheelchair rugby para pagdesisyunan ang kampeon ng Invictus Games.
[Jayne] Hayun si Tom. Sabi niya, "Ayos lang ako."
Oo. Para maging magaling na captain, dapat ipakita 'yang
kalmadong panlabas na hitsura.
Anumang nangyayari sa likod no'n.
[Folwell] 'Wag magmadali. Laro lang. Gawin lang, subukan lang.
-Isigaw 'yon. -Oo.
-Siguruhing kaya n'yong… -Oo, gawin na natin 'to.
[Tania] 'Yon 'yong talagang napansin ko kanina,
'yong naririnig kong sinasabi ng mga tao tungkol kay Tom.
Talagang mahirap kontrolin ang emosyon ko pag nangyayari 'yon.
Kung ga'no siya kabilis, kagaling.
Parang pinangungunahan niya 'yong team. Hindi namin siya madalas makitang ganyan.
Si Guinn.
Kaya natin 'to. Magsaya lang.
-'Yon lang ang mahalaga. -Magsaya.
-Sa tatlo, "UK." Isa, dalawa, tatlo… -[manlaalro] UK!
Kaya ba ng UK na maniwala sa sarili nila at bumalik dito?
Minamarkahan nila si Tom Folwell para talagang alisin siya sa laro.
Pumunta sila ngayon kay Gray.
At libre si Folwell. Hindi pa madalas nangyayari 'yon.
Malayo ang tinakbo nila, may dalawa do'n ang US.
Tinira ni Josh Smith. Pumasok ba 'yon? Oo yata.
Determinado ang US at libre ang mga player nila.
At ang layo ngayon sa unang pagkakataon, lamang ng apat na puntos.
[Folwell] Di na yata matatapos ang paggaling.
Laging may ginhawa at hirap.
Pero gusto kong maranasan ni Harvey na makita ako sa pinakamagaling ko.
Hindi mapigilan si Guinn. Hinarangan siya do'n ni Folwell.
-Malaking tama 'yon. -[malakas na kalampag]
[Folwell] Gusto ko lang makita niyang lahat posible.
[komentarista 2] Ang galing no'n!
[komentarista 1] Na kay Vicki Ross ang bola.
Sige, Vicki!
[nakakapanabik na musika]
[Ross] Binalik ang kalayaan ko no'ng nahanap ko ang wheelchair rugby.
Hayaan mo lang. Walang iisipin. Bakante ang isip. Nasa laro lang ang isip.
Hinawi n'on ang abot-tanaw para may daan akong magpatuloy.
[komentarista 1] Halos wala nang oras para huminga.
[Folwell] Di namin kailangang manalo.
'Yong paglabas para gawin 'yon, pagkapanalo na 'yon.
Pamilya mo talaga ang team ng rugby.
Lahat sila magagaling.
[manlalaro 1 ng Team UK] Niligtas ako ng wheelchair rugby.
Di man ako ang pinakamabilis o pinakamatalino
pero nakangiti ako kasi nagpapatuloy ako.
Ipinapakita n'on sa mga anak kong kahit anong ibato sa 'yo ng buhay…
[humihikbi] …puwedeng may gawin ka lang.
'Yong makita nila 'kong gawin 'yon, nanalo na 'ko.
[manlalaro 2] 'Yong pinagbuti ko… Sasabihin ko mula sa simula.
Nasa estasyon ako ng tren, naghihintay ng tren. Tumigil ako. Di ko tinuloy 'yon.
Nandito 'ko, di ba?
Kinakatawan ko ang bansa ko. Ilan ang makakapagsabi niyan? Kaunti lang.
Medyo mayabang 'yon. Pero ano naman? Nandito 'ko.
[komentarista 2] 'Yon na siguro.
[nakakapanabik na musika]
Malayo ang bato ni Folwell.
Nando'n si Vicki Ross, nasa taas para kay Gray. Magaling ang ginawang 'yon.
Pero parating na ang buzzer
at ibig-sabihin ng buzzer na 'yon,
panalo ng ginto ang Estados Unidos.
[humihina ang musika]
[Jayne] Nalulungkot ako para sa kanila. Pero totoong captain si Tom sa kanila.
Maipagmamalaki nila'ng mga sarili nila.
Palalakasin lang ng pagkatalo ang pagbabalik mo.
[Jayne] Oo.
[mawawala ang musika]
[malumanay na madimdim na musika]
[Henriksen] Pinakamahabang paglalakbay ay 'yong sa isip.
Marami sa mga layunin ko ang naabot ko na pero mahaba pa sa huling layunin
at ni hindi ko alam kung maaabot ko ang huling layunin.
[komentarista 1] Bumalik tayo sa track huling mga karera ng Invictus Games.
-Three, two, one. Sige na! -[malakas na busina]
[komentarista 2] Ang nangunguna, 'yong lalaking taga-Great Britain,
si James Rogers.
Hilig niyang nasa unahan gaya ng nakita natin sa qualifying race.
Si Kasper Henriksen, pangalawa sa time trial, mabilis siyang siklista.
[marubdob na tambol]
-[komentarista 3] Baka kasama ng hangin. -[komentarista 2] Oo, mahirap 'to.
Hayun ang unang atake pero 'yong taga-France, si Gerald Monnier,
mukhang napakadominante dito.
May tatlong siklista ang Danish sa karera kasama si Kasper Henriksen.
Kinapos lang sa ginto sa time trial. Mabilis siya, malakas na siklista.
Baka kumukuha ng kumpiyansa mula do'n.
Isang huling lap para pagdesisyunan lahat. Habang nananatiling ganito ang sitwasyon,
mas maraming siklistang mag-iisip na may pag-asa sila.
May atake mula sa mga siklistang taga-Great Britain. Si Richard Gray 'yon.
Dapat mag-ingat na hindi ka mapantayan.
Oo, "Tulungan mo 'ko."
Sabi ng Briton pero sabi ng siklistang taga-Denmark, "Ay, hindi."
At hayun ang lalaki, si Gerald Monnier na may atake
at sinusubukang sumunod ng siklistang Polish.
Siyempre, siya ang pinakamalakas sa time trial.
Siya ang pinakamalakas sa qualification niya.
Napakaganda ng performance.
[palakpakan ng mga manonood]
Hiwa-hiwalay na lahat ngayon sa peloton.
Nagkakarera siya dito sa alaala ng dalawa niyang mga kasama.
[masayang musika]
[sa Danish] Sige na! Tara na!
[komentarista 2] Pangalawang puwesto para sa Australia
at napunta ang pangatlo sa Denmark.
[mawawala ang musika]
[sumisigaw ang coach]
[humihingal]
-[sa Danish] Lintik, ang galing no'n. -Makina ka, pare.
[kalaro] Sobrang galing n'on. Nando'n ka sa unahan sa buong karera.
Grabe, ang bilis mo. Napakagaling.
-Congratulations. Nararapat lang. -Salamat.
-Maraming salamat sa tulong mo. -Walang problema.
-Napakagaling mo. -Grabe, ang galing natin.
Di ko magagawa 'yon kung wala ka.
Napakagaling mo, Kasper.
-Congratulations. -Salamat.
Nagawa natin.
Lintik. Nagawa natin.
Magandang araw 'to.
[malakas na hiyawan ng mga manonood]
[sa Ingles] Grabeng idol.
[Folwell] Kunin ko 'yong kay Jenks, wala siya rito.
[patuloy ang madamdaming musika]
Mahal namin kayo.
Hindi mo talaga naiintindihan.
Pinagmamalaki ka namin.
[emcee] Mga binibini at ginoo,
sa pangatlong puwesto at panalo ng bronze medal,
kinakatawan ang Denmark, si Kasper Holm Henriksen.
[hiyawan ng madla]
[walang dinig na pananalita]
Tom, no'ng pagpasok mo dito, sabi mo gusto mong umabot sa final.
Nagawa n'yo 'yan at napakagaling din ng ginawa n'yo.
Sana nag-enjoy ang mga tao. Ang masasabi ko lang, pinagmamalaki ko lahat 'to.
Di mahalaga ang kulay. Ang mahalaga, pagiging team,
mga pagkakaibigan namin.
-Oo. -Wala akong pakialam sa resulta.
[Chalmers] No'ng una kang naging captain ng grupong 'to,
nahirapan kang intindihin 'yon
pero nakikita ko kung ga'no ka nagmamalasakit sa grupong 'to.
Nabanggit mo na 'yon pero ga'no mo sila ipinagmamalaki?
-Wala akong masabi. -Oo.
Oo. Magagaling sila. Mahal ko silang lahat.
Sige.
-[asawa ni Henriksen] Hi. -[sa Danish] Uy.
-Patingin ng mga medalya mo? -'Yong mga medalya ko?
[mga bata] Opo.
Heto na, mga anak.
-Nakikita mo ba, Antonia? -Papa, isang bote ng sanggol.
Oo, may butas 'to.
-Papa, kailan po kayo uuwi? -Uuwi ako mamayang gabi.
Magkikita tayo sa susunod na weekend, di ba, mga anak?
-Sabihin mong ligtas na makauwi si Papa. -[Havanna] Ingat po sa biyahe.
-Salamat, Havanna. -Sabihin mo, "Magkita po tayo."
-Bye-bye, kita tayo. -Magkita po tayo.
[mga bata] Bye po!
[instructor sa Ingles] Huminga nang malalim.
Kilalaning narito kayo ngayon.
Kung nakapikit kayo, dahan-dahang dumilat at bumalik.
[George] Matagal ko nang laging sinusubukang lumayo sa sarili ko.
Madalas maraming oras 'to sa nakaraan at sa hinaharap
at maiiksing sandali sa kasalukuyan. Wow, ang ganda no'n.
Pero narito na 'ko sa krus ng landas. Di ako puwedeng habambuhay tumakbo.
Ba't ngayon lang ako pumunta dito?
[malumanay na musika]
Ngayon mismo, nandito 'ko.
Ni wala ako kaninang mas maaga. Wala ako bukas. Ngayon ako nandito.
Ngayon ako nandito.
Sunod-sunod ang mga laban ko.
At nakaligtas ako sa mga 'yon pero di nanalo, alam mo 'yon?
Walang… 'Yong "Ano'ng kasunod?" Lagi 'yong, "Ano'ng kasunod?"
Para sa akin, ang kahulugan, 'yong "hindi nasakop…"
Dapat pakawalan ang ilang mga bagay para di ako masakop no'n. Alam mo 'yon?
Oo.
Hindi ka magiging masaya kung nasakop ka.
Hindi ka magiging malaya kung nasakop ka.
Lintik.
Di ko inasahan 'to. Hindi mo 'to mapa-plano. Hindi 'to maiisip…
Pero masaya 'kong narito 'ko.
Masaya akong nangyari lahat kung pa'no 'yon nangyari.
Kasi kahit mga talo ko, mga panalo 'yon.
[hiyawan ng madla]
[Prince Harry] Pambihirang linggo.
Kung layunin n'yong maipagmalaki kayo ng bansa n'yo,
nagawa n'yo 'yon.
Kung layunin n'yong pasayahin ang pamilya n'yo, natupad n'yo 'yon.
Kung layunin n'yong magkamedalya, galingan o basta tapusin ang karera,
magaling n'yong nagawa 'yon.
At kung layunin n'yong umalis nang mas malakas kaysa no'ng dumating kayo,
pakinggan natin 'yan.
May malakas na kataga. Kumalat 'yon ngayong linggo.
"Ang sugat ang lugar kung saan ka papasukin ng liwanag."
'Yong kamalayang mayroon kayo ng sugat, ng pinsala, ng sakit n'yo,
'yan ang pagkakataon sa paglago pagkatapos ng trauma.
Ito ang kailangang blueprint ngayon ng mas malawak na mundo.
Ang lakas ng katatagan, ang lakas ng paghilom, at ang lakas ng paggaling.
Hinihiling ko sa inyong itago ang alaala at pakiramdam ng nagdaang linggong 'to.
Karangalan kong nakapaglingkod kasama kayo.
[malakas na hiyawan ng madla]
Whoo!
Ayos!
-[palakpakan] -[malumanay na madimdim na musika]
[mawawala ang palakpakan]
[lumalakas ang musika]
[kalampag ng mikropono]
[Zelensky sa Ukrainian] Mga Ukranian,
lahat ng mga tagapagtanggol natin.
Sa wakas, maiaanunsyo ko ngayong
napalaya natin ang paramedic na Ukranian na si "Taira," si Yuliia Paievska.
[marubdob na madamdaming musika]
MAKALIPAS ANG ANIM NA BUWAN
[Anna-Sofia] Nakita namin siya ng tatay ko sa ospital.
At aaminin ko, hindi ko siya nakilala.
Una kong naisip, "Payat na lalaki 'to,
mga ka-edad ko."
Narinig ko ang boses niya. At napagtanto kong ito ang mama ko.
[madimdim na musika]
At tahimik kaming nakatayong lahat sa loob ng dalawang minuto, magkakayakap.
PAULIT-ULIT NA PINAHIRAPAN SI TAIRA SA 12 LINGGONG PAGKAKAKULONG
[Paievska] Noong panahong 'yon, sigurado akong…
papatayin ako o mamamatay ako dahil sa pagpapahirap.
Mga isang buwan bago ako palayain…
tumigil silang bugbugin ako…
at nangyari 'yon no'ng nagsimula 'yong Invictus Games.
Binalita ng Invictus Games ang kuwento ko sa buong mundo.
[sa Ingles] …'yong nangyari kay Mama.
Huwag kalimutan ang nangyari sa buong Ukraine.
Sa buong panahong nagliligtas siya noon
at pinaglalaban niya rin ang kinabukasan ko.
-Hindi ko maisip kung ga'no kahirap 'to. -Oo. Mahirap.
[madamdaming musika]
[Paievska sa Ukrainian] Napagtanto nilang
hindi na nila 'ko kayang ikulong pa.
[Anna-Sofia sa Ingles] Matapang na babae ang nanay ko,
at hinihiling ko sa inyong magpakatapang kayo para sa kaniya at lahat ng Ukrainian.
[sa Ukrainian] Luwalhati sa Ukraine!
[Paievska] Naramdaman ko ang lakas at potensyal niya…
pero hindi ko naisip
na magiging napakatibay at napakalakas niya.
Malinaw na anak ko siya, pero sana maging mas mahusay siya.
At sa tingin ko, magiging masaya siya.
'Yon ang pinakamahalaga. Ang pinakamalaking hiling ko.
[palakas na madamdaming musika]
[George sa Ingles] Mahalaga ang pagbabago bilang parte ng buhay.
'Yong pagpunta dito, pagkakataon 'to para tumuon sa kasalukuyan.
Kasi nakakasisid ako
at isa 'yon sa mga lugar kung sa'n ako nakakapagpahinga.
Pero nakakasama ko rin sa sandaling 'to ang ibang mga tao.
-Uy, masaya 'kong makita ka. -Kailangan lang namin ng tour guide.
Hala.
Ayos lang ako.
[Prince Harry] Isa 'to sa pinakamagandang dive site sa mundo.
Baka makakita kayo ng mga dolphin, balyena, pating.
[George] Kaibigan ang pating.
-Sabi ng lalaking may iisang braso. -Mismo.
-"Kaibigan ang pating! Pangako!" -Pagkain ng pating!
[nakakasabik na musika]
[George] 'Yong pagpunta sa The Hague, ramdam ko'ng epekto sa buhay ko.
Nakakapanibago. Ibang iba ang kapaligiran. Parang napakagaan.
Parang napakagaan ko. Natuwa akong panooring natutuwa ang tita ko.
-Oo. -'Yong nando'n. Isa 'yong…
Ako din. Natuwa akong panoorin ang tita mong panoorin ka.
[malumanay na musika]
[Henriksen] Bago ako nagsimula sa Invictus Games,
di ako nakakapunta sa mga birthday,
lahat ng mga party. Ni di ko kayang kumain kasama ang pamilya ko. Umaalis ako.
[tawanan ng mga bata]
[sa Danish] Di ko kayo kayang sabay kargahin.
Kaya n'yo po.
Havanna, halika rito.
Kasama mo na din si Papa.
[sa Ingles] No'ng isang buwan, magkakasama kaming nakaupo minsan
at bigla akong nakaramdam ng init sa loob
at sa tingin ko ganito ako magiging tatay. Oo.
[sa Danish] 'Wag kang magpahid ng mga daliri kay Papa.
[tawanan]
[Park sa Korean] Humanap tayo ng karne.
-[Na] Tapos ano'ng susunod, Narin? -Mga marshmallow po.
[Na] Mga marshmallow. Para sa camping.
[Na] Higit sa lahat, pagkakataon ko 'to
para makilala ang mga beteranong may kapansanan mula sa buong mundo.
Nakita kong ipinagmalaki ng mga anak ang mga magulang
na napinsala no'ng sundalo sila.
Gusto kong maging tuntungan
para sa paglaki ng anak ko.
Gusto kong magkaroon siya ng katalinuhan
at matutong lagpasan ang mga paghihirap
sa pamamagitan ng panonood sa 'king magtrabaho nang mabuti.
Hawakan mong parang ribs ang kinakain mo. Ribs na marshmallow.
[Park] Mga alaala sa marshmallow.
[Ling sa Ingles] Sobrang bumuti na 'ko. Nagpa-rehab ako at nagbago ang buhay ko.
Di na 'ko ga'nong nababalisa.
Nagsimula na 'kong magkaroon ng mga kasanayan at matutong makihalubilo.
Iniisip kong makipag-date.
Gusto kong may makasama, kasamang magsaya.
Alam kong may mga pagkaantala pero handa akong magpatuloy na lumago.
Ay, oo.
[Tania] Harvey, dapat may gawin ka para pigilan si Papa.
-Hindi! -Uno.
Ang suwerte mo naman!
[Folwell] 'Yong pagiging captain, nagkakumpiyansa akong subukang mag-coach.
Lalaki sa lalaki!
At napipilit ko ang sarili kong gawin kahit ano.
Ni di parang ganyan. Mas hahaba ka sa kaliwa kaysa sa kanan.
[interviewer] Tom, nabalitaan kong naging busy ka sa nakalipas na ilang buwan.
-Hindi. -Hindi?
[palakas na madamdaming musika]
Masasabi kong ang pinakamalaking pagbabago ko, hindi na 'ko tahimik.
Mas nagsisikap ako.
Maraming salamat.
Sobra akong humanga, guys. Maraming salamat.
[Folwell] Parang gumagaling ako sa pakikipag-usap nang isahan sa mga tao.
Ayos!
Sa tingin ko, malinaw na maliwanag ang kinabukasan ko
pero kung sa'n 'yon pupunta, walang makakasabi.
-[George] Sumisid na tayo. -[Prince Harry] Sige.
[pagbukas ng air valve]
Salamat.
[George] No'ng simula ng paghilom ko,
sinabing hanapin ko ang mga nagpapagaan ng pakiramdam ko.
Alam kong may mga bagay na kailangan ko ng tulong. Pinapagod ko ang sarili ko.
Pero ang buong prosesong 'to, marami na 'kong pinakawalan.
Mas nabubuhay na 'ko sa kasalukuyan.
[palakas na madamdaming musika]
Talagang si Gabe pa rin ako. Mas matalino lang ako, medyo mas matanda.
Mas magaan ang pakiramdam. Mas malinaw ang isipan.
Naniniwala akong patuloy na magdadala ang kinabukasan ko ng paghilom
sa sarili ko at sa iba.
Naniniwala akong patuloy itong magdadala ng positibong mga karanasan at ligaya
sa sarili ko at sa iba.
[Anna-Sofia] Napuwing ako.
[Paievska] Ano'ng ang positibong bagay na makukuha ko mula sa impyernong 'to?
Magaling. Napakahusay.
Lahat ng nakaranas na makulong, may mga pinsala,
may pagkakataon din silang kumuha ng lakas mula dito
imbes na kahinaan.
Ito ang Invictus, hindi nasakop.
SALAMAT SA KOMUNIDAD NG INVICTUS AT SA MARAMI PANG IBA
SA KAGANDAHANG-LOOB AT TULONG NILA PARA GAWIN ANG SERYENG ITO
KUNG IKAW O MAY KAKILALA KANG NAHIHIRAPAN SA MENTAL HEALTH,
MAY MGA IMPORMASYON AT RESOURCES SA WWW.WANNATALKABOUTIT.COM