Alam kong nangako ako na hindi ako masyadong magtatanong.
Pero para sa mayayaman lang ba ang nursing home na 'to?
Ano naman sa 'yo?
Inalagaan ka ng mga magulang mo, hindi ba?
Oo.
Ginawa nila 'yon hanggang sa kaya mo nang mag-isa?
Mula pagkabata.
Hindi ka nila itinakwil?
Hindi.
Ang pagdala sa kanila rito...
katulad din 'yon ng pag-iwan ng magulang mo sa 'yo sa ospital
no'ng ipinanganak ka.
Gustuhin ko man,
wala akong pera para ipasok diyan ang nanay ko.
Kulang pa nga para sa 'kin ang kinikita ko sa pamamasada ng taxi.
Wala ring pensyon ang nanay ko.
Pag-isipan mong maigi ang sinabi ko.
Alin doon?
Hindi dapat iniiwan ang magulang ng kanilang mga anak.
Nurse.
Ilang taon na ba ang nanay mo?
Mga 71 na siya.
Pero paminsan-minsan di na po siya nakakausap nang maayos.
Ano ba'ng trabaho niya dati?
Tagapagluto siya.
Puwede kitang ipakilala sa namamahala rito.
Para makausap mo siya.
Malay mo, matulungan ka niyang maipasok ang nanay mo rito.
LUMANG BAHAY
Tokwa.
'Wag mo nang isipin 'yon.
Kaya kong alagaan sina Hagi at Mama.
Pero inaasikaso mo pa 'yong catering.
Parang ang daya lang kung ikaw ang gagawa n'on lahat.
Nakalimutan mo na ba?
Inalagaan ko rin ang nanay ko noon,
- at kinaya ko naman. - Pero hindi siya matanda.
Sobrang magastos ang nursing home.
- Libre lang. - Paano nangyari 'yon?
Ito 'yong pag-aari n'ong may apo na lagi kong hinahatid sa tindahan.
'Yon ba 'yong sinabi mo na para lang sa mayayaman?
'Yon nga.
Bakit naman nila naisipang tulungan tayo?
Hindi ko alam.
Baka may charity program sila.
Gumaan na ako ng tatlong kilo.
Ano po 'yon, Ma?
Nag-ehersisyo ako kahapon
at nabawasan ako ng tatlong kilo no'ng nagtimbang ako.
Medyo gumanda ako.
Gusto kong bumili ng lipstick. Ang tagal ko nang di nagme-makeup.
Sige, Ma. Ibibili ko kayo.
Nagugutom na ba kayo? Ano'ng gusto n'yong kainin?
Puwede bang torta?
Ang tagal na no'ng huli mo akong ipinagluto.
Kung gano'n, simula ngayon,
ipagluluto ko na kayo, ha?
Siguro kung wala ka rito, baka hindi ko na kinayang mabuhay.
Dahil iniwan na tayo ng lahat.
Pati ang tatay mo.
Masaya ka namang nakasama ako mula pagkabata, di ba?
Lulutuin ko na po 'yong torta. Dito na muna kayo.
Hagi.
Kita mo na? Ayos lang naman si Mama, e.
Hagi.
Oo, pero sa tingin ko,
- kapag lumala ang kondisyon niya, - Hagi.
hindi makabubuti sa kaniya.
Hindi ko alam kung paano ko siya maaalagaan
at mabibigay ang kailangan niya.
Puwedeng lumala ang kondisyon niya
o puwedeng gumanda.
Pero kung lumala nga ang kondisyon niya,
hindi 'yon dahilan para abandonahin natin siya.
Panji, nanay mo siya.
Mahal na mahal ka niya.
- Mahal na mahal ko rin siya. - 'Yon naman pala, e.
Mangako ka sa 'kin na hindi mo paaalisin ang nanay mo sa bahay na 'to.
Sige, pangako.
Sigurado ka?
- Parang hindi, e. - Sigurado ako.
Hindi. Tingnan mo nga, pinaglalaruan mo 'yang lighter mo.
Ganiyan ka kapag balisa ka, di ba?
- Tama? - Tama ka.
Nasaan si Hagi?
Ma?
Ma.
Ma!
Ma. Hagi.
Ma!
Aling Nana, nakita n'yo ba si Mama?
Hagi!
Ma! Hagi!
Ang dami nila, di ba?
Ma!
Tumingin ka roon.
Hagi!
Ma!
- Panji, di ko sila makita kahit saan! - Sinubukan ko silang hanapin.
- Sinubukan ko na. - Panji!
Ma!
Ma, nasaan po si Hagi?
- Si Hagi... - Hinahanap ko 'yong singsing ni Itay.
- Opo, Ma. - Hindi ko makita.
Ma, nasaan po si Hagi?
Magkasama kayo kanina. Nasaan siya?
- Hagi... - Sinong Hagi?
Si Hagi po, ang apo n'yo.
- Ma... - Tulungan n'yo kami. Nasaan si Hagi?
Si Hagi po, ang anak ko.
- Ma, nasaan si Hagi, ang apo n'yo? - Magkasama kayo kanina.
Nasaan po si Hagi, Ma?
Nasa taas ako kanina.
Sa taas? Sa taas!
Hagi!
- Hagi! - Hagi!
- Hagi, si Mama 'to.
Ligtas na siya.
Pinagpapawisan ka, anak.
Oo, anak.
Anak natin 'to.
Kailangan na talagang dalhin sa nursing home si Mama.
Sisitahin ka nila pag nanigarilyo ka rito.
Pasensiya na.
Madalas kong paglaruan 'to kapag nase-stress ako.
Nandito rin ba ang magulang mo?
Dadalhin pa lang.
'Wag mo nang ituloy.
Ilang linggo na mula no'ng dinala ko ang magulang ko rito.
Ngayon, pinagsisisihan ko na.
Nakakatakot ang nursing home na 'to.
Taxi driver ka ba?
Oo, sir.
Mayaman ba ang magulang mo?
Hindi, tagapagluto lang siya.
Ako naman mekaniko lang.
Tagalinis naman ang nanay ko.
Sa laki nito, tumatanggap sila ng pasyente kahit na walang-wala.
Kahit na mayayaman ang ibang nakatira dito.
Ang heneral ng militar. Kilala natin siya.
Mga dayuhan
na mahilig maglaro ng golf.
Hindi sila katulad natin.
May hindi tama rito.
Nurse.
Puwede ko na bang makita ang nanay ko?
Hindi pa.
- Ngayon ang araw ng pagbisita ko. - Oo, pero sa gabi pa.
Ano'ng pinagkaiba n'on?
Hindi ko alam.
Ang alam ko lang, sa gabi pa puwedeng tumanggap ng bisita ang nanay mo.
Pasensiya na.
May ibang pasyente pa akong aasikasuhin.
Maiwan ko na kayo.
Narinig mo? Imposibleng hindi ako gustong makita ng nanay ko.
Iuwi mo na ang nanay mo.
Panji, gustong-gusto ko rito.
Ang linis at ang ayos.
Nagustuhan ng nanay mo ang likod-bahay.
Sabi niya, nakakakalma raw.
Masaya ba kayong makakita ng mga kaedad n'yo, Ma?
Mga kaedad ko?
Pumunta rin ang nanay mo sa kusina.
Sabi niya, ang laki raw at gusto niya na agad magluto.
Magtatrabaho ako rito araw-araw, di ba? Ikaw ang maghahatid sa 'kin.
Paano ang mga pasahero mo?
Ang hirap pa namang umabot sa quota ngayon.
Ma.
Dito na kayo titira...
para may mag-aalaga sa inyo.
Dinala mo ako rito para magtrabaho, para magluto.
Kapag nasa bahay kayo, walang mag-aalaga sa inyo.
May trabaho ako. Si Rara din.
Hindi n'yo ako kailangang alagaan.
Kailangan ko lang ng matitirahan.
Umuwi na tayo.
Kung titira kayo rito,
may mag-aalaga sa inyo.
- May mga doktor. - Hindi ko kailangan ng doktor.
- Gusto ko lang gumising sa umaga... - May magbabantay
- sa kinakain n'yo... - ...at makita kayo ng apo ko.
- ...para may sapat kayong nutrisyon. - Kaya ko ang sarili ko.
Nangako sila na bibigyan kayo ng mabibisang bitamina,
- 'yong mahal. - Kung may sakit ako, sabihin mo.
'Wag mo na akong intindihin. Mawawala rin 'yon.
May gagawin kayong mga aktibidad dito.
- Hindi ko kailangan 'yon. - Makakapamasyal kayo
- kasama ang ibang pasyente. - Wala akong paki. Uuwi na ako.
Basta hindi mo ako iiwan dito.
Tama na po.
Tama na, Ma.
Tama na po.
'Wag mo akong iiwan dito.
Patawarin mo ako, pakiusap.
Alam kong nagkamali ako
at nilagay ko sa panganib si Hagi.
Mag-iingat na ako sa susunod.
- Hindi n'yo ako kailangang alagaan... - Ma.
...pero hayaan n'yo akong tumira kasama kayo.
- Ma. - Panji...
Ikaw na lang ang mayroon ako, Panji.
Ikaw na lang ang mayroon ako.
Ikaw... Panji!
Panji!
Mamamatay ako rito, Panji!
Panji!
Panji, 'wag mo akong iwan, anak!
Panji!
Pupunta ka sa impiyerno. Pupunta rin ako sa impiyerno.
Ano pa'ng gusto mong gawin ko?
Ano'ng gusto mong gawin ko?
Hello?
Ma.
Si Panji po ito, Ma.
Ma?
Ma.
Ma?
Ma, umuwi na po tayo.
Panji, anak.
Ang saya-saya ko.
Panji.
Ang saya-saya ko talaga rito, anak.
Salamat.
Ma.
Panji, bakit mo ako iniwan dito?
Ma...
Panji, saan ka pupunta?
- Susunduin ko na si Mama. - Dis-oras ng gabi?
Hindi ko hahayaang matulog siya roon kahit isang gabi.
- Sasamahan kita. - Hindi na. Bantayan mo na lang si Hagi.
Mag-iingat ka.
Mr. Panji.
Ano'ng ginagawa mo rito?
Susunduin ko na si Mama.
Ituloy n'yo lang 'yan.
Bakit ngayon mo gustong makita ang nanay mo?
Mali na iwanan siya rito.
Ako dapat ang nag-aalaga sa kaniya.
Sir,
dahil unang araw pa lang ng mga magulang nila rito sa nursing home,
talagang makokonsiyensiya ang mga anak nila.
Normal lang 'yon.
Binabangungot pa ang iba, e.
Binangungot ka, 'no?
Normal 'yan.
Nangyayari talaga 'yan, sir.
Siguro alalahanin n'yo na lang
ang dahilan kung bakit n'yo dinala ang nanay n'yo rito.
Dahil sa tingin ko, mas maaalagaan siya rito.
Mismo.
Panghawakan mo lang 'yon.
Bilang mga anak, hindi dapat tayo nagpapadalos-dalos
dahil lang nakokonsiyensiya tayo
na hindi natin maalagaan nang maayos ang mga magulang natin.
Ano'ng mayroon dito?
Sila ang mga anak ng mga nakatira dito sa nursing home.
Madalas silang nagkikita-kita rito
habang binibisita ang mga magulang nila.
Nasaan ang mga magulang nila?
Palabiro ka, Mr. Panji.
Natutulog na sila, Mr. Panji. Madaling-araw na.
- Nurse. - Ano 'yon, Mr. Panji?
Gusto kong makita ang nanay ko ngayon.
Sobrang nalungkot ang nanay mo no'ng iniwan mo siya kanina.
Pero kalmado na siya ngayon matapos namin siyang kausapin.
Tinututukan namin siya.
Kapag kinita mo siya ngayon, masasayang lang ang pinaghirapan namin.
Malulungkot ulit siya.
Sa susunod na linggo,
inaasahan na tuluyan nang masasanay ang nanay mo sa lugar na 'to.
Saka mo siya bisitahin.
Ha?
Mr. Panji.
Wala kang dapat ipag-alala.
- Sige. - Sige.
Pasensiya na sa abala.
Wala 'yon. Naiintindihan ka namin.
- Sige. Uuwi na ako. - Sige.
Punyeta.
Magkita tayo mamaya.
Pero no'ng pinag-isipan ko,
hindi pala gano'n kasama ang lugar na 'to, Yuri.
Sabi ko naman sa 'yo, e.
Yuri, naaalala mo ba 'yong pinanood nating pelikula dati,
'yong Tiga Burung Dara?
Ang saya ng gabing 'yon, Yuri.
Ikaw ba?
Wala ka bang pinagsisisihan sa mga kasalukuyang kondisyon?
Oo. Wala akong pinagsisisihan.
Magkita tayo sa ordinasyon.
Sige.
Sir.
Isa ka rin ba sa kanila?
Nagkita tayo kaninang tanghali no'ng dinala ko ang nanay ko rito.
Hinahanap ko ang nanay ko.
Kalagan mo 'ko.
- Teka. - Pakiusap.
Pakiusap.
Kalagan mo 'ko.
Sir, hindi ko 'to matatanggal ngayon.
Babalikan na lang kita, ha?
Pakiusap. Kalagan mo na 'ko.
Hindi ko 'yon magagawa gamit ang mga kamay ko.
Kalagan mo 'ko.
Miss ko na ang araw.
Ililigtas kita, sir.
Oo.
Nami-miss natin.
Matagal na panahon na.
Nakaka-miss ang mga araw na 'yon.
Hanggang kailan ba natin gagawin 'to?
'Wag kang mainip, Dimitri. Balang-araw, makakaalis din tayo rito.
Nagsasawa ka na bang kasama kami?
Ang bigat ng kamang 'to.
Hindi ka pa magaling.
Kailangan nating langisan ang mga gulong.
Wisnu.
Inhinyero ka.
Siguro naman maaayos mo 'to.
Di na kailangan ng inhinyero para diyan. Kahit mekaniko lang.
Sige, sir.
Maghahanap tayo ng mekaniko na titira dito sa susunod.
Ano'ng gagawin n'yo sa 'kin?
Bambang.
Ma!
Ilang linggo ko kayong sinubukang kausapin.
Pero pinipigilan nila ako.
Iniwan mo ako rito.
Ma, uuwi na tayo!
Gusto mo akong mamatay.
Hindi 'yan totoo, Ma. Iuuwi ko kayo!
Patawarin n'yo 'ko dahil dinala ko kayo rito!
Ma...
Patawarin n'yo 'ko.
'Wag n'yong saktan ang nanay ko!
Hindi namin gagawin 'yon. Gusto naming biyayaan ang nanay mo, Bambang.
Ma! Tumakas ka na, Ma!
Ma.
Nilalabanan niya!
Tagapagbulong!
Bumitaw ka.
Pinalaki ka ng nanay mo.
Ginugol niya ang kabataan niya sa 'yo.
Hayaan mong
bumalik sa kaniya ang bagay na kinuha mo noon.
Kung hindi,
pareho kayong malalagay sa panganib.
Bumitaw ka.
Isa ka na sa amin ngayon, Kemala.
Nabigyan ka na ng biyaya ng pagkabata.
Manirahan ka kasama namin.
Wala kaming ibang hihilingin sa 'yo
kundi ang alagaan ang lugar namin.
Ngayon ko lang ulit naramdaman ang ganito kagaan na pangangatawan.
Handa na akong
magsilbi sa nursing home na 'to.
Akin na 'yan!
Hanapin n'yo ang may-ari nito!
Pakawalan ang mga Ipinatapon.
Ano 'to?
Sinabihan na kita na 'wag mong dalhin ang nanay mo rito.
Ang dalawang nilalang na 'yon. Ano ba talaga ang mga 'yon?
Hindi nila sinabi sa 'kin.
Pero alam ko kung para saan sila.
Sinisipsip nila ang mga kabataan
- para muling pabatain ang mga matatanda? - Oo.
Pero puwede lang nilang gawin 'yon sa pagitan ng magulang at anak.
Imposible.
- Imposible. - Nakita mo mismo.
Pero paano?
Maraming bagay sa mundong ito na hindi maiintindihan ng mga tao.
Namumuhay sila nang mapayapa
sa pamamagitan ng pagbubulag-bulagan sa katotohanan na hindi nila matanggap.
Pero totoo sila.
Saan sila galing?
Hindi ko alam. Mula sa ilalim ng lupa.
At delikado ang hininga nila. Nakakasunog.
Ang mga nakatira dito sa nursing home...
Lahat ba sila matatanda?
At mayaman.
May yaman silang tatagal nang pitong henerasyon.
Kaya sila nakatira dito.
Dahil hindi na nila kailangang maghanapbuhay.
Kung mayaman sila, bakit nila tinanggap ang nanay ko?
Isang hamak na tagapagluto lang siya.
Dahil kailangan nila ng tao para sa iba nilang pangangailangan.
Kagaya ng nanay mo.
Kagaya ko.
Matanda ka rin?
103 taong gulang na ako.
Bale...
isinakripisyo mo ang anak mo.
Wala ni isang saglit
na hindi ko pinagsisihan ang ginawa ko.
Kung kaya ko lang sanang pigilan.
Pigilan ang ano?
Mangyayari lang ang pagpapalit ng edad ng tao
kapag parehong pumapayag ang anak at ang magulang nito.
Kung hindi, hindi 'to matutuloy.
Parehong mamamatay ang anak at magulang.
Hindi sila mamamatay.
Kundi magiging isang kakila-kilabot na nilalang...
na tinatawag na Ipinatapon.
Nasaan ang nanay ko?
Kailangan mo nang umalis habang may oras pa.
Kailangan kong iuwi ang nanay ko.
Gamitin mo 'to para makaalis dito.
Kailangan mo nang umalis.
Ayokong mamatay ka.
Kailangan kong mabawi ang nanay ko.
Mamamatay ka, Panji.
Hinding-hindi ko na ulit iiwan ang nanay ko.
Kakailanganin mo rin 'to.
Suotin mo.
Hanapin n'yo ang may-ari ng cellphone na 'to.
Siya ang magiging pagkain n'yo.
Pagkatapos, pumunta ka sa dulo ng pasilyo.
May kuwarto sa kanan.
Makikita nila ako.
Pero kailangan mo 'to.
May mga hahabol sa 'yo.
Hindi sila nakakakita,
pero maaamoy ka nila.
Kapag ako ang naamoy nila,
maliligtas ka.
Kamukha mo siya.
Sino?
Ang anak ko.
Bilis! Umalis ka na!
Ma.
Sino?
Ma, ako 'to, si Panji.
Iuuwi ko na kayo.
Sinong Panji?
Si Panji po ito, anak n'yo.
Pasensiya na at iniwan ko kayo rito.
Ikaw ang anak ko?
Opo, Ma. Ako si Panji.
- Nandito na po ako. - Panji.
Panji.
Kailangan na nating umalis dito.
Dito lang kayo, Ma.
Iligtas mo ang nanay mo!
Ma, 'wag po kayong maingay.
Ma...
Sige na, Ma.
Magiging maayos din ang lahat.
Ma.
Tara.
Pakiusap.
May pamilya ako.
Maliit pa ang anak ko. Kailangan pa niya ako.
Para saan?
Kapag lumaki na sila,
mawawalan na sila ng pakialam sa 'yo.
Pakiusap, hayaan n'yo akong iuwi ang nanay ko.
Pangako, proprotektahan ko siya.
Aalagaan ko siya.
- Hanggang kailan? - Habambuhay.
Kahit na protektahan mo pa siya
at alagaan, wala ring saysay 'yon.
Kalaunan, makakalimutan niya rin ang lahat.
Hayop ka.
Gusto mo lang alilain ang nanay ko.
Pakana mo ang lahat ng kalokohang ito.
Mga hayop kayo.
Wala kang pinagkaiba sa 'min.
Teka.
Pakiusap.
Parang-awa n'yo na, pakawalan n'yo na kami.
Pangako.
Wala akong pagsasabihan.
O kaya, hayaan n'yo kaming magsilbi sa inyo. Gagawin...
Gagawin namin ang kahit ano.
Wala kaming ibang kailangan sa 'yo...
kung hindi ang pagtanaw mo ng utang na loob...
at pagbibigay ng pasasalamat sa nanay mo.
Hindi ko hiniling na maipanganak.
Kapag may lumapit sa 'yong tao na hindi mo kilala,
tinulungan ka,
at inalagaan ka mula pagkabata,
hindi mo ba susuklian ang ginawa niya?
Hinding-hindi ako kayang ipahamak ng nanay ko.
Magugulat ka
sa mga maaari mong magawa
kapag matanda ka na,
kapag mahina ka na,
at nasa bingit na ng kamatayan...
para lang bumata ulit.
Nilalabanan niya.
Tagapagbulong!
Bumitaw ka na.
Ito lang ang tanging paraan
para mailigtas mo ang nanay mo.
Wala kang dapat ikabahala.
Poprotektahan namin ang pamilya mo.
Lalaki ka
at patuloy na mamumuhay sa loob ng katawan ng nanay mo.
Bumitaw ka na.
Kung hindi,
manganganib ang buhay n'yong dalawa.
Kaya bumitaw ka na.
Bumitaw ka na.
Panji, anak...
Ma.
Ito ba ang gusto n'yo?
Alagaan mo si Hagi, anak.
Pasayahin mo siya.
Umalis ka na, anak.
- Ma! - Tumakas ka na, anak. Sige na!
Tara na!
Tagapagsalin ng subtitle: Alfred Brian