1
00:00:33,409 --> 00:00:36,579
de eer komt toe aan de man
die in de arena staat

2
00:00:36,746 --> 00:00:39,499
als hij faalt, heeft hij
wel grote moed getoond

3
00:00:39,665 --> 00:00:40,708
Theodore Roosevelt

4
00:01:09,695 --> 00:01:15,409
in 1914 voer Ernest Shackleton met
een team aan boord van de Endurance

5
00:01:15,493 --> 00:01:20,623
hun bestemming was Antarctica

6
00:01:22,834 --> 00:01:24,669
Het was een droom.

7
00:01:24,836 --> 00:01:26,838
Het was een schattenjacht.

8
00:01:28,589 --> 00:01:33,052
Maar Shackleton dacht niet
aan de materiële kant.

9
00:01:33,469 --> 00:01:36,055
Het gaat niet om wat je
met de schat kunt kopen…

10
00:01:36,806 --> 00:01:41,227
het gaat om de zoektocht.

11
00:01:43,688 --> 00:01:46,941
Hij schreef z'n vrouw
dat hij niet kon beschrijven…

12
00:01:47,024 --> 00:01:50,862
hoe spannend het is om dingen te
zien die geen mens ooit heeft gezien.

13
00:01:55,992 --> 00:01:57,493
Liefste…

14
00:01:57,660 --> 00:02:01,497
Dit is m'n laatste brief
voor ik het onbekende tegemoet ga.

15
00:02:02,874 --> 00:02:05,793
Ik twijfel er niet aan
dat we er zullen komen.

16
00:02:08,045 --> 00:02:10,214
Het waarom kan ik niet uitleggen.

17
00:02:11,048 --> 00:02:15,553
Ik kan niet beschrijven
wat ontdekkingsreizigers drijft.

18
00:02:28,608 --> 00:02:31,736
21 januari 1915.

19
00:02:32,570 --> 00:02:34,822
Onze positie is verontrustend.

20
00:02:35,781 --> 00:02:39,911
Door de daling van de temperatuur zijn
de poelen rondom het schip gestold.

21
00:02:40,578 --> 00:02:43,581
Er was kans dat we zouden invriezen…

22
00:02:43,748 --> 00:02:46,417
en deel zouden worden
van de bedreigende ijsschotsen.

23
00:02:49,462 --> 00:02:53,549
Elke stap in het onbekende
opent een pagina van een mysterie.

24
00:02:54,926 --> 00:02:57,386
En zolang er mysteries zijn
op deze aarde…

25
00:02:57,887 --> 00:03:02,475
heeft de mens het recht en de plicht
ze te ontrafelen.

26
00:03:06,062 --> 00:03:09,148
Het idee van ontdekking,
de prijs pakken…

27
00:03:09,523 --> 00:03:12,735
en dan één stap verder gaan,
dat zit in ons allemaal.

28
00:03:16,322 --> 00:03:18,699
We hoorden de dekbalk breken…

29
00:03:18,783 --> 00:03:23,412
zo makkelijk als luciferstokjes, door
de onweerstaanbare kracht van het ijs.

30
00:03:28,376 --> 00:03:30,628
Ik doe graag iets
wat nog nooit gedaan is.

31
00:03:31,963 --> 00:03:35,758
Zoals Shackleton zei, moeilijkheden
zijn dingen die je moet overwinnen.

32
00:03:44,850 --> 00:03:49,522
Zolang we dit overleven,
zullen we niet mopperen.

33
00:03:51,732 --> 00:03:54,318
En alstublieft, God, we zullen slagen.

34
00:04:43,034 --> 00:04:46,746
Weddellzee
Antarctica

35
00:04:58,132 --> 00:05:00,301
Goedemorgen, Nico.
-Goedemorgen, Mensun.

36
00:05:02,261 --> 00:05:03,471
Lasse.

37
00:05:04,847 --> 00:05:07,308
Deze is vanuit de ruimte genomen.

38
00:05:08,476 --> 00:05:12,980
Zulke optische beelden
zijn handig voor de navigatie.

39
00:05:19,445 --> 00:05:23,657
We gaan naar dit gebied,
want we zijn al hier.

40
00:05:29,455 --> 00:05:33,125
We moeten de AUV-jongens
zo goed mogelijk helpen.

41
00:05:33,793 --> 00:05:38,381
Ze zullen 24 uur per dag doorwerken
om dat zoekgebied te bekijken.

42
00:05:38,881 --> 00:05:40,841
We hebben maar 12 dagen.

43
00:05:41,092 --> 00:05:44,762
Als het weer zo blijft, krijgen we
wellicht tien dagen uitstel.

44
00:05:44,845 --> 00:05:48,474
Maar we moeten weg zijn
voor het ijs opnieuw bevriest.

45
00:05:52,770 --> 00:05:56,148
We zijn bij de plek
waar volgens Worsley…

46
00:05:56,232 --> 00:06:00,403
de kapitein van Endurance,
de Endurance zonk.

47
00:06:00,653 --> 00:06:03,406
Het succes wacht.
Duik één, jongens. Kom op.

48
00:06:07,993 --> 00:06:12,456
duik 1
nog 12 dagen

49
00:06:19,588 --> 00:06:22,800
De Endurance is het meest
legendarische wrak aller tijden.

50
00:06:22,967 --> 00:06:25,344
Misschien wel meer dan de Titanic.

51
00:06:25,428 --> 00:06:28,848
Die zonk twee jaar
voor de Endurance uitvoer.

52
00:06:30,433 --> 00:06:33,644
Ik heb over de hele wereld
scheepswrakken onderzocht.

53
00:06:34,186 --> 00:06:37,940
Van de Zuid-Chinese Zee
tot de Caraïben.

54
00:06:38,566 --> 00:06:41,110
Scheepswrakken
uit verschillende tijden.

55
00:06:41,735 --> 00:06:46,031
Het wrak van een Grieks schip,
gevonden in een vulkaan bij Sicilië…

56
00:06:46,115 --> 00:06:48,200
is wellicht de vondst van de eeuw.

57
00:06:49,618 --> 00:06:52,580
Een scheepswrak is een enorm artefact.

58
00:06:53,706 --> 00:06:55,708
Alles is er. Ik bedoel…

59
00:06:55,875 --> 00:06:59,503
Scheepswrakken
zijn de beste tijdcapsules.

60
00:07:01,422 --> 00:07:03,883
Scheepswrakken gaan over mensen.

61
00:07:05,509 --> 00:07:07,470
Dit is Frank Worsley.

62
00:07:07,553 --> 00:07:10,222
Hij was de kapitein
van de Endurance en…

63
00:07:11,015 --> 00:07:15,895
Harry McNeish, de timmerman,
James Wordie, de geoloog, Greenstreet.

64
00:07:15,978 --> 00:07:17,813
Het zijn allemaal dagboeken.

65
00:07:17,897 --> 00:07:20,816
Het verhaal van Shackleton
staat in de dagboeken.

66
00:07:21,358 --> 00:07:24,069
Ik heb ze allemaal gelezen,
de meeste zijn niet uitgegeven.

67
00:07:24,778 --> 00:07:27,781
Dit is het eerste boek
dat ik las over Shackleton.

68
00:07:27,948 --> 00:07:29,492
Ik heb het altijd bij me.

69
00:07:29,658 --> 00:07:33,913
Ik kreeg het, geloof het of niet…

70
00:07:34,079 --> 00:07:36,749
voor deelname aan de zondagsschool.

71
00:07:39,001 --> 00:07:42,755
Ik woonde op de Falklandeilanden.
Antarctica voelde…

72
00:07:42,838 --> 00:07:46,967
als m'n achtertuin,
een paar honderd kilometer verderop.

73
00:07:50,346 --> 00:07:54,016
De grote man zelf, Shackleton.

74
00:07:54,099 --> 00:07:55,768
Deze neem ik altijd mee.

75
00:07:58,354 --> 00:07:59,730
Gaat goed.

76
00:08:09,532 --> 00:08:12,409
Succes, maar is dit
een speld in een hooiberg?

77
00:08:12,493 --> 00:08:14,119
Hoe optimistisch ben je?

78
00:08:14,453 --> 00:08:17,456
Het is inderdaad een speld
in een hooiberg.

79
00:08:17,540 --> 00:08:21,168
Ze ligt op 3000 meter diepte
in de Weddellzee.

80
00:08:21,252 --> 00:08:24,046
Een van de lastigste plekken
ter wereld.

81
00:08:24,296 --> 00:08:27,508
Hopelijk vinden we het Endurance-wrak.

82
00:08:27,591 --> 00:08:29,718
Dat verbindt ons
aan een ongelooflijk verhaal.

83
00:08:30,261 --> 00:08:33,639
Het is het moeilijkst te vinden
wrak ter wereld.

84
00:08:33,722 --> 00:08:38,852
Deze expeditie begeeft zich op
de grens van wetenschap en geografie.

85
00:08:39,770 --> 00:08:44,692
Ik moet het verhaal van de Agulhas
aan de wereld vertellen…

86
00:08:45,818 --> 00:08:52,741
wat Shackleton en Hurley deden, maar
met moderne platforms en middelen…

87
00:08:52,825 --> 00:08:54,326
internet, social media.

88
00:08:55,578 --> 00:08:59,039
Er wordt nog over gepraat.
Een verhaal over overleven…

89
00:08:59,206 --> 00:09:01,166
leiderschap en teamwork.

90
00:09:02,918 --> 00:09:04,378
En een verhaal over falen.

91
00:09:06,213 --> 00:09:10,050
Londen

92
00:09:10,217 --> 00:09:13,053
Dit was de tijd
van de ontdekkingsreizen.

93
00:09:13,721 --> 00:09:16,682
De diepten van de oceaan
waren nog niet verkend.

94
00:09:16,849 --> 00:09:19,852
We hadden de hoogste berg
ter wereld nog niet beklommen.

95
00:09:20,936 --> 00:09:24,398
Poolreizigers waren in die tijd
wereldberoemd.

96
00:09:24,732 --> 00:09:25,858
Zij waren de rocksterren.

97
00:09:28,861 --> 00:09:32,865
Shackleton nam deel aan
vier expedities naar de Zuidpool.

98
00:09:33,282 --> 00:09:38,954
Hij was in 1901 de derde officier
op Scotts grote expeditie…

99
00:09:39,038 --> 00:09:42,124
de Discovery-expeditie.

100
00:09:42,374 --> 00:09:46,670
Shackleton moet wel bijzonder
zijn geweest toen hij in de 20 was.

101
00:09:46,754 --> 00:09:48,797
Hij overtuigde Scott ervan…

102
00:09:48,964 --> 00:09:52,676
om hem, een koopvaardijman,
mee te nemen naar Antarctica.

103
00:09:53,802 --> 00:09:57,765
Ze leden vreselijk.
Ze overleefden het maar net.

104
00:09:57,931 --> 00:10:01,935
Vooral Shackleton
was er slecht aan toe.

105
00:10:02,728 --> 00:10:06,607
Shackleton werd als invalide
teruggestuurd naar het VK.

106
00:10:06,690 --> 00:10:09,276
Daar schaamde hij zich enorm voor.

107
00:10:10,152 --> 00:10:15,032
Hij vergaf Scott nooit dat hij hem
invalide had gemaakt op Antarctica.

108
00:10:17,785 --> 00:10:20,496
Maar Shackleton wist in 1907…

109
00:10:20,579 --> 00:10:25,125
een eigen expeditie naar Antarctica
te financieren, de Nimrod-expeditie.

110
00:10:25,668 --> 00:10:31,799
Hij probeerde de Zuidpool te bereiken
en kwam tot op 156 kilometer.

111
00:10:32,591 --> 00:10:34,218
Hij had de prijs kunnen pakken…

112
00:10:34,885 --> 00:10:39,515
maar dat deed hij niet,
want hij wist dat als hij doorging…

113
00:10:40,057 --> 00:10:42,935
z'n mannen zouden sterven.

114
00:10:44,853 --> 00:10:46,438
Ik wil niet aan falen denken.

115
00:10:47,314 --> 00:10:52,361
Toch moet ik verstandig zijn en denken
aan de levens van m'n bemanning.

116
00:10:53,612 --> 00:10:57,324
Het moet een heel moeilijke
beslissing zijn geweest.

117
00:10:59,785 --> 00:11:01,995
Amundsen op de Pool. Waar is Scott?

118
00:11:02,162 --> 00:11:04,915
Na de verovering
van de Zuidpool door Amundsen…

119
00:11:05,374 --> 00:11:07,751
die slechts enkele dagen…

120
00:11:07,835 --> 00:11:10,921
voor lag op de Britse expeditie
onder Scott…

121
00:11:11,380 --> 00:11:15,050
was er maar één belangrijk doel over
op Antarctica:

122
00:11:15,509 --> 00:11:19,138
de oversteek van het Zuidpoolcontinent
van zee naar zee.

123
00:11:20,180 --> 00:11:25,185
Shackleton overtuigde genoeg mensen
dat de grootste reis nog moest komen.

124
00:11:25,269 --> 00:11:27,020
De Zuidpool was bereikt…

125
00:11:27,271 --> 00:11:32,109
maar de grootste reis was
de oversteek van het continent.

126
00:11:34,862 --> 00:11:36,739
Toen vond Shackleton z'n schip.

127
00:11:37,823 --> 00:11:42,119
De Endurance werd tussen
1911 en 1913 in Noorwegen gebouwd.

128
00:11:43,746 --> 00:11:48,041
Toen Shackleton het schip kocht,
noemde hij haar 'Endurance'…

129
00:11:48,500 --> 00:11:53,130
vanwege z'n familiemotto: 'Wij
veroveren met uithoudingsvermogen.'

130
00:11:55,007 --> 00:11:56,383
Hij stelde een bemanning samen.

131
00:11:57,092 --> 00:12:01,305
Shackleton plaatste een oproep in
de krant, iedereen kon zich aanmelden.

132
00:12:01,805 --> 00:12:04,475
Hij kreeg 5000 aanmeldingen,
onder wie drie vrouwen.

133
00:12:05,142 --> 00:12:10,314
Wetenschappers met interesse voor het
wetenschappelijke aspect. Zeelieden.

134
00:12:14,401 --> 00:12:16,737
Ik sloot me per ongeluk aan
bij de expeditie.

135
00:12:17,863 --> 00:12:21,450
Ik droomde dat Burlington Street
vol ijsschotsen stond…

136
00:12:21,867 --> 00:12:24,787
en dat ik een schip
langs dat ijs stuurde.

137
00:12:25,162 --> 00:12:29,500
Een absurde droom.
Maar zeelieden zijn bijgelovig.

138
00:12:29,750 --> 00:12:34,046
De volgende ochtend haastte ik me
naar Burlington Street.

139
00:12:34,213 --> 00:12:36,757
M'n oog viel op een bord op de deur.

140
00:12:36,840 --> 00:12:41,345
Er stond op:
'Imperial Trans-Antarctic Expedition.'

141
00:12:42,387 --> 00:12:45,891
Ik ging het gebouw in.
Shackleton was er.

142
00:12:46,725 --> 00:12:48,435
Toen ik hem zag…

143
00:12:48,602 --> 00:12:52,898
wist ik dat ik met hem
wilde samenwerken.

144
00:12:54,525 --> 00:12:59,404
Hij nam een meteoroloog mee die
op expeditie was geweest naar Soedan.

145
00:12:59,863 --> 00:13:02,616
Er was één ding
waar ik over twijfelde:

146
00:13:02,783 --> 00:13:05,118
Of ik m'n banjo moest meenemen.

147
00:13:05,202 --> 00:13:08,580
Hij antwoordde krachtig: Natuurlijk.

148
00:13:08,997 --> 00:13:13,043
Dus de banjo, waarop ik in Soedan
voor het publiek had gespeeld…

149
00:13:13,335 --> 00:13:14,920
werd deel van m'n bagage.

150
00:13:18,090 --> 00:13:20,676
Hij vroeg niet
om Antarctische ervaring.

151
00:13:20,843 --> 00:13:23,095
Hij nam één man mee omdat hij vond
dat hij er vreemd uitzag.

152
00:13:24,179 --> 00:13:27,724
Hij zocht karakter.
Hij zocht stoerheid en veelzijdigheid.

153
00:13:27,808 --> 00:13:30,435
poolreizigers
bemanning Shackleton-expeditie

154
00:13:30,519 --> 00:13:33,730
Shackleton had een team van 28 man,
waaronder hijzelf…

155
00:13:33,814 --> 00:13:38,944
heel veel honden om sleeën te trekken,
daar had niemand ervaring mee.

156
00:13:39,111 --> 00:13:43,198
En een kat. Hij stuurde nog een schip
vanaf de andere kant.

157
00:13:44,074 --> 00:13:46,910
Zij zouden zorgen
voor een bevoorradingsplek…

158
00:13:47,077 --> 00:13:52,291
zodat het team niet zou verhongeren
tijdens het tweede deel van de reis.

159
00:13:55,836 --> 00:13:59,006
het Duitse leger valt Frankrijk binnen

160
00:13:59,089 --> 00:14:02,593
Het was de avond
voor de Eerste Wereldoorlog.

161
00:14:02,676 --> 00:14:06,680
Hij stelde z'n schip en bemanning
in dienst van het land.

162
00:14:06,930 --> 00:14:12,936
Hij stuurde een telegram naar
Churchill, maar die zei: 'Ga door.'

163
00:14:15,439 --> 00:14:20,569
augustus 1914
dag 1

164
00:14:29,578 --> 00:14:30,621
7881 zeemijlen

165
00:14:30,787 --> 00:14:34,708
De Endurance arriveerde
in Grytviken in Zuid-Georgia…

166
00:14:34,875 --> 00:14:37,419
op 5 november 1914.

167
00:14:38,295 --> 00:14:43,717
De walvisvaarders waarschuwden
voor de gevaarlijke ijsomstandigheden.

168
00:14:45,636 --> 00:14:50,641
De walvisvaarders adviseerden ons
de reis uit te stellen.

169
00:14:51,975 --> 00:14:55,479
Shackleton negeerde dat.
Hij kon niet naar huis.

170
00:14:55,562 --> 00:14:59,650
Het was oorlog, hij zou z'n mensen
en financiering verliezen.

171
00:15:00,067 --> 00:15:03,487
Z'n reputatie zou nog een mislukking
niet overleven.

172
00:15:04,363 --> 00:15:08,533
Ik denk dat hij z'n mannen meesleepte
op een gedoemde zoektocht…

173
00:15:09,493 --> 00:15:11,578
omdat hij niet naar huis wilde.

174
00:15:14,665 --> 00:15:16,208
7881 zeemijlen

175
00:15:16,375 --> 00:15:19,670
Shackleton verliet Zuid-Georgia
op 5 december.

176
00:15:20,587 --> 00:15:23,632
Enkele dagen na vertrek
zaten ze vast in het ijs.

177
00:15:24,341 --> 00:15:27,678
De ijsomstandigheden
waren dat jaar erg slecht.

178
00:15:27,844 --> 00:15:30,847
Ze gingen naar de rand
van de Weddellzee.

179
00:15:31,014 --> 00:15:34,476
De ijsomstandigheden
werden steeds erger.

180
00:15:34,643 --> 00:15:36,520
Ze kwamen tot op 160 kilometer…

181
00:15:36,687 --> 00:15:40,190
of één dag varen
van hun bestemming, Vahselbaai.

182
00:15:40,357 --> 00:15:45,404
Maar op de 18e raakten ze ingevroren.

183
00:15:45,570 --> 00:15:47,489
Z'n expeditie was mislukt.

184
00:15:47,656 --> 00:15:52,285
Hij wilde Antarctica oversteken,
maar heeft geen voet aan land gezet.

185
00:16:03,171 --> 00:16:06,341
Je ziet het daar aan de horizon, hè?

186
00:16:06,925 --> 00:16:08,802
Daar ligt dus veel zee-ijs.

187
00:16:15,058 --> 00:16:20,605
Het is nu min acht. Je ziet aan
de open plekken dat het harder wordt.

188
00:16:20,689 --> 00:16:24,818
Het ijs wordt hard, oud,
het gaat wringen en stapelen.

189
00:16:25,569 --> 00:16:29,322
Op dat moment wordt het moeilijk.

190
00:16:30,782 --> 00:16:33,952
Voor mij is het erop of eronder.

191
00:16:36,079 --> 00:16:38,498
Mensun Bound is een legende.

192
00:16:39,624 --> 00:16:42,461
Hij is één van de beste
maritieme archeologen.

193
00:16:42,627 --> 00:16:46,256
Maar hij wil niet dat z'n carrière
in een mislukking eindigt.

194
00:16:48,300 --> 00:16:50,469
We hebben het al eens geprobeerd.

195
00:16:50,635 --> 00:16:57,601
In 2019 kwamen we naar Antarctica
om de Endurance te zoeken.

196
00:16:57,768 --> 00:17:00,228
Het ligt binnen z'n bereik.

197
00:17:00,395 --> 00:17:07,069
Het voelde alsof m'n hele leven
samenviel op dat moment.

198
00:17:07,235 --> 00:17:11,531
Het was een ongelooflijk gevoel.
De opwinding, de blijdschap.

199
00:17:11,615 --> 00:17:15,619
En toen ging het natuurlijk
allemaal mis.

200
00:17:18,872 --> 00:17:23,960
We kwamen bij het wrak,
ondanks de zware ijsomstandigheden.

201
00:17:24,127 --> 00:17:27,714
We konden de AUV neerlaten.
De AUV deed het prima.

202
00:17:27,881 --> 00:17:32,302
Maar na 30 uur
hield hij er opeens mee op.

203
00:17:33,136 --> 00:17:37,182
We waren 'm kwijt en wisten niet
wat ermee gebeurd was.

204
00:17:37,557 --> 00:17:41,937
We hebben drie dagen tevergeefs
gezocht. Een enorme mislukking.

205
00:17:42,979 --> 00:17:46,233
De AUV kostte miljoenen dollars.

206
00:17:47,609 --> 00:17:51,780
Al dat plannen, jaren werk,
allemaal voor niets.

207
00:17:51,863 --> 00:17:56,952
Het was een van de ergste
momenten van m'n leven.

208
00:17:57,369 --> 00:18:01,456
Ik had nooit verwacht…

209
00:18:02,207 --> 00:18:06,086
dat ik een tweede kans zou krijgen
om op zoek te gaan naar de Endurance.

210
00:18:06,837 --> 00:18:13,802
duik 2
nog 11 dagen

211
00:18:14,845 --> 00:18:17,305
We hebben geleerd van 2019…

212
00:18:17,389 --> 00:18:21,726
dat we een andere robot nodig hadden
om de zeebodem af te zoeken.

213
00:18:22,102 --> 00:18:25,647
Het was Nico's keuze om deze
splinternieuwe robot vast te maken…

214
00:18:25,730 --> 00:18:27,065
met een glasvezelkabel.

215
00:18:28,942 --> 00:18:34,948
Nico is een van de beste
onderwateringenieurs ter wereld.

216
00:18:37,617 --> 00:18:41,037
Terwijl de robot
de zeebodem afstruint…

217
00:18:41,371 --> 00:18:46,209
zien we de Endurance
in real time verschijnen.

218
00:18:48,086 --> 00:18:53,633
Robbie, haal 'm van de haak.
-Oké, in stuwmodus, ga je gang, Chad.

219
00:18:56,803 --> 00:19:03,143
Op de Weddellzee werken
de gewone onderwatermethoden niet…

220
00:19:03,560 --> 00:19:06,188
omdat het ijs de baas is.

221
00:19:11,359 --> 00:19:14,696
De uitdaging is
om onder het ijs te lanceren…

222
00:19:14,779 --> 00:19:17,073
en op de zeebodem te zoeken
op 3000 meter diepte.

223
00:19:18,450 --> 00:19:20,869
Niemand had dit ooit eerder gedaan.

224
00:19:20,952 --> 00:19:24,748
Het was compleet nieuw wat
onderzeese technologie betreft.

225
00:19:30,045 --> 00:19:33,298
We moeten nog 15 zeemijl varen
naar de locatie.

226
00:19:33,381 --> 00:19:37,093
We kunnen er vanavond
tussen 17.00 en 18.00 uur zijn.

227
00:19:37,469 --> 00:19:39,971
Hoe zit het met het ijs, Lasse?

228
00:19:40,055 --> 00:19:46,603
Er zijn stukken open water,
maar op de locatie zal meer ijs zijn.

229
00:19:49,147 --> 00:19:55,654
Wat we ook doen met de AUV's,
de drift is heel belangrijk.

230
00:19:55,737 --> 00:19:59,741
Je moet het schip
aan de juiste kant plaatsen…

231
00:20:00,158 --> 00:20:03,245
om over het wrak te drijven
en niet de andere kant op.

232
00:20:04,829 --> 00:20:09,292
In de Weddellzee is een systeem
actief, genaamd de Weddellgyre.

233
00:20:09,584 --> 00:20:13,380
Het zee-ijs draait met de klok mee
als een enorme cirkel.

234
00:20:13,463 --> 00:20:16,800
Gemiddeld verplaatst
het hier 20 kilometer per dag.

235
00:20:16,883 --> 00:20:19,552
En ook het schip
wordt met het ijs meegevoerd.

236
00:20:38,029 --> 00:20:40,824
De Endurance was omringd
door dik ijs…

237
00:20:41,116 --> 00:20:44,869
dat zich uitstrekte in elke richting,
zo ver als het oog kon zien.

238
00:20:51,001 --> 00:20:55,130
We werden steeds meer
naar het noorden gedreven.

239
00:20:55,630 --> 00:21:00,677
Ons traject op de kaart leek wel
op de route van een dronken man.

240
00:21:00,760 --> 00:21:03,096
We kruisten telkens weer
ons eigen pad.

241
00:21:06,057 --> 00:21:08,518
M'n grootste angst is de drift.

242
00:21:09,394 --> 00:21:12,522
Waar zullen wind en stroming
het schip heen voeren…

243
00:21:12,605 --> 00:21:14,733
tijdens de komende wintermaanden?

244
00:21:15,442 --> 00:21:21,031
En kunnen we op tijd uitbreken
om volgend jaar aan land te gaan?

245
00:21:22,157 --> 00:21:27,120
Shackletons gok om het zuiden te
bereiken voor de winter was mislukt.

246
00:21:27,454 --> 00:21:32,000
Hij moest de winter overleven op
de meest onherbergzame plek op aarde.

247
00:21:34,711 --> 00:21:36,963
februari 1915
dag 208

248
00:21:37,047 --> 00:21:41,009
Op 24 februari volgden we niet langer
de routine op het schip.

249
00:21:41,092 --> 00:21:43,386
De Endurance werd een winterstation.

250
00:21:48,016 --> 00:21:51,019
We bouwden hutten
op het ijs rond het schip.

251
00:21:51,102 --> 00:21:53,855
De honden werden vastgeketend
aan een hut.

252
00:21:54,439 --> 00:21:57,776
We begonnen met
het trainen van de honden.

253
00:22:03,448 --> 00:22:07,869
Engelse scholen hadden geholpen
bij het kopen van de honden.

254
00:22:07,952 --> 00:22:11,623
We vernoemden de honden
naar elke school die had geholpen.

255
00:22:25,345 --> 00:22:30,225
Shackleton bleef aandringen
op optimisme en hij had gelijk.

256
00:22:30,475 --> 00:22:34,521
Zonder het gevoel dat je zult
overleven, zonder dat doel…

257
00:22:34,687 --> 00:22:36,773
zou je opgeven.

258
00:22:37,565 --> 00:22:41,069
Ze richtten hun leven zo in
dat het moreel hoog bleef…

259
00:22:41,152 --> 00:22:42,946
en ze in leven bleven.

260
00:22:54,374 --> 00:22:55,917
Hurley is een wonder.

261
00:22:57,919 --> 00:23:00,004
Vrolijk scheldend…

262
00:23:00,088 --> 00:23:04,217
begeeft hij zich op de gevaarlijkste
plekken die hij kan vinden.

263
00:23:05,468 --> 00:23:07,971
Hij klikt en draait aan de hendel…

264
00:23:08,263 --> 00:23:11,433
en maakt foto's bij de vleet
van het leven hier.

265
00:23:14,269 --> 00:23:18,606
Shackleton liep generaties voor op
wat jongeren nu als waar beschouwen:

266
00:23:18,857 --> 00:23:20,650
niet gefilmd, niet gebeurd.

267
00:23:20,733 --> 00:23:25,029
Hij nam natuurlijk de nieuwste
technologie mee: bewegende film.

268
00:23:26,114 --> 00:23:27,699
Hij nam een documentairemaker mee.

269
00:23:29,367 --> 00:23:34,122
Ik filmde de primitieve Aboriginals
in Noord-Australië.

270
00:23:34,956 --> 00:23:38,543
Sir Ernest Shackleton nodigde me
per telegram uit voor z'n expeditie.

271
00:23:38,960 --> 00:23:41,963
Ik had geen idee wat het inhield…

272
00:23:42,130 --> 00:23:44,632
noch had ik me aangemeld
voor de expeditie.

273
00:23:45,341 --> 00:23:51,848
Maar Sir Ernest was m'n held.
Ik zou overal met hem naartoe gaan.

274
00:23:54,559 --> 00:23:57,061
Shackleton wilde het verhaal
naar buiten brengen.

275
00:23:57,812 --> 00:23:59,522
Publiciteit was alles voor hem.

276
00:24:00,064 --> 00:24:04,486
Hij was nooit zeker van financiering.
Hij was altijd aan het puzzelen.

277
00:24:05,820 --> 00:24:10,867
Maar hij was hopeloos chaotisch
en slecht met geld.

278
00:24:11,409 --> 00:24:13,661
Het was een soort piramidespel.

279
00:24:13,745 --> 00:24:19,250
Dan kreeg hij 20 pond
en moest hij meteen iemand afbetalen.

280
00:24:19,751 --> 00:24:26,508
Shackleton wordt het best omschreven
door een collega op de tweede reis.

281
00:24:26,591 --> 00:24:30,887
Hij noemde hem een uitstekende,
geloofwaardige schurk.

282
00:24:33,556 --> 00:24:38,311
Shackleton had niet de status die
hij wilde in de Britse maatschappij.

283
00:24:38,394 --> 00:24:42,482
Hij kwam niet uit de aristocratie,
ging niet naar de universiteit.

284
00:24:45,235 --> 00:24:49,280
Shackleton groeide op in Ierland.
Z'n vader was boer…

285
00:24:49,364 --> 00:24:54,536
liet zich omscholen tot dokter en
verhuisde met het gezin naar Londen.

286
00:24:55,036 --> 00:24:58,957
Shackleton sprak anders.
Hij werd gepest op school in Londen.

287
00:24:59,832 --> 00:25:01,626
Hij wilde zich bewijzen.

288
00:25:02,752 --> 00:25:05,713
Hij wilde politicus worden,
niemand stemde op hem.

289
00:25:05,964 --> 00:25:08,091
Hij wilde zakenman worden,
dat mislukte.

290
00:25:11,261 --> 00:25:15,890
Hij had twee kanten.
In het openbaar citeerde Shackleton…

291
00:25:16,057 --> 00:25:20,853
lange poëziecitaten:
Shakespeare, Tennyson, Browning.

292
00:25:21,020 --> 00:25:25,149
Hij bracht mensen tot tranen
en liet ze juichen bij bijeenkomsten.

293
00:25:26,693 --> 00:25:32,323
De privépersoon was onzeker,
had gezondheidsproblemen.

294
00:25:32,407 --> 00:25:37,537
Hij was zenuwachtig. Hij schreef
z'n vrouw: Dit is te overweldigend.

295
00:25:38,162 --> 00:25:42,333
Liefste, soms wens ik bijna dat ik
niet naar het zuiden was gegaan…

296
00:25:42,417 --> 00:25:44,794
maar thuis een rustig leven
had geleid.

297
00:25:45,461 --> 00:25:50,008
Ik ben een mislukkeling
en niet de ideale echtgenoot.

298
00:25:50,925 --> 00:25:54,429
Ik ben alleen
een goede ontdekkingsreiziger.

299
00:25:56,222 --> 00:25:58,850
Maar Emily bleef hem steunen.

300
00:26:00,268 --> 00:26:04,439
Emily Shackleton zei: Je kunt een
wilde arend niet in een schuur houden.

301
00:26:07,692 --> 00:26:11,070
Hij was vast teleurgesteld.

302
00:26:11,237 --> 00:26:13,615
Geen van z'n plannen verliepen
zoals hij had gehoopt.

303
00:26:16,242 --> 00:26:18,411
Maar hij moest
naar Antarctica blijven gaan…

304
00:26:18,578 --> 00:26:22,749
omdat hij alleen zo relevant
en beroemd kon blijven.

305
00:26:22,915 --> 00:26:26,919
Het was een duivelspact. Hij
moest naar de ruigste plek op aarde…

306
00:26:27,086 --> 00:26:30,006
om z'n status thuis te behouden.

307
00:26:41,476 --> 00:26:47,940
Oké, Joe, het wordt vlakker.
-Oké, begrepen.

308
00:26:48,066 --> 00:26:51,402
Oké, jongens.
Kunnen we aan de missie beginnen?

309
00:26:51,527 --> 00:26:54,947
Dit is het. Vandaag is de dag.

310
00:26:55,031 --> 00:26:58,826
Gewoon rollen?
Dat geeft nu niet zoveel.

311
00:26:59,744 --> 00:27:03,331
O. We bewegen.
-Goed, ontvang je data?

312
00:27:04,457 --> 00:27:07,460
Dat is goed. Op de zeebodem.

313
00:27:07,543 --> 00:27:10,755
De zeebodem is erg vlak,
dat is goed voor ons.

314
00:27:10,922 --> 00:27:15,677
Hier zie je holtes.
-Perfect om een wrak te vinden.

315
00:27:15,760 --> 00:27:17,053
Precies.

316
00:27:17,553 --> 00:27:20,765
De enige sonargegevens van de locatie.

317
00:27:20,932 --> 00:27:23,142
Wij zijn de eersten.
-Ja.

318
00:27:24,936 --> 00:27:27,438
Je idiote plan krijgt vorm.

319
00:27:28,147 --> 00:27:33,236
Wat zal deze robot
ons laten zien op de zeebodem?

320
00:27:34,070 --> 00:27:37,573
De belangrijkste sensor
is een sidescan sonar.

321
00:27:38,074 --> 00:27:41,703
Dit is een lage frequentie sonarscan
van een wrak…

322
00:27:42,036 --> 00:27:45,164
dat ongeveer even groot is
als de Endurance.

323
00:27:45,998 --> 00:27:47,917
Het lijkt misschien niet veel…

324
00:27:48,000 --> 00:27:51,671
maar zo zal de Endurance
er op het scherm uitzien.

325
00:27:52,964 --> 00:27:56,759
Twee meter onder het oppervlak,
40 meter achter ons.

326
00:27:56,926 --> 00:27:58,678
Dieper onder het oppervlak.

327
00:27:58,761 --> 00:28:01,431
Trek langzaam als ik het zeg.

328
00:28:07,395 --> 00:28:11,274
Als je naar Antarctica gaat,
heb je een bijzonder team nodig.

329
00:28:11,357 --> 00:28:14,485
Ik werk al bijna 25 jaar samen
met m'n team.

330
00:28:17,155 --> 00:28:20,950
We kennen elkaar goed
en zijn erg hecht geworden.

331
00:28:22,994 --> 00:28:25,580
We hebben
indrukwekkende projecten gedaan.

332
00:28:26,164 --> 00:28:28,708
We hebben meerdere wereldrecords.

333
00:28:28,875 --> 00:28:34,338
Endurance22 is m'n eerste expeditie
naar Antarctica.

334
00:28:34,422 --> 00:28:40,636
Ik ben voor het eerst weer op zee,
sinds de dood van m'n vrouw.

335
00:28:42,555 --> 00:28:45,892
Ik verloor Sévereine
aan kanker in 2017.

336
00:28:48,227 --> 00:28:51,564
Dat was de moeilijkste tijd
van m'n leven.

337
00:28:53,274 --> 00:28:56,611
Het doet me goed
om weer de zee op te gaan.

338
00:28:56,819 --> 00:28:59,822
We zijn net een familie.

339
00:28:59,989 --> 00:29:05,077
Ik noem mezelf altijd de grote broer,
maar daar zijn ze het niet mee eens.

340
00:29:05,203 --> 00:29:07,789
Dus ja, ik ben de vader van dit team.

341
00:29:11,542 --> 00:29:15,671
Als we het wrak vinden,
is dat een succes voor het team.

342
00:29:15,755 --> 00:29:17,256
Maar als we falen, is het mijn falen.

343
00:29:18,549 --> 00:29:20,301
Want ik had de leiding.

344
00:29:28,935 --> 00:29:35,024
Halverwege februari daalde
de temperatuur tot min 20.

345
00:29:35,399 --> 00:29:39,320
Alle voorzorgsmaatregelen
werden genomen voor de winter.

346
00:29:41,155 --> 00:29:45,660
Maar de bemanning
van de Endurance bleef vrolijk.

347
00:29:47,495 --> 00:29:51,290
Een groot deel van onze vrolijkheid
komt door de regelmaat en routine…

348
00:29:51,457 --> 00:29:53,292
die Sir E creëert.

349
00:29:54,168 --> 00:29:57,004
We hadden onze eigen speciale taken.

350
00:29:57,296 --> 00:30:01,843
Ik had het zelf erg druk met
temperatuurmetingen om de vier uur.

351
00:30:01,926 --> 00:30:05,763
Ik noteerde atmosferische druk,
windkracht en -richting.

352
00:30:09,392 --> 00:30:14,063
Onze hutten op het dek werden te koud
naarmate de temperatuur daalde.

353
00:30:14,480 --> 00:30:19,277
We verwijderden de vracht van
het tussendek en bouwden er cabines.

354
00:30:19,527 --> 00:30:22,530
Daar woonden we gedurende de winter.

355
00:30:22,738 --> 00:30:27,827
Dit werd de Ritz genoemd.
De officiersmess erboven de Stables.

356
00:30:28,578 --> 00:30:32,832
De Ritz was een ruimte waar
de bemanning kon ontspannen, lezen…

357
00:30:32,915 --> 00:30:35,167
kaarten en de tijd kon doden.

358
00:30:40,840 --> 00:30:46,012
We hadden een enorme eetlust.
Het eten waar we naar verlangden…

359
00:30:46,095 --> 00:30:48,764
klinkt wellicht weinig aanlokkelijk.

360
00:30:49,015 --> 00:30:52,393
Zo was zeehondenblubber
onze grootste delicatesse.

361
00:30:52,476 --> 00:30:54,687
Ik at het vaak rauw.

362
00:30:56,480 --> 00:31:00,735
Op zaterdagavond proostten we
op geliefden en vrouwen…

363
00:31:00,902 --> 00:31:05,948
met veel hartstocht. Om middernacht
dronken we chocolademelk…

364
00:31:06,032 --> 00:31:10,786
en feliciteerden we Sir Ernest
met z'n 41e verjaardag.

365
00:31:17,418 --> 00:31:21,964
Op 1 mei namen we afscheid van de zon
en begon de periode van schemering…

366
00:31:22,048 --> 00:31:24,800
gevolgd door de duisternis
van midwinter.

367
00:31:28,012 --> 00:31:29,889
Het verdwijnen van de zon…

368
00:31:29,972 --> 00:31:32,767
is een deprimerende gebeurtenis
in de poolgebieden…

369
00:31:32,850 --> 00:31:37,355
waar de lange donkere maanden
zowel mentaal als fysiek zwaar zijn.

370
00:31:40,942 --> 00:31:44,820
Een vorm van midwintergekte
heeft zich geopenbaard.

371
00:31:45,988 --> 00:31:49,867
Iedereen werd gegrepen door het
verlangen om z'n haar af te knippen.

372
00:31:52,119 --> 00:31:58,000
Dat was erg amusant.
We lijken net een groep gevangenen.

373
00:32:01,003 --> 00:32:05,216
Toen klopte Greenstreet,
de eerste officier, op de deur.

374
00:32:06,050 --> 00:32:10,054
Hij zei tegen Shackleton: Het stuk kan
beginnen als u er klaar voor bent.

375
00:32:10,972 --> 00:32:14,892
Shackleton zei:
Over vijf minuten kunnen ze beginnen.

376
00:32:15,685 --> 00:32:18,813
Greenstreet wist niet
dat kort daarvoor…

377
00:32:18,896 --> 00:32:23,317
de grote ontdekker me
het tragische nieuws had verteld.

378
00:32:23,484 --> 00:32:27,571
Hij zei: Het schip zal dit
niet overleven, kapitein.

379
00:32:27,738 --> 00:32:33,828
Het is een kwestie van tijd.
Wat het ijs neemt, houdt het ijs.

380
00:32:34,745 --> 00:32:40,501
We zouden dakloos worden door het vele
ijs waaruit weinigen terugkeerden.

381
00:32:43,295 --> 00:32:46,257
Shackleton werd gezien
als de vrolijke baas…

382
00:32:46,424 --> 00:32:50,636
die hen leidde
in een groot en succesvol avontuur.

383
00:32:50,803 --> 00:32:56,142
En een paar minuten later zaten we
inderdaad in de Ritz en lachten…

384
00:32:56,225 --> 00:33:00,104
om een variété waar de mannen
inmiddels heel goed in waren geworden.

385
00:33:01,355 --> 00:33:07,486
Het schip was voor ons het centrum
van het universum geworden.

386
00:33:08,320 --> 00:33:10,573
Wat zouden we zijn zonder het schip?

387
00:33:19,957 --> 00:33:26,297
Stel, je zit hier in een houten
bootje. Geen gps, niets.

388
00:33:26,380 --> 00:33:31,218
En dan zegt de baas: We zitten vast.
We moeten hier overwinteren.

389
00:33:31,302 --> 00:33:34,972
Dan denk je:
Geweldig, m'n vrouw vermoordt me.

390
00:33:37,808 --> 00:33:40,144
luchtvochtigheid 75
druk 98,1C

391
00:33:41,812 --> 00:33:44,190
Alles is perfect.

392
00:33:44,356 --> 00:33:47,902
De robot is klaar.
De kabel is klaar.

393
00:33:48,069 --> 00:33:50,529
Maar het schip zit vast op het ijs.

394
00:33:56,077 --> 00:33:57,953
Dit is heel frustrerend.

395
00:33:58,746 --> 00:34:02,458
We kunnen de positie
voor de volgende duik niet bereiken.

396
00:34:02,625 --> 00:34:03,918
En we verliezen tijd.

397
00:34:12,009 --> 00:34:14,553
Geduld oefenen.

398
00:34:14,720 --> 00:34:18,474
Geduld. Ja.
-Ja, dat zeggen ze.

399
00:34:26,107 --> 00:34:32,279
Dat is helikopterbrandstof. Er zit
20.000 liter helikopterbrandstof in.

400
00:34:34,031 --> 00:34:39,120
Met een speciale techniek zwaaien ze
de container over de boeg…

401
00:34:39,203 --> 00:34:42,081
om het schip los te krijgen.

402
00:34:50,631 --> 00:34:55,719
Ze halen de container nu terug
en dan gaan ze naar voren.

403
00:35:06,981 --> 00:35:10,985
De komende twee dagen
hebben we een stabiele stroming…

404
00:35:11,068 --> 00:35:13,320
maar dan is er een verschuiving.

405
00:35:13,654 --> 00:35:17,533
Elke zes uur krijgen we
een nieuwe weersvoorspelling.

406
00:35:17,616 --> 00:35:20,786
Zo hebben jullie een idee
van de onzekerheden.

407
00:35:24,915 --> 00:35:28,252
Antarctica is
een heel bijzondere omgeving.

408
00:35:29,420 --> 00:35:31,422
Je bent volledig afgezonderd.

409
00:35:32,089 --> 00:35:35,134
Alsof je de echte wereld verlaat.

410
00:35:35,801 --> 00:35:40,389
Ik ben de tel kwijt, maar volgens mij
is dit m'n 25e Antarctica-expeditie.

411
00:35:40,890 --> 00:35:45,561
Antarctica is verslavend.
Vraag maar aan m'n vrouw.

412
00:35:45,644 --> 00:35:51,567
Als je het eenmaal hebt gezien,
wil je steeds weer terug.

413
00:35:51,817 --> 00:35:56,197
nog 9 dagen

414
00:35:56,363 --> 00:36:02,077
Shackleton wilde ook graag terug
naar Antarctica.

415
00:36:04,705 --> 00:36:08,751
Er zijn weinig mensen met meer
Antarctica-ervaring dan John Shears.

416
00:36:08,834 --> 00:36:14,924
Hij was hoofd logistiek van de Britse
groep voor Antarctische activiteiten.

417
00:36:15,341 --> 00:36:18,552
Hij heeft de Polar Medal gekregen
van de koningin…

418
00:36:18,719 --> 00:36:21,555
dezelfde medaille
die Shackleton kreeg.

419
00:36:24,767 --> 00:36:28,145
Ik begon met expedities
toen ik 17 of 18 was.

420
00:36:28,312 --> 00:36:31,065
Op de universiteit ging ik ermee door.

421
00:36:31,690 --> 00:36:35,277
Ik kom uit een boerengezin
uit Devon, Engeland.

422
00:36:35,444 --> 00:36:37,321
Ik was heel hecht met m'n oma.

423
00:36:37,488 --> 00:36:42,034
Zij had nooit
de kans gehad om te reizen.

424
00:36:42,534 --> 00:36:46,872
M'n oma was als klein meisje
naar Exeter geweest…

425
00:36:47,289 --> 00:36:50,876
naar het museum
voor een Antarctische tentoonstelling.

426
00:36:51,043 --> 00:36:52,419
Dat wist ze nog.

427
00:36:52,586 --> 00:36:55,047
Toen hoorde ik voor het eerst
over Ernest Shackleton.

428
00:36:58,217 --> 00:37:00,970
Oma wilde altijd
dat ik en m'n twee broers…

429
00:37:01,053 --> 00:37:03,264
zouden ervaren hoe de wereld kon zijn.

430
00:37:04,139 --> 00:37:07,142
En hier ben ik dan.
Ik ben op de Noordpool geweest…

431
00:37:07,309 --> 00:37:10,562
en op Antarctica, in een tijdsbestek
van twee generaties.

432
00:37:14,692 --> 00:37:18,862
augustus 1915
dag 366

433
00:37:19,029 --> 00:37:20,990
1 augustus 1915.

434
00:37:22,783 --> 00:37:26,829
Om 10.00 uur bewoog
de schots in onze buurt…

435
00:37:26,912 --> 00:37:29,373
waardoor tongen ijs
onder het schip dreven…

436
00:37:29,456 --> 00:37:34,128
en ons naar stuurboord kantelden.

437
00:37:34,211 --> 00:37:37,715
We voelden ons net dwergen.
Tonnen bewegend ijs…

438
00:37:37,798 --> 00:37:42,011
verpletterden en verbrijzelden
om ons heen.

439
00:37:42,094 --> 00:37:47,725
Ik bleef maar denken:
Hoelang kan dit duren? Hoelang?

440
00:37:51,770 --> 00:37:54,732
Elk stuk hout stond op breken.

441
00:37:54,898 --> 00:37:58,319
Er ontstonden gaten in het dek.
Deuren konden niet meer open of dicht.

442
00:37:59,069 --> 00:38:02,448
Vloerplaten verbogen
en de ijzeren platen…

443
00:38:02,531 --> 00:38:05,284
bolden op en sprongen uit de sponning.

444
00:38:05,534 --> 00:38:08,495
Alles werd enorm samengedrukt.

445
00:38:22,551 --> 00:38:24,762
De grammofoon speelde
toen het gebeurde.

446
00:38:24,928 --> 00:38:26,805
Ze voelden een drukgolf.

447
00:38:26,972 --> 00:38:30,309
Het was net een aardbeving. Het schip
trilde door de druk van het ijs.

448
00:38:32,603 --> 00:38:38,317
De druk nam toe gedurende de dag
tot een enorme kracht om 16.00 uur.

449
00:38:38,484 --> 00:38:41,653
Roerkoning en achtersteven braken.

450
00:38:43,197 --> 00:38:46,075
Het schip maakte snel water.

451
00:38:50,621 --> 00:38:56,502
Ik liet de pompen gereed maken.
De lenspompen begonnen om 20.00 uur.

452
00:39:00,506 --> 00:39:03,634
We pompten drie dagen
en nachten zonder slaap.

453
00:39:03,717 --> 00:39:06,053
Maar we kregen haar niet leeg.

454
00:39:08,639 --> 00:39:12,434
Rond die tijd
gebeurde er iets vreemds.

455
00:39:13,143 --> 00:39:16,146
Maandenlang hadden we
geen keizerspinguïns gezien.

456
00:39:16,438 --> 00:39:20,984
Opeens doken er acht op.
Ze liepen langzaam naar het schip.

457
00:39:21,527 --> 00:39:26,490
We dachten altijd dat deze vogels
vrijwel doof waren, maar nu…

458
00:39:26,657 --> 00:39:31,078
begonnen ze te huilen
als een klaagzang voor het schip.

459
00:39:31,245 --> 00:39:36,291
Het effect van deze doodskreet
was onheilspellend en schokkend.

460
00:39:40,629 --> 00:39:43,715
Op 26 oktober kwam het einde.

461
00:39:44,383 --> 00:39:47,302
Alle hoop om ons doel
te bereiken verdween.

462
00:39:51,265 --> 00:39:53,934
Shackleton onderging
de crisis uiterst kalm.

463
00:39:54,017 --> 00:39:58,856
Hij gaf bevelen alsof
we gewoon gingen sleeën.

464
00:40:01,900 --> 00:40:05,904
Voor Shackleton was het niet alleen
een gevaarlijke ontwikkeling…

465
00:40:06,071 --> 00:40:08,198
ze waren nu in levensgevaar…

466
00:40:08,365 --> 00:40:11,910
maar het was ook een teken
dat de expeditie gefaald had.

467
00:40:12,077 --> 00:40:13,871
Een dieptepunt voor Shackleton.

468
00:40:14,538 --> 00:40:19,543
Erger kan het niet worden,
fysiek wel…

469
00:40:19,626 --> 00:40:23,589
maar voor Shackleton was dit het dal.

470
00:40:24,423 --> 00:40:26,967
Hij wist dat dit het einde
van z'n dromen was.

471
00:40:37,769 --> 00:40:42,858
We konden ons niet beschermen
tegen de sneeuw en wind.

472
00:40:44,026 --> 00:40:46,778
De eerste nacht was zwaar.
Ze sliepen op het ijs.

473
00:40:46,862 --> 00:40:50,073
Ze lootten om de bontslaapzakken.
Ze hadden er niet genoeg.

474
00:40:51,325 --> 00:40:55,954
Die nacht barstte tot drie keer toe
de ijsschots onder onze tenten.

475
00:40:56,121 --> 00:40:57,956
We moesten drie keer verplaatsen.

476
00:41:00,918 --> 00:41:06,340
Ik kon niet slapen.
Ik liep heen en weer in het donker.

477
00:41:06,965 --> 00:41:10,886
M'n taak was nu om de veiligheid
van de groep te waarborgen.

478
00:41:11,553 --> 00:41:14,473
Hij maakte een ommezwaai.
Antarctica haalden ze niet.

479
00:41:14,640 --> 00:41:19,102
In die 12 uur veranderde
z'n insteek volledig.

480
00:41:19,269 --> 00:41:22,439
Vanaf dat moment was hij gefocust
op het thuisbrengen van de mannen.

481
00:41:29,029 --> 00:41:31,865
De volgende ochtend
zetten Shackleton en Wild…

482
00:41:31,949 --> 00:41:35,494
als barmhartige Samaritanen
hete thee voor iedereen.

483
00:41:36,370 --> 00:41:39,873
Ze brachten het naar de mannen
in hun tenten.

484
00:41:43,669 --> 00:41:48,715
Shackleton hield een
van z'n kenmerkende toespraken.

485
00:41:49,925 --> 00:41:52,886
Ze hoefden niet
in te zitten over het schip.

486
00:41:53,053 --> 00:41:58,725
Hij verzekerde ze dat ze met hard werk
en trouwe samenwerking…

487
00:41:58,892 --> 00:42:01,186
aan land konden komen.

488
00:42:02,521 --> 00:42:07,150
De toespraak had meteen effect.
We kregen weer moed.

489
00:42:12,447 --> 00:42:15,617
We besloten over
de ijsschotsen te lopen…

490
00:42:15,701 --> 00:42:18,537
naar het kleine Paulet Island.

491
00:42:19,913 --> 00:42:22,457
We moesten de boten meenemen…

492
00:42:22,541 --> 00:42:25,460
aangezien het laatste deel
van de reis over water zou zijn.

493
00:42:26,211 --> 00:42:29,423
Iedereen begon zich
voor te bereiden op de sleetocht.

494
00:42:32,134 --> 00:42:34,928
We moesten nog één keer omkleden.

495
00:42:35,012 --> 00:42:39,224
De outfit bestaat uit overalls
met daaronder warm ondergoed…

496
00:42:39,391 --> 00:42:42,728
een gewone broek en een dikke trui.

497
00:42:47,774 --> 00:42:52,029
Al het overbodige gewicht
moesten we achterlaten.

498
00:42:52,195 --> 00:42:56,825
Shackleton gaf het voorbeeld
door z'n gouden horloge…

499
00:42:57,284 --> 00:43:01,163
gouden sigarettenkoker en enkele
gouden soevereinen weg te gooien.

500
00:43:02,122 --> 00:43:08,045
Ik scheurde het blaadje uit de bijbel
met de tekst van koningin Alexandra.

501
00:43:08,962 --> 00:43:14,009
Persoonlijke uitrusting mocht niet
zwaarder zijn dan een kilo per man.

502
00:43:14,176 --> 00:43:18,680
Dat betekende dat alleen
het hoognodige meegenomen kon worden.

503
00:43:22,142 --> 00:43:25,854
Kort nadat ik van boord ging,
riep Shackleton me.

504
00:43:26,188 --> 00:43:30,609
'Wat is dat, meneer?', vroeg ik.
'Uw banjo,' antwoordde Shackleton.

505
00:43:31,151 --> 00:43:34,905
Dit is de banjo die Shackleton redde
voor het schip zonk.

506
00:43:35,656 --> 00:43:37,741
Hij noemde het
een essentieel mentaal medicijn.

507
00:43:44,247 --> 00:43:47,000
De volgende dag liepen we
naar het westen.

508
00:43:47,501 --> 00:43:50,879
De honden sleepten de spullen
op de zeven kleinere sleeën.

509
00:43:51,672 --> 00:43:57,594
Ik leidde 16 mannen die de drie boten
op de grotere sleeën sleepten.

510
00:44:00,263 --> 00:44:03,475
De boten wogen elk ongeveer een ton.

511
00:44:04,685 --> 00:44:07,979
Het was afschuwelijk
en het werk was vreselijk.

512
00:44:08,063 --> 00:44:11,358
We boekten te weinig vooruitgang
voor de energie die we verbruikten.

513
00:44:16,446 --> 00:44:22,411
Ze kwamen niet ver. Na 2 dagen gaven
ze het op en zetten ze een kamp op.

514
00:44:27,207 --> 00:44:30,919
Ons nieuwe kamp,
met de naam Ocean Camp…

515
00:44:31,586 --> 00:44:36,174
lag op 2,5 km afstand
van het watergraf van de Endurance.

516
00:44:38,135 --> 00:44:40,220
De donkere kamer was vernietigd.

517
00:44:41,012 --> 00:44:44,474
Hij lag onder een laag ijs
van twee meter dik.

518
00:44:45,559 --> 00:44:49,479
Wat doe je als een schat
ter waarde van 20.000 pond…

519
00:44:49,563 --> 00:44:51,440
onder 2 meter ijs ligt?

520
00:44:53,442 --> 00:44:57,821
In een oogwenk lag ik in dat papperige
ijs om de kisten te grijpen.

521
00:44:57,988 --> 00:44:59,906
De eerste kist had ik snel.

522
00:45:00,073 --> 00:45:04,244
Ik pauzeerde even
en dook weer onder het ijs.

523
00:45:09,082 --> 00:45:13,462
Het schip begon te bewegen
onder de druk van het ijs.

524
00:45:15,005 --> 00:45:19,634
We moesten zo snel mogelijk
het ijs op.

525
00:45:25,599 --> 00:45:30,020
Shackleton ging terug naar het schip
en nam het seinpistool mee.

526
00:45:32,022 --> 00:45:35,484
Hurley, Wild en ik
gingen het schip in…

527
00:45:35,650 --> 00:45:40,363
namen afscheid en schoten een pijl af.

528
00:45:46,620 --> 00:45:50,457
Shackleton zag als eerste
het schip wegglijden.

529
00:45:50,540 --> 00:45:53,668
Hij zag de schoorsteen trillen.

530
00:45:55,337 --> 00:45:58,590
We renden naar het uitkijkplatform…

531
00:45:58,757 --> 00:46:03,929
en keken naar de dood van het schip
dat ons zo ver had gebracht.

532
00:46:04,095 --> 00:46:08,099
Ze had zich zo dapper verweerd.

533
00:46:10,602 --> 00:46:14,898
Shackleton zei stilletjes:
'Ze is weg, jongens.'

534
00:46:19,778 --> 00:46:22,531
Shackleton had erop gehamerd…

535
00:46:22,697 --> 00:46:27,452
dat hij van hen allemaal
optimisme verwachtte.

536
00:46:27,619 --> 00:46:34,626
Ze moeten op dat moment toch hebben
nagedacht over hun overlevingskansen.

537
00:46:35,001 --> 00:46:39,631
En die kansen waren verwaarloosbaar.

538
00:46:49,766 --> 00:46:53,228
duik 6
nog 9 dagen

539
00:46:53,395 --> 00:46:55,397
We gaan op zoek naar de Endurance.

540
00:46:56,606 --> 00:47:00,610
We moeten 'm nu vinden. Ik wil niet
dat de andere ploeg 'm vindt.

541
00:47:19,170 --> 00:47:21,548
Hebben we alle data?

542
00:47:22,382 --> 00:47:24,885
Ja, we zijn klaar.
-We gaan ervoor.

543
00:47:25,051 --> 00:47:28,513
Er bestaat een soort
bijgeloof in ons beroep…

544
00:47:28,597 --> 00:47:32,392
dat als je er niet in gelooft,
er niets zal gebeuren.

545
00:47:32,475 --> 00:47:37,314
Dus ondanks alles proberen we
erin te geloven en te denken:

546
00:47:37,397 --> 00:47:41,526
Oké, ons geluk gaat keren
en we gaan 'm vinden.

547
00:47:49,618 --> 00:47:50,827
Zinklocatie.

548
00:47:52,412 --> 00:47:56,833
Kom op.
-Dat is een scheepswrak.

549
00:47:56,917 --> 00:47:58,084
Kom op, jongens.

550
00:48:02,547 --> 00:48:06,134
Open de bar.

551
00:48:09,679 --> 00:48:11,598
Ja?
-Goedemorgen, Mensun.

552
00:48:12,599 --> 00:48:14,267
Heb je nieuws?
-Goed nieuws.

553
00:48:18,980 --> 00:48:20,231
John.

554
00:48:23,610 --> 00:48:25,987
Ze maken ons af
als het gewoon keien zijn.

555
00:48:26,071 --> 00:48:29,699
Ik maak maar een grapje.
Dat is onmogelijk.

556
00:48:29,950 --> 00:48:34,788
Dit is het grote moment. We hebben
het wrak van de Endurance gevonden.

557
00:48:34,955 --> 00:48:38,458
Weten we het zeker?
-O, jee. Ja.

558
00:48:41,127 --> 00:48:43,296
Ik geloof het als ik het zie.

559
00:48:43,463 --> 00:48:47,008
Daarover gesproken…

560
00:48:48,051 --> 00:48:52,263
omdat de accu
van de robot bijna leeg is…

561
00:48:52,430 --> 00:48:55,558
konden we
het normale protocol niet volgen…

562
00:48:55,642 --> 00:48:57,602
en het wrak niet filmen.

563
00:48:58,103 --> 00:49:03,400
Nu moeten we de data veiligstellen
tijdens de volgende duik.

564
00:49:07,445 --> 00:49:09,364
Hallo, heren.
-Hoi.

565
00:49:09,531 --> 00:49:11,616
Laat het me alsjeblieft zien.

566
00:49:12,575 --> 00:49:13,952
Jeetje.
-Daar.

567
00:49:14,119 --> 00:49:18,665
Moet je zien.
-Ze lag 400 meter noordelijker.

568
00:49:18,832 --> 00:49:20,625
Dan de positie die Worsley gaf?

569
00:49:20,792 --> 00:49:23,545
Ja.
-Ik kan het niet geloven.

570
00:49:23,712 --> 00:49:27,215
Ik sta versteld.
-Wij kunnen het ook niet geloven.

571
00:49:28,717 --> 00:49:29,968
Bedankt jongens.

572
00:49:30,135 --> 00:49:33,763
Dit is het beste moment ooit
en ik ben zo trots…

573
00:49:33,930 --> 00:49:37,308
en blij dat ik het
met jullie kan delen.

574
00:49:37,475 --> 00:49:40,437
Hoera.

575
00:49:40,603 --> 00:49:43,815
Ik ging van optimisme
naar pessimisme…

576
00:49:43,898 --> 00:49:46,234
de afgelopen…
-Ja, inderdaad.

577
00:49:46,317 --> 00:49:49,904
Maar we zitten boven de plek
waar Worsley zei dat ze zonk.

578
00:49:49,988 --> 00:49:54,034
Ik heb nog nooit meegemaakt dat
een wrak op de vermelde locatie lag.

579
00:49:55,493 --> 00:49:56,494
Ze ligt hier.

580
00:49:59,581 --> 00:50:02,459
Wat denk jij, Nico?
-Ik weet het niet.

581
00:50:04,335 --> 00:50:07,338
Ik heb een indicatie,
maar geen bewijs.

582
00:50:09,132 --> 00:50:12,343
Ik hou niet van grijs gebied.
Ik hou van zwart-wit.

583
00:50:19,768 --> 00:50:22,520
65 graden, 16,5 zuid.

584
00:50:22,771 --> 00:50:26,483
52 graden, 4 west. Geen nieuws.

585
00:50:26,941 --> 00:50:30,320
Geduld. Geduld. Geduld.

586
00:50:33,615 --> 00:50:37,869
We hoopten naar het noorden
te gaan, naar de rand van het ijs.

587
00:50:37,952 --> 00:50:41,081
Als het ijs los genoeg was…

588
00:50:41,164 --> 00:50:43,374
konden we met de boten
naar het dichtstbijzijnde land roeien.

589
00:50:45,710 --> 00:50:47,212
februari 1916
dag 552

590
00:50:47,378 --> 00:50:53,468
3 februari, de cacao is
al een tijdje op en de thee ook bijna.

591
00:50:53,968 --> 00:50:55,887
Binnenkort drinken we
alleen nog maar melk.

592
00:50:56,721 --> 00:50:59,015
Het eten bestaat nu
alleen nog maar uit vlees.

593
00:51:00,391 --> 00:51:03,937
We moesten pinguïns en zeehonden
vangen om te kunnen koken.

594
00:51:04,437 --> 00:51:06,773
We moesten een fornuis maken.

595
00:51:06,856 --> 00:51:12,737
We hebben een fornuis gemaakt
van koekblikken en een verfvat.

596
00:51:12,987 --> 00:51:15,740
Het duurde acht uur
om een maaltijd te bereiden.

597
00:51:15,907 --> 00:51:20,453
De onderkant smolt
en het fornuis viel steeds om.

598
00:51:20,620 --> 00:51:23,206
Dat gaf niet,
want er ging niets verloren.

599
00:51:23,373 --> 00:51:26,167
Ik deed het gewoon weer
terug in de pan.

600
00:51:26,334 --> 00:51:28,378
Het was alles of niets.

601
00:51:34,259 --> 00:51:36,761
De eentonigheid
werkte op onze zenuwen.

602
00:51:37,178 --> 00:51:41,891
Niets te doen, we konden nergens heen.
De moraal breekt…

603
00:51:41,975 --> 00:51:47,313
als er niets te doen is
en je er niets aan kunt doen.

604
00:51:50,525 --> 00:51:53,361
Toen ontstond er gekibbel.

605
00:51:53,444 --> 00:51:55,363
Dinsdag 28 maart.

606
00:51:55,446 --> 00:51:58,700
Vanmorgen was er veel narigheid.

607
00:51:59,659 --> 00:52:05,623
Greenstreet morste z'n kostbare
rantsoen warme melk en stortte in.

608
00:52:07,000 --> 00:52:12,755
Stilletjes ging iedereen om hem heen
staan en goot wat melk in z'n beker.

609
00:52:13,631 --> 00:52:19,512
Dat laat zien hoe gespannen ze waren,
maar ook dat ze op elkaar pasten.

610
00:52:26,519 --> 00:52:28,479
duik 5
nog 7 dagen

611
00:52:28,646 --> 00:52:32,483
Prima.

612
00:52:32,650 --> 00:52:36,029
Oké. Robbie, alles zit vast
en het touw is van het dek.

613
00:52:36,196 --> 00:52:37,655
Je kunt duiken.

614
00:52:37,822 --> 00:52:40,658
Oké. Begrepen.
Ik duik naar 100 meter.

615
00:52:40,825 --> 00:52:46,039
Dit kan het verschil betekenen tussen
beweren een wrak te hebben gevonden…

616
00:52:46,122 --> 00:52:47,749
en het zien van de Endurance.

617
00:52:54,464 --> 00:52:58,760
Gaan we een snelle inspectie doen?
Wat is het plan?

618
00:52:58,843 --> 00:53:01,721
Ja, graag.
-Oké, ik draai 'm om.

619
00:53:08,269 --> 00:53:09,312
Hij komt eraan.

620
00:53:20,615 --> 00:53:24,035
Zitten we nu boven het doelwit?
-Ja, volgens mij wel.

621
00:53:26,120 --> 00:53:29,040
Ik zie gewoon zeebodem.

622
00:53:31,376 --> 00:53:32,919
Stop.

623
00:53:34,796 --> 00:53:39,342
Alsof er een lepel uitsteekt.
Moet je die vorm zien.

624
00:53:39,509 --> 00:53:40,927
Het is een steen.

625
00:53:41,010 --> 00:53:43,972
Je ziet mariene vegetatie.
Het lijkt op een stuk hout.

626
00:53:44,055 --> 00:53:48,142
Het kan zwaar hout zijn.
Het kunnen planken zijn.

627
00:53:49,394 --> 00:53:52,522
De video's zijn
niet erg duidelijk…

628
00:53:52,605 --> 00:53:55,441
maar er is geen wrak of schip te zien.

629
00:53:55,692 --> 00:53:59,570
Het heeft geen zin om hier te blijven.

630
00:53:59,654 --> 00:54:02,448
Blijf zoeken.
-Hervat de zoektocht.

631
00:54:04,033 --> 00:54:09,038
We hebben een groot puinveld,
door mensen gemaakt, van het wrak.

632
00:54:09,205 --> 00:54:13,584
Dus het hoort bij het schip.
Het is niet het schip.

633
00:54:13,668 --> 00:54:14,877
Ja.

634
00:54:16,337 --> 00:54:21,384
Er knapte iets
in m'n hoofd en in m'n hart.

635
00:54:21,968 --> 00:54:28,725
Ik kon Shackleton horen lachen, omdat
we onszelf voor schut hadden gezet.

636
00:54:36,899 --> 00:54:41,738
Opeens begon de klok weer te tikken.
Tik, tik, tik, tik.

637
00:54:41,821 --> 00:54:46,659
Het is weer een race tegen de klok.

638
00:54:46,826 --> 00:54:48,619
Omhoog.

639
00:54:53,416 --> 00:54:56,794
duik 9
nog 6 dagen

640
00:54:56,878 --> 00:54:59,714
Die zijscans kunnen je
voor de gek houden.

641
00:54:59,797 --> 00:55:02,300
We hebben eerder fouten gemaakt.

642
00:55:02,467 --> 00:55:05,470
We vonden een duikboot,
maar herkenden 'm niet.

643
00:55:05,636 --> 00:55:10,141
We dachten dat het verkeerd was.
Dat was een dure fout.

644
00:55:10,600 --> 00:55:13,561
Soms zitten de dingen
niet mee in het leven.

645
00:55:14,103 --> 00:55:15,897
Dat weten we allemaal.

646
00:55:16,272 --> 00:55:21,152
Je moet over de tegenslagen heen
komen. 2019 was een nachtmerrie.

647
00:55:21,235 --> 00:55:22,987
Echt een nachtmerrie.

648
00:55:23,071 --> 00:55:27,575
Je schreef dat we met de staart
tussen de benen terugkwamen.

649
00:55:27,658 --> 00:55:32,872
Ik zou het niet zo gezegd hebben, maar
dat schreef je. En hier zijn we dan.

650
00:55:34,248 --> 00:55:36,125
Soms moet je falen om te slagen.

651
00:55:46,344 --> 00:55:48,429
maart 1916
dag 580

652
00:55:48,971 --> 00:55:51,599
We hadden maar voor vier weken eten.

653
00:55:51,766 --> 00:55:55,937
We hadden niets om de kou buiten
te houden, behalve linnen tenten.

654
00:55:57,021 --> 00:56:02,318
We verroestten en verspilden ons leven
terwijl de wereld oorlog voerde…

655
00:56:02,402 --> 00:56:04,987
en we wisten niet hoe het ging.

656
00:56:09,200 --> 00:56:11,702
Door het gebrek aan voedsel
hadden we…

657
00:56:11,786 --> 00:56:16,457
alles nodig voor onszelf en
moest ik de honden laten afschieten.

658
00:56:20,294 --> 00:56:22,422
Ik heb Sirius vandaag doodgeschoten.

659
00:56:22,505 --> 00:56:26,384
Het voelde vreselijk
om dit mooie jonge dier te doden…

660
00:56:26,551 --> 00:56:30,138
dat steeds vrolijk op me af kwam.

661
00:56:30,513 --> 00:56:35,601
M'n hand trilde zo erg dat ik twee
kogels nodig had om hem af te maken.

662
00:56:36,060 --> 00:56:38,020
Arm beest.

663
00:56:40,314 --> 00:56:43,234
De aan boord geboren pups
werden doodgeschoten…

664
00:56:43,317 --> 00:56:45,987
en Mrs Chippy,
de kat van de timmerman, ook.

665
00:56:48,698 --> 00:56:52,034
Er was niks aan om
de taaie, oude honden op te eten.

666
00:56:52,201 --> 00:56:54,620
Maar de puppy's waren mals.

667
00:56:57,582 --> 00:57:01,961
Een toevallige waarnemer zou
ons koelbloedig hebben gevonden…

668
00:57:02,044 --> 00:57:06,757
vooral als hij ons zag watertanden,
terwijl je tranen zou verwachten.

669
00:57:08,342 --> 00:57:11,596
Honger verlaagt ons tot het niveau
van andere soorten.

670
00:57:15,558 --> 00:57:19,187
april 1916
dag 618

671
00:57:19,437 --> 00:57:23,191
Op 9 april breekt hun ijsschots weer
en het is onhoudbaar.

672
00:57:23,274 --> 00:57:27,862
Ze kunnen niet langer op de stukjes
ijs leven en gaan naar de boten.

673
00:57:29,197 --> 00:57:33,117
Het is vreselijk
om in zo'n open boot te varen.

674
00:57:36,370 --> 00:57:42,043
Shackleton, Hudson en ik namen elk
de leiding over een boot.

675
00:57:44,545 --> 00:57:47,423
Vanaf het begin ging het al mis.

676
00:57:47,507 --> 00:57:50,843
We voeren door een wijde doorgang…

677
00:57:51,427 --> 00:57:56,140
Shackleton voorop. Ineens begon hij
te schreeuwen en te wijzen.

678
00:57:57,683 --> 00:57:59,310
Ik kon m'n ogen niet geloven.

679
00:58:01,437 --> 00:58:05,066
Het ijs kwam als een vloedgolf
op ons af.

680
00:58:06,317 --> 00:58:09,195
We schreeuwden naar de achterste boot
en roeiden voor ons leven.

681
00:58:10,112 --> 00:58:12,949
We konden ontkomen
aan de plek van inslag.

682
00:58:14,992 --> 00:58:16,494
schilderij
George Marston

683
00:58:17,078 --> 00:58:20,248
Daarna werd de reis veel moeilijker.

684
00:58:20,748 --> 00:58:27,213
Ze krijgen diarree, het drinkwater is
vervuild, hun kleren bevriezen.

685
00:58:27,296 --> 00:58:31,509
Hun voeten zijn ondergedompeld
in ijskoud zeewater.

686
00:58:34,595 --> 00:58:38,599
Onze hoop was gevestigd
op het bepalen van onze positie.

687
00:58:39,767 --> 00:58:41,644
Worsley zocht de zon.

688
00:58:43,312 --> 00:58:45,314
Het was een grote teleurstelling.

689
00:58:46,774 --> 00:58:51,112
In plaats van vooruitgang te boeken,
waren ze tot hun ontzetting…

690
00:58:51,279 --> 00:58:55,992
50 kilometer ten oosten geraakt
van waar ze waren begonnen.

691
00:59:00,162 --> 00:59:02,123
Gezien de windrichting…

692
00:59:02,665 --> 00:59:06,961
werd Elephant Island
al snel de meest logische bestemming.

693
00:59:11,591 --> 00:59:16,137
De wind trekt aan, we moeten aanleggen
bij een ijsschots…

694
00:59:16,220 --> 00:59:20,182
en bidden dat die
de hele nacht intact blijft.

695
00:59:20,558 --> 00:59:25,104
48 uur lang geen slaap,
doorweekt, koud en ellendig.

696
00:59:32,194 --> 00:59:35,239
De volgende ochtend
was de zee onstuimig.

697
00:59:35,406 --> 00:59:39,869
Het ijs sloot zich om ons heen en
ijsschotsen beukten tegen ons aan.

698
00:59:40,369 --> 00:59:42,121
We leken geen kans te hebben.

699
00:59:42,747 --> 00:59:46,375
Tot overmaat van ramp
verscheen er een scheur in het midden.

700
00:59:47,126 --> 00:59:50,046
We dachten dat dit het einde was.

701
00:59:50,212 --> 00:59:54,216
We schudden elkaar de hand en zeiden:

702
00:59:54,383 --> 00:59:58,971
Tot ziens, jongens. Dit is het einde.
Het was mooi zolang het duurde.

703
01:00:00,014 --> 01:00:01,182
Toen gebeurde er een wonder.

704
01:00:01,974 --> 01:00:06,562
Het ijs begon zich terug te trekken
door de stroming…

705
01:00:06,729 --> 01:00:09,440
waardoor we in open water belandden.

706
01:00:10,650 --> 01:00:13,194
Een kans van één op één miljoen…

707
01:00:13,361 --> 01:00:14,987
die zich soms
op het juiste moment aandient.

708
01:00:21,494 --> 01:00:25,956
Shackleton maakte zich zorgen
om veel van z'n mannen.

709
01:00:26,499 --> 01:00:30,961
We hadden opgezette monden
en konden amper eten.

710
01:00:32,546 --> 01:00:34,465
We hadden vreselijke dorst.

711
01:00:35,257 --> 01:00:37,385
Het gaf tijdelijk verlichting…

712
01:00:37,468 --> 01:00:40,930
door op rauw zeehondenvlees te kauwen
en het bloed door te slikken.

713
01:00:41,722 --> 01:00:46,477
Maar de dorst kwam dubbel zo erg
terug, omdat het vlees zo zout is.

714
01:00:50,481 --> 01:00:52,983
's Middags zien ze
Elephant Island liggen.

715
01:00:53,067 --> 01:00:55,069
Ze kunnen er niet
in het donker heenvaren.

716
01:00:56,195 --> 01:01:00,116
Ze binden de boten aan elkaar vast
en wachten op zee.

717
01:01:03,369 --> 01:01:10,126
Ik was die nacht zeeziek en voelde me
ellendig, doorweekt, bevroren en ziek.

718
01:01:10,209 --> 01:01:13,003
McLeod gromde de hele nacht.

719
01:01:13,087 --> 01:01:18,259
De mannen vervloekten elkaar, de zee,
de boot en alles wat maar kon.

720
01:01:19,385 --> 01:01:24,765
Toen kreeg Perce Blackborrow
de eerste bevriezingsverschijnselen.

721
01:01:26,934 --> 01:01:28,936
Ze verkeren in buitengewone ellende.

722
01:01:30,980 --> 01:01:34,734
Frank Wild zei over die avond
dat de helft van de bemanning…

723
01:01:34,817 --> 01:01:37,987
in een staat van gestoordheid raakte
en zich hulpeloos en hopeloos voelde.

724
01:01:49,790 --> 01:01:54,462
We hebben verder naar het noorden
gezocht en nog niets gevonden.

725
01:01:55,337 --> 01:01:57,840
Hier ligt een deel van de Endurance.

726
01:01:57,923 --> 01:02:00,092
expeditiemanager onderzee-activiteiten

727
01:02:00,259 --> 01:02:02,595
Dat is het enige wat we weten.

728
01:02:03,095 --> 01:02:07,558
Nu moeten we zo veel mogelijk filmen
in zo weinig mogelijk tijd…

729
01:02:07,641 --> 01:02:10,561
en het hele zoekgebied uitkammen.

730
01:02:16,692 --> 01:02:17,985
zoekgebied

731
01:02:18,152 --> 01:02:19,779
duik 10
nog 6 dagen

732
01:02:19,945 --> 01:02:21,155
duik 11
nog 5 dagen

733
01:02:21,322 --> 01:02:23,532
duik 12
nog 4 dagen

734
01:02:23,699 --> 01:02:25,576
duik 14
nog 3 dagen

735
01:02:25,743 --> 01:02:26,786
duik 16
nog 2 dagen

736
01:02:26,952 --> 01:02:28,704
duik 17
nog 1 dag

737
01:02:28,788 --> 01:02:30,539
Wat moeten we doen?

738
01:02:30,623 --> 01:02:33,626
Ik weet het niet.
-Wat nog meer?

739
01:02:36,670 --> 01:02:41,717
Ik heb het Falklands Maritime
Heritage Trust gevraagd om uitstel.

740
01:02:41,842 --> 01:02:45,721
En we kunnen de boot
nog 10 dagen huren.

741
01:02:45,971 --> 01:02:49,517
Maar het hangt af
van uw oordeel als kapitein…

742
01:02:49,892 --> 01:02:53,604
of het veilig genoeg is
om hier te blijven.

743
01:02:53,771 --> 01:02:57,525
Ik ben er niet op tegen.
Het ijs bepaalt wat er moet gebeuren.

744
01:02:57,691 --> 01:03:02,530
We willen het om het uur
met jou bespreken.

745
01:03:02,780 --> 01:03:05,574
Ik moet er alleen voor zorgen…

746
01:03:05,658 --> 01:03:09,995
dat we niet vast komen te zitten,
net als Shackleton.

747
01:03:15,125 --> 01:03:17,628
nog 10 dagen

748
01:03:17,795 --> 01:03:19,380
duik 18
nog 10 dagen

749
01:03:33,853 --> 01:03:39,024
Voor de kust van Elephant Island
lagen steile kliffen en gletsjers.

750
01:03:39,316 --> 01:03:42,862
Wild en onbeschrijflijk woest.

751
01:03:47,199 --> 01:03:51,245
De mannen die aankwamen
op Elephant Island leken in niets…

752
01:03:51,412 --> 01:03:54,415
op degenen die een week eerder
in de boten stapten…

753
01:03:54,582 --> 01:03:59,336
verwilderd en afgetuigd,
met bevriezingsverschijnselen.

754
01:03:59,503 --> 01:04:02,673
We waren in een week
20 jaar ouder geworden.

755
01:04:06,135 --> 01:04:10,639
Velen leden aan tijdelijke
stoornissen en liepen doelloos rond…

756
01:04:10,806 --> 01:04:13,058
anderen trilden
alsof ze Parkinson hadden.

757
01:04:17,813 --> 01:04:21,150
Ze lachten luid, raapten stenen op…

758
01:04:21,233 --> 01:04:23,986
en lieten kiezels
door hun vingers glippen…

759
01:04:24,153 --> 01:04:26,697
zoals vrekken met hun goud doen.

760
01:04:31,243 --> 01:04:34,538
We waren zo blij
met vaste grond onder onze voeten…

761
01:04:34,622 --> 01:04:39,001
na 170 dagen
op een drijvende ijsschots.

762
01:04:41,170 --> 01:04:46,800
Het eerste wat we deden, was drinken.
Al word ik honderd…

763
01:04:46,967 --> 01:04:51,013
ik zal nooit vergeten hoe
dat warme drankje door m'n keel gleed.

764
01:04:51,847 --> 01:04:57,728
Ik wou dat ik een giraffennek had
om dat heerlijke gevoel te verlengen.

765
01:05:02,149 --> 01:05:04,401
'Gelukkig is er niemand omgekomen.'

766
01:05:04,485 --> 01:05:08,030
Dat zei Shackleton in ons eerste
gesprek op Elephant Island.

767
01:05:08,781 --> 01:05:12,701
Shackleton vond altijd
dat hij verantwoordelijk was…

768
01:05:12,785 --> 01:05:16,288
voor alles wat ons overkwam.
Alleen hij.

769
01:05:17,581 --> 01:05:20,042
Z'n houding was bijna patriarchaal.

770
01:05:20,834 --> 01:05:24,546
Dat verklaart misschien hun
onvoorwaardelijke toewijding aan hem.

771
01:05:30,970 --> 01:05:32,846
Onze eerste klus
was het bouwen van een huis.

772
01:05:33,973 --> 01:05:38,227
We stapelden wat stenen op
en zetten de bootjes op hun kop.

773
01:05:38,644 --> 01:05:40,688
We vulden de spleten op
met ijs en sneeuw.

774
01:05:41,230 --> 01:05:44,817
Het was een vreselijk hutje.
Eerst was er geen licht.

775
01:05:45,859 --> 01:05:49,113
Toen maakten we
een lampje van zeehondenvet…

776
01:05:49,196 --> 01:05:51,073
met een stuk verband als lont.

777
01:05:52,157 --> 01:05:56,996
Het kleine, rokerige vlammetje deed
de duisternis juist donkerder lijken.

778
01:05:58,163 --> 01:06:01,667
Shackleton besefte al snel
dat ze daar niet konden blijven.

779
01:06:01,750 --> 01:06:07,548
De walvisjagers kwamen daar niet.
Niemand zou ze daar redden.

780
01:06:08,173 --> 01:06:12,636
Als ze bleven, zouden ze verhongeren
of aan onderkoeling sterven.

781
01:06:12,720 --> 01:06:17,641
De situatie was wanhopig.
Maar onze leider greep weer in.

782
01:06:20,352 --> 01:06:24,189
Hij besluit dat ze
alleen kunnen ontsnappen…

783
01:06:24,356 --> 01:06:30,320
door met vijf sterke mannen een reis
van 1250 kilometer te maken…

784
01:06:30,487 --> 01:06:35,159
over het gevaarlijkste stuk oceaan
op aarde naar Zuid-Georgia…

785
01:06:35,325 --> 01:06:39,663
waar ze hulp kunnen halen en hopelijk
de rest kunnen komen redden.

786
01:06:43,042 --> 01:06:45,502
'Ik vrees dat er geen hoop meer is',
zei hij.

787
01:06:46,462 --> 01:06:50,299
'Ik vraag niemand mee te gaan die er
niet goed over heeft nagedacht.'

788
01:06:51,508 --> 01:06:55,220
Zodra hij stopte met praten,
bood iedereen zich aan.

789
01:06:55,888 --> 01:06:57,306
Vijf van ons werden gekozen.

790
01:06:59,224 --> 01:07:03,020
Om zichzelf een betere kans te geven,
maakte hij wat aanpassingen…

791
01:07:03,103 --> 01:07:07,441
aan de grootste en meest
zeewaardige boot, de James Caird.

792
01:07:08,108 --> 01:07:10,319
Hij bevestigde extra planken
aan de zijkant.

793
01:07:10,402 --> 01:07:13,155
Ze bedekten de boot
deels met zeildoek.

794
01:07:13,322 --> 01:07:16,909
Ze legden ballast op de bodem…

795
01:07:17,076 --> 01:07:19,870
en plaatsten een andere mast
op de kiel…

796
01:07:20,037 --> 01:07:21,246
zodat die niet zo veel doorboog.

797
01:07:24,083 --> 01:07:25,375
23 april.

798
01:07:26,043 --> 01:07:30,964
De Caird is bijna klaar.
Als God het wil, vertrekt hij morgen.

799
01:07:33,258 --> 01:07:35,803
Het is vreselijk om naar je maten
te kijken…

800
01:07:36,136 --> 01:07:38,555
mannen die je door dik
en dun hebben gesteund…

801
01:07:39,014 --> 01:07:43,977
en te beseffen dat dit waarschijnlijk
de laatste keer is.

802
01:07:44,061 --> 01:07:49,775
En te weten dat als je niet terugkomt,
ze zullen verhongeren.

803
01:07:58,951 --> 01:08:04,289
Om 12.30 uur hees de Caird het zeil
onder aanmoedigingen vanaf de kust.

804
01:08:11,046 --> 01:08:15,175
We probeerden vrolijk te doen,
terwijl we onze maten uitzwaaiden.

805
01:08:15,926 --> 01:08:20,055
Hoewel we ons in ons hart
verlaten voelden.

806
01:08:30,566 --> 01:08:32,442
Koud, koud, koud.

807
01:08:34,361 --> 01:08:37,364
Het ijs houdt het tegen. IJskoud.

808
01:08:37,531 --> 01:08:40,659
Het was ijskoud.
De jongens waren daar aan het werk.

809
01:08:40,826 --> 01:08:46,165
Ze klaagden niet, deden hun werk.
Maar ze worden moe. Het vergt veel.

810
01:09:01,138 --> 01:09:05,184
duik 21

811
01:09:06,977 --> 01:09:08,437
Kom op.

812
01:09:08,604 --> 01:09:13,066
Een beetje puin met een pijl
zou mooi zijn.

813
01:09:15,068 --> 01:09:17,571
duik 23

814
01:09:26,747 --> 01:09:27,915
We vinden niets.

815
01:09:27,998 --> 01:09:32,920
De temperatuur zal de komende dagen
flink gaan dalen.

816
01:09:33,003 --> 01:09:35,088
Dan moeten we de zoektocht afblazen.

817
01:09:35,464 --> 01:09:38,550
duik 25
nog 6 dagen

818
01:09:38,717 --> 01:09:41,762
Het wordt nu wat ontmoedigend, hè?

819
01:09:41,929 --> 01:09:44,056
Ja.
-Het is gewoon…

820
01:09:44,640 --> 01:09:46,475
Oké, dat is het einde van de rit.

821
01:09:46,558 --> 01:09:48,977
Ja.
-Oké. Einde van de rit.

822
01:09:49,061 --> 01:09:51,271
Het lag er dus niet.

823
01:09:54,024 --> 01:09:57,903
Je verwacht er veel van en dan…

824
01:09:58,278 --> 01:10:01,657
krijg je een rechtse
op je kin en val je neer.

825
01:10:04,243 --> 01:10:06,995
De tijd begint te dringen, hè?
-Ja.

826
01:10:23,387 --> 01:10:27,307
Shackleton vertrok op 24 april
en dat was geen dag te vroeg.

827
01:10:28,100 --> 01:10:32,020
De volgende dag was
Elephant Island omringd door ijs.

828
01:10:32,813 --> 01:10:34,856
Dan hadden ze daar
nog een winter gezeten.

829
01:10:41,780 --> 01:10:44,324
De oceaan bij Kaap Hoorn,
halverwege mei…

830
01:10:44,491 --> 01:10:48,912
staat bekend als het meest
stormachtige gebied ter wereld.

831
01:10:55,335 --> 01:10:58,630
Onze boot was zo klein
te midden van de grote zeeën.

832
01:10:58,797 --> 01:11:03,093
Ons zeil wapperde vaak doelloos
in de kalmte tussen twee golven.

833
01:11:07,306 --> 01:11:12,144
Golven braken over ons heen,
overal stroomde water…

834
01:11:12,227 --> 01:11:15,314
het voelde alsof we
onder een waterval zaten.

835
01:11:19,401 --> 01:11:23,322
Onze benen en voeten zwollen op
door het constante weken.

836
01:11:23,488 --> 01:11:27,409
Ze werden wit en gevoelloos
aan de oppervlakte.

837
01:11:30,162 --> 01:11:33,749
Op Elephant Island wachtten
22 mannen op de verlichting…

838
01:11:33,832 --> 01:11:37,044
die alleen wij hen konden brengen.

839
01:11:37,127 --> 01:11:39,296
Hun situatie was erger
dan die van ons.

840
01:11:41,590 --> 01:11:47,054
De hut was klein, donker en vies
en wij waren ook donker en vies.

841
01:11:47,137 --> 01:11:51,183
We hadden geen brood of koekjes
en soms gingen er dagen voorbij…

842
01:11:51,266 --> 01:11:53,852
zonder dat we zeehonden
of pinguïns zagen.

843
01:11:55,604 --> 01:12:00,067
Maar weinig mensen hebben zo'n
honger gehad als wij en het overleefd.

844
01:12:02,402 --> 01:12:05,238
Het leven hier is bijna
niet vol te houden.

845
01:12:06,406 --> 01:12:08,992
We bidden dat de Caird
Zuid-Georgia veilig bereikt…

846
01:12:09,076 --> 01:12:11,119
en snel hulp zal sturen.

847
01:12:19,252 --> 01:12:22,506
Worsley zegt welke koers ze moeten
varen als ze naar Zuid-Georgia willen.

848
01:12:24,549 --> 01:12:29,429
Als ze voorbij Zuid-Georgia zouden
varen, was er niets tot aan Afrika…

849
01:12:29,513 --> 01:12:33,392
duizenden kilometers verder
en zouden ze omkomen op de oceaan.

850
01:12:38,980 --> 01:12:43,652
Om middernacht stond ik aan het roer
en zag ik een heldere hemel.

851
01:12:44,820 --> 01:12:47,781
Ik riep dat de lucht opklaarde.

852
01:12:47,948 --> 01:12:53,370
Even later besefte ik dat het
de witte top van een enorme golf was.

853
01:12:54,162 --> 01:12:57,666
Ik riep: 'Hou je in godsnaam vast.'

854
01:12:57,833 --> 01:13:02,546
Ik had nog nooit
zo'n gigantische golf gezien.

855
01:13:19,771 --> 01:13:23,733
Maar het schip overleefde het,
half vol water.

856
01:13:25,068 --> 01:13:28,321
We hoosden met de energie
van mannen die vochten voor hun leven.

857
01:13:29,406 --> 01:13:34,494
Pas om drie uur 's nachts,
toen we ondraaglijk koud waren…

858
01:13:34,661 --> 01:13:38,457
kregen we het fornuis aan de praat
en maakten we warme drankjes.

859
01:13:43,503 --> 01:13:45,130
Ze zagen goede voortekenen.

860
01:13:45,213 --> 01:13:49,176
Ze zagen zeevogels die zich
nooit ver van land waagden.

861
01:13:50,677 --> 01:13:55,640
Om één uur 's middags zagen we
de pieken van Zuid-Georgia.

862
01:13:58,393 --> 01:14:01,897
Maar toen ze aankwamen,
zaten ze aan de verkeerde kant.

863
01:14:02,689 --> 01:14:06,610
Ze wilden naar de andere kant.
Daar waren de walvisstations.

864
01:14:08,111 --> 01:14:11,448
Shackleton dacht dat Vincent
en McNeish op sterven lagen.

865
01:14:11,948 --> 01:14:15,494
Hij kon niet helemaal
om Zuid-Georgia heen varen.

866
01:14:15,744 --> 01:14:19,414
Ze stopten in de schemering,
omdat de kust niet te bereiken was…

867
01:14:19,498 --> 01:14:21,541
zonder goed zicht.

868
01:14:22,834 --> 01:14:29,633
Plots sloeg de wind aan de kust om
in een storm van buitengewone kracht.

869
01:14:37,849 --> 01:14:42,062
De mast boog door en we dachten even
dat hij zou knappen.

870
01:14:44,272 --> 01:14:49,694
De boegplanken gingen open en dicht,
waardoor er water naar binnen spoot.

871
01:14:53,698 --> 01:14:56,660
De kans om de nacht
te overleven leek klein.

872
01:14:56,826 --> 01:15:00,914
Ik denk dat de meesten van ons voelden
dat het einde nabij was.

873
01:15:07,045 --> 01:15:11,383
Maar toen het uitzichtloos leek,
veranderde alles.

874
01:15:12,842 --> 01:15:15,136
De wind draaide plots.

875
01:15:16,388 --> 01:15:21,768
Ik heb me vaak verwonderd over de
dunne lijn tussen succes en falen…

876
01:15:22,519 --> 01:15:27,315
en de ommekeer van een onafwendbare
ramp naar relatieve veiligheid.

877
01:15:30,026 --> 01:15:32,988
Uiteindelijk, op 10 mei,
voeren ze tussen rotsen door…

878
01:15:33,154 --> 01:15:36,700
en kwamen ze aan land.
Ze sleepten zichzelf het strand op.

879
01:15:37,492 --> 01:15:40,328
Nog een nacht op zee
en ze waren zeker omgekomen.

880
01:15:46,501 --> 01:15:50,964
Het blijft… Ongrijpbaar.
-Ja.

881
01:15:52,215 --> 01:15:55,427
De lichtblauwe lijn
is het doorzochte gebied.

882
01:15:55,927 --> 01:15:58,638
Het resterende gebied
is het zuidelijke kanaal.

883
01:15:58,722 --> 01:16:01,474
De volgende duik zal
waarschijnlijk hier zijn…

884
01:16:01,641 --> 01:16:03,310
en dan we gaan naar het oosten.

885
01:16:03,977 --> 01:16:06,646
En dan? Gaan we zuidelijker?

886
01:16:07,147 --> 01:16:12,193
Op dit moment zeg ik:
doorzoek het vak.

887
01:16:15,614 --> 01:16:17,699
duik 26
nog 6 dagen

888
01:16:17,782 --> 01:16:21,202
Dit is het. Tijdens deze duik
vinden we de Endurance.

889
01:16:24,998 --> 01:16:28,585
We hebben nog maar een paar dagen.
De winter komt eraan.

890
01:16:28,668 --> 01:16:32,589
Aan boord hebben we veel gesproken…

891
01:16:32,672 --> 01:16:37,802
over hoe Worsley kon weten
waar de zinkpositie was.

892
01:16:38,053 --> 01:16:40,138
Hij maakte maar een schatting.

893
01:16:40,305 --> 01:16:43,850
Hij had al drie dagen
geen locatie kunnen bepalen.

894
01:16:43,933 --> 01:16:48,897
Pas de dag nadat het schip zonk,
kon hij een nieuwe positie bepalen.

895
01:16:49,439 --> 01:16:52,108
Wat was in de tussentijd
de richting van de drift?

896
01:16:52,192 --> 01:16:53,693
Dat was de uitdaging.

897
01:17:02,494 --> 01:17:04,829
We bedachten pas tijdens de tocht…

898
01:17:04,913 --> 01:17:09,417
om de dataset ERA-20 te gebruiken,
een groot Europees project…

899
01:17:09,501 --> 01:17:14,130
om het klimaat en weer van
de afgelopen 100 jaar te berekenen…

900
01:17:14,214 --> 01:17:16,591
gebaseerd op weerdata
en fysieke modellen.

901
01:17:16,841 --> 01:17:19,177
We berekenden
het traject van de drift…

902
01:17:19,511 --> 01:17:24,557
dat de Endurance misschien
had afgelegd rond 21 november.

903
01:17:24,808 --> 01:17:29,979
Dan zou de zinklocatie hier zijn,
aan de zuidkant van het vierkant.

904
01:17:30,230 --> 01:17:35,151
Daarnaast kregen John
en ik het idee om te kijken…

905
01:17:35,235 --> 01:17:39,948
naar de meteorologische waarnemingen
van Hussey op die dag.

906
01:17:40,865 --> 01:17:44,119
De waarnemingen van Hussey
zijn echte waarnemingen…

907
01:17:44,202 --> 01:17:45,829
maar niet 's nachts.

908
01:17:46,246 --> 01:17:49,290
Ik heb de data in een model
gestopt voor heranalyse…

909
01:17:49,374 --> 01:17:54,295
een weermodel dat terugloopt.
We zijn er vrij zeker van dat…

910
01:17:54,546 --> 01:18:00,051
tussen de 18e en de 22e de Endurance
naar het zuiden afdreef…

911
01:18:00,135 --> 01:18:03,680
en dat Worsley
dat niet kon observeren.

912
01:18:03,763 --> 01:18:06,891
We moeten dat zuidelijke deel
doorzoeken.

913
01:18:06,975 --> 01:18:08,476
Die kant wijs je ons nu op.

914
01:18:08,560 --> 01:18:09,978
Nico, je bent erg stil.

915
01:18:11,146 --> 01:18:15,984
Je neemt alles in je op.
-Ja, ik ben net een oude computer.

916
01:18:16,067 --> 01:18:20,113
Als ik te veel nadenk,
bevriest het scherm.

917
01:18:20,363 --> 01:18:22,157
duik 28
nog 5 dagen

918
01:18:22,323 --> 01:18:23,616
Goed?

919
01:18:24,784 --> 01:18:27,412
Vanuit het oogpunt
van de onderzeese operatie…

920
01:18:27,912 --> 01:18:33,835
vraag ik me af waarom
we dit nu pas ontdekken…

921
01:18:34,002 --> 01:18:35,503
en niet een jaar geleden?

922
01:18:37,964 --> 01:18:42,510
Nog 30 procent te gaan en nu doet hij
deze geweldige voorspelling.

923
01:18:42,594 --> 01:18:46,556
Als het niet op een plek ligt
die al is onderzocht…

924
01:18:46,723 --> 01:18:50,769
ligt het ergens waar we nog niet
gekeken hebben. Of ergens anders.

925
01:18:50,935 --> 01:18:54,147
Dat is geen voorspelling.
Dat kan ik ook voorspellen.

926
01:18:54,314 --> 01:18:56,524
Ik heb niet gestudeerd om te leren…

927
01:18:56,608 --> 01:18:59,736
welk ijs het lekkerst is
in een gin-tonic.

928
01:19:09,078 --> 01:19:12,123
Hoeveel hebben we nu doorzocht?
Grofweg?

929
01:19:12,290 --> 01:19:14,501
Drieënzeventig procent.

930
01:19:14,667 --> 01:19:16,878
Het begint op te raken.

931
01:19:19,506 --> 01:19:22,675
Nu we een driftvoorspelling hebben…

932
01:19:22,759 --> 01:19:26,971
moeten we dat linken
aan de wrakstukken die we hebben.

933
01:19:27,055 --> 01:19:32,101
Dus als we het driftmodel toepassen
op het gebied met wrakstukken…

934
01:19:32,185 --> 01:19:36,689
dan kan het wrak overal
tussen hier en hier liggen.

935
01:19:36,898 --> 01:19:40,318
Maar dit hele gebied is
al doorzocht, behalve…

936
01:19:40,401 --> 01:19:43,321
Behalve dat plekje daar.

937
01:19:43,404 --> 01:19:45,990
Dus we moeten in dit gebied zoeken.

938
01:19:49,702 --> 01:19:53,039
Hoe meer dagen verstrijken,
hoe meer ik denk:

939
01:19:53,122 --> 01:19:56,292
'Hoe kun je Shackletons
verhaal vertellen en opgeven?'

940
01:20:06,636 --> 01:20:10,640
Shackleton was nu aan de afgelegen,
onbewoonde kant…

941
01:20:10,807 --> 01:20:13,643
van een van de meest
geïsoleerde eilanden op aarde.

942
01:20:13,810 --> 01:20:16,980
Hij moest naar de walvisstations.

943
01:20:19,607 --> 01:20:21,234
Ik besefte dat we door de toestand…

944
01:20:21,317 --> 01:20:25,697
van McNeish en Vincent
niet weer konden uitvaren.

945
01:20:27,407 --> 01:20:30,660
Het alternatief was proberen
het eiland over te steken.

946
01:20:30,827 --> 01:20:34,455
Het eiland Zuid-Georgia was nog nooit
door iemand overgestoken.

947
01:20:34,998 --> 01:20:37,709
Volgens de walvisjagers
was het land ontoegankelijk.

948
01:20:39,752 --> 01:20:44,424
Shackleton wist dat de oversteek
een wanhopige gok was.

949
01:20:48,052 --> 01:20:51,806
Worsley en Crean gingen mee
en na overleg…

950
01:20:51,890 --> 01:20:54,601
besloten we
de slaapzakken achter te laten…

951
01:20:54,767 --> 01:20:57,770
en de reis met zo weinig mogelijk
gewicht te maken.

952
01:20:59,981 --> 01:21:03,443
Onze uitrusting bestond
uit drie dagen eten in een sok…

953
01:21:03,526 --> 01:21:06,946
een oude lamp, een bijl
om een doorgang uit te hakken…

954
01:21:07,196 --> 01:21:11,159
een kompasje en een plattegrond
van Zuid-Georgia.

955
01:21:11,826 --> 01:21:16,164
We brachten schroeven aan
in de zolen van onze schoenen…

956
01:21:16,247 --> 01:21:18,750
om grip op het ijs te houden.

957
01:21:21,002 --> 01:21:24,297
Hij besloot in een keer door te lopen
zodra het weer opklaarde.

958
01:21:32,972 --> 01:21:34,933
Het leven op Elephant Island
was grimmig.

959
01:21:35,808 --> 01:21:37,393
De mannen leden vreselijk.

960
01:21:38,519 --> 01:21:43,775
Vaak, als het eten bijna op was,
verscheen er weer iets.

961
01:21:44,609 --> 01:21:50,114
Een zeehond of wat pinguïns. Dan
waren we weer een paar dagen gered.

962
01:21:55,536 --> 01:21:58,539
Vandaag heeft McIlroy
Blackborow geopereerd.

963
01:21:58,706 --> 01:22:01,376
Hij heeft alle tenen
van z'n linkervoet geamputeerd.

964
01:22:03,044 --> 01:22:05,672
We konden onze instrumenten
vrij goed steriliseren.

965
01:22:06,422 --> 01:22:09,342
Maar we hadden
geen gesteriliseerde overalls.

966
01:22:09,509 --> 01:22:11,928
We droegen alleen ons vest.

967
01:22:13,388 --> 01:22:17,892
Ik heb de operatie bijgewoond
en het was heel interessant.

968
01:22:19,185 --> 01:22:23,690
De arme man deed het fantastisch
en het ging zonder problemen.

969
01:22:31,447 --> 01:22:35,994
Om 14.00 uur op vrijdag 19 mei
was het helder weer…

970
01:22:36,160 --> 01:22:38,371
en scheen de maan prachtig.

971
01:22:39,580 --> 01:22:44,293
Shackleton zei:
'We gaan op pad, kapitein.'

972
01:22:44,419 --> 01:22:47,255
Shackleton wilde als eerste gaan…

973
01:22:47,338 --> 01:22:51,884
om een pad door de sneeuw te maken,
zodat de rest makkelijker kon lopen.

974
01:22:53,219 --> 01:22:58,307
Na twee uur klimmen zaten we
750 meter boven de zeespiegel.

975
01:23:00,059 --> 01:23:04,230
Het heldere maanlicht liet zien
dat het binnenland vol scheuren zat.

976
01:23:08,026 --> 01:23:13,197
Toen het daglicht kwam,
werd de mist dunner en trok hij op.

977
01:23:14,240 --> 01:23:18,995
Toen de mist optrok, zagen we
tot onze grote teleurstelling…

978
01:23:19,162 --> 01:23:22,915
dat wat wij dachten dat een bevroren
meer was, een zeearm was.

979
01:23:24,083 --> 01:23:29,130
We keerden terug over de lange helling
die ons drie uur had gekost.

980
01:23:30,715 --> 01:23:35,386
Shackleton zei meedogenloos:
'We moeten naar de volgende, jongens.'

981
01:23:37,138 --> 01:23:39,348
Dit gebeurde drie keer.

982
01:23:43,811 --> 01:23:46,481
We liepen nu al meer dan 20 uur…

983
01:23:47,106 --> 01:23:49,400
en stopten alleen
om af en toe te eten.

984
01:23:54,322 --> 01:23:59,327
Crean en Worsley vielen een keer
in slaap tijdens een pauze.

985
01:23:59,577 --> 01:24:02,914
Shackleton wilde heel graag
ook gaan slapen…

986
01:24:02,997 --> 01:24:04,999
maar hij wist dat slapen
de dood betekende.

987
01:24:06,292 --> 01:24:09,170
Na vijf minuten schudde ik
ze weer wakker.

988
01:24:09,504 --> 01:24:14,467
Ik zei dat ze een half uur hadden
geslapen en we gingen weer op pad.

989
01:24:17,804 --> 01:24:20,556
En toen, in de nacht van 19 mei…

990
01:24:20,640 --> 01:24:23,810
hoog in de bergen, beseften ze
dat ze zouden sterven.

991
01:24:23,893 --> 01:24:26,187
Het was daar veel te koud en open.

992
01:24:28,106 --> 01:24:29,774
Het zag er slecht uit.

993
01:24:30,024 --> 01:24:33,861
Door mist konden we niet terug,
door duisternis niet verder.

994
01:24:34,612 --> 01:24:36,739
Het had geen zin om zo door te gaan.

995
01:24:38,199 --> 01:24:43,579
Shackleton zei: 'We moeten risico
nemen. We gaan glijden.'

996
01:24:45,623 --> 01:24:50,086
Van een afgrond afglijden, naar wat?

997
01:24:51,963 --> 01:24:54,132
Maar het was de enige manier.

998
01:24:59,095 --> 01:25:03,015
Shackleton ging zitten,
ik nam achter hem plaats…

999
01:25:03,182 --> 01:25:07,270
en Crean achter mij,
zodat we één waren.

1000
01:25:08,146 --> 01:25:10,022
Toen begon Shackleton te glijden.

1001
01:25:11,232 --> 01:25:13,609
We leken de ruimte in te schieten.

1002
01:25:15,403 --> 01:25:18,739
Ze gleden gewoon het onbekende in.

1003
01:25:31,169 --> 01:25:33,337
We eindigden in een sneeuwbank.

1004
01:25:33,504 --> 01:25:37,383
We waren 1,5 kilometer afgedaald
in twee of drie minuten.

1005
01:25:38,551 --> 01:25:42,180
We raapten onszelf op
en schudden elkaar de hand.

1006
01:25:43,014 --> 01:25:46,392
'Zoiets moet je niet te vaak doen',
zei Shackleton.

1007
01:25:51,856 --> 01:25:56,110
Om 06.30 uur dacht ik
een stoomfluit te horen.

1008
01:25:57,236 --> 01:25:58,863
Ik wist het niet zeker.

1009
01:26:01,574 --> 01:26:04,118
Het werd zeven uur
en we luisterden aandachtig.

1010
01:26:05,119 --> 01:26:08,748
Toen, in de stille ochtendlucht…

1011
01:26:08,915 --> 01:26:14,003
hoorden we de stoomfluiten
van de walvisfabrieken.

1012
01:26:15,588 --> 01:26:20,718
Het eerste teken van beschaving
dat we in bijna twee jaar hoorden.

1013
01:26:24,555 --> 01:26:28,768
Onze vriend kapitein Sorlle, die ons
twee jaar eerder had ontvangen…

1014
01:26:28,851 --> 01:26:31,604
toen we in Stromness Bay waren…

1015
01:26:31,854 --> 01:26:35,524
herkende ons niet
toen we voor z'n deur stonden.

1016
01:26:37,276 --> 01:26:40,696
Ik zei: Ik ben Shackleton.

1017
01:26:40,863 --> 01:26:44,450
Hij was blij ons te zien
en nam ons meteen mee naar z'n huis.

1018
01:26:45,201 --> 01:26:50,539
We gingen in bad, scheerden ons
en voelden ons weer mens.

1019
01:26:54,293 --> 01:26:57,630
De volgende dag haalde Worsley
in een klein schip…

1020
01:26:57,713 --> 01:27:02,468
de andere drie mannen op die nog aan
de westkant van Zuid-Georgia zaten.

1021
01:27:03,511 --> 01:27:06,639
Op dinsdag vertrokken we
in dezelfde walvisvaarder…

1022
01:27:06,806 --> 01:27:09,809
naar m'n kameraden
op Elephant Island.

1023
01:27:11,560 --> 01:27:14,689
We stuitten op pakijs, 95 kilometer
ten noorden van het eiland.

1024
01:27:15,815 --> 01:27:18,401
Om de onbeschermde
stalen walvisvaarder…

1025
01:27:18,567 --> 01:27:21,988
door het pakijs heen te stuwen,
zou zelfmoord zijn geweest.

1026
01:27:24,073 --> 01:27:28,786
Het was moeilijk te accepteren, maar
we moesten de feiten onder ogen zien.

1027
01:27:37,420 --> 01:27:40,923
duik 30
nog 4 dagen

1028
01:27:41,090 --> 01:27:44,719
Schroeven ingeschakeld. Ga je gang.
-Begrepen.

1029
01:27:50,558 --> 01:27:55,688
Vandaag is de dag.
En zo niet, dan misschien morgen.

1030
01:28:08,951 --> 01:28:11,120
Helaas hebben we haar
nog niet gevonden…

1031
01:28:11,871 --> 01:28:15,791
maar er zijn nog vijf vakken over.

1032
01:28:18,794 --> 01:28:22,506
Onze volgende missie is D10 en D09.

1033
01:28:32,016 --> 01:28:36,562
Als het ijs niet zo bewoog,
had het gekund…

1034
01:28:36,645 --> 01:28:38,981
maar er is…

1035
01:28:42,568 --> 01:28:44,487
Kom op.

1036
01:28:45,696 --> 01:28:48,282
Kom op, geef ons meer.

1037
01:28:48,366 --> 01:28:50,201
Geef ons meer.

1038
01:28:50,368 --> 01:28:51,994
Ik zie hoogte.

1039
01:28:52,453 --> 01:28:55,456
Ja.
-Ik zie hoogte.

1040
01:28:55,623 --> 01:28:58,125
Nico?
-Wat?

1041
01:28:58,292 --> 01:29:01,921
Kun je naar de controlekamer komen?
-Ja.

1042
01:29:02,004 --> 01:29:05,716
Dat is de Endurance.
-Dat is heel erg interessant.

1043
01:29:07,927 --> 01:29:09,011
Hallo.

1044
01:29:09,178 --> 01:29:11,305
Goedemorgen.
-Hoe is het?

1045
01:29:11,389 --> 01:29:13,724
Goed. Weer een mooie dag.

1046
01:29:16,018 --> 01:29:18,270
Kijk eens.
Wat een schoonheid.

1047
01:29:20,981 --> 01:29:24,610
Laten we met een camera duiken.
-Verificatie.

1048
01:29:27,238 --> 01:29:29,532
John Shears, Nico hier.

1049
01:29:29,949 --> 01:29:31,534
Nico, ga je gang.

1050
01:29:32,118 --> 01:29:34,203
John, kun je naar de brug komen?

1051
01:29:34,370 --> 01:29:38,040
Als je Mensun ziet,
wil je hem dan meenemen?

1052
01:29:38,207 --> 01:29:40,042
Oké, ik kom eraan.

1053
01:29:40,126 --> 01:29:42,878
Neem Mensun mee, alsjeblieft.

1054
01:29:52,221 --> 01:29:55,057
Shackleton deed niet één,
niet twee, niet drie…

1055
01:29:55,141 --> 01:29:59,019
maar vier pogingen
om z'n mannen te redden.

1056
01:29:59,603 --> 01:30:03,357
Hij keerde terug door stormen
en bevroren zeeën.

1057
01:30:04,733 --> 01:30:08,070
Die periode was een slijtageslag.

1058
01:30:08,654 --> 01:30:13,075
In die vier maanden ontstonden
diepe lijnen in z'n gezicht…

1059
01:30:13,159 --> 01:30:14,952
en werd z'n haar grijs.

1060
01:30:17,204 --> 01:30:21,167
Bij de vierde poging schoot
de Chileense regering te hulp.

1061
01:30:22,001 --> 01:30:25,087
Ze leenden Shackleton
de kleine Yelcho.

1062
01:30:26,922 --> 01:30:28,799
Dit keer was het lot
ons gunstig gezind.

1063
01:30:29,800 --> 01:30:34,013
Toen we Elephant Island naderden,
zag ik dat het ijs open was.

1064
01:30:41,812 --> 01:30:46,901
We zaten aan een heerlijke maaltijd
van botten, zeewier en zeeslakken…

1065
01:30:47,443 --> 01:30:50,946
toen we een schreeuw hoorden
van de man die op de uitkijk stond.

1066
01:30:51,113 --> 01:30:55,201
'Een schip', riep hij, 'Zullen
we een fakkel aansteken?'

1067
01:30:56,494 --> 01:31:00,414
We vergaten onze heerlijke maaltijd
en schoten naar de deur.

1068
01:31:00,956 --> 01:31:03,542
Wie niet door de deur kon,
ging via de zijkant…

1069
01:31:03,876 --> 01:31:06,253
en het heerlijke eten
werd in de haast omgestoten.

1070
01:31:08,005 --> 01:31:11,926
Iedereen rende het strand op,
zwaaiend en schreeuwend.

1071
01:31:12,009 --> 01:31:15,763
Shackleton telde het aantal mannen
door z'n verrekijker.

1072
01:31:16,931 --> 01:31:19,391
Toen hij zeker wist
dat ze er allemaal waren…

1073
01:31:20,142 --> 01:31:23,562
kon hij ontspannen.
Er zou niemand achterblijven.

1074
01:31:24,188 --> 01:31:27,107
Hij borg z'n bril op
en keek me aan.

1075
01:31:28,234 --> 01:31:32,821
Het klinkt afgezaagd,
maar de jaren vielen van hem af…

1076
01:31:32,988 --> 01:31:34,532
toen hij daar voor ons stond.

1077
01:31:41,413 --> 01:31:43,707
Vanmorgen zei ik:
'Vandaag is de dag.'

1078
01:31:43,791 --> 01:31:45,501
Ja.
-Ik kon het roken.

1079
01:31:45,584 --> 01:31:49,630
Kom op, dat zeg je elke dag.

1080
01:31:51,006 --> 01:31:55,219
Alles goed? Hé, Mensun.
-Hé, Nico.

1081
01:31:55,386 --> 01:31:59,598
Mensun, John, ik wil jullie
voorstellen aan de Endurance.

1082
01:31:59,765 --> 01:32:02,977
Ja.

1083
01:32:03,143 --> 01:32:05,771
Geweldig. Absoluut geweldig.

1084
01:32:05,854 --> 01:32:08,524
Goed gedaan.
-Jemig.

1085
01:32:08,607 --> 01:32:13,195
Ik zei net tegen Mensun
dat het een goede dag zou worden.

1086
01:32:13,279 --> 01:32:14,989
Klopt, hij voorspelde het.

1087
01:32:15,072 --> 01:32:18,033
Zoals je keek, dacht ik:
'Ik ben de AUV kwijt.'

1088
01:32:18,117 --> 01:32:19,285
Dat dacht ik.

1089
01:32:20,327 --> 01:32:22,955
Dikke kus.

1090
01:32:29,295 --> 01:32:30,421
Goedemorgen.

1091
01:32:30,588 --> 01:32:33,340
Ze is zo mooi.
Jeetje, niet te geloven.

1092
01:32:33,507 --> 01:32:37,386
De AUV heeft de eerste beelden
van de zeebodem doorgestuurd.

1093
01:32:37,469 --> 01:32:40,389
De Endurance is nog heel.

1094
01:32:40,472 --> 01:32:42,641
Een verbluffende ontdekking.

1095
01:32:42,725 --> 01:32:44,393
De Endurance is gevonden.

1096
01:32:44,476 --> 01:32:46,729
Het is een buitengewone vondst.

1097
01:32:46,812 --> 01:32:50,316
De Endurance werd gevonden
op 3008 meter diepte.

1098
01:32:53,319 --> 01:32:56,864
Het is een unieke ontdekking.

1099
01:33:01,035 --> 01:33:05,331
Een van de grootste mysteries
van de diepzee is eindelijk opgelost.

1100
01:33:06,081 --> 01:33:11,128
M'n oma zou zo trots zijn.

1101
01:33:11,295 --> 01:33:14,465
Een deel van wat ik doe…

1102
01:33:14,632 --> 01:33:19,011
is geïnspireerd door haar.

1103
01:33:19,136 --> 01:33:20,512
Door oma.

1104
01:33:25,684 --> 01:33:29,355
september 1916
dag 765

1105
01:33:29,521 --> 01:33:33,442
We kregen een onvergetelijk welkom.

1106
01:33:34,026 --> 01:33:39,156
De Chilenen juichten ons toe
en wij juichten terug.

1107
01:33:40,074 --> 01:33:45,954
Ze verwelkomden ons zo hartelijk
dat ze ons bijna terug in zee duwden.

1108
01:33:48,999 --> 01:33:52,586
Shackletons laatste reis
naar Antarctica was een mislukking.

1109
01:33:54,046 --> 01:33:56,298
Maar het was een glorieuze mislukking.

1110
01:33:57,466 --> 01:34:01,303
Dat is Shackletons hut.

1111
01:34:02,763 --> 01:34:07,059
Dat is het kompashuis.
Je ziet het kompas.

1112
01:34:07,142 --> 01:34:10,896
Ja. De tinnen mok.
-Borden.

1113
01:34:11,063 --> 01:34:12,690
En het seinpistool.
-Ja.

1114
01:34:12,856 --> 01:34:15,401
Wauw.
-Ja. Daar is een laars.

1115
01:34:15,567 --> 01:34:17,611
Je ziet zelfs de gesp. Daar.

1116
01:34:17,778 --> 01:34:21,907
Dat zou Wilds laars kunnen zijn,
als je naar de foto kijkt.

1117
01:34:22,074 --> 01:34:24,118
Kijk eens. Identiek, toch?

1118
01:34:25,703 --> 01:34:30,749
Je bent vast heel trots op je team.
Dit is ongelooflijk.

1119
01:34:34,503 --> 01:34:37,631
Shackleton zei
dat als je naar de polen gaat…

1120
01:34:37,715 --> 01:34:43,345
je wordt geraakt door een soort magie
die je voor altijd verandert.

1121
01:34:59,528 --> 01:35:01,989
We doorstonden lange,
donkere dagen in het zuiden.

1122
01:35:02,781 --> 01:35:05,951
We doorstonden langzame dagen
van zwoegen…

1123
01:35:06,118 --> 01:35:10,038
strijd, duisternis,
streven en angst.

1124
01:35:10,664 --> 01:35:14,710
Dagen die niet
om heldendaden vroegen…

1125
01:35:14,793 --> 01:35:20,716
maar gewoon een hardnekkige poging
om te doen wat de ziel juist achtte.

1126
01:35:23,343 --> 01:35:26,096
Ik keer steeds weer terug
naar de wildernis…

1127
01:35:26,263 --> 01:35:29,767
tot de wildernis waarschijnlijk
uiteindelijk zal winnen.

1128
01:35:31,477 --> 01:35:35,981
Het is fascinerend om te streven
naar het vrijwel onmogelijke.

1129
01:35:47,075 --> 01:35:49,828
Toen ze terugkwamen,
woedde de Eerste Wereldoorlog.

1130
01:35:50,871 --> 01:35:55,209
Het was niet gepast dat Shackleton
in de schijnwerpers werd gezet.

1131
01:35:57,669 --> 01:36:01,673
Bijna iedereen gaf zich meteen op
voor militaire dienst.

1132
01:36:02,466 --> 01:36:04,927
Tragisch genoeg
kwamen twee van hen om.

1133
01:36:05,719 --> 01:36:08,472
Anderen raakten zwaargewond.

1134
01:36:09,348 --> 01:36:11,308
foto's van Frank Hurley

1135
01:36:12,100 --> 01:36:16,021
Shackleton kreeg een logistieke rol
in het leger.

1136
01:36:17,523 --> 01:36:20,943
Toen de oorlog voorbij was,
kreeg hij eindelijk z'n moment.

1137
01:36:21,109 --> 01:36:23,237
Hij ging op tournee en gaf lezingen.

1138
01:36:23,403 --> 01:36:27,241
De film South werd uitgebracht
en was een groot succes.

1139
01:36:31,286 --> 01:36:33,664
Shackleton had nog
één expeditie in zich.

1140
01:36:33,831 --> 01:36:36,500
In 1921 ging hij terug
naar Zuid-Georgia…

1141
01:36:36,750 --> 01:36:39,920
maar hij stierf begin 1922
aan een hartaanval.

1142
01:36:41,296 --> 01:36:45,384
Zuid-Georgia

1143
01:36:45,551 --> 01:36:48,011
Het is een oud cliché
dat Shackleton…

1144
01:36:48,178 --> 01:36:51,807
nooit bereikt heeft
wat hij wilde bereiken.

1145
01:36:51,974 --> 01:36:53,475
En dat is waar.

1146
01:36:53,642 --> 01:36:56,353
Maar dat was niet wie Shackleton was.

1147
01:36:56,436 --> 01:36:59,022
Shackleton was iemand…

1148
01:36:59,648 --> 01:37:03,861
die altijd z'n grenzen
wilde verleggen…

1149
01:37:04,027 --> 01:37:08,699
altijd naar het volgende streefde,
altijd naar de horizon reikte.

1150
01:37:08,782 --> 01:37:10,242
Dat was Shackleton.

1151
01:37:10,993 --> 01:37:14,913
Shackleton werd hier begraven
op 5 maart 1922.

1152
01:37:15,080 --> 01:37:19,084
En precies 100 jaar later,
op 5 maart 2022…

1153
01:37:19,251 --> 01:37:23,171
vonden we z'n schip, de Endurance,
op de zeebodem van de Weddellzee.

1154
01:37:24,715 --> 01:37:27,259
Sir Ernest zou versteld staan…

1155
01:37:27,759 --> 01:37:31,513
en waarschijnlijk ook jaloers zijn
op wat we bereikt hebben.

1156
01:37:31,930 --> 01:37:36,768
Hij zou ons op de schouder kloppen
en ons teamwerk prijzen.

1157
01:37:37,728 --> 01:37:41,231
Als je hier wegloopt,
bedenk dan wat je hebt gedaan.

1158
01:37:41,315 --> 01:37:45,986
Wij hebben laten zien hoe mensen
grootste dingen kunnen bereiken…

1159
01:37:46,153 --> 01:37:48,155
als ze vertrouwen hebben
en samenwerken.

1160
01:37:51,158 --> 01:37:58,165
3D-scan op 3008 meter diepte

1161
01:38:00,542 --> 01:38:05,130
de Endurance wordt beschermd
door internationale verdragen

1162
01:38:14,514 --> 01:38:18,101
Frank Hurley's originele beelden
zijn gerestaureerd

1163
01:38:18,268 --> 01:38:20,354
en digitaal ingekleurd voor deze film

1164
01:38:29,112 --> 01:38:32,699
de woorden van de crew komen
uit hun brieven en opnames

1165
01:38:32,866 --> 01:38:35,786
en werden middels AI
met hun eigen stem ingesproken

1166
01:38:46,838 --> 01:38:48,757
enkele scènes zijn nagespeeld

1167
01:38:48,924 --> 01:38:52,052
deels origineel,
deels afkomstig van andere vertellers

1168
01:39:22,249 --> 01:39:24,251
Ondertiteld door: Ilse van Huis