de eer komt toe aan de man die in de arena staat
als hij faalt, heeft hij wel grote moed getoond
Theodore Roosevelt
in 1914 voer Ernest Shackleton met een team aan boord van de Endurance
hun bestemming was Antarctica
Het was een droom.
Het was een schattenjacht.
Maar Shackleton dacht niet aan de materiële kant.
Het gaat niet om wat je met de schat kunt kopen…
het gaat om de zoektocht.
Hij schreef z'n vrouw dat hij niet kon beschrijven…
hoe spannend het is om dingen te zien die geen mens ooit heeft gezien.
Liefste…
Dit is m'n laatste brief voor ik het onbekende tegemoet ga.
Ik twijfel er niet aan dat we er zullen komen.
Het waarom kan ik niet uitleggen.
Ik kan niet beschrijven wat ontdekkingsreizigers drijft.
21 januari 1915.
Onze positie is verontrustend.
Door de daling van de temperatuur zijn de poelen rondom het schip gestold.
Er was kans dat we zouden invriezen…
en deel zouden worden van de bedreigende ijsschotsen.
Elke stap in het onbekende opent een pagina van een mysterie.
En zolang er mysteries zijn op deze aarde…
heeft de mens het recht en de plicht ze te ontrafelen.
Het idee van ontdekking, de prijs pakken…
en dan één stap verder gaan, dat zit in ons allemaal.
We hoorden de dekbalk breken…
zo makkelijk als luciferstokjes, door de onweerstaanbare kracht van het ijs.
Ik doe graag iets wat nog nooit gedaan is.
Zoals Shackleton zei, moeilijkheden zijn dingen die je moet overwinnen.
Zolang we dit overleven, zullen we niet mopperen.
En alstublieft, God, we zullen slagen.
Weddellzee Antarctica
Goedemorgen, Nico. -Goedemorgen, Mensun.
Lasse.
Deze is vanuit de ruimte genomen.
Zulke optische beelden zijn handig voor de navigatie.
We gaan naar dit gebied, want we zijn al hier.
We moeten de AUV-jongens zo goed mogelijk helpen.
Ze zullen 24 uur per dag doorwerken om dat zoekgebied te bekijken.
We hebben maar 12 dagen.
Als het weer zo blijft, krijgen we wellicht tien dagen uitstel.
Maar we moeten weg zijn voor het ijs opnieuw bevriest.
We zijn bij de plek waar volgens Worsley…
de kapitein van Endurance, de Endurance zonk.
Het succes wacht. Duik één, jongens. Kom op.
duik 1 nog 12 dagen
De Endurance is het meest legendarische wrak aller tijden.
Misschien wel meer dan de Titanic.
Die zonk twee jaar voor de Endurance uitvoer.
Ik heb over de hele wereld scheepswrakken onderzocht.
Van de Zuid-Chinese Zee tot de Caraïben.
Scheepswrakken uit verschillende tijden.
Het wrak van een Grieks schip, gevonden in een vulkaan bij Sicilië…
is wellicht de vondst van de eeuw.
Een scheepswrak is een enorm artefact.
Alles is er. Ik bedoel…
Scheepswrakken zijn de beste tijdcapsules.
Scheepswrakken gaan over mensen.
Dit is Frank Worsley.
Hij was de kapitein van de Endurance en…
Harry McNeish, de timmerman, James Wordie, de geoloog, Greenstreet.
Het zijn allemaal dagboeken.
Het verhaal van Shackleton staat in de dagboeken.
Ik heb ze allemaal gelezen, de meeste zijn niet uitgegeven.
Dit is het eerste boek dat ik las over Shackleton.
Ik heb het altijd bij me.
Ik kreeg het, geloof het of niet…
voor deelname aan de zondagsschool.
Ik woonde op de Falklandeilanden. Antarctica voelde…
als m'n achtertuin, een paar honderd kilometer verderop.
De grote man zelf, Shackleton.
Deze neem ik altijd mee.
Gaat goed.
Succes, maar is dit een speld in een hooiberg?
Hoe optimistisch ben je?
Het is inderdaad een speld in een hooiberg.
Ze ligt op 3000 meter diepte in de Weddellzee.
Een van de lastigste plekken ter wereld.
Hopelijk vinden we het Endurance-wrak.
Dat verbindt ons aan een ongelooflijk verhaal.
Het is het moeilijkst te vinden wrak ter wereld.
Deze expeditie begeeft zich op de grens van wetenschap en geografie.
Ik moet het verhaal van de Agulhas aan de wereld vertellen…
wat Shackleton en Hurley deden, maar met moderne platforms en middelen…
internet, social media.
Er wordt nog over gepraat. Een verhaal over overleven…
leiderschap en teamwork.
En een verhaal over falen.
Londen
Dit was de tijd van de ontdekkingsreizen.
De diepten van de oceaan waren nog niet verkend.
We hadden de hoogste berg ter wereld nog niet beklommen.
Poolreizigers waren in die tijd wereldberoemd.
Zij waren de rocksterren.
Shackleton nam deel aan vier expedities naar de Zuidpool.
Hij was in 1901 de derde officier op Scotts grote expeditie…
de Discovery-expeditie.
Shackleton moet wel bijzonder zijn geweest toen hij in de 20 was.
Hij overtuigde Scott ervan…
om hem, een koopvaardijman, mee te nemen naar Antarctica.
Ze leden vreselijk. Ze overleefden het maar net.
Vooral Shackleton was er slecht aan toe.
Shackleton werd als invalide teruggestuurd naar het VK.
Daar schaamde hij zich enorm voor.
Hij vergaf Scott nooit dat hij hem invalide had gemaakt op Antarctica.
Maar Shackleton wist in 1907…
een eigen expeditie naar Antarctica te financieren, de Nimrod-expeditie.
Hij probeerde de Zuidpool te bereiken en kwam tot op 156 kilometer.
Hij had de prijs kunnen pakken…
maar dat deed hij niet, want hij wist dat als hij doorging…
z'n mannen zouden sterven.
Ik wil niet aan falen denken.
Toch moet ik verstandig zijn en denken aan de levens van m'n bemanning.
Het moet een heel moeilijke beslissing zijn geweest.
Amundsen op de Pool. Waar is Scott?
Na de verovering van de Zuidpool door Amundsen…
die slechts enkele dagen…
voor lag op de Britse expeditie onder Scott…
was er maar één belangrijk doel over op Antarctica:
de oversteek van het Zuidpoolcontinent van zee naar zee.
Shackleton overtuigde genoeg mensen dat de grootste reis nog moest komen.
De Zuidpool was bereikt…
maar de grootste reis was de oversteek van het continent.
Toen vond Shackleton z'n schip.
De Endurance werd tussen 1911 en 1913 in Noorwegen gebouwd.
Toen Shackleton het schip kocht, noemde hij haar 'Endurance'…
vanwege z'n familiemotto: 'Wij veroveren met uithoudingsvermogen.'
Hij stelde een bemanning samen.
Shackleton plaatste een oproep in de krant, iedereen kon zich aanmelden.
Hij kreeg 5000 aanmeldingen, onder wie drie vrouwen.
Wetenschappers met interesse voor het wetenschappelijke aspect. Zeelieden.
Ik sloot me per ongeluk aan bij de expeditie.
Ik droomde dat Burlington Street vol ijsschotsen stond…
en dat ik een schip langs dat ijs stuurde.
Een absurde droom. Maar zeelieden zijn bijgelovig.
De volgende ochtend haastte ik me naar Burlington Street.
M'n oog viel op een bord op de deur.
Er stond op: 'Imperial Trans-Antarctic Expedition.'
Ik ging het gebouw in. Shackleton was er.
Toen ik hem zag…
wist ik dat ik met hem wilde samenwerken.
Hij nam een meteoroloog mee die op expeditie was geweest naar Soedan.
Er was één ding waar ik over twijfelde:
Of ik m'n banjo moest meenemen.
Hij antwoordde krachtig: Natuurlijk.
Dus de banjo, waarop ik in Soedan voor het publiek had gespeeld…
werd deel van m'n bagage.
Hij vroeg niet om Antarctische ervaring.
Hij nam één man mee omdat hij vond dat hij er vreemd uitzag.
Hij zocht karakter. Hij zocht stoerheid en veelzijdigheid.
poolreizigers bemanning Shackleton-expeditie
Shackleton had een team van 28 man, waaronder hijzelf…
heel veel honden om sleeën te trekken, daar had niemand ervaring mee.
En een kat. Hij stuurde nog een schip vanaf de andere kant.
Zij zouden zorgen voor een bevoorradingsplek…
zodat het team niet zou verhongeren tijdens het tweede deel van de reis.
het Duitse leger valt Frankrijk binnen
Het was de avond voor de Eerste Wereldoorlog.
Hij stelde z'n schip en bemanning in dienst van het land.
Hij stuurde een telegram naar Churchill, maar die zei: 'Ga door.'
augustus 1914 dag 1
7881 zeemijlen
De Endurance arriveerde in Grytviken in Zuid-Georgia…
op 5 november 1914.
De walvisvaarders waarschuwden voor de gevaarlijke ijsomstandigheden.
De walvisvaarders adviseerden ons de reis uit te stellen.
Shackleton negeerde dat. Hij kon niet naar huis.
Het was oorlog, hij zou z'n mensen en financiering verliezen.
Z'n reputatie zou nog een mislukking niet overleven.
Ik denk dat hij z'n mannen meesleepte op een gedoemde zoektocht…
omdat hij niet naar huis wilde.
7881 zeemijlen
Shackleton verliet Zuid-Georgia op 5 december.
Enkele dagen na vertrek zaten ze vast in het ijs.
De ijsomstandigheden waren dat jaar erg slecht.
Ze gingen naar de rand van de Weddellzee.
De ijsomstandigheden werden steeds erger.
Ze kwamen tot op 160 kilometer…
of één dag varen van hun bestemming, Vahselbaai.
Maar op de 18e raakten ze ingevroren.
Z'n expeditie was mislukt.
Hij wilde Antarctica oversteken, maar heeft geen voet aan land gezet.
Je ziet het daar aan de horizon, hè?
Daar ligt dus veel zee-ijs.
Het is nu min acht. Je ziet aan de open plekken dat het harder wordt.
Het ijs wordt hard, oud, het gaat wringen en stapelen.
Op dat moment wordt het moeilijk.
Voor mij is het erop of eronder.
Mensun Bound is een legende.
Hij is één van de beste maritieme archeologen.
Maar hij wil niet dat z'n carrière in een mislukking eindigt.
We hebben het al eens geprobeerd.
In 2019 kwamen we naar Antarctica om de Endurance te zoeken.
Het ligt binnen z'n bereik.
Het voelde alsof m'n hele leven samenviel op dat moment.
Het was een ongelooflijk gevoel. De opwinding, de blijdschap.
En toen ging het natuurlijk allemaal mis.
We kwamen bij het wrak, ondanks de zware ijsomstandigheden.
We konden de AUV neerlaten. De AUV deed het prima.
Maar na 30 uur hield hij er opeens mee op.
We waren 'm kwijt en wisten niet wat ermee gebeurd was.
We hebben drie dagen tevergeefs gezocht. Een enorme mislukking.
De AUV kostte miljoenen dollars.
Al dat plannen, jaren werk, allemaal voor niets.
Het was een van de ergste momenten van m'n leven.
Ik had nooit verwacht…
dat ik een tweede kans zou krijgen om op zoek te gaan naar de Endurance.
duik 2 nog 11 dagen
We hebben geleerd van 2019…
dat we een andere robot nodig hadden om de zeebodem af te zoeken.
Het was Nico's keuze om deze splinternieuwe robot vast te maken…
met een glasvezelkabel.
Nico is een van de beste onderwateringenieurs ter wereld.
Terwijl de robot de zeebodem afstruint…
zien we de Endurance in real time verschijnen.
Robbie, haal 'm van de haak. -Oké, in stuwmodus, ga je gang, Chad.
Op de Weddellzee werken de gewone onderwatermethoden niet…
omdat het ijs de baas is.
De uitdaging is om onder het ijs te lanceren…
en op de zeebodem te zoeken op 3000 meter diepte.
Niemand had dit ooit eerder gedaan.
Het was compleet nieuw wat onderzeese technologie betreft.
We moeten nog 15 zeemijl varen naar de locatie.
We kunnen er vanavond tussen 17.00 en 18.00 uur zijn.
Hoe zit het met het ijs, Lasse?
Er zijn stukken open water, maar op de locatie zal meer ijs zijn.
Wat we ook doen met de AUV's, de drift is heel belangrijk.
Je moet het schip aan de juiste kant plaatsen…
om over het wrak te drijven en niet de andere kant op.
In de Weddellzee is een systeem actief, genaamd de Weddellgyre.
Het zee-ijs draait met de klok mee als een enorme cirkel.
Gemiddeld verplaatst het hier 20 kilometer per dag.
En ook het schip wordt met het ijs meegevoerd.
De Endurance was omringd door dik ijs…
dat zich uitstrekte in elke richting, zo ver als het oog kon zien.
We werden steeds meer naar het noorden gedreven.
Ons traject op de kaart leek wel op de route van een dronken man.
We kruisten telkens weer ons eigen pad.
M'n grootste angst is de drift.
Waar zullen wind en stroming het schip heen voeren…
tijdens de komende wintermaanden?
En kunnen we op tijd uitbreken om volgend jaar aan land te gaan?
Shackletons gok om het zuiden te bereiken voor de winter was mislukt.
Hij moest de winter overleven op de meest onherbergzame plek op aarde.
februari 1915 dag 208
Op 24 februari volgden we niet langer de routine op het schip.
De Endurance werd een winterstation.
We bouwden hutten op het ijs rond het schip.
De honden werden vastgeketend aan een hut.
We begonnen met het trainen van de honden.
Engelse scholen hadden geholpen bij het kopen van de honden.
We vernoemden de honden naar elke school die had geholpen.
Shackleton bleef aandringen op optimisme en hij had gelijk.
Zonder het gevoel dat je zult overleven, zonder dat doel…
zou je opgeven.
Ze richtten hun leven zo in dat het moreel hoog bleef…
en ze in leven bleven.
Hurley is een wonder.
Vrolijk scheldend…
begeeft hij zich op de gevaarlijkste plekken die hij kan vinden.
Hij klikt en draait aan de hendel…
en maakt foto's bij de vleet van het leven hier.
Shackleton liep generaties voor op wat jongeren nu als waar beschouwen:
niet gefilmd, niet gebeurd.
Hij nam natuurlijk de nieuwste technologie mee: bewegende film.
Hij nam een documentairemaker mee.
Ik filmde de primitieve Aboriginals in Noord-Australië.
Sir Ernest Shackleton nodigde me per telegram uit voor z'n expeditie.
Ik had geen idee wat het inhield…
noch had ik me aangemeld voor de expeditie.
Maar Sir Ernest was m'n held. Ik zou overal met hem naartoe gaan.
Shackleton wilde het verhaal naar buiten brengen.
Publiciteit was alles voor hem.
Hij was nooit zeker van financiering. Hij was altijd aan het puzzelen.
Maar hij was hopeloos chaotisch en slecht met geld.
Het was een soort piramidespel.
Dan kreeg hij 20 pond en moest hij meteen iemand afbetalen.
Shackleton wordt het best omschreven door een collega op de tweede reis.
Hij noemde hem een uitstekende, geloofwaardige schurk.
Shackleton had niet de status die hij wilde in de Britse maatschappij.
Hij kwam niet uit de aristocratie, ging niet naar de universiteit.
Shackleton groeide op in Ierland. Z'n vader was boer…
liet zich omscholen tot dokter en verhuisde met het gezin naar Londen.
Shackleton sprak anders. Hij werd gepest op school in Londen.
Hij wilde zich bewijzen.
Hij wilde politicus worden, niemand stemde op hem.
Hij wilde zakenman worden, dat mislukte.
Hij had twee kanten. In het openbaar citeerde Shackleton…
lange poëziecitaten: Shakespeare, Tennyson, Browning.
Hij bracht mensen tot tranen en liet ze juichen bij bijeenkomsten.
De privépersoon was onzeker, had gezondheidsproblemen.
Hij was zenuwachtig. Hij schreef z'n vrouw: Dit is te overweldigend.
Liefste, soms wens ik bijna dat ik niet naar het zuiden was gegaan…
maar thuis een rustig leven had geleid.
Ik ben een mislukkeling en niet de ideale echtgenoot.
Ik ben alleen een goede ontdekkingsreiziger.
Maar Emily bleef hem steunen.
Emily Shackleton zei: Je kunt een wilde arend niet in een schuur houden.
Hij was vast teleurgesteld.
Geen van z'n plannen verliepen zoals hij had gehoopt.
Maar hij moest naar Antarctica blijven gaan…
omdat hij alleen zo relevant en beroemd kon blijven.
Het was een duivelspact. Hij moest naar de ruigste plek op aarde…
om z'n status thuis te behouden.
Oké, Joe, het wordt vlakker. -Oké, begrepen.
Oké, jongens. Kunnen we aan de missie beginnen?
Dit is het. Vandaag is de dag.
Gewoon rollen? Dat geeft nu niet zoveel.
O. We bewegen. -Goed, ontvang je data?
Dat is goed. Op de zeebodem.
De zeebodem is erg vlak, dat is goed voor ons.
Hier zie je holtes. -Perfect om een wrak te vinden.
Precies.
De enige sonargegevens van de locatie.
Wij zijn de eersten. -Ja.
Je idiote plan krijgt vorm.
Wat zal deze robot ons laten zien op de zeebodem?
De belangrijkste sensor is een sidescan sonar.
Dit is een lage frequentie sonarscan van een wrak…
dat ongeveer even groot is als de Endurance.
Het lijkt misschien niet veel…
maar zo zal de Endurance er op het scherm uitzien.
Twee meter onder het oppervlak, 40 meter achter ons.
Dieper onder het oppervlak.
Trek langzaam als ik het zeg.
Als je naar Antarctica gaat, heb je een bijzonder team nodig.
Ik werk al bijna 25 jaar samen met m'n team.
We kennen elkaar goed en zijn erg hecht geworden.
We hebben indrukwekkende projecten gedaan.
We hebben meerdere wereldrecords.
Endurance22 is m'n eerste expeditie naar Antarctica.
Ik ben voor het eerst weer op zee, sinds de dood van m'n vrouw.
Ik verloor Sévereine aan kanker in 2017.
Dat was de moeilijkste tijd van m'n leven.
Het doet me goed om weer de zee op te gaan.
We zijn net een familie.
Ik noem mezelf altijd de grote broer, maar daar zijn ze het niet mee eens.
Dus ja, ik ben de vader van dit team.
Als we het wrak vinden, is dat een succes voor het team.
Maar als we falen, is het mijn falen.
Want ik had de leiding.
Halverwege februari daalde de temperatuur tot min 20.
Alle voorzorgsmaatregelen werden genomen voor de winter.
Maar de bemanning van de Endurance bleef vrolijk.
Een groot deel van onze vrolijkheid komt door de regelmaat en routine…
die Sir E creëert.
We hadden onze eigen speciale taken.
Ik had het zelf erg druk met temperatuurmetingen om de vier uur.
Ik noteerde atmosferische druk, windkracht en -richting.
Onze hutten op het dek werden te koud naarmate de temperatuur daalde.
We verwijderden de vracht van het tussendek en bouwden er cabines.
Daar woonden we gedurende de winter.
Dit werd de Ritz genoemd. De officiersmess erboven de Stables.
De Ritz was een ruimte waar de bemanning kon ontspannen, lezen…
kaarten en de tijd kon doden.
We hadden een enorme eetlust. Het eten waar we naar verlangden…
klinkt wellicht weinig aanlokkelijk.
Zo was zeehondenblubber onze grootste delicatesse.
Ik at het vaak rauw.
Op zaterdagavond proostten we op geliefden en vrouwen…
met veel hartstocht. Om middernacht dronken we chocolademelk…
en feliciteerden we Sir Ernest met z'n 41e verjaardag.
Op 1 mei namen we afscheid van de zon en begon de periode van schemering…
gevolgd door de duisternis van midwinter.
Het verdwijnen van de zon…
is een deprimerende gebeurtenis in de poolgebieden…
waar de lange donkere maanden zowel mentaal als fysiek zwaar zijn.
Een vorm van midwintergekte heeft zich geopenbaard.
Iedereen werd gegrepen door het verlangen om z'n haar af te knippen.
Dat was erg amusant. We lijken net een groep gevangenen.
Toen klopte Greenstreet, de eerste officier, op de deur.
Hij zei tegen Shackleton: Het stuk kan beginnen als u er klaar voor bent.
Shackleton zei: Over vijf minuten kunnen ze beginnen.
Greenstreet wist niet dat kort daarvoor…
de grote ontdekker me het tragische nieuws had verteld.
Hij zei: Het schip zal dit niet overleven, kapitein.
Het is een kwestie van tijd. Wat het ijs neemt, houdt het ijs.
We zouden dakloos worden door het vele ijs waaruit weinigen terugkeerden.
Shackleton werd gezien als de vrolijke baas…
die hen leidde in een groot en succesvol avontuur.
En een paar minuten later zaten we inderdaad in de Ritz en lachten…
om een variété waar de mannen inmiddels heel goed in waren geworden.
Het schip was voor ons het centrum van het universum geworden.
Wat zouden we zijn zonder het schip?
Stel, je zit hier in een houten bootje. Geen gps, niets.
En dan zegt de baas: We zitten vast. We moeten hier overwinteren.
Dan denk je: Geweldig, m'n vrouw vermoordt me.
luchtvochtigheid 75 druk 98,1C
Alles is perfect.
De robot is klaar. De kabel is klaar.
Maar het schip zit vast op het ijs.
Dit is heel frustrerend.
We kunnen de positie voor de volgende duik niet bereiken.
En we verliezen tijd.
Geduld oefenen.
Geduld. Ja. -Ja, dat zeggen ze.
Dat is helikopterbrandstof. Er zit 20.000 liter helikopterbrandstof in.
Met een speciale techniek zwaaien ze de container over de boeg…
om het schip los te krijgen.
Ze halen de container nu terug en dan gaan ze naar voren.
De komende twee dagen hebben we een stabiele stroming…
maar dan is er een verschuiving.
Elke zes uur krijgen we een nieuwe weersvoorspelling.
Zo hebben jullie een idee van de onzekerheden.
Antarctica is een heel bijzondere omgeving.
Je bent volledig afgezonderd.
Alsof je de echte wereld verlaat.
Ik ben de tel kwijt, maar volgens mij is dit m'n 25e Antarctica-expeditie.
Antarctica is verslavend. Vraag maar aan m'n vrouw.
Als je het eenmaal hebt gezien, wil je steeds weer terug.
nog 9 dagen
Shackleton wilde ook graag terug naar Antarctica.
Er zijn weinig mensen met meer Antarctica-ervaring dan John Shears.
Hij was hoofd logistiek van de Britse groep voor Antarctische activiteiten.
Hij heeft de Polar Medal gekregen van de koningin…
dezelfde medaille die Shackleton kreeg.
Ik begon met expedities toen ik 17 of 18 was.
Op de universiteit ging ik ermee door.
Ik kom uit een boerengezin uit Devon, Engeland.
Ik was heel hecht met m'n oma.
Zij had nooit de kans gehad om te reizen.
M'n oma was als klein meisje naar Exeter geweest…
naar het museum voor een Antarctische tentoonstelling.
Dat wist ze nog.
Toen hoorde ik voor het eerst over Ernest Shackleton.
Oma wilde altijd dat ik en m'n twee broers…
zouden ervaren hoe de wereld kon zijn.
En hier ben ik dan. Ik ben op de Noordpool geweest…
en op Antarctica, in een tijdsbestek van twee generaties.
augustus 1915 dag 366
1 augustus 1915.
Om 10.00 uur bewoog de schots in onze buurt…
waardoor tongen ijs onder het schip dreven…
en ons naar stuurboord kantelden.
We voelden ons net dwergen. Tonnen bewegend ijs…
verpletterden en verbrijzelden om ons heen.
Ik bleef maar denken: Hoelang kan dit duren? Hoelang?
Elk stuk hout stond op breken.
Er ontstonden gaten in het dek. Deuren konden niet meer open of dicht.
Vloerplaten verbogen en de ijzeren platen…
bolden op en sprongen uit de sponning.
Alles werd enorm samengedrukt.
De grammofoon speelde toen het gebeurde.
Ze voelden een drukgolf.
Het was net een aardbeving. Het schip trilde door de druk van het ijs.
De druk nam toe gedurende de dag tot een enorme kracht om 16.00 uur.
Roerkoning en achtersteven braken.
Het schip maakte snel water.
Ik liet de pompen gereed maken. De lenspompen begonnen om 20.00 uur.
We pompten drie dagen en nachten zonder slaap.
Maar we kregen haar niet leeg.
Rond die tijd gebeurde er iets vreemds.
Maandenlang hadden we geen keizerspinguïns gezien.
Opeens doken er acht op. Ze liepen langzaam naar het schip.
We dachten altijd dat deze vogels vrijwel doof waren, maar nu…
begonnen ze te huilen als een klaagzang voor het schip.
Het effect van deze doodskreet was onheilspellend en schokkend.
Op 26 oktober kwam het einde.
Alle hoop om ons doel te bereiken verdween.
Shackleton onderging de crisis uiterst kalm.
Hij gaf bevelen alsof we gewoon gingen sleeën.
Voor Shackleton was het niet alleen een gevaarlijke ontwikkeling…
ze waren nu in levensgevaar…
maar het was ook een teken dat de expeditie gefaald had.
Een dieptepunt voor Shackleton.
Erger kan het niet worden, fysiek wel…
maar voor Shackleton was dit het dal.
Hij wist dat dit het einde van z'n dromen was.
We konden ons niet beschermen tegen de sneeuw en wind.
De eerste nacht was zwaar. Ze sliepen op het ijs.
Ze lootten om de bontslaapzakken. Ze hadden er niet genoeg.
Die nacht barstte tot drie keer toe de ijsschots onder onze tenten.
We moesten drie keer verplaatsen.
Ik kon niet slapen. Ik liep heen en weer in het donker.
M'n taak was nu om de veiligheid van de groep te waarborgen.
Hij maakte een ommezwaai. Antarctica haalden ze niet.
In die 12 uur veranderde z'n insteek volledig.
Vanaf dat moment was hij gefocust op het thuisbrengen van de mannen.
De volgende ochtend zetten Shackleton en Wild…
als barmhartige Samaritanen hete thee voor iedereen.
Ze brachten het naar de mannen in hun tenten.
Shackleton hield een van z'n kenmerkende toespraken.
Ze hoefden niet in te zitten over het schip.
Hij verzekerde ze dat ze met hard werk en trouwe samenwerking…
aan land konden komen.
De toespraak had meteen effect. We kregen weer moed.
We besloten over de ijsschotsen te lopen…
naar het kleine Paulet Island.
We moesten de boten meenemen…
aangezien het laatste deel van de reis over water zou zijn.
Iedereen begon zich voor te bereiden op de sleetocht.
We moesten nog één keer omkleden.
De outfit bestaat uit overalls met daaronder warm ondergoed…
een gewone broek en een dikke trui.
Al het overbodige gewicht moesten we achterlaten.
Shackleton gaf het voorbeeld door z'n gouden horloge…
gouden sigarettenkoker en enkele gouden soevereinen weg te gooien.
Ik scheurde het blaadje uit de bijbel met de tekst van koningin Alexandra.
Persoonlijke uitrusting mocht niet zwaarder zijn dan een kilo per man.
Dat betekende dat alleen het hoognodige meegenomen kon worden.
Kort nadat ik van boord ging, riep Shackleton me.
'Wat is dat, meneer?', vroeg ik. 'Uw banjo,' antwoordde Shackleton.
Dit is de banjo die Shackleton redde voor het schip zonk.
Hij noemde het een essentieel mentaal medicijn.
De volgende dag liepen we naar het westen.
De honden sleepten de spullen op de zeven kleinere sleeën.
Ik leidde 16 mannen die de drie boten op de grotere sleeën sleepten.
De boten wogen elk ongeveer een ton.
Het was afschuwelijk en het werk was vreselijk.
We boekten te weinig vooruitgang voor de energie die we verbruikten.
Ze kwamen niet ver. Na 2 dagen gaven ze het op en zetten ze een kamp op.
Ons nieuwe kamp, met de naam Ocean Camp…
lag op 2,5 km afstand van het watergraf van de Endurance.
De donkere kamer was vernietigd.
Hij lag onder een laag ijs van twee meter dik.
Wat doe je als een schat ter waarde van 20.000 pond…
onder 2 meter ijs ligt?
In een oogwenk lag ik in dat papperige ijs om de kisten te grijpen.
De eerste kist had ik snel.
Ik pauzeerde even en dook weer onder het ijs.
Het schip begon te bewegen onder de druk van het ijs.
We moesten zo snel mogelijk het ijs op.
Shackleton ging terug naar het schip en nam het seinpistool mee.
Hurley, Wild en ik gingen het schip in…
namen afscheid en schoten een pijl af.
Shackleton zag als eerste het schip wegglijden.
Hij zag de schoorsteen trillen.
We renden naar het uitkijkplatform…
en keken naar de dood van het schip dat ons zo ver had gebracht.
Ze had zich zo dapper verweerd.
Shackleton zei stilletjes: 'Ze is weg, jongens.'
Shackleton had erop gehamerd…
dat hij van hen allemaal optimisme verwachtte.
Ze moeten op dat moment toch hebben nagedacht over hun overlevingskansen.
En die kansen waren verwaarloosbaar.
duik 6 nog 9 dagen
We gaan op zoek naar de Endurance.
We moeten 'm nu vinden. Ik wil niet dat de andere ploeg 'm vindt.
Hebben we alle data?
Ja, we zijn klaar. -We gaan ervoor.
Er bestaat een soort bijgeloof in ons beroep…
dat als je er niet in gelooft, er niets zal gebeuren.
Dus ondanks alles proberen we erin te geloven en te denken:
Oké, ons geluk gaat keren en we gaan 'm vinden.
Zinklocatie.
Kom op. -Dat is een scheepswrak.
Kom op, jongens.
Open de bar.
Ja? -Goedemorgen, Mensun.
Heb je nieuws? -Goed nieuws.
John.
Ze maken ons af als het gewoon keien zijn.
Ik maak maar een grapje. Dat is onmogelijk.
Dit is het grote moment. We hebben het wrak van de Endurance gevonden.
Weten we het zeker? -O, jee. Ja.
Ik geloof het als ik het zie.
Daarover gesproken…
omdat de accu van de robot bijna leeg is…
konden we het normale protocol niet volgen…
en het wrak niet filmen.
Nu moeten we de data veiligstellen tijdens de volgende duik.
Hallo, heren. -Hoi.
Laat het me alsjeblieft zien.
Jeetje. -Daar.
Moet je zien. -Ze lag 400 meter noordelijker.
Dan de positie die Worsley gaf?
Ja. -Ik kan het niet geloven.
Ik sta versteld. -Wij kunnen het ook niet geloven.
Bedankt jongens.
Dit is het beste moment ooit en ik ben zo trots…
en blij dat ik het met jullie kan delen.
Hoera.
Ik ging van optimisme naar pessimisme…
de afgelopen… -Ja, inderdaad.
Maar we zitten boven de plek waar Worsley zei dat ze zonk.
Ik heb nog nooit meegemaakt dat een wrak op de vermelde locatie lag.
Ze ligt hier.
Wat denk jij, Nico? -Ik weet het niet.
Ik heb een indicatie, maar geen bewijs.
Ik hou niet van grijs gebied. Ik hou van zwart-wit.
65 graden, 16,5 zuid.
52 graden, 4 west. Geen nieuws.
Geduld. Geduld. Geduld.
We hoopten naar het noorden te gaan, naar de rand van het ijs.
Als het ijs los genoeg was…
konden we met de boten naar het dichtstbijzijnde land roeien.
februari 1916 dag 552
3 februari, de cacao is al een tijdje op en de thee ook bijna.
Binnenkort drinken we alleen nog maar melk.
Het eten bestaat nu alleen nog maar uit vlees.
We moesten pinguïns en zeehonden vangen om te kunnen koken.
We moesten een fornuis maken.
We hebben een fornuis gemaakt van koekblikken en een verfvat.
Het duurde acht uur om een maaltijd te bereiden.
De onderkant smolt en het fornuis viel steeds om.
Dat gaf niet, want er ging niets verloren.
Ik deed het gewoon weer terug in de pan.
Het was alles of niets.
De eentonigheid werkte op onze zenuwen.
Niets te doen, we konden nergens heen. De moraal breekt…
als er niets te doen is en je er niets aan kunt doen.
Toen ontstond er gekibbel.
Dinsdag 28 maart.
Vanmorgen was er veel narigheid.
Greenstreet morste z'n kostbare rantsoen warme melk en stortte in.
Stilletjes ging iedereen om hem heen staan en goot wat melk in z'n beker.
Dat laat zien hoe gespannen ze waren, maar ook dat ze op elkaar pasten.
duik 5 nog 7 dagen
Prima.
Oké. Robbie, alles zit vast en het touw is van het dek.
Je kunt duiken.
Oké. Begrepen. Ik duik naar 100 meter.
Dit kan het verschil betekenen tussen beweren een wrak te hebben gevonden…
en het zien van de Endurance.
Gaan we een snelle inspectie doen? Wat is het plan?
Ja, graag. -Oké, ik draai 'm om.
Hij komt eraan.
Zitten we nu boven het doelwit? -Ja, volgens mij wel.
Ik zie gewoon zeebodem.
Stop.
Alsof er een lepel uitsteekt. Moet je die vorm zien.
Het is een steen.
Je ziet mariene vegetatie. Het lijkt op een stuk hout.
Het kan zwaar hout zijn. Het kunnen planken zijn.
De video's zijn niet erg duidelijk…
maar er is geen wrak of schip te zien.
Het heeft geen zin om hier te blijven.
Blijf zoeken. -Hervat de zoektocht.
We hebben een groot puinveld, door mensen gemaakt, van het wrak.
Dus het hoort bij het schip. Het is niet het schip.
Ja.
Er knapte iets in m'n hoofd en in m'n hart.
Ik kon Shackleton horen lachen, omdat we onszelf voor schut hadden gezet.
Opeens begon de klok weer te tikken. Tik, tik, tik, tik.
Het is weer een race tegen de klok.
Omhoog.
duik 9 nog 6 dagen
Die zijscans kunnen je voor de gek houden.
We hebben eerder fouten gemaakt.
We vonden een duikboot, maar herkenden 'm niet.
We dachten dat het verkeerd was. Dat was een dure fout.
Soms zitten de dingen niet mee in het leven.
Dat weten we allemaal.
Je moet over de tegenslagen heen komen. 2019 was een nachtmerrie.
Echt een nachtmerrie.
Je schreef dat we met de staart tussen de benen terugkwamen.
Ik zou het niet zo gezegd hebben, maar dat schreef je. En hier zijn we dan.
Soms moet je falen om te slagen.
maart 1916 dag 580
We hadden maar voor vier weken eten.
We hadden niets om de kou buiten te houden, behalve linnen tenten.
We verroestten en verspilden ons leven terwijl de wereld oorlog voerde…
en we wisten niet hoe het ging.
Door het gebrek aan voedsel hadden we…
alles nodig voor onszelf en moest ik de honden laten afschieten.
Ik heb Sirius vandaag doodgeschoten.
Het voelde vreselijk om dit mooie jonge dier te doden…
dat steeds vrolijk op me af kwam.
M'n hand trilde zo erg dat ik twee kogels nodig had om hem af te maken.
Arm beest.
De aan boord geboren pups werden doodgeschoten…
en Mrs Chippy, de kat van de timmerman, ook.
Er was niks aan om de taaie, oude honden op te eten.
Maar de puppy's waren mals.
Een toevallige waarnemer zou ons koelbloedig hebben gevonden…
vooral als hij ons zag watertanden, terwijl je tranen zou verwachten.
Honger verlaagt ons tot het niveau van andere soorten.
april 1916 dag 618
Op 9 april breekt hun ijsschots weer en het is onhoudbaar.
Ze kunnen niet langer op de stukjes ijs leven en gaan naar de boten.
Het is vreselijk om in zo'n open boot te varen.
Shackleton, Hudson en ik namen elk de leiding over een boot.
Vanaf het begin ging het al mis.
We voeren door een wijde doorgang…
Shackleton voorop. Ineens begon hij te schreeuwen en te wijzen.
Ik kon m'n ogen niet geloven.
Het ijs kwam als een vloedgolf op ons af.
We schreeuwden naar de achterste boot en roeiden voor ons leven.
We konden ontkomen aan de plek van inslag.
schilderij George Marston
Daarna werd de reis veel moeilijker.
Ze krijgen diarree, het drinkwater is vervuild, hun kleren bevriezen.
Hun voeten zijn ondergedompeld in ijskoud zeewater.
Onze hoop was gevestigd op het bepalen van onze positie.
Worsley zocht de zon.
Het was een grote teleurstelling.
In plaats van vooruitgang te boeken, waren ze tot hun ontzetting…
50 kilometer ten oosten geraakt van waar ze waren begonnen.
Gezien de windrichting…
werd Elephant Island al snel de meest logische bestemming.
De wind trekt aan, we moeten aanleggen bij een ijsschots…
en bidden dat die de hele nacht intact blijft.
48 uur lang geen slaap, doorweekt, koud en ellendig.
De volgende ochtend was de zee onstuimig.
Het ijs sloot zich om ons heen en ijsschotsen beukten tegen ons aan.
We leken geen kans te hebben.
Tot overmaat van ramp verscheen er een scheur in het midden.
We dachten dat dit het einde was.
We schudden elkaar de hand en zeiden:
Tot ziens, jongens. Dit is het einde. Het was mooi zolang het duurde.
Toen gebeurde er een wonder.
Het ijs begon zich terug te trekken door de stroming…
waardoor we in open water belandden.
Een kans van één op één miljoen…
die zich soms op het juiste moment aandient.
Shackleton maakte zich zorgen om veel van z'n mannen.
We hadden opgezette monden en konden amper eten.
We hadden vreselijke dorst.
Het gaf tijdelijk verlichting…
door op rauw zeehondenvlees te kauwen en het bloed door te slikken.
Maar de dorst kwam dubbel zo erg terug, omdat het vlees zo zout is.
's Middags zien ze Elephant Island liggen.
Ze kunnen er niet in het donker heenvaren.
Ze binden de boten aan elkaar vast en wachten op zee.
Ik was die nacht zeeziek en voelde me ellendig, doorweekt, bevroren en ziek.
McLeod gromde de hele nacht.
De mannen vervloekten elkaar, de zee, de boot en alles wat maar kon.
Toen kreeg Perce Blackborrow de eerste bevriezingsverschijnselen.
Ze verkeren in buitengewone ellende.
Frank Wild zei over die avond dat de helft van de bemanning…
in een staat van gestoordheid raakte en zich hulpeloos en hopeloos voelde.
We hebben verder naar het noorden gezocht en nog niets gevonden.
Hier ligt een deel van de Endurance.
expeditiemanager onderzee-activiteiten
Dat is het enige wat we weten.
Nu moeten we zo veel mogelijk filmen in zo weinig mogelijk tijd…
en het hele zoekgebied uitkammen.
zoekgebied
duik 10 nog 6 dagen
duik 11 nog 5 dagen
duik 12 nog 4 dagen
duik 14 nog 3 dagen
duik 16 nog 2 dagen
duik 17 nog 1 dag
Wat moeten we doen?
Ik weet het niet. -Wat nog meer?
Ik heb het Falklands Maritime Heritage Trust gevraagd om uitstel.
En we kunnen de boot nog 10 dagen huren.
Maar het hangt af van uw oordeel als kapitein…
of het veilig genoeg is om hier te blijven.
Ik ben er niet op tegen. Het ijs bepaalt wat er moet gebeuren.
We willen het om het uur met jou bespreken.
Ik moet er alleen voor zorgen…
dat we niet vast komen te zitten, net als Shackleton.
nog 10 dagen
duik 18 nog 10 dagen
Voor de kust van Elephant Island lagen steile kliffen en gletsjers.
Wild en onbeschrijflijk woest.
De mannen die aankwamen op Elephant Island leken in niets…
op degenen die een week eerder in de boten stapten…
verwilderd en afgetuigd, met bevriezingsverschijnselen.
We waren in een week 20 jaar ouder geworden.
Velen leden aan tijdelijke stoornissen en liepen doelloos rond…
anderen trilden alsof ze Parkinson hadden.
Ze lachten luid, raapten stenen op…
en lieten kiezels door hun vingers glippen…
zoals vrekken met hun goud doen.
We waren zo blij met vaste grond onder onze voeten…
na 170 dagen op een drijvende ijsschots.
Het eerste wat we deden, was drinken. Al word ik honderd…
ik zal nooit vergeten hoe dat warme drankje door m'n keel gleed.
Ik wou dat ik een giraffennek had om dat heerlijke gevoel te verlengen.
'Gelukkig is er niemand omgekomen.'
Dat zei Shackleton in ons eerste gesprek op Elephant Island.
Shackleton vond altijd dat hij verantwoordelijk was…
voor alles wat ons overkwam. Alleen hij.
Z'n houding was bijna patriarchaal.
Dat verklaart misschien hun onvoorwaardelijke toewijding aan hem.
Onze eerste klus was het bouwen van een huis.
We stapelden wat stenen op en zetten de bootjes op hun kop.
We vulden de spleten op met ijs en sneeuw.
Het was een vreselijk hutje. Eerst was er geen licht.
Toen maakten we een lampje van zeehondenvet…
met een stuk verband als lont.
Het kleine, rokerige vlammetje deed de duisternis juist donkerder lijken.
Shackleton besefte al snel dat ze daar niet konden blijven.
De walvisjagers kwamen daar niet. Niemand zou ze daar redden.
Als ze bleven, zouden ze verhongeren of aan onderkoeling sterven.
De situatie was wanhopig. Maar onze leider greep weer in.
Hij besluit dat ze alleen kunnen ontsnappen…
door met vijf sterke mannen een reis van 1250 kilometer te maken…
over het gevaarlijkste stuk oceaan op aarde naar Zuid-Georgia…
waar ze hulp kunnen halen en hopelijk de rest kunnen komen redden.
'Ik vrees dat er geen hoop meer is', zei hij.
'Ik vraag niemand mee te gaan die er niet goed over heeft nagedacht.'
Zodra hij stopte met praten, bood iedereen zich aan.
Vijf van ons werden gekozen.
Om zichzelf een betere kans te geven, maakte hij wat aanpassingen…
aan de grootste en meest zeewaardige boot, de James Caird.
Hij bevestigde extra planken aan de zijkant.
Ze bedekten de boot deels met zeildoek.
Ze legden ballast op de bodem…
en plaatsten een andere mast op de kiel…
zodat die niet zo veel doorboog.
23 april.
De Caird is bijna klaar. Als God het wil, vertrekt hij morgen.
Het is vreselijk om naar je maten te kijken…
mannen die je door dik en dun hebben gesteund…
en te beseffen dat dit waarschijnlijk de laatste keer is.
En te weten dat als je niet terugkomt, ze zullen verhongeren.
Om 12.30 uur hees de Caird het zeil onder aanmoedigingen vanaf de kust.
We probeerden vrolijk te doen, terwijl we onze maten uitzwaaiden.
Hoewel we ons in ons hart verlaten voelden.
Koud, koud, koud.
Het ijs houdt het tegen. IJskoud.
Het was ijskoud. De jongens waren daar aan het werk.
Ze klaagden niet, deden hun werk. Maar ze worden moe. Het vergt veel.
duik 21
Kom op.
Een beetje puin met een pijl zou mooi zijn.
duik 23
We vinden niets.
De temperatuur zal de komende dagen flink gaan dalen.
Dan moeten we de zoektocht afblazen.
duik 25 nog 6 dagen
Het wordt nu wat ontmoedigend, hè?
Ja. -Het is gewoon…
Oké, dat is het einde van de rit.
Ja. -Oké. Einde van de rit.
Het lag er dus niet.
Je verwacht er veel van en dan…
krijg je een rechtse op je kin en val je neer.
De tijd begint te dringen, hè? -Ja.
Shackleton vertrok op 24 april en dat was geen dag te vroeg.
De volgende dag was Elephant Island omringd door ijs.
Dan hadden ze daar nog een winter gezeten.
De oceaan bij Kaap Hoorn, halverwege mei…
staat bekend als het meest stormachtige gebied ter wereld.
Onze boot was zo klein te midden van de grote zeeën.
Ons zeil wapperde vaak doelloos in de kalmte tussen twee golven.
Golven braken over ons heen, overal stroomde water…
het voelde alsof we onder een waterval zaten.
Onze benen en voeten zwollen op door het constante weken.
Ze werden wit en gevoelloos aan de oppervlakte.
Op Elephant Island wachtten 22 mannen op de verlichting…
die alleen wij hen konden brengen.
Hun situatie was erger dan die van ons.
De hut was klein, donker en vies en wij waren ook donker en vies.
We hadden geen brood of koekjes en soms gingen er dagen voorbij…
zonder dat we zeehonden of pinguïns zagen.
Maar weinig mensen hebben zo'n honger gehad als wij en het overleefd.
Het leven hier is bijna niet vol te houden.
We bidden dat de Caird Zuid-Georgia veilig bereikt…
en snel hulp zal sturen.
Worsley zegt welke koers ze moeten varen als ze naar Zuid-Georgia willen.
Als ze voorbij Zuid-Georgia zouden varen, was er niets tot aan Afrika…
duizenden kilometers verder en zouden ze omkomen op de oceaan.
Om middernacht stond ik aan het roer en zag ik een heldere hemel.
Ik riep dat de lucht opklaarde.
Even later besefte ik dat het de witte top van een enorme golf was.
Ik riep: 'Hou je in godsnaam vast.'
Ik had nog nooit zo'n gigantische golf gezien.
Maar het schip overleefde het, half vol water.
We hoosden met de energie van mannen die vochten voor hun leven.
Pas om drie uur 's nachts, toen we ondraaglijk koud waren…
kregen we het fornuis aan de praat en maakten we warme drankjes.
Ze zagen goede voortekenen.
Ze zagen zeevogels die zich nooit ver van land waagden.
Om één uur 's middags zagen we de pieken van Zuid-Georgia.
Maar toen ze aankwamen, zaten ze aan de verkeerde kant.
Ze wilden naar de andere kant. Daar waren de walvisstations.
Shackleton dacht dat Vincent en McNeish op sterven lagen.
Hij kon niet helemaal om Zuid-Georgia heen varen.
Ze stopten in de schemering, omdat de kust niet te bereiken was…
zonder goed zicht.
Plots sloeg de wind aan de kust om in een storm van buitengewone kracht.
De mast boog door en we dachten even dat hij zou knappen.
De boegplanken gingen open en dicht, waardoor er water naar binnen spoot.
De kans om de nacht te overleven leek klein.
Ik denk dat de meesten van ons voelden dat het einde nabij was.
Maar toen het uitzichtloos leek, veranderde alles.
De wind draaide plots.
Ik heb me vaak verwonderd over de dunne lijn tussen succes en falen…
en de ommekeer van een onafwendbare ramp naar relatieve veiligheid.
Uiteindelijk, op 10 mei, voeren ze tussen rotsen door…
en kwamen ze aan land. Ze sleepten zichzelf het strand op.
Nog een nacht op zee en ze waren zeker omgekomen.
Het blijft… Ongrijpbaar. -Ja.
De lichtblauwe lijn is het doorzochte gebied.
Het resterende gebied is het zuidelijke kanaal.
De volgende duik zal waarschijnlijk hier zijn…
en dan we gaan naar het oosten.
En dan? Gaan we zuidelijker?
Op dit moment zeg ik: doorzoek het vak.
duik 26 nog 6 dagen
Dit is het. Tijdens deze duik vinden we de Endurance.
We hebben nog maar een paar dagen. De winter komt eraan.
Aan boord hebben we veel gesproken…
over hoe Worsley kon weten waar de zinkpositie was.
Hij maakte maar een schatting.
Hij had al drie dagen geen locatie kunnen bepalen.
Pas de dag nadat het schip zonk, kon hij een nieuwe positie bepalen.
Wat was in de tussentijd de richting van de drift?
Dat was de uitdaging.
We bedachten pas tijdens de tocht…
om de dataset ERA-20 te gebruiken, een groot Europees project…
om het klimaat en weer van de afgelopen 100 jaar te berekenen…
gebaseerd op weerdata en fysieke modellen.
We berekenden het traject van de drift…
dat de Endurance misschien had afgelegd rond 21 november.
Dan zou de zinklocatie hier zijn, aan de zuidkant van het vierkant.
Daarnaast kregen John en ik het idee om te kijken…
naar de meteorologische waarnemingen van Hussey op die dag.
De waarnemingen van Hussey zijn echte waarnemingen…
maar niet 's nachts.
Ik heb de data in een model gestopt voor heranalyse…
een weermodel dat terugloopt. We zijn er vrij zeker van dat…
tussen de 18e en de 22e de Endurance naar het zuiden afdreef…
en dat Worsley dat niet kon observeren.
We moeten dat zuidelijke deel doorzoeken.
Die kant wijs je ons nu op.
Nico, je bent erg stil.
Je neemt alles in je op. -Ja, ik ben net een oude computer.
Als ik te veel nadenk, bevriest het scherm.
duik 28 nog 5 dagen
Goed?
Vanuit het oogpunt van de onderzeese operatie…
vraag ik me af waarom we dit nu pas ontdekken…
en niet een jaar geleden?
Nog 30 procent te gaan en nu doet hij deze geweldige voorspelling.
Als het niet op een plek ligt die al is onderzocht…
ligt het ergens waar we nog niet gekeken hebben. Of ergens anders.
Dat is geen voorspelling. Dat kan ik ook voorspellen.
Ik heb niet gestudeerd om te leren…
welk ijs het lekkerst is in een gin-tonic.
Hoeveel hebben we nu doorzocht? Grofweg?
Drieënzeventig procent.
Het begint op te raken.
Nu we een driftvoorspelling hebben…
moeten we dat linken aan de wrakstukken die we hebben.
Dus als we het driftmodel toepassen op het gebied met wrakstukken…
dan kan het wrak overal tussen hier en hier liggen.
Maar dit hele gebied is al doorzocht, behalve…
Behalve dat plekje daar.
Dus we moeten in dit gebied zoeken.
Hoe meer dagen verstrijken, hoe meer ik denk:
'Hoe kun je Shackletons verhaal vertellen en opgeven?'
Shackleton was nu aan de afgelegen, onbewoonde kant…
van een van de meest geïsoleerde eilanden op aarde.
Hij moest naar de walvisstations.
Ik besefte dat we door de toestand…
van McNeish en Vincent niet weer konden uitvaren.
Het alternatief was proberen het eiland over te steken.
Het eiland Zuid-Georgia was nog nooit door iemand overgestoken.
Volgens de walvisjagers was het land ontoegankelijk.
Shackleton wist dat de oversteek een wanhopige gok was.
Worsley en Crean gingen mee en na overleg…
besloten we de slaapzakken achter te laten…
en de reis met zo weinig mogelijk gewicht te maken.
Onze uitrusting bestond uit drie dagen eten in een sok…
een oude lamp, een bijl om een doorgang uit te hakken…
een kompasje en een plattegrond van Zuid-Georgia.
We brachten schroeven aan in de zolen van onze schoenen…
om grip op het ijs te houden.
Hij besloot in een keer door te lopen zodra het weer opklaarde.
Het leven op Elephant Island was grimmig.
De mannen leden vreselijk.
Vaak, als het eten bijna op was, verscheen er weer iets.
Een zeehond of wat pinguïns. Dan waren we weer een paar dagen gered.
Vandaag heeft McIlroy Blackborow geopereerd.
Hij heeft alle tenen van z'n linkervoet geamputeerd.
We konden onze instrumenten vrij goed steriliseren.
Maar we hadden geen gesteriliseerde overalls.
We droegen alleen ons vest.
Ik heb de operatie bijgewoond en het was heel interessant.
De arme man deed het fantastisch en het ging zonder problemen.
Om 14.00 uur op vrijdag 19 mei was het helder weer…
en scheen de maan prachtig.
Shackleton zei: 'We gaan op pad, kapitein.'
Shackleton wilde als eerste gaan…
om een pad door de sneeuw te maken, zodat de rest makkelijker kon lopen.
Na twee uur klimmen zaten we 750 meter boven de zeespiegel.
Het heldere maanlicht liet zien dat het binnenland vol scheuren zat.
Toen het daglicht kwam, werd de mist dunner en trok hij op.
Toen de mist optrok, zagen we tot onze grote teleurstelling…
dat wat wij dachten dat een bevroren meer was, een zeearm was.
We keerden terug over de lange helling die ons drie uur had gekost.
Shackleton zei meedogenloos: 'We moeten naar de volgende, jongens.'
Dit gebeurde drie keer.
We liepen nu al meer dan 20 uur…
en stopten alleen om af en toe te eten.
Crean en Worsley vielen een keer in slaap tijdens een pauze.
Shackleton wilde heel graag ook gaan slapen…
maar hij wist dat slapen de dood betekende.
Na vijf minuten schudde ik ze weer wakker.
Ik zei dat ze een half uur hadden geslapen en we gingen weer op pad.
En toen, in de nacht van 19 mei…
hoog in de bergen, beseften ze dat ze zouden sterven.
Het was daar veel te koud en open.
Het zag er slecht uit.
Door mist konden we niet terug, door duisternis niet verder.
Het had geen zin om zo door te gaan.
Shackleton zei: 'We moeten risico nemen. We gaan glijden.'
Van een afgrond afglijden, naar wat?
Maar het was de enige manier.
Shackleton ging zitten, ik nam achter hem plaats…
en Crean achter mij, zodat we één waren.
Toen begon Shackleton te glijden.
We leken de ruimte in te schieten.
Ze gleden gewoon het onbekende in.
We eindigden in een sneeuwbank.
We waren 1,5 kilometer afgedaald in twee of drie minuten.
We raapten onszelf op en schudden elkaar de hand.
'Zoiets moet je niet te vaak doen', zei Shackleton.
Om 06.30 uur dacht ik een stoomfluit te horen.
Ik wist het niet zeker.
Het werd zeven uur en we luisterden aandachtig.
Toen, in de stille ochtendlucht…
hoorden we de stoomfluiten van de walvisfabrieken.
Het eerste teken van beschaving dat we in bijna twee jaar hoorden.
Onze vriend kapitein Sorlle, die ons twee jaar eerder had ontvangen…
toen we in Stromness Bay waren…
herkende ons niet toen we voor z'n deur stonden.
Ik zei: Ik ben Shackleton.
Hij was blij ons te zien en nam ons meteen mee naar z'n huis.
We gingen in bad, scheerden ons en voelden ons weer mens.
De volgende dag haalde Worsley in een klein schip…
de andere drie mannen op die nog aan de westkant van Zuid-Georgia zaten.
Op dinsdag vertrokken we in dezelfde walvisvaarder…
naar m'n kameraden op Elephant Island.
We stuitten op pakijs, 95 kilometer ten noorden van het eiland.
Om de onbeschermde stalen walvisvaarder…
door het pakijs heen te stuwen, zou zelfmoord zijn geweest.
Het was moeilijk te accepteren, maar we moesten de feiten onder ogen zien.
duik 30 nog 4 dagen
Schroeven ingeschakeld. Ga je gang. -Begrepen.
Vandaag is de dag. En zo niet, dan misschien morgen.
Helaas hebben we haar nog niet gevonden…
maar er zijn nog vijf vakken over.
Onze volgende missie is D10 en D09.
Als het ijs niet zo bewoog, had het gekund…
maar er is…
Kom op.
Kom op, geef ons meer.
Geef ons meer.
Ik zie hoogte.
Ja. -Ik zie hoogte.
Nico? -Wat?
Kun je naar de controlekamer komen? -Ja.
Dat is de Endurance. -Dat is heel erg interessant.
Hallo.
Goedemorgen. -Hoe is het?
Goed. Weer een mooie dag.
Kijk eens. Wat een schoonheid.
Laten we met een camera duiken. -Verificatie.
John Shears, Nico hier.
Nico, ga je gang.
John, kun je naar de brug komen?
Als je Mensun ziet, wil je hem dan meenemen?
Oké, ik kom eraan.
Neem Mensun mee, alsjeblieft.
Shackleton deed niet één, niet twee, niet drie…
maar vier pogingen om z'n mannen te redden.
Hij keerde terug door stormen en bevroren zeeën.
Die periode was een slijtageslag.
In die vier maanden ontstonden diepe lijnen in z'n gezicht…
en werd z'n haar grijs.
Bij de vierde poging schoot de Chileense regering te hulp.
Ze leenden Shackleton de kleine Yelcho.
Dit keer was het lot ons gunstig gezind.
Toen we Elephant Island naderden, zag ik dat het ijs open was.
We zaten aan een heerlijke maaltijd van botten, zeewier en zeeslakken…
toen we een schreeuw hoorden van de man die op de uitkijk stond.
'Een schip', riep hij, 'Zullen we een fakkel aansteken?'
We vergaten onze heerlijke maaltijd en schoten naar de deur.
Wie niet door de deur kon, ging via de zijkant…
en het heerlijke eten werd in de haast omgestoten.
Iedereen rende het strand op, zwaaiend en schreeuwend.
Shackleton telde het aantal mannen door z'n verrekijker.
Toen hij zeker wist dat ze er allemaal waren…
kon hij ontspannen. Er zou niemand achterblijven.
Hij borg z'n bril op en keek me aan.
Het klinkt afgezaagd, maar de jaren vielen van hem af…
toen hij daar voor ons stond.
Vanmorgen zei ik: 'Vandaag is de dag.'
Ja. -Ik kon het roken.
Kom op, dat zeg je elke dag.
Alles goed? Hé, Mensun. -Hé, Nico.
Mensun, John, ik wil jullie voorstellen aan de Endurance.
Ja.
Geweldig. Absoluut geweldig.
Goed gedaan. -Jemig.
Ik zei net tegen Mensun dat het een goede dag zou worden.
Klopt, hij voorspelde het.
Zoals je keek, dacht ik: 'Ik ben de AUV kwijt.'
Dat dacht ik.
Dikke kus.
Goedemorgen.
Ze is zo mooi. Jeetje, niet te geloven.
De AUV heeft de eerste beelden van de zeebodem doorgestuurd.
De Endurance is nog heel.
Een verbluffende ontdekking.
De Endurance is gevonden.
Het is een buitengewone vondst.
De Endurance werd gevonden op 3008 meter diepte.
Het is een unieke ontdekking.
Een van de grootste mysteries van de diepzee is eindelijk opgelost.
M'n oma zou zo trots zijn.
Een deel van wat ik doe…
is geïnspireerd door haar.
Door oma.
september 1916 dag 765
We kregen een onvergetelijk welkom.
De Chilenen juichten ons toe en wij juichten terug.
Ze verwelkomden ons zo hartelijk dat ze ons bijna terug in zee duwden.
Shackletons laatste reis naar Antarctica was een mislukking.
Maar het was een glorieuze mislukking.
Dat is Shackletons hut.
Dat is het kompashuis. Je ziet het kompas.
Ja. De tinnen mok. -Borden.
En het seinpistool. -Ja.
Wauw. -Ja. Daar is een laars.
Je ziet zelfs de gesp. Daar.
Dat zou Wilds laars kunnen zijn, als je naar de foto kijkt.
Kijk eens. Identiek, toch?
Je bent vast heel trots op je team. Dit is ongelooflijk.
Shackleton zei dat als je naar de polen gaat…
je wordt geraakt door een soort magie die je voor altijd verandert.
We doorstonden lange, donkere dagen in het zuiden.
We doorstonden langzame dagen van zwoegen…
strijd, duisternis, streven en angst.
Dagen die niet om heldendaden vroegen…
maar gewoon een hardnekkige poging om te doen wat de ziel juist achtte.
Ik keer steeds weer terug naar de wildernis…
tot de wildernis waarschijnlijk uiteindelijk zal winnen.
Het is fascinerend om te streven naar het vrijwel onmogelijke.
Toen ze terugkwamen, woedde de Eerste Wereldoorlog.
Het was niet gepast dat Shackleton in de schijnwerpers werd gezet.
Bijna iedereen gaf zich meteen op voor militaire dienst.
Tragisch genoeg kwamen twee van hen om.
Anderen raakten zwaargewond.
foto's van Frank Hurley
Shackleton kreeg een logistieke rol in het leger.
Toen de oorlog voorbij was, kreeg hij eindelijk z'n moment.
Hij ging op tournee en gaf lezingen.
De film South werd uitgebracht en was een groot succes.
Shackleton had nog één expeditie in zich.
In 1921 ging hij terug naar Zuid-Georgia…
maar hij stierf begin 1922 aan een hartaanval.
Zuid-Georgia
Het is een oud cliché dat Shackleton…
nooit bereikt heeft wat hij wilde bereiken.
En dat is waar.
Maar dat was niet wie Shackleton was.
Shackleton was iemand…
die altijd z'n grenzen wilde verleggen…
altijd naar het volgende streefde, altijd naar de horizon reikte.
Dat was Shackleton.
Shackleton werd hier begraven op 5 maart 1922.
En precies 100 jaar later, op 5 maart 2022…
vonden we z'n schip, de Endurance, op de zeebodem van de Weddellzee.
Sir Ernest zou versteld staan…
en waarschijnlijk ook jaloers zijn op wat we bereikt hebben.
Hij zou ons op de schouder kloppen en ons teamwerk prijzen.
Als je hier wegloopt, bedenk dan wat je hebt gedaan.
Wij hebben laten zien hoe mensen grootste dingen kunnen bereiken…
als ze vertrouwen hebben en samenwerken.
3D-scan op 3008 meter diepte
de Endurance wordt beschermd door internationale verdragen
Frank Hurley's originele beelden zijn gerestaureerd
en digitaal ingekleurd voor deze film
de woorden van de crew komen uit hun brieven en opnames
en werden middels AI met hun eigen stem ingesproken
enkele scènes zijn nagespeeld
deels origineel, deels afkomstig van andere vertellers
Ondertiteld door: Ilse van Huis