UTAHKO LURRALDEA 1857
ANKERRA ETA BASATIA.
EEBBKO ARMADA, MILIZIA MORMOIA, BERTAKOAK ETA AITZINDARIAK,
DENAK GERRA BASATI BATEAN AURREZ AURRE BIZIRAUTEAGATIK
LISKAR ODOLTSUAN SARTZEN DIREN GIZON, EMAKUME ETA HAUR GUZTIAK
HORRETAN NAHASITA GERATZEN DIRA
TIKET-LEIHATILA
Denbora asko daramagu zain.
Badakit.
Ziur zaude etorriko dela?
Ama?
Noiz etorriko da gizona?
Nik… Ez dakit. Laster.
Agian ez daki non gauden.
Guk badakigu non gauden?
Missouriko lekuren batean.
WESTERN UNION TELEGRAFOA
Ez du Filadelfiaren antzik.
Hori ona da.
Eta gutxi barru, zure aitarekin egongo gara Utahn,
benetako herri batean.
Kaliforniaraino joan beharko genuke.
- Esaten genuen bezala. - Liburua irakurri.
- Irakurri dut. - Hasi berriro.
"Bederatzi urte egin zituenean, Oliver argal eta zurbil zegoen,
eta txiki samar bere adinerako.
Baina naturak edo gurasoen odolak bihotz prestua eta izaera sendoa eman…".
Rowell andrea?
St. Louiseko John Frye.
Horixe bera.
Zelan treneko bidaia?
Zaila da gogoratzea duela ordu asko bukatu zelako.
Trenen ordutegiak iragarrezinak dira.
Antza gidekin ere gertatzen da.
- Adostutako ordainsaria ekarri duzu? - Bai.
Honekin helduko gara Fort Bridgerrera?
Eta bidetik ehizatzen dugunarekin.
Ez zenuen umea aipatu.
Ume hau nire semea da, Devin.
Ez nuen beharrezkotzat jo. Bidaia erraz bat adostu genuen.
Jim Beckworth eta bere kideekin elkartuko gara gure bidea jarraitzeko.
Ziur egon, Rowell andrea,
ez dela batere erraza izango.
Orduan, hobe dugu mugitzea, jada berandu goazelako, zure erruz.
Niri jarraitu.
Zer dago hor kanpoan?
Zure aita.
WYOMING HEGOALDEA
Egon geldi, Robert.
Butts, errementaria dirudizu medikua baino.
Errementaria naiz, ostia.
Labana lapurtu du!
Aizu! Etorri hona!
Korrika egin, neska!
Hori da!
Uste zenuen bezalakoa da?
Ez nuen asko pentsatu.
Ez gara hemen luze egongo.
Zein motatako indiarrak dira?
Ez dakit.
Aski da!
Ezetz!
Egin atzera!
Ez dugu ezer nahi!
Ez behartu!
Ez da beharrezkoa, Frye jauna.
Zoaz Beckworth jaunari heldu garela esatera.
Ez aldendu.
- Arazo bat dago. - Beckworth jauna?
Joan da. Hori da arazoa.
- Walter… - Nola?
Ene bada, erdi hildako mando horiek baztertzeko esan nizun.
Bidearen erdian kaka egiten dute.
Hau Jim Bridger da, tokiko jabea.
- Arduratu… - Beckworth jaunarekin elkartzekoak ginen.
Crooks Springsera eraman behar gaitu.
Berari esan bezala, berandu zatozte.
Eguraldi txarra egin du.
Beti bezala.
Arazoak izango zituen itxaroten bazintuzten.
Zer da hori?
- Mormoien gurdiak? - Barkatu.
Bidetik harrapatu dezakegu.
Esaiezu nahi badute…
- …ate ondoan. Ez hor. - Eraman zaitzaket.
Frye jauna, guk behar duguna da
eskualdea ezagutzen duen norbait. Barkatu.
Bridger jauna. Zure laguntza behar dugu.
Egin atzera, lagun.
- Badago beste gidarik? - Bidea dakite batzuk.
- Lagun. - Baina egin nahiko duten…
Ene bada.
Zer?
Ondo zaude?
Frantsesa urkatu.
Ez diogu medikuari esango?
Zertarako?
Bide-erdian,
argi geratu zen guztia gezurra zela.
Esan zigun hau merkataritza-postu baketsua eta lasaia zela.
Ez kezkatzeko.
Posta-bulegoa daukagu familiari abisatu nahi badiozu.
Ez dakit ezer Frye jaunari buruz.
Bostonetik joatean kontratatu nuen.
Ez genuen gure familiei buruz hitz egin.
Hilerri bat dago iparraldeko hesitik gertu.
Mutiko batzuk arduratuko dira toki onargarria iruditzen bazaizu.
Suposatzen dut.
Zure semea.
Devin. Devin?
Devin!
Frantses horri zortea bukatu zaio.
Ez da egokia guk begiratzea.
Begiratu niri. Hemen geratu.
Jabetza bitxia hemen daukazuna.
Jende gehiago egonda, gauzak hobeto joatea espero nuen.
Zibilizazioa eta zibilizatua izatea bi gauza ezberdinak dira.
Hobe duzu Bostonera bueltatzea biak topatzeko.
Nire senarra Crooks Springsen dago zain.
Gehiago itxaron dezala, udaberrira arte.
Eguraldia hobea izango da, eta tribuak eta mormoiak lasaiago egongo dira.
Itxarotea ez da aukera bat.
Ez dut ulertzen zer nahi duzun, Rowell andrea.
Gidari bat nahi dut Crooks Springsera joateko.
Hemen gaude.
Crooks Springs.
Erdian, Wasatch mendigunea dago.
Aurki daitekeen mendigunerik arrokatsu eta konplexuena.
Urteko garai honetan iraganezina da.
Baina litekeena da horraino ez heltzea,
alde guztietatik dabilena dela eta.
Bertakoek ez bazaituzte hiltzen,
hor daude uteak, paiuteak, xoxoneak,
hartzak, otsoak… eta mormoi haserreak.
Jainkoaren erreinua indartsu badago,
mundua gaiztakeriaz garbitu eta araztuko du.
Hartz-atzaparra.
Gerra bat jazoko da lurralde honetan.
Brigham Youngek errege izan nahi du.
Buchanan presidenteak tropak bidali ditu ekiditeko.
Eta edonor prest dago ama etorkin bat eta bere haurra hiltzeko
haiena dela uste duten hori babesteko.
Bridger jauna, eskertuko nuke lagunduko digun norbait bilatzea.
Mesedez.
Jakina baietz, Rowell andrea.
Nora garamatzazu?
Tipo batek kanpamendua du hemendik.
Nahiko xelebrea da, baina ez da lapurra edo hiltzailea.
Lurraldea inork baino hobeto ezagutzen du.
Bridger naiz! Gerturatuko naiz!
Bide hobe bat egon behar du hemendik pasatzea baino…
Bridger naizela esan dut, Jesus!
Ez egin tiro!
Ondo zaudete?
Goazen.
Nire atzean jarri.
Zer da hau?
Magia indiarra.
Otsoak uxatzen ditu.
- Etsaiak eta espirituak ere… - Etorri.
…horretan sinesten baduzu.
- Ez didazu entzun? - Zerbait entzun dut.
Entzun duzuna ni nintzen tiro ez egiteko esaten!
Hau Sara Rowell andrea da.
Crooks Springsera joateko gida bat nahi du.
Hau da esaten nizun tipoa, Isaac…
Isaac Reed.
Reed jauna.
Ez zait ezer galdu Crooksen.
Bai, ea…
Kontratatu nahi zaitut.
Bostehun dolar nire senarrarengana eramateko.
- Beckworthentzat merezi zuen. - Berak jakingo du.
Egia da. Eta bera ordezkatzen laguntzen ari naiz
Henri frantsesak haien gidaria hil egin duelako.
Jim Beckworth ere?
Ez, bera joan zen hiru aste berandu heldu direlako.
- Garaiz heldu behar. - Esan diot…
Badakit gure atzerapenak eragina izan duela egoera honetan.
Orain axola duena da gure gidaria izateko prest zauden edo ez.
Ez zait ezer galdu Crooksen.
- Bereziki emakume eta elbarri batekin. - Zuretzat 750 dolar.
Ehun aurretik, gainerakoa Crooksera heltzen garenean.
Ez zaio ezer galdu Crooksen.
- Eta ez naiz elbarri bat. - Gidatuko gaituzu?
Ez.
Norbait trebea behar dut.
Ez hitz egin ez badizute hitz egiten.
Bere ordainsaria ohi baino altuagoa da, Isaac.
Errespetu osoz, Jim…
Ez dut laguntzarik behar.
Ziur zaude?
Ongi. Ados, hemendik ikusiko zaitut.
Saiatu tiro gutxiago jasotzen.
Hamabi dolar nahiko dira.
Gutxi erabilitako armak ere badauzkagu nahikorik ez baduzue.
Nahikoa arma dauzkagu.
Inoiz ez dira nahikoak.
Erasoak egon dira inguruan?
Azkenaldian, etengabe.
Hobe talde handian bidaiatzea.
Horrela, erasoak jasotzeko aukera gutxiago daude.
Mormoiek nola banatzen dituzue emakumeak?
Bi bakoitzarentzat?
Zapatak bezala.
Bat oin bakoitzeko.
Hamabi bakoitzeko.
Barkatu?
Hala da?
Abish eta biok ezkonberriak gara.
Anaia Williamen emazteak, Oaklyn eta Ezrie,
eta arreba Alivan ez dago ezkonduta.
Zenbat beragatik?
Bat atsegin baduzu, berarekin gera zaitezke?
Zure ondasunekin jarri?
Jainkoa zurekin.
Kanpoan itxarongo dut, Jacob.
Hamabi bakoitzeko.
Ez zait zure jarrera gustatu.
Gizonak ez gintuen nahi. Aitak bezala.
Ez da nahi izatea edo ez. Ordaindu behar genion.
- Eta jakina aitak nahi gaituela. - Ez horixe.
Inoiz ez du egin.
Ez da egia.
Nori eskatu diezaiokegu, Bridger jauna?
Zorte kontua da.
Ez ditut holako asko ezagutzen.
Egia esan, Rowell andrea, askok lapurtu eta bidean hilda utziko zintuzketen.
Baina armadaz fida naiteke.
Emakume bat hainbeste gizonekin. Ez nizuke gomendatuko.
Nire burua zaindu dezaket egoera horietan.
Hala ere. Ez doaz hain mendebaldera.
Gobernuak bidali ditu mormoien eta etsaien erasoei aurre egiteko.
Eta beste horiek han?
Mormoiak?
Horiek arazo ezberdinak ekartzen dituzte.
Ezin da hau baino okerragoa izan.
Nik atsegin dut.
Zure gotorlekua da?
Nola lortu duzu gotorleku hau?
Eraiki nuen.
Devin!
Geratu nire ondoan.
Zure egoera ulertzen dudan arren, Rowell andrea,
une honetan nahikoa daukat nire arazoekin.
Ez dugu behar inork zaintzea.
Soilik konpainia zintzoa gure bidean.
Eta nire semea trebea da.
Ez dut zalantzan jartzen, baina Fancherri esan diot zenbat izango garen bihar.
Beste emakume eta ume batengatik ez da haserretuko.
- Jainkoak bihotz-zabalak saritzen ditu. - Bai.
Nire emazteak bihotzarekin pentsatzen du.
- Nik ezin dut. - Baina lagun diezaiekegu.
Fancherrekin negoziatu behar izan dut gu onartzeko.
Gehiago bagara, ukatu gaitzake.
Hiru zaldi indartsu ditugu. Ondo hornituta gaude.
Crooks Springsera heltzeko nahikoa.
- Crooks urrunago dago. - Horretaz ni arduratuko naiz.
Ez duzu kezkatu behar. Ez zaitugu eragotziko.
Mundu berrian gidatzeko, mapa bat eta Jainkoaren eskua besterik ez dut.
Eta nik bietan sinetsiko dut, Pratt jauna. Mesedez.
- Gauzak eraman ditzakezu bizkarrean? - Bai, jauna.
- Egunsentian aterako gara. - Mila esker, Pratt jauna.
Milesker laguntzagatik.
Ez dut horrenbesteko eraginik.
Tira, milesker dena den.
Mundu honek ez die mesede egiten emakume bakartiei.
- Horregatik ezkontzen gara, ez? - Bai.
Mesedez, gehiago ez.
Utzi bakean!
Geldi!
Utzi bakean.
Aski da!
Hankak ireki.
Zer egin duzu?
Orain ez dugu ezer!
Inoiz ez dut ezer izan.
Goazen!
Burugabea.
Mutikoa hortik eramatea.
Gauza bera pentsatu nuen.
Erabakia hartu du.
Gehiago saltzeko Walter Higginsi.
Zoritxarrez, arrazoi duzu.
Baina, faborez,
ez kontatu ezer…
Nahikoa izan dut jada.
Hotz egiten hasi da. Hartu tapaki bat.
- Hor dago? - Nor zara?
Zaurituta zaude?
Hemen gera zaitezke.
Kontuz.
Zer?
Ezer ez.
- Aizu, Fancher. - Bai?
Norbait dator.
Mormoiak.
Mormoiak espero ditugu?
Zortzi dolar gurdi bakoitzeko. Ordaindu dezatela.
Promestutako bizitzatik gertuago gaude.
Bizitza berriaz hitz egiten duzu…
Ez daukat argi zein den nire helburua.
Zure helburua zure familia da.
Zure senarra.
Zu nirea zaren bezala.
Ez dugu bide erraza izan, baina orain batera gaude.
Eta ezin naiz bizi nire ondoan ez bazaude.
Aurrera jarraitu.
Bridger jauna. Zure bila daude.
Jim Bridger?
Tiro egin nahi ez badidazu.
Emakume baten bila nabil.
Sara Holloway.
Uste dut hemendik pasa zela.
SARA HOLLOWAY BILATUA HILKETA & LAPURRETAGATIK
ORDAINSARIA 1500 DOLAR
- Nola esan duzu deitzen dela? - Holloway. Filadelfiakoa.
Ziur aski mutiko batekin doa.
Virgil.
Balio handikoa izan behar du honaino etorri bazara.
Gizon bat hil egin zuen.
Gizonaren familiak dirutza eskaintzen du entregatzen duenarentzat.
Philly urrun dago.
Badakit non nagoen.
Mandatua St. Louisetik gertu hartu nuen.
Mendebaldera joateko gida baten bila zegoen.
Esaten dute Frye izeneko jaunarekin joan zela.
Ez dut ikusi, baina adi egongo naiz.
Badakizu zergatik hil egin zuen?
Beti dago norbait hiltzeko arrazoi on bat.
Egun ona izan.
Fancher.
Zaldizkoak datoz.
Nire arma ekarri.
Nortzuk dira? Zalditeria?
Ez. Mormoien milizia.
Mormoiak.
Nauvoo Legioa.
Kaixo, lagun.
Kaixo zuri ere.
- Nor da hemen agintaria? - Laguntza behar duzue?
- Agintaria zara? - Bai.
Ados.
- Lurralde honetan egoteko baimena duzu? - Baimena?
Brigham Young gobernadoreak aginduta,
inork ezin du lurralde honetan egon
baimen ofizial bat eskuratu gabe.
Baimena ez baduzue,
zuen gurdiak hartu eta ekialdera jo behar duzue ilundu baino lehen.
Ezin duzue…
Young gobernadoreari esan bihar goizean joango garela.
- Ez da konturatu ere egingo. - Zoritxarrez, ez doa horrela.
Gobernadoreak gerra-legea deklaratu du bere herria babesteko
gure etxeetatik bota gaituzuelako, gure senideak hil dituzuelako,
lekuz aldatzeko esan diguzuelako.
Gure lekua aurkitu dugu.
Eta zu, jauna, zapaltzen ari zara.
Nik dakidala, zapaltzen ari naizena AEBak dira. Ez dut baimenik behar…
Gobernadorearen aldarrikapen bat da. Inork ezin du…
Aldarrikapena aipatzen duzue etengabe. Entzun dut, ez naiz gorra.
Kontua da, guk gure aldarrikapena dugula,
eta horrek dio ez ditugula inoren aginduak betetzen,
bereziki, mormoi bat edo hori bezalako bat bada.
Beraz, esaiozu…
Lagun, tiro egiten hasi nahi baduzu, 60 arma ditut hor atzean prest.
Eta tiratzaile bikain batzuk ere bai.
Hori aspertuta dago soilik tiro egiteaz…
Zeri egin diozu tiro?
- Arratoiei. - Arratoiei.
Beraz, gobernatzaileari esan baimenari dagokionez, "ez, eskerrik asko".
Eta eskertuko nioke abereentzako larre batzuk ematea.
Eta eskuzabal sentitzen bada,
galdetu emazte pare bat uzten digun.
Ahalik eta gazteen.
Orain gomendatzen dizuet alde egitea tiro egin baino lehen.
Ospa. Orain.
Ez duzu zertan biolentzia erabili.
Adeitasun osoz etorri gara.
Egun ona izan.
Goazen.
Tira.
Zer uste duzu?
Galdetzen didazunean, erantzuna dakizu.
Hobe zen orain hiltzea.
Ados. Zaintza handituko dugu gaur gauean.
Bai, jauna.
Eta mormoien taldea?
Mormoiak?
Mormoiak kanpoko perimetroan jarri. Horretarako ekarri ditut.
- Ea horiek hiltzen dituzten. - Ados.
Bost aste daramatzagu bidaiatzen,
Missourikoa baino bizitza hobea aurkitzeko.
Eta denak biziko zarete zuen liderrarekin?
Brigham Youngekin Utahn. Bai. Gure berpiztea izango da.
Rowell andrea eta bere semea izan ezik. Bostonetik Crooks Springsera doaz.
Crooks Springs. Nire senarra han dago.
Rowell bat ezagutu nuen Illinoisen. Hau eman zidan bere etxean laguntzeagatik.
Jessup Rowell?
Springfield?
Posible da. Nire senarraren familia izugarri handia da.
Barkatu.
Orduan, Pratt jauna, zuek Springfieldekoak zarete?
Ez, Abishen familia Shelbykoa da.
Ezkontza bat adostu zen Abishen ahizpa Eden eta nire artean.
Bere ahizpa. Zer gertatu zen?
Barkatu.
Jainkoak… Eden eraman zuen
eta Abish eman zidan garaiz bidaia hau hasteko.
Ni bezain gaixoa ematen duzu, Abish.
Zerbait esateko?
Barkatu.
Uste dut hau ez dela nire tokia.
Edenek egon behar zuen hemen.
- Ez zen Jainkoaren plana. - Agian erratu zen.
Jainkoaren bidean sinetsi behar dugu, ulertu ala ez.
Ezezagun baten eskuak gidatzen duen itsua bezala,
amildegira iristen den arte.
Eta erortzean konturatzen da ez zela itsua.
Baina ez zituen inoiz begiak ireki.
Gazte.
Gose bazara…
Haur asko izatea espero dugu. Nik sei anai-arreba ditut.
Guk hiru ditugu.
Eta ez nuke gehiago izan nahi.
Guk ez dugu oso ozen esan nahi, baina gutxienez sei izango ditugu.
Sei?
Niri hiru nahikoak iruditzen zaizkit. Oso lanpetuta nago batekin.
Eta zer egin nahiko zenuke zuk?
Hasteko, Salt Lake Valleyra bizitzera joan nahiko nuke.
Baina gero…
- Ai ene! - Ei!
Dev…
Alboak babestu!
Lurraldetik bota!
Armak hartu!
Abish!
Utzi bakean!
Askatu ezazue! Jacob!
Abish!
Ez!
Aita!
Jainkoarren!
- Goazen! - Tira! Mugitu!
Ama!
Goazen!
Makurtu.
Goazen!
Korrika!
Ei!
Harrapatu itzazu!
Azkar!
Harrapatu itzazue!
Zaldizkoak behar ditut!
Zaldizko gehiago! Harrapatu!
Harrapatu ditzagun!
Lekukorik ez!
Guztiak akabatu!
Frank.
Gorpu hori ekarri.
Bai, jauna.
Mullen!
- Ez! - Goazen!
Egon isilik.
Isilik.
Ziurtatu denak hilda daudela.
Guztiak akabatu!
Ez ditugu topatzen.
Ez dago arrastorik ez ezer.
Ez dira ezustean desagertu.
Paiuteei esan ordainduko diegula aurkitzen badituzte.
Joan, esaiezu.
Nagusiak ez ditu idiak nahi.
Abereak eta zaldiak baizik.
Eta emakumeak.
Ez, jada bi lekuko galdu ditugu.
Ez dut honekin lotu ahal gaituen beste inor askatuko.
Ez dute luze iraungo paiute hauekin.
Esaiozu haiekin bukatzean, hilda daudela ziurtatzeko.
Ulertzen?
Ez da ideia ona gelditzea.
Gure bila egongo dira oraindik.
Nortzuk ziren?
Maskarak zituztenak?
Ez ziren indiarrak.
- Hotz naiz. - Badakit.
Su egin dezakegu?
Biziraun nahi baduzue, ez.
Janaria emango diguzu?
Nire atzean jarri.
Hemen.
Ongi.
Hau jan, ados?
Laguntzerik nahi?
Ea, mundu perfektu batean, elkarri lagun diezaiokegu.
Zenbat ordaintzen da senar-hiltzaile bat harrapatzeagatik?
Emakume baten bila zaudela entzun dugu.
Mutiko batekin doana.
Nik esan ahal dizut zehazki non dauden.
Zenbat ordainduko zenuke?
Semeak euskarri antzeko bat dauka hankan.
Bizirik edo hilda nahi dute?
Hilda badago, erdia. Baina balio du.
Ea, zenbat balio du?
Mila bostehun.
Zuri emango dizkizut 200.
Ezin dut horrekin bizi.
- Noiz abiatu zaitezke? - Orain.
Orduan 500 emango dizkizut.
Horrekin bai bizi naitekeela.
Goazen.
Ei, nola duzu izena?
Nongoa zara?
Esan, lagun. Nongoa zara?
Virgil!
Ni 500 dolarrekin bizi naiteke, baina zu ez.
Ez genuen hil behar.
Ea, hilda dago.
Beraz, egin dugu.
Virgil.
Ez!
Goazen. Egun bateko abantaila darama.
Goazen!
Barkatu, jauna. Sentitzen dut.
Abish!
BRYAN J. HUDSON JR. GOGOAN
Azpitituluak: Ane Montoya Ruiz