Heneral Stafford, sumusulat ako ngayon para humiling ng agarang pagkilos
na taktikal at moral.
Sampung araw ang nakakaraan, ikapito ng Setyembre, sa hilaga ng Utah,
200 bagong dayo mula Arkansas ang pinatay sa Old Spanish Trail.
Matapos imbestigahan at tanungin ang mga nakaligtas, walang dudang
pinlano at isinagawa ang pag-atake
-ng Simbahang Mormon… -"…Mormon,
na batid at inaprubahan
ni Gobernador Young."
"Samakatuwid,
humihiling ako ng 500 pang sundalo na ipadala agad sa Fort Bridger
para maalis ang hukbo ng mga Mormon bago pa sila lumakas at dumami."
"Gumagalang, Kapitan Edmund Dellinger."
Sa kapabayaan ni Brother Wolsey,
nailagay sa alanganin ang layunin
at maging ang buhay ng mga kasama natin.
Nitong 40 taon, ang mga kapatid natin ay itinataboy sa kanilang tahanan…
At patatawarin Niya…
-binubugbog… -dadalisayin…
sinusunog, ginagahasa, at pinapatay ng mga takot sa pinaniniwalaan natin.
Oo, tama.
At maniwala kayo,
ipagpapatuloy nila 'yon hanggang sa maubos tayong lahat!
Pero di puwedeng hayaan 'yon.
Di natin hahayaang mangyari 'yon.
Tayo ang pinili!
Hindi sila!
At tapos na ang pang-uusig sa atin!
At babaguhin Niya…
-Kapitan. -Tinyente.
-May problema? -Wala, sir.
Nakasalubong ko ang ilang tauhan ni Johnson.
Papuntang Gilbert.
Sila na mismo ang magdadala ng liham kay Johnson.
Sinabi mong bilisan?
Siniguro nilang hindi sila hihinto.
Maghihintay tayo ng ilang araw bago sila dumating.
Pag lumagpas, tayo na ang kikilos.
Kakaunti lang tayo.
Kaya nga tayo maghihintay.
Ang asawa ni Pratt?
Umalis na.
Saan nagpunta?
Kanluran.
Malamang bumalik sa mga nakasama niya.
'Yong mga Mormon na umatake sa amin.
Nakita ko.
Nakita nila ako.
Sabi ng mga sundalo, buhay ang asawa ko.
Hinahanap raw ako.
At bumalik ka rito.
Ayoko pang mahanap.
-May nakita ka? -Wala.
Pero papunta na sila.
Darating sila.
May lagnat pa siya.
Aalis na tayo.
Di tayo aalis nang ganyan siya.
Kumuha pa ako nitong gamot.
Mas lumala.
Magdesisyon na tayo.
Tungkol saan?
Di natin gagawin 'yon.
-Pag kumalat… -Di puputulin ang binti niya.
Hindi!
Malayo ang nilakbay nila.
Nakakabayo na di kaaway!
At heto na siya.
Pangiti-ngiti, dala si Hesus.
Umaasang di ko mapansin ang pamimilipit niya sa bayag ko.
Siguro gustong pag-usapan 'yong sa baboy.
Siguro nga.
Baka binulungan siya ng Diyos
na lahat ng baboy sa teritoryo, para sa mga Mormon.
Ano ang palagay mo sa Ama, Anak, Espiritu Santo, Sammy?
Hindi ko naman napag-isipan.
Bata pa ako noong huli.
Iniwan kasama ng leprechaun at ginto sa bahaghari.
Kumusta, Gobernador?
G. Bridger.
Iniisip ko kung may panahon ka na ituloy ang pinag-uusapan natin?
Mayroon naman.
Kukuha lang ako ng mangkok, ipapasok ko sa pantalon ko.
Panangga para sa ari ko.
Balita ko, hindi kayo nagkaintindihan
ng mga tao ko tungkol sa baboy.
Tingin ko, naintindihan ako ng mga tao mo.
Lalo na ni Brother Wild Bill.
'Musta ang paa niya?
'Yon mismo ang iniiwasan ko.
Ayoko sanang may pag-awayan tayo.
Kaya naman, para magkaintindihan,
heto ang alok ko sa pagbili ng lugar mo.
At tingin ko, patas na patas 'yan.
Ang dami ko nang pinagdaanan dito.
Nagsimula itong pandayan at sabsaban lang.
Ngayon, hintuan na ng mga imigrante, papunta sa paraiso nila.
Kaya di ko alam kung sang-ayon akong
patas na patas itong alok, Gobernador.
Puwes, magkano pala ang presyo, G. Bridger?
Titingnan ko, saan ako mapupunta pag umalis ako.
Kailangan ko bang magsimula ulit?
Naiintindihan mo naman na pag binili ko na ang kuta mo, di ka puwedeng
magtayo ng iba dito.
Puwes, mas mahirap 'yon para sa akin.
Aalis na ako bukas ng umaga, G. Bridger.
Umaasa akong may sagot ka na bago ako umalis.
Parang noong binanggit mong umaasa ka,
may kasunod iyon na "kung hindi" sa dulo.
Sana may balita na ako sa 'yo… bukas ng umaga.
Ang mas nakakabahala kaysa sa pagiging mautak ni Young
ay ang paniniwalang siya ang nasa tama sa iniisip niyang Lupang Ipinangako.
Ang kagustuhan niyang kontrolin ang Fort Bridger,
repleksiyon ng kagustuhan niyang kontrolin ang buong Utah.
Ang mangyayari sa Bridger, mangyayari sa Utah.
Ang mangyayari sa Utah, mangyayari sa buong relihiyon ng Mormon.
Pag nanalo siya, mas mapupuno ng kadiliman ang lupaing ito na walang batas.
Natatakot ako sa kadilimang ito, dahil walang sinuman, matanda o bata,
ang makakaligtas sa galit no'n.
Di ko sinadyang makatulog.
Mas lumala pa.
Baka may puwede pang gawin.
Mayroon pang puwedeng gawin.
Ano?
Ano? Sandali…
Tigil! Sabing, tigil!
Tama na!
-Bakit, Ma? -Tigil!
Bakit?
-Tama na… -Di ko puputulin!
Sige na.
Sakit lang 'yan.
Kahapon, pinanood ko ang isang oso na lumangoy papuntang Ilog ng Kane.
Kita kong pinagningning ng araw ang balahibo sa likod ng tainga niya,
ang ginintuang sinag na nakapalibot sa ulo niya.
Napagkumbaba ako at namangha
sa lakas at kariktan ng nilalang na ito,
at nadama ko na
may iba pang mas malalakas na puwersang
kumokontrol sa mundo.
Natalo ko kayo.
-Sa 'yo na. -Akin na 'to.
Parang ikaw lang ang nananalo, O'Malley. Ayoko na.
-Sali pa 'ko. -May papel ba kayo?
'Yong mga baraha mo, Tinyente.
Wala rin namang kuwenta.
May mga sagot sa mga tanong, na sa ngayon, hindi pa natin alam.
Umaasa akong may kapayapaan at maganda pang mangyayari sa ating lahat.
Umaasa ako na ang kagandahang nakikita ko sa mga lupaing ito,
ay maging mas makapangyarihan kaysa kadiliman.
Binalaan kita, Kapitan. Sinubukan ko talaga.
Umaasa ako na kahit sa pinakamadilim at pinakamahirap na araw,
ang pag-ibig na ito ang maging kanlungan
na gagabay sa ating lahat palabas sa nakakatakot na impiyernong
nagtutulak sa mga tao na gawin ang mga kasamaang ito.
Umaasa akong ililigtas tayo ng pag-ibig.
Mas maayos siya.
Oo.
Ibig sabihin, aalis na rin tayo.
Oo.
Pa-Crooks Springs?
Habang lumalapit, mas lumalabo sa akin ang Crooks Springs.
Madadala mo kaming California?
Maganda raw ang karagatan doon.
-Dalhin mo kami sa dagat? -'La akong gagawin sa California.
Lalo't babae't baldado ang kasama.
-Di ganoon. -Sa Crooks Springs, kung gano'n.
Maayos naman ang tatay niya. Siya ay…
Ano…
Mas malala ang iba.
Gusto ko makita niya si Devin at ngumiti siya.
Matapos ang pinagdaanan niya,
kahit simangutan siya, wala na iyon sa kanya.
-Baka puwede… -Titingnan ko ang mga kabayo.
May problema ka sa California?
Wala.
Di ka lumalangoy?
Kaya ko.
Wala akong makita!
Wala silang ibang pupuntahan kundi pataas.
Gaya nang sinabi mo noong una,
walang kinabukasan sa pagsusundalo.
Na ikatatagal ng buhay.
Wala siya rito.
-Wala ang asawa ni Pratt. -Ano 'ka mo?
Hinalughog na namin 'to. Wala.
Umalis siya. Pakanluran, sabi ng kapitan.
Naging komportable na sa mga Shoshone.
May dapat pa ring ligpitan.
Nakita ko ang nayon nila.
-Puro babae at mga bata. -Si Red Feather.
Iyon ang kasama niya.
Hindi iyon babae o bata.
Marami tayong baril na kayang tumira sa kanya.
Tatapusin ko ito.
Di na lalaki pa.
Depende kay Bro. Young.
Wala na tayo roon.
Suwertehin ka nawa, Sarhento.
Ang gabing ito ay tungkol sa kung sino tayo bilang mga tao.
Ang pinaninindigan natin.
Alam n'yo, masusunog tayo sa impiyerno…
Tutulungan ng Diyos ang tinutulungan ang sarili na gumawa ng tama.
G. Bridger.
Gobernador.
Nakalimutan kong sabihin na babalik na ako sa Salt Lake.
Malinaw sa akin 'yon.
At dapat sabihin ko na ang presyong tingin ko ay patas.
Pero, wala pala.
Pasensiya na, mananatili pa ang pangalan ko sa kutang ito.
Umasa talaga ako na magkakasundo tayo.
Ayan ka naman sa pag-asa.
Mahusay.
May warrant ako mula kay Hukom Leonidas Shaver
para arestuhin ka.
Pakibasa mo.
"Sa pagtulong at pagkanlong sa Indians
at pagtutustos sa kanila ng alkohol, armas, at bala
para makapagdarambong sila
at digmain ang mga mamamayan ng Estados Unidos,
ang warrant na ito ay ginawa para arestuhin si James Felix Bridger."
Maraming sinasabi ang hukom.
At sa totoo lang… Nalito na ako pagkatapos ng "aresto."
Sa maikling sabi,
ang pagbebenta ng baril sa mga Indian ay pagtataksil.
At bilang Gobernador dito,
may awtoridad akong parusahan ka dahil doon.
Posibleng may ilang Indian dito na naglabas ng mga inumin.
Baka may sinuwerte pa sa baraha't nanalo ng pistola,
pero ano mang ginawa nila, hindi ko 'yon alam.
Batas ang magdedesisyon.
Iba magdesisyon ang mga batas dito, Gobernador.
Mga katutubong 'to?
Nakita nila kung paano inubos ng mga puti ang mga kasamahan nila.
Kaya may iba silang batas.
Ang mga tagabundok naman, nakita nila kung paano kinamkam
ang pinaghirapan nila, kaya ibang batas din sila.
At ako?
Ayokong nadadawit sa gulo, ang akin lang ang iniintindi ko.
Sana, ang taong sugod ng… mapayapang Diyos gaya mo,
kayang magpahalaga sa ginagawa ng iba na pagsisikap.
Abot sa 12 milya sa may ilog ang lupa ko.
May magandang lupa makalagpas doon,
puwedeng pagkakitaan.
Puwes, mabuti pa't tingnan ko iyon.
Sabihin mo kung kailangan ng tulong.
Magandang araw.
Tapos na kaya iyon?
Malayo pa, Sammy.
Hinanap nila ako.
Papatayin kayo ng mga Mormon.
Dahil sa akin.
Papatayin.
Ikaw.
Ang anak mo.
Papatayin siya dahil sa akin.
Lahat ng Shoshone.
Papatayin.
Di ko alam ba't dinala ko siya dito.
Wala ka nang ibang magagawa, di ba?
Mayroon naman. Sana naghanap ako ng ibang siyudad
na di kami mahahanap.
Hindi. Mahahanap ka pa rin kahit saan ka magpunta.
Malaki ang nakapatong sa 'yo.
Ginagawa natin ang dapat.
Di ba?
Mabuti nga kasama mo pa ang anak mo.
Namatay ang iyo.
Nakakalungkot.
Ano'ng pangalan?
Ano'ng nakita mo?
Mga lobo.
Ano 'yon?
Mga lobo.
Pag mas matapang, kukunin mga kabayo.
-Mababa na'ng lagnat ni Devin. -Ayos.
Kumilos na tayo.
Sa akin siya.
-Aalis na tayo? -Hangga't maaari.
Saan sa kanluran ang napuntahan mo?
Salt Lake Valley.
Tumingin ng mga lupa para sa Shoshone,
pero ayaw nang lumipat ulit ni Winter Bird.
Kaya umalis kayo ng pamilya mo.
Inilipat ko ang pamilya ko.
Para mas makaligtas kami.
Pero walang salitang "ligtas" sa mundo,
at walang Diyos o Maykapal na tutulong kapag kailangan mo.
Iyon ang paniniwala mo?
Iyon ang alam ko.
Kaya nawalan ka ng pakialam sa mundo?
Para di ka ulit mag-alala na may mawalang
mahalaga sa 'yo?
'Yon nga ang plano dapat.
Pinatay ang mga sundalo.
Tayo ang isusunod.
Wala tayong ginawang mali.
Hahanapin siya para patayin.
Pati tayong lahat.
Ilan sila?
Napakarami.
Di ko hahayaang may mamatay pa.
Sa kanluran tayo…
Gaya ng sinabi ni Kinii Da-Dawon dati.
Di ka makakatakbo habambuhay.
Lagi kang mahahanap ng mga puti.
Susuko na ako sa kanila.
Hindi. Kaisa ka na namin.
Kung gusto nila ng laban, lalaban tayo.
Kaya na mangabayo? Sa niyebe at lamig?
Opo, sir.
Umaga aalis?
Ngayong gabi.
Nagtagal na tayo rito.
Kailangan pa? Alam ko nasaan 'yan.
Heto.
Mas magiging baldado ako.
Di ka naman baldado.
Hinding-hindi.
-Kailan iinit ang panahon? -Malapit na.
Pag nasa ibaba na tayo.
Kailan tayo makakarating sa…
Dapa!
Tuloy lang!
Nasaktan ka?
Nasaan si Mama?
Ubos bala nila.
Palabas na sila!
-Barilin ang tarantadong 'yan! -Ingat!
Tira!
Lintik!
G. Reed!
Papatayin ko sila!
Seryoso, papatayin ko sila!
Sigaw, para alam ko kung nasaan ka!
Papatayin ko sila, seryoso…
Nasaan si Mama?
Nasaan siya?
Nasaan si Mama?
Mama!
Nasaan si Mama?
Nasaan siya?
Sabihin mo!
Sabihin mo! Nasaan siya?
Kinuha nila.
Nagsalin ng Subtitle: R Seb