Sa mata ng karamihan,
mababa ang tingin nila sa dry pasta kumpara sa fresh pasta.
Itinuturing nila itong pagkaing pangmahirap.
Kalokohan 'yon.
Napakaraming mukha ng dry pasta.
Isa itong siyensiya at magandang mahika.
Inuutusan ka nito.
Dapat intindihin at kausapin mo.
Kapag inilagay mo na sa plato…
kahit hindi mo tikman.
Tingnan mo lang,
mabibighani ka na.
Mapagpakumbabang dish ang dry pasta.
Pero kapag maingat mong ginawa at pinagsikapang gawing ekstraordinaryo,
kahit spaghetti na may bawang lang at oil, pasok na sa panlasa ng hari.
Maraming rehiyon sa Italy ang may dry pasta.
Pero walang makakatalo sa Campania.
Dito sa Sorrento Coast
kung saan matatanaw mo ang Bay of Naples…
may simoy ng hanging dagat,
nandiyan ang Vesuvius at volcanic soil.
Dito mo rin mahahanap si Peppe Guida.
Sa palagay ko, walang kahit sino sa mundo
ang nakakagawa ng kaya niyang gawin sa dry pasta.
Ibang klase ang pasta niya.
Si Peppe Guida ang santo papa ng pasta.
Hindi simple ang mga pasta dish.
Kayang gumawa ni Peppe ng tasting menu na puro pasta lang.
Mga dish na dadalhin ka sa magkabilang dulo
ng spectrum ng emosyon mo.
Kayang baguhin ng bawat isang dish ang mood sa lamesa.
Parang isang haplos ang pinakaeleganteng dish
habang suntok naman sa tiyan 'yong kasunod.
At 'yong kasunod pa, isang sampal sa mukha na gigising sa 'yo.
Dalawa ang restaurant ni Peppe,
ang Osteria di Nonna Rosa, isang Michelin-star restaurant…
at isang mas simple, ang Villa Rosa.
Ipinangalan sa nanay niya ang mga restaurant niya.
Nagtatrabaho pa rin siya araw-araw, nagbabalat ng gulay at peas,
at nag-a-approve ng lahat ng putahe.
Niluluto niya ang mga pagkaing kinalakihan niya,
na mas pinaangat pa niya.
Parang pantasya ang ganda no'n bilang Italian home-style restaurant.
'Yon din ang pinakamasarap na pasta na matitikman mo.
-Tara, Timothy. -Kunin mo.
Tingnan natin ngayon.
-Hintayin mo ako. -Dito.
Tingnan mo, ang ganda.
Sa sobrang dami ng lemon, nababaluktot na 'yong mga sanga.
Kita mo 'to?
Kahit ako, abot ko.
Tingnan mo 'to.
Pitasin mo.
Hindi ako gumagawa ng pasta dish na mas marami sa tatlo o apat ang sangkap.
Hindi mo kailangan ng sampung ingredients.
Nakakalito ang gano'n
sa panlasa at sa isip.
Ang tamis.
Mabango at matapang ang aroma ng mga lemon.
Kapag gumagamit ako ng lemon sa pagluluto ng pasta,
sinisiguro kong lilitaw ang lasa ng lemon.
Magandang pang-infuse ang lemon.
Kaya direkta kong niluluto ang pasta sa lemon peel infusion.
Naa-absorb ng spaghetti ang mga essential oil ng lemon.
Isipin mo 'yong lasang pinapakawalan no'n.
Kumuha ka ng lemon.
Kudkurin mo, ilapit mo sa ilong,
tapos amuyin mo ang kakaibang scent ng mga essential oil.
Naisasalin din 'yon sa pasta.
Napakasimpleng dish nito…
pero iikot ang ulo mo sa lasa.
'Yon ang pilosopiya sa lahat ng dish ko.
Ang goal ko, matikman mo ang spaghetti with lemon water ko…
at hindi mawala sa isip mo ang lasa no'n.
Hiwain mo nang maliliit.
Lumaki ako sa kusina kasama ang nanay ko.
Tama na kaya ang asin nito?
Iniiwan niya ako sa stroller sa isang sulok ng kusina.
Masarap ba?
-Tama na 'yong asin. Masarap. -Okay.
Nahumaling ako sa amoy ng ginigisang sibuyas,
ng kamatis na nagsisimula nang maluto…
Hindi kami mayaman noon.
Wala kaming steak o manok araw-araw.
Pero lagi kaming may pasta.
Nakita kong nagluluto ang nanay ko…
nang may pagmamahal, passion, at sakripisyo.
Mga putaheng ibang klase ang lasa.
Noong nabuhay ako at habang lumalaki ako,
mga tradisyon niya, mga aroma, at mga putahe niya ang kinagisnan ko.
-Salamat. -Kain na tayo.
Kaya sinasabi kong hindi ako alaga sa gatas noon,
kundi sa kamatis.
Sa meatballs.
Sa mga tradisyon ng bayan namin.
Hindi mayaman ang Naples noon.
Nag-iimbento ang mga Neapolitan ng mga putahe araw-araw para mabuhay.
Pero dagat ang isang bagay na meron sila.
At kapag wala silang nahuhuling isda o nakukuhang shellfish,
gumagawa sila ng paraan kahit walang pansahog.
Kumakain ang mayayaman ng spaghetti na may seafood.
Kapag walang pera ang mga tao at gusto nilang kumain ng galing sa dagat,
nag-iimbento sila gamit ang mga bato na kunwaring seafood.
Sobrang tagal na ng pinagmulan ng dish na ito.
Ginawan ko ng sariling interpretasyon.
Dapat may algae 'yong mga bato kahit isang sentimetro lang.
'Yon ang magbibigay ng flavor sa dish.
Bawang at oil muna.
Lulutuin ko pa nang konti 'yong bawang.
Ibang klase ang halimuyak ng bawang na medyo tinusta.
'Yon ang nagpapasarap sa dish.
Tapos nilalagyan ko ng cherry tomatoes saka ng mga bato na kunwaring shellfish.
Nabuo ang dish na ito noong mga panahon ng matinding kagutuman.
Ngayon, itinuturing na itong marangya at maganda sa paningin.
Ie-expect mo ang kahit anong ingredient sa kawali…
pero hindi mo aakalaing may mga bato sa spaghetti mo.
Okay,
opinyon muna ng Chef.
-Gusto ko munang amuyin. -Oo, 'yong amoy muna.
-May maliliit na butas… -Oo nga.
Kapag tiningnan mo nang mabuti, may konting basa din.
Noong mga 18 taong gulang ako,
kinailangan ko nang magtrabaho.
Alam kong mahilig akong magluto.
Pero marami pa akong dapat matutunan.
Noong nagtrabaho na ako sa kitchen…
ako ang pinakahuli sa buong brigada.
Pero gutom ako.
Gusto kong maintindihan, gusto kong matuto.
Walang nagturo sa akin ng tamang paggamit ng kutsilyo.
Kaya pinanood ko kung paano nila ginagamit 'yon.
Unti-unti, sinubukan kong sanayin ang sarili ko.
Isang araw, niyaya ako ng chef na magtrabaho kasama siya
sa isang sikat at luxurious na hotel sa Positano.
Ang Le Sirenuse.
Hindi ako makapaniwala noon.
Ewan ko kung ano'ng nakita niya sa akin.
Sabi niya, "Isasama kita,
hindi dahil magaling ka kundi dahil may ambisyon ka."
Isang taon ako doon.
Mahalagang taon 'yon para sa akin.
'Yon ang humubog ng landas ko sa haute cuisine.
Nagbago ang direksiyon ng buhay ko noong natapos ko ang taon sa Le Sirenuse.
Na-realize kong gusto ko talagang maging cook…
pero hindi ko gustong inuutusan ako at dinidiktahan kung paano gumawa ng dish.
Kaya naisip kong magbukas ng sarili kong restaurant.
Noong una, marami akong takot.
Bagong kasal ako noon.
Batang-bata pa kami ni Lella at wala kaming pera.
Sabi ni Lella, "Wag kang mag-alala."
Pinaunawa niya sa akin na kahit komplikado,
kakayanin namin nang magkasama.
Sabi niya,
"Kaya natin 'to."
Ipinahiram ng nanay ko 'yong family house
para makapagsimula kami ng simple lang na restaurant.
Maliit na kitchen na may apat na mesa at mga plastic na silya.
Mga pagkaing niluluto ng mama ko sa bahay.
Mahiyain talaga ako.
Pero natural ang talento ni Lella pagdating sa hospitality.
Magaling siyang host.
Siya ang boses at mata ko sa dining room.
Dahil kay Lella, nagawa ni Peppe ang gusto niyang gawin sa kitchen
kasi si Lella ang nag-asikaso sa ibang bagay.
Siya ang naging kasangga ni Peppe.
Pasta with tomato sauce. Gano'n pa rin ang ritwal ni Carolina.
Dito. Ito 'yong pulp, Peppe.
Baka may mag-doorbell…
-Kanino 'to? -Nakita ko lang do'n.
Mukha akong farmer sa Battipaglia.
Spaghetti with tomato sauce ang sumisimbolo sa mga pamilyang Italian.
Ipinapasa 'yon sa sunod na henerasyon.
Takpan mo.
Para sa amin, hindi lang 'yon panlaman sa tiyan.
Gusto kong gawing modernong dish 'yon
at subukang i-highlight ang kamatis.
Sa paggawa ng mga preserve,
'yong mga kamatis na pinahinog sa sikat ng araw…
inilalagay sa mga bote habang sariwa pa.
Ang ganda no'n.
Kaya ano'ng mali?
MABUHAY SI NANAY
Sa paghahanda ng sauce, kapag niluto mo 'yon
nang kalahating oras o 40 minuto,
masisira ang lasa.
Napaisip ako, "Paano ako makakagawa ng spaghetti na may kamatis
nang di nawawala ang amoy at kulay ng sariwang kamatis pagkalagay sa bote?"
Pagkalagay ng pasta sa tubig…
pwede mo nang lutuin ang kamatis.
Sisimulan mo nang orasan.
Walong minuto bago maluto ang pasta.
Kaya apat na minuto sa tubig
tapos apat na minuto sa tomato sauce.
Kapag gano'n ang ginawa mo, saglit lang naluluto 'yong kamatis.
Hindi mawawala ang kulay at amoy ng seasonal na pinaarawang kamatis.
Binabalewala ng karamihan ang pasta with tomato sauce.
Gustong gawin 'yon ni Peppe na tipong sasantuhin mo.
La Devozione ang tawag do'n kasi kapag natikman mo,
magiging deboto ka.
May mozzarella ba tayo?
Pabilhin mo si Giusy ng 400 gramo ng mozzarella.
May tatlong minuto siya 'ka mo. Nagluluto ako ng kanin na may kamatis.
Doon sa unang Osteria Nonna Rosa,
mga pagkain namin sa bahay ang inihahain namin.
Gusto ko pang gumawa ng iba.
Kaya nag-aral ako.
Bumili ako ng mga libro ng mga pinakamagagaling na chef sa mundo.
Hanggang sa naintindihan ko na kung paano sila mag-isip.
'Yong pilosopiya nila sa pagluluto.
Inilalagay ko lahat sa kaldero,
kinukuha ko 'yong magaganda,
tapos sinusubukan kong gawin sa mga pagkain sa lugar namin.
Doon ako nakakuha ng idea para sa spaghetti with lemon water ko.
Galing ang dish na 'yon
sa lumang recipe na puro taba.
Dahil sa mga inaral ko, nakaisip ako ng modern twist para do'n.
Paano ko 'yon gagawing mas light
nang hindi nawawala ang mga flavor ng tradisyon sa lugar amin?
May mga tinanggal ako tapos iniwan ko lang 'yong mga kailangan.
Sobrang malasa at eleganteng dish.
Doon na nagsimula ang totoong kaligayahan ko sa pagluluto…
kapag nilalaro ko ang tradisyon…
at binibigyan ng sariling kahulugan gamit ang mga sarili kong idea.
Sabik na sabik akong sumikat noon.
Gusto kong pag-usapan ng media ang osteria ko, ang pamilya ko…
saka gusto kong makakuha ng Michelin star.
Binago namin lahat.
Mga lamesang kahoy.
Mantel na linen sa mga lamesa.
Mga kubyertos.
Mga crystal glass.
Nalito 'yong mga customer.
Pagdating nila sa restaurant,
nakita nilang nagbago ang lahat.
Hindi nila nagustuhan.
Umaalis agad sila nang hindi tinitingnan ang menu.
Sa loob ng tatlo o apat na buwan,
nawala lahat ng mga customer namin.
Pinagtawanan kami ng ibang mga chef.
Sabi nila, "Gusto niyang bumuo ng magandang restaurant,
pero saan ba siya nag-aral?"
"Sino 'yong mga chef na nag-train sa kanya?"
"Akala niya chef siya pero hindi naman."
Nag-alala ako do'n.
Pero nasa tabi ko lang palagi si Lella.
Tapos unti-unti,
nagdatingan ang mga tao para tumikim…
at tumikim nang tumikim…
hanggang sa dumagsa na.
May mga tinatanggihan na kami.
Wala nang maupuan 'yong iba.
Kapag ginusto mong makakuha ng star,
dapat araw-araw kang naka-focus.
Hindi mo alam kung kailan may dadating na inspector.
Minsan hindi mo alam, sila na pala 'yon.
Kaya mahalaga ang pag-aasikaso sa mga customer mo.
Kaso may problema.
Noon pa man, mahiyain na ako.
Para sa inyo, prawn carpaccio mula sa South hanggang North,
simula sa Sicily…
Sa isang restaurant na may star,
kaugalian na ng mga chef
na puntahan ang mga table at batiin ang mga tao.
Hindi ko ginagawa 'yon.
Sinubukan ni Lella na ipaliwanag sa akin
na kung gusto kong makakuha ng Michelin star,
dapat makipag-usap ako sa mga customer sa dining room.
Sumisigaw si Lella sa kitchen, "Peppe, halika dito."
Tapos sasabihin ni Peppe, "Ayoko."
Sobrang hirap no'n para sa akin.
Sinasabi sa akin ni Lella, "Gusto kang makausap ng mga tao.
Hindi pwedeng pumapagitna ako palagi."
Good evening.
-Good evening. -Kumusta?
Mabuti naman. Sobrang okay.
Kumusta ang pagkain?
Hinikayat siya ni Lella na makipag-usap sa mga tao.
Lumalabas na siya.
Salamat. Nagustuhan mo ba ang spaghetti, ma'am?
Sobrang sarap.
Isang araw, may tumawag sa osteria,
tapos sabi niya, "Mag-ready kayo.
Uulan ng mga bituin ngayong gabi.
May lalapag ding bituin sa Vico Equense."
Nakatanggap ng Michelin star ang Osteria Nonna Rosa.
Sobrang nagulat ako.
Patapos na akong mamitas.
Papa, kumusta ka diyan?
Puno na ang basket ko!
Puno na 'yong akin.
Maliit ang basket mo. Malaki 'yong sa akin dito.
Magandang pang-spaghetti sauce ito?
Oo, ito ang pinakamagandang pang-spaghetti.
Bawang, oil, maraming basil, saka itong mga kamatis…
Hindi pa ulit tayo nakakagawa ng scarpariello.
May lamok sa noo mo.
Nakagat ka na siguro.
Noong 2012,
naghanap ako ng magandang lugar
na pwede kong patayuan ng maliit na farmhouse.
Pinakita nila sa akin itong lupang 'to.
Sobrang masukal ito noon.
Matagal nang hindi naaalagaan.
Dahan-dahan.
May magandang tanawin saka nakakamangha ang view.
Alam ko na agad na ito ang hinahanap ko.
Sa unang anim na buwan, tinabasan lang namin 'yong lupa.
Araw-araw kaming naglinis, nagputol ng mga halaman, nag-ayos.
Buong pamilya.
Kami-kami lang ang gumawa.
May pumasok na idea sa isip ko.
Kaugalian sa rehiyon namin na magsama-sama ang pamilya kapag Linggo.
Pinupuno nina Mama at Lola ng pagkain ang lamesa.
Inilalabas nila lahat ng laman ng ref,
ng cabinet, kahit ano.
Ipinasa din sa akin ng nanay ko ang tradisyon na 'yon.
Kaya naisip kong magtayo ng restaurant kung saan io-offer ko sa mga customer
lahat ng meron sa mga bahay dito kapag Linggo.
Pag-upo ng mga guest ko, dapat masagana ang lamesa nila,
puno ng pagkain hanggang sa sabihin nilang "Tama na."
Noong nagbukas kami…
nasa kitchen kami ng team ko…
ng anak kong lalaki…
ng mama ko…
tapos nasa dining room si Lella, tinutulungan ni Rossella.
'Yong pakiramdam ng pamilya.
Parang panaginip.
Sa Villa Rosa,
naroon na mismo ang matagal ko nang gusto.
Pero biglang bumaliktad ang mundo.
Na-realize ni Lella na may mali.
May mga nakakapa siyang bukol.
Pumunta kami sa doktor tapos nagrekomenda siya ng mga test.
Noong nalaman naming isa 'yon sa pinakaagresibong cancer…
nagimbal talaga ako.
Sinasamahan namin siya sa Naples para sa therapy niya.
Sabi ng doktor sa amin,
masaya siya sa resulta ng therapy.
Makalipas ang isang linggo, gumuho na naman ang lahat.
Nagkunwari akong positibo pero…
umiiyak ako sa gabi.
Tinago namin sa mga guest ang pinagdadaanan namin nang nakangiti…
at nagkunwari kaming normal ang lahat.
Nakakatakot 'yon.
Noong nawala siya…
nag-iwan siya ng puwang na hindi kayang punan ng iba.
Napakalaking puwang.
Noong nawala si Lella, sobrang na-shock kami.
Ni hindi kami nag-imikan.
Naka-trigger sa akin ang pandemic.
'Yong hindi ka makapalag, wala kang magawa.
Hindi ako makapagluto para sa iba.
Ano'ng pwede kong gawin?
Magsalita.
Sabi ko kay Rossella, "Gawa tayo ng mga dish.
Magluluto ako.
Ipapaliwanag ko.
Ivi-video mo.
Tingnan natin ang mangyayari."
Eto na!
Good morning!
Welcome! Kumusta? Okay lang ba kayo?
Isang araw, nag-suggest akong gumawa ng ragù nang 6:30 a.m.
sa social media.
Isang araw bago 'yon, sinabi ko sa followers ko ang ingredients.
Maraming nagsabi, "Bukas, ikaw lang saka ilang mga baliw na gaya mo
ang gigising nang 6:30 para gumawa ng ragù."
Kinabukasan,
mahigit 1,500 'yong mga taong nanonood nang live
mula sa bawat sulok ng mundo.
Sinimulan na naming gawin 'yong ragù,
ako saka lahat ng nanonood nang live.
Tapos hinayaan lang naming mag-simmer.
Tomato sauce.
Kumusta kayo diyan?
Pagdating ng ala-una, inilagay namin ang pasta.
Sabay-sabay kami sa iba't ibang bansa.
Nagluto kami ng ragù nang live.
Dinrain namin ang pasta.
Kapag ginawa ko, ginagawa din nila.
Tinimplahan ko ang pasta ko, tinimplahan din nila 'yong kanila.
Tapos sinabihan ko sila ng buon appetito,
umupo ako sa lamesa at kumain
kasama ng 1,500 pamilyang Italian na imigrante sa iba't ibang bansa.
Ibang klaseng emosyon 'yon.
Ilang araw kaming naka-live para sa mga show ko.
Para kaming nakahinga.
Parang nakasigaw nang malakas.
Naintindihan ng mga tao ang pagpapakatotoo namin.
Iniligtas no'n ang buhay namin.
ANG ALAALA KO NG SUNOG NA PIZZA MARGHERITA CRUST
Maupo kayo.
'Yong patakbuhin ni Peppe ang restaurant nang wala si Lella,
para sigurong nagunaw ang mundo niya.
Pero hindi siya tumigil do'n.
'Yong villa na binili nila nang magkasama,
ginawa niyang paggunita kay Lella.
Ginawa niyang lugar 'yon na magugustuhan ni Lella.
Salamat.
Araw-araw, pagdating ko sa gate…
ramdam ko ang presensiya niya.
Napakagandang emosyon no'n.
-Lola, kumusta 'yan? -Masarap.
Masarap ba?
Aprubado kay Lola.
Gusto kong maging masaya ang mga anak ko at magawa nila ang gusto nila sa buhay.
Nagawa na rin naman namin 'yon ni Lella.
Binibigyan ko pa rin sila ng pagkakataong magkaroon
ng lugar kung saan magagawa nila ang passion nila
at maipapasa nila ang mga tradisyon.
Hilig ng anak kong si Francesco ang yeast at tinutulungan niya kami
lalo na sa pastry, pero pati na rin sa kitchen.
May likas na talento si Rossella katulad ng ina niya
sa pag-aasikaso ng guests
para maging komportable sila pagkadating pa lang nila.
Noong una kong naisip na magkaroon ng maliit na restaurant…
parang napakalaking hamon na agad no'n.
Kahit sa panaginip,
hindi ko naisip na mararating ko ito.
Ang sarap sa pakiramdam.
BILANG PAGGUNITA KAY LELLA GRANITO
Nagsalin ng Subtitle: Moonnette Maranan