Μια φορά κι έναν καιρό στην Καμπότζη,
η κουλτούρα του φαγητού άκμαζε.
Η μουσική άκμαζε.
Η καλλιτεχνική σκηνή άκμαζε.
Αλλά τότε ξέσπασε πόλεμος…
κι όλα αυτά χάθηκαν.
Στη διάρκεια της γενοκτονίας,
πέθαναν ένα με δύο εκατομμύρια άνθρωποι.
Η μουσική χάθηκε.
Η ιστορία χάθηκε.
Οι συνταγές χάθηκαν.
Αυτό που υπάρχει στο φαγητό τώρα, προήλθε από μαμάδες και θείες
που κράτησαν τις συνταγές στην καρδιά τους.
Κάθε φορά που μαγειρεύω…
νιώθω μια σύνδεση με το παρελθόν.
Ήθελα να αναδείξω την Καμπότζη και να μεταφέρω τον κόσμο στη χρυσή εποχή…
όταν ήταν όμορφα σ' αυτήν τη χώρα
κι οι άνθρωποι ήταν ευτυχισμένοι.
ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΤΟΥ ΣΕΦ
ΣΑΝ ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ - ΚΑΛΙΦΟΡΝΙΑ
Στην Καλιφόρνια, έχουν έρθει πολλές ασιατικές κουλτούρες,
και πολλές σούπες με νουντλς.
Το ταϊλανδέζικο και το βιετναμέζικο φαγητό κυριαρχεί.
Ο κόσμος θεωρεί ότι είναι ταϊλανδέζικο αν έχει σάλτσα ψαριού.
Ή λένε "Είναι διαυγής ζωμός με λίγο γλυκάνισο.
Είναι βιετναμέζικο".
Κι όταν αρχίζεις να ψάχνεις λίγο,
υπάρχει μια εντελώς διαφορετική κουλτούρα κι ιστορία που δεν γνώριζα.
Η Νάιτ Γιουν είναι ποιήτρια. Λέει την ιστορία του λαού της Καμπότζης…
εισάγοντας τον κόσμο σε κάτι για το οποίο αδιαφορούσαν.
Και προσπαθεί να το κάνει με το φαγητό.
Με την πρώτη ματιά, η Νάιτ είναι ντροπαλή.
Αλλά όταν τη δεις στην κουζίνα,
είναι τολμηρή,
είναι αποφασισμένη,
είναι υπολογίσιμη δύναμη.
Όταν βλέπεις το φαγητό της, φαίνεται ταπεινό.
Όταν δοκιμάζεις, η γεύση ξυπνάει κάθε κέντρο απόλαυσης στο στόμα σου.
Υπάρχουν τόσες στρώσεις γεύσης.
Γκαλανγκάλ, λεμονόχορτο…
Είναι και βαθύ και φρέσκο,
τραγανό και μαλακό,
πλούσιο κι ελαφρύ.
Η απόλυτη χαρά.
Ο λόγος που το κάνει αυτό δεν έχει να κάνει με την ίδια.
Έχει κίνητρο να πει μια μεγαλύτερη ιστορία.
Θέλει να φέρει κόσμο στην κουλτούρα της,
να τους δώσει μια περιέργεια
και μια επιθυμία να μάθουν τι έγινε στη χώρα της.
Βάλ' το μέσα έτσι.
Βάλ' το μέσα.
-Έπειτα το πιέζουμε. -Πιέζουμε.
Το βάζουμε… Έχουμε ένα μάτσο Ναμ Μπαν Τσοκ.
Άρχισα να τα φτιάχνω με τη μαμά μου όταν ήμουν 15.
Μεταφέρεται από γενιά σε γενιά.
Δουλεύουμε προστατεύοντας την παράδοσή μας.
Πίεσε και βάλ' το μέσα έτσι.
-Θα είναι πιο μακρύ. -Μακρύ.
Όταν ξεκίνησα,
δεν υπήρχαν πολλοί που να μαγειρεύουν καμποτζιανό στις ΗΠΑ.
Υπήρχαν λίγα οικογενειακά εστιατόρια,
αλλά το μενού είχε βιετναμέζικα και καμποτζιανά πιάτα.
Είναι ένας τρόπος να τραβήξεις κόσμο, γιατί δεν είχαν άλλο τρόπο για να ζήσουν.
Αν δεν μαγειρεύεις καμποτζιανά πιάτα, θα χαθούν για πάντα.
Μεγαλώνοντας, ήμασταν περήφανοι που ήμασταν Χμερ.
Ο μπαμπάς μου άκουγε καμποτζιανό ροκ εν ρολ.
Τρώγαμε φαγητό χμερ.
Η μητρική μου είναι η χμερ…
έμαθα γραφή κι ανάγνωση στα χμερ.
Έτσι, πάντα ήμουν συνδεδεμένη με την ταυτότητα Χμερ.
Όταν άρχισα να μαθαίνω μαγειρική,
δεν μ' ένοιαζε αν δεν είχα παντ τάι στο μενού.
Ήθελα να εμπνεύσω τον κόσμο να μάθει την ιστορία μας…
να καταλάβει το καμποτζιανό φαγητό.
Ο στόχος μου ήταν να αναδείξω την απόλυτη καμποτζιανή κουλτούρα.
ΣΤΟΚΤΟΝ - ΚΑΛΙΦΟΡΝΙΑ
Όταν πρωτοήρθα, μου έλειπε τόσο αυτή η σούπα.
Πνομ Πεν;
Ναι, μου έλειπε. Ρωτούσα "Πού μπορώ να βρω σούπα νουντλ της Πνομ Πεν;"
Έψαχνα αγορές όπου θα υπήρχαν υλικά από την Πνομ Πεν.
Όταν τα έτρωγα, μου έλειπε η πατρίδα μου
κι η οικογένειά μου.
-Δεν είναι καλό άμα μείνει. -Φά' το ζεστό.
Όταν ήμουν μικρή, η μαμά μου έφτιαχνε μια σούπα.
Λέγεται κούι τέαβ Πνομ Πεν.
Ο ζωμός γίνεται με κόκαλα χοίρου.
Σιγοβράζει για ώρες.
Τον τρώμε με νουντλς ρυζιού…
χοιρινό σε φέτες,
γαρίδες
και διάφορες γαρνιτούρες.
Είναι η δική μας σούπα με νουντλς.
Όταν ήμουν μικρή, οι γονείς μου δεν τα πήγαιναν καλά.
Τα αδέλφια μου δεν ήταν εκεί.
Όταν έφτιαχνε τη σούπα η μαμά,
τη βοηθούσα στην κουζίνα.
Η μόνη στιγμή που όλη η οικογένεια ήταν χαρούμενη.
Δεν τσακώνονταν οι γονείς μου.
Καθόμασταν όλοι και τρώγαμε τη σούπα.
Πάντα λαχταρούσα αυτήν την ηρεμία.
Ωραία είναι.
Καλή είναι, έτσι;
-Μαμά, θες φύτρες φασολιών; -Ναι.
Γι' αυτό η σούπα μού φέρνει τρυφερές αναμνήσεις.
ΚΟΥΙ ΤΕΑΒ ΠΝΟΜ ΠΕΝ
ΣΟΥΠΕΡ ΚΙΝΓΚ
ΣΟΥΠΑ ΝΟΥΝΤΛ ΠΝΟΜ ΠΕΝ
Γεννήθηκα σε στρατόπεδο προσφύγων.
Μετά τον πόλεμο, η οικογένειά μου ήρθε στις ΗΠΑ.
Στο Στόκτον,
μια ομάδα ανθρώπων ντρεπόταν που ήταν Χμερ.
Εγώ ήμουν η περίεργη που αγκάλιαζε την καταγωγή της.
Ο μπαμπάς δυσκολεύτηκε πολύ.
Δεν ενσωματώθηκε ποτέ.
Ποτέ δεν έμαθε αγγλικά.
Δεν μπορούσε να κρατήσει δουλειά.
Η μαμά έτρεφε εμένα και τα αδέλφια μου.
Οι γονείς μου ήταν τα δύο άκρα.
Ως επιζήσαντες γενοκτονίας…
νομίζω ότι ήταν μαζί επειδή δεν είχαν τίποτε άλλο.
Ήμουν περίεργη για τη ζωή των γονιών μου.
Πώς μπορείς να είσαι τόσο δυνατός έχοντας δει τον θάνατο;
Με έκανε να αναρωτιέμαι πώς ήταν η ζωή πριν γεννηθώ.
Γι' αυτό ήμουν περισσότερο με τη μαμά,
περνώντας ώρα στην κουζίνα.
Τη ρωτούσα για τη ζωή στην Καμπότζη…
πώς ήταν πριν τον πόλεμο
και κατά τη διάρκειά του.
Πώς επιβίωσε.
Αλλά ποτέ δεν κατάφερνε να απαντήσει.
Βούρκωναν τα μάτια της.
Σταματούσα γιατί έβλεπα ότι ένιωθε άβολα.
Ένιωθα ότι οι γονείς μου με έκαναν αυτή που είμαι.
Αν δεν ξέρω τι πέρασαν…
θα ήταν δύσκολο να καταλάβω τον εαυτό μου.
Στην Καμπότζη υπάρχει μια μεγάλη λίμνη,
η Τονλέ Σαπ, ή Μεγάλη Λίμνη.
Την εποχή των βροχών, η λίμνη πλημμυρίζει…
και την εποχή της ξηρασίας κατεβαίνει η στάθμη
και μένουν όλα αυτά τα ψάρια.
Καθαρίζουν τα λέπια…
τα τρίβουν με πολύ αλάτι…
και τα αφήνουν να στεγνώσουν.
Ουσιαστικά σαπίζουν.
Τελικά γίνονται αυτή η μαγική πάστα ψαριού.
Όταν την κοιτάζεις, είναι αυτή η καφετί πάστα με την έντονη μυρωδιά,
αλλά όταν μάθεις πώς να τη μαγειρέψεις, μπορείς να κάνεις πολλά.
Όταν ρωτάνε για τη διαφορά μεταξύ βιετναμέζικου και ταϊλανδέζικου,
αμέσως λέω πραχόκ.
Δίνει στο καμποτζιανό φαγητό αυτή τη βαθιά, έντονη γεύση ουμάμι.
Αυτό δίνει νοστιμιά στο καμποτζιανό φαγητό.
Η γειτονιά που μεγάλωσα ήταν σκληρή.
Στους δρόμους υπήρχε μεθαμφεταμίνη…
και πολλές συμμορίες.
Άκουγα πυροβολισμούς από αμάξια…
ότι ο γιος του δείνα ή του τάδε σκοτώθηκε.
Στην τελευταία τάξη τα αντιμετώπισα όλα αυτά.
Η μάνα μου φρίκαρε.
Ήθελε να με προστατέψει.
Κι έτσι αποφάσισε να με πάει σε έναν μοναχό.
Αυτός της είπε "Η κόρη σου έχει την κατάρα της κακοτυχίας".
Έκανε ένα τελετουργικό όπου ξάπλωσα πάνω σε ρύζι…
καλυμμένη με ένα λευκό ύφασμα.
Ενώ αυτός έψελνε για να διώξει την κακοτυχία,
άρχισε να τραβάει το σεντόνι.
Ένιωσα διαφορετική.
Πιο ελαφριά.
Μετά κατάλαβα ότι δεν μπορούσα να είμαι πια σε αυτό το περιβάλλον.
Έπρεπε να φύγω. Ήξερα ότι υπήρχαν κι άλλα πολλά πράγματα.
Όταν βρήκα την ευκαιρία, μετακόμισα στο Σαν Φρανσίσκο.
Αποφάσισα να σπουδάσω νοσηλευτική
επειδή ήταν πρακτική δουλειά.
Όταν πήγα σε νοσοκομείο,
κατάλαβα ότι δεν μου ταίριαζε.
Μια μέρα, ήρθε ταχυδρομικά μια πιστωτική κάρτα.
Αποφάσισα να πάω στην Καμπότζη.
Μόλις προσγειώθηκα, ήρθε να με πάρει η ξαδέλφη μου.
Όταν πήγαμε στην αγορά, υπήρχε φρέσκο κρέας…
η μυρωδιά του αίματος…
και ταυτόχρονα έφτιαχναν σούπα.
Οι αισθήσεις στο φουλ.
Ήταν συγκλονιστικό.
Όλοι μιλούσαν χμερ.
Όλοι έμοιαζαν οικείοι.
Ένιωθα ότι εκεί ανήκα.
Ο βασικός λόγος που πήγα ήταν να μάθω για τους γονείς μου…
πώς γνωρίστηκαν,
την οικογενειακή ιστορία.
Κινέζικο αλάτι κι αυτό;
Όταν ρώτησα τα ξαδέλφια μου…
-Πρώτα βράζει το νερό. -Βάλε λίγη ζάχαρη.
…σώπαιναν.
Δεν μου είπαν πολλά.
Αυτό γινόταν συνεχώς.
-Το πραχόκ; -Πραχόκ και αλάτι.
-Αυτά; Τα ρίχνω τώρα. -Ναι.
Ήθελα απαντήσεις, αλλά δεν μιλούσε κανείς.
Καταλάβαινα ότι ένιωθαν άβολα.
Τότε μια ξαδέλφη είπε "Ένα πράγμα να ξέρεις για τη μαμά σου,
είναι από τους πιο δυνατούς ανθρώπους που ξέρω".
Βάλε λίγο ψάρι. Τσίμπα το.
Αυτό με έκανε πιο περίεργη.
"Γιατί;
Γιατί το είπες αυτό;"
"Δυσκολεύομαι να το συζητήσω", είπε.
Έπρεπε να μάθω κι άλλα.
Τι έγινε;
Τι πέρασε;
Γιατί δεν μου λένε;
Πάντα ήταν γρίφος.
Το σπίτι όπου έμενα δεν είχε ψυγείο,
έτσι όταν θέλουν να μαγειρέψουν, πάνε στην αγορά.
Αυτό είναι λάιμ.
-Πώς λέγονται; -Είναι πορτοκάλι πουρσάτ.
Φοβερή εικόνα.
Ο κόσμος ξυπνάει νωρίς για να ψωνίσει…
κοτόπουλα σφάζονται επιτόπου…
και μετά τα μαγειρεύουν στα ξύλα.
Φαντάζομαι ότι ήταν έτσι και πριν αιώνες.
Κάθε φορά που τρώω εκεί,
κάθε πιάτο είναι πολύ καλό.
Έτρωγα ασταμάτητα.
Έβρισκα κούι τέαβ Πνομ Πεν σε κάθε πάγκο,
μαγειρεμένο με διαφορετικό τρόπο.
Ένιωσα πολύ τυχερή που δοκίμαζα αυτό το φαγητό.
Καθώς το καταβρόχθιζα και ρούφαγα τη σούπα,
σκεφτόμουν "Γιατί δεν το ξέρουν αυτό στην πατρίδα μου;"
Γνωρίζουν το βιετναμέζικο πο, τα ιαπωνικά ράμεν,
το παντ τάι,
αλλά η κουζίνα χμερ δεν είναι γνωστή.
Τότε μου ήρθε η ιδέα
να ανοίξω καμποτζιανό εστιατόριο στο Σαν Φρανσίσκο.
Ήταν όλα τόσο ξεκάθαρα.
Χωρίς να έχω εμπειρία από εστιατόρια,
είπα "Θα ανοίξω καμποτζιανό εστιατόριο".
Ήξερα ότι ήταν ο σωστός δρόμος.
Όταν γύρισα από την Καμπότζη,
είχα πάθει εμμονή με την ιδέα.
Το πρώτο μου βήμα ήταν "Πώς μαγειρεύω;
Πώς θα φτιάξω τη σούπα που λατρεύω;"
Σκέφτηκα ότι ξέρω τις γεύσεις
και τα συστατικά.
Οπότε θεώρησα ότι θα ξέρω πώς να φτιάξω το πιάτο.
Όταν προσπάθησα να τα ενώσω, το κατέστρεψα. Ήταν δύσκολο.
Πήρα τη μαμά και της είπα "Θέλω να μάθω να φτιάχνω τη σούπα".
Ακούγοντάς την να με καθοδηγεί στην κουζίνα, με παρηγόρησε.
Είπε ότι έπρεπε να τη σιγοβράσω.
Όταν έφτιαξα τη δεύτερη δόση, ήμουν πάνω από την κατσαρόλα
και την κοίταζα, της μιλούσα.
Ήμουν εκεί μια ώρα και παρακολουθούσα να σιγοβράζει…
μάζεψα τα υλικά μου,
ξαναπήρα τη μαμά και είπα "Σου φαίνεται εντάξει;"
"Ναι, μια χαρά", είπε.
"Δοκίμασέ την τώρα.
Είναι σαν αυτό που θυμάσαι;" "Σχεδόν", είπα.
"Μια χαρά", είπε και το έκλεισε.
Στη διάρκεια των δοκιμών,
έφερνα φίλους για να δοκιμάσουν.
Οι φίλοι έφερναν δικούς τους φίλους.
Με τις γνώμες τους ο ζωμός βελτιωνόταν.
Μετά, έκανα ποπ-απ, ιδιωτικά μυστικά δείπνα…
Μετά έγινα μέλος στο πρόγραμμα La Cocina.
Το La Cocina είναι μη κερδοσκοπικός οργανισμός
που βοηθάει μη λευκές να ανοίξουν επιχείρηση.
Όταν ξεκίνησα στο La Cocina,
έπρεπε να μάθω να φτιάχνω κι άλλα πιάτα.
Ήμουν συνέχεια στην κουζίνα, καλώντας τη μαμά μου,
μαθαίνοντας καινούρια πιάτα.
Μετά έκανα ποπ-απ.
Κάθισε, θεία. Να φάμε μαζί.
Μάζευα πράγματα, έστηνα σκηνή, έστρωνα τραπέζια…
προσπαθώντας να δείξω το καμποτζιανό φαγητό.
Όλοι το συνέκριναν με το ταϊλανδέζικο και το βιετναμέζικο.
Σκέφτηκα "Ποια νομίζω ότι είμαι για να το κάνω αυτό;"
Είχα αγχωθεί.
Ένιωθα ηττημένη.
Δεν μπορεί ένας άνθρωπος να εκπροσωπήσει μια κουλτούρα.
Δεν είναι δίκαιο για τη Νάιτ.
Είναι μεγάλη ευθύνη.
Έλα να δεις, Άριελ.
Τι άλλο έχουμε; Αυτά θα τα πάρουν στο τέλος του πάρτι;
Δεν νομίζω ότι είναι αρκετά.
Τα έδωσα όλα σ' αυτό το ποπ-απ.
Πάρε από αυτά.
Τι λες γι' αυτό;
-Τι είναι; -Ωραία πράγματα.
Τα κρεμάς κάπου.
Είχα αμφιβολίες επειδή μάθαινα τα πάντα από την αρχή.
-Είναι τα μαχαιροπίρουνα στο τραπέζι; -Ναι.
Όταν δεν πίστευα στον εαυτό μου,
η Λοξίνα μού έλεγε να συνεχίσω, να δείξω εμπιστοσύνη.
Στην αρχή, ήταν 12 ώρες συνεχώς στην κουζίνα.
Μόλις δοκίμασα τον ζωμό της,
είπα "Το πετύχαμε".
Κάθε πετυχημένο ποπ-απ οδηγούσε στο επόμενο.
Όλο και περισσότεροι με ρωτούσαν για την Καμπότζη.
Αυτό με ενθουσίασε.
Για πρώτη φορά, το φαγητό μου ήταν δημοφιλές.
Εστιατόρια μου έκαναν προσφορές για ποπ-απ.
Και μετά είχα την απίστευτη ευκαιρία να ανοίξω εστιατόριο.
Όταν είδα τον χώρο, έδειχνε τέλειος.
Ενδόμυχα ήξερα ότι ήταν ο σωστός.
Ξέρω ότι κάνουμε δοκιμές,
αλλά νομίζω ότι αν το βάλουμε πάνω σε πάγο θα είναι καλύτερα.
Ναι.
Μ' αρέσει αυτό γιατί το σπας και βγάζεις.
-Σίγουρα θα δουλέψουμε με αυτό. -Ωραία.
-Ξεκινάμε το κούι τέαβ Πνομ Πεν. -Ναι.
Άνοιξε το εστιατόριο και κέρδισε επαίνους απ' όλη τη χώρα.
Στα 10 Καλύτερα από το "Bon Appétit", το "Eater" Young Gun.
Μια φορά καθόμουν στο τραπέζι
με κάποιους από τους καλύτερους σεφ στην πολιτεία.
Παρακολουθούσα να λένε "Θεέ μου!"
Τους εντυπωσίασε όλους.
Ήταν πολλή η προσοχή ξαφνικά.
Με ρωτούσαν για την Καμπότζη,
τι έτρωγαν…
έπαιρνα τόσα βραβεία, τόση επιτυχία.
Ένιωσα ότι έδωσα ορατότητα στην κοινότητα Χμερ.
Αυτό ήθελα.
Το Νιουμ Μπάι εκτινάχτηκε επειδή ήταν πολύ νόστιμο.
Και ήταν μια νέα εμπειρία
σε μια εποχή κι ένα μέρος όπου είχαμε ελάχιστες νέες εμπειρίες.
Η Νάιτ Γιουν έβαλε την καμποτζιανή κουζίνα στον χάρτη της χώρας.
Μαγειρεύω καμποτζιανό φαγητό τόσα χρόνια,
αλλά οι γονείς μου ποτέ δεν το δοκίμασαν.
Ήξεραν τι έκανα, αλλά δεν το καταλάβαιναν.
Ή δεν το πήραν στα σοβαρά.
Την πρώτη εβδομάδα…
με πήρε η μαμά. Είπε ότι ο μπαμπάς ήθελε να δοκιμάσει.
Όταν εμφανίστηκαν…
πήγα να τους χαιρετήσω.
Θυμάμαι να τους κατασκοπεύω από την κουζίνα
για να δω αν τους άρεσε το φαγητό.
Ήμουν πολύ αγχωμένη.
Τότε ο μπαμπάς ζήτησε δεύτερη μερίδα για να πάρει σπίτι.
Τότε χαλάρωσα.
Αργότερα την ίδια μέρα, η μαμά μού είπε
"Ο μπαμπάς θέλει να σου πει ότι λάτρεψε τη σούπα σου…
κι είναι περήφανος για σένα.
Δεν ήξερε ότι θα είναι τόσο καλή".
Όταν το άκουσα, χάρηκα πολύ.
Ήταν μια ιδιαίτερη στιγμή.
Το Νιουμ Μπάι κέρδισε αναγνώριση και είχαμε φανταστικές κριτικές.
Τότε με πήρε η αδελφός μου
και μου είπε ότι ο μπαμπάς πέθανε.
Αυτοκτόνησε.
Έπαθα σοκ.
Και τότε κατάλαβα
ότι ήταν ιδέα του μπαμπά μου να έρθουν στο εστιατόριο.
Ήξερε ότι δεν θα ζούσε πολύ.
Ήταν η τελευταία φορά που τον είδα.
Όταν σκέφτηκα πώς πέθανε…
δεν ήξερα πώς να το επεξεργαστώ.
Δούλευα 14 ώρες την ημέρα, κάθε μέρα…
για να μη νιώθω τίποτα.
Απέξω, ο κόσμος έβλεπε βραβεία,
έβλεπαν επιτυχία…
αλλά δεν ήξεραν τι συνέβαινε από πίσω.
Ένιωθα πολύ μοναξιά.
Θυμάμαι ότι σκεφτόμουν "Πού να ξέρατε".
Για τρία χρόνια, είχαμε δουλειά κάθε μέρα.
Φορούσα ένα χαμόγελο για να χαίρονται όλοι.
Εκπλήρωνα τις προσδοκίες όλων…
και δεν αντιμετώπιζα τον θάνατο του μπαμπά μου.
Και ξαφνικά κατέρρευσα.
Ήταν η πίεση να έχει ένα μεγάλο φαντεζί εστιατόριο…
κι η Νάιτ δεν ήταν έτσι.
Ήθελε ένα μικρό μαγαζί με νουντλς.
Μια μέρα, δεν μπορούσα να σηκωθώ να πάω στο μαγαζί.
Κατέρρευσα.
Όταν έληξε το μισθωτήριο,
κάτι μέσα μου μου είπε να το κλείσω.
Μόλις το ανακοίνωσα, άρχισε να χτυπά το τηλέφωνο.
Πολλοί μου είπαν
"Γιατί κλείνεις ένα επιτυχημένο εστιατόριο;"
Δεν ένιωθα καλά.
Ήταν καιρός να προχωρήσω.
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΦΑΡΜΑ ΤΣΑΝΓΚ
Όταν έκλεισα το Νιουμ Μπάι, ήμουν έτοιμη να πενθήσω.
Καλημέρα!
Κόλιανδρο, γιαπωνέζικο ραπανάκι…
Τι λες γι' αυτό;
Ναι. Ωραίο είναι.
Ευχαριστώ!
Τότε ήρθα πιο κοντά με τη μαμά μου.
Μιλούσαμε αρκετά συχνά.
Και τότε μου είπε ότι ήθελε να πάει στην Καμπότζη.
Ήθελα να συμμετάσχω.
Γεια!
Τι κάνεις;
Καλά, ευχαριστώ!
Σου είπα ότι θα γύρναγα.
-Μαζί με άλλους. -Ναι.
Όταν ήμουν στην Καμπότζη,
θυμάμαι που έβλεπα τη μαμά με τους φίλους και τους συγγενείς.
μεταμορφώθηκε σε κοριτσάκι, στο στοιχείο της.
Ήταν μια πολύ ιδιαίτερη εμπειρία.
Έμαθα ότι πριν γεννηθώ,
ο μπαμπάς έφτιαχνε μοτοσυκλέτες,
είχε μοντέρνα μαλλιά…
Του άρεσε το ροκ εν ρολ.
Η μαμά ήταν μελετηρή.
Είχε μακριά, μαύρα μαλλιά.
Ο κόσμος την έλεγε η όμορφη του χωριού.
Όταν έμαθα πώς ήταν οι γονείς μου…
αυτό μου έδωσε ζωή.
Μια μέρα, η μαμά μου είπε για τον πόλεμο.
Προσπαθούσε να διαφύγει πεζή.
Έβλεπε κόσμο να πεθαίνει παντού.
Παντού υπήρχαν ανθρώπινα μέλη.
Ήταν έγκυος
και δεν το άντεχε όλο αυτό.
Τότε σκέφτηκε να αυτοκτονήσει περπατώντας σε ναρκοπέδιο.
Μπήκε, αλλά δεν έγινε έκρηξη.
Συνέχισε.
Αναρωτήθηκε "Γιατί ζω;"
Και τότε κοίταξε την κοιλιά της,
κι είπε "Πρέπει να ζήσω για το παιδί μου".
Από κει και μετά, συνέχισε να προσπαθεί.
Έτσι επιβίωσε στον πόλεμο.
Όταν άκουσα την ιστορία,
κατάλαβα γιατί ήταν έτσι όπως ήταν.
Έτσι είναι κάποιος που είδε τον θάνατο
αλλά κατάφερε να συνεχίσει.
Είναι μεγάλη έμπνευση για μένα.
Όταν σε βλέπουν οι φίλοι μου, σε αναγνωρίζουν.
-Λένε ότι μοιάζουμε. -Σωστά.
Λένε "Πω, είστε ολόιδιες". Φάε, παιδί μου.
Την αγαπώ τόσο πολύ.
Πολύ νόστιμο, μαμά.
ΚΟΥΙ ΤΕΑΒ ΚΟΧ-ΚΟ
ΠΡΑΧΟΚ ΝΤΙΠ
ΑΜΟΚ ΚΑΡΙ ΨΑΡΙΟΥ
ΜΕΕ ΚΟΛΑ
ΜΠΟΚ ΛΑΧΟΝΓΚ
ΚΟΥΙ ΤΕΑΒ ΤΣΑ "ΦΟΙΤΗΤΙΚΑ ΝΟΥΝΤΛΣ"
ΣΟΥΠΑ ΜΑΤΣΟΥ ΚΡΕΝΓΚ
ΝΟΜ ΜΠΑΝ ΤΣΟΚ
ΣΟΥΠΑ ΝΟΥΝΤΛ ΚΟΥΙ ΤΕΑΒ ΠΝΟΜ ΠΕΝ
-Γουόλτερ, για σένα. -Ευχαριστώ.
Σας ευχαριστώ όλους. Το εκτιμώ.
Ευχαριστώ που τα βγάλατε πέρα.
Όλα είναι νόστιμα, δείχνουν ωραία.
Πολύ όμορφα. Στην υγειά σας!
-Γεια μας! -Σαλούτ!
Όταν έκλεισα το Νιουμ Μπάι,
σκέφτηκα ότι είχα τελειώσει με τα εστιατόρια.
Με πίεσε πολύ και δεν ήθελα να το ξαναπεράσω.
Αλλά τα γράμματα και οι κάρτες που παίρνω
από την καμποτζιανή κοινότητα,
που λένε ότι είναι περήφανοι Χμερ χάρη στο Νιουμ Μπάι,
αυτά με κράτησαν.
Αφού πλησίασα τη μαμά και δέχθηκα τον θάνατο του μπαμπά,
κατάλαβα ότι ήμουν έτοιμη να επιστρέψω.
Το Λουνέτ είναι η μεγάλη αδελφή του Νιουμ Μπάι.
Ωρίμασε.
Πέρασε διάφορα.
Τώρα είναι έτοιμο να αναλάβει και να γιορτάσει μεγαλοπρεπώς.
Η Νάιτ δημιούργησε ένα αίσθημα ευθύνης για την ίδια που είναι μεγαλύτερο
από τα νουντλς και τη σούπα που φτιάχνει.
Λέει μια μεγαλύτερη ιστορία.
Και το κάνει με τον πιο νόστιμο τρόπο.
Ελπίζω να αγκαλιάσει τη δύναμή της.
Είναι γεννημένη για μεγάλα πράγματα.
Μπορεί να μετακινήσει βουνά.