1
00:00:06,339 --> 00:00:11,594
2 MILJOEN JAAR GELEDEN

2
00:00:23,064 --> 00:00:28,945
Twee miljoen jaar geleden
zag onze planeet er heel anders uit.

3
00:00:34,325 --> 00:00:37,704
Een sabeltandkat, de Smilodon.

4
00:00:43,918 --> 00:00:46,379
Een angstaanjagend roofdier.

5
00:00:51,384 --> 00:00:56,931
In z'n weg staat
een enorme schrikvogel van twee meter.

6
00:01:04,689 --> 00:01:07,150
Beide kanten zijn gewapend.

7
00:01:09,986 --> 00:01:11,988
Ze zijn klaar voor een gevecht.

8
00:01:28,505 --> 00:01:32,926
Dit is het verhaal
van de grote overlevingsstrijden…

9
00:01:33,843 --> 00:01:37,847
…en de dynastieën
die de wereld zouden veroveren.

10
00:01:43,144 --> 00:01:48,066
Dit is het verhaal van het leven.

11
00:03:00,138 --> 00:03:04,809
HET HEDEN

12
00:03:05,310 --> 00:03:07,103
Als je weet waar je moet zijn…

13
00:03:07,604 --> 00:03:13,568
…kun je nog steeds aanwijzingen vinden
voor hoe het leven op aarde is ontstaan.

14
00:03:21,659 --> 00:03:25,038
Dit is niet alleen
een verzameling zeeroofdieren.

15
00:03:28,833 --> 00:03:32,921
Het is een samenkomst
van eeuwenoude bloedlijnen.

16
00:03:36,841 --> 00:03:39,385
Haaien zijn levende fossielen.

17
00:03:40,178 --> 00:03:43,723
Ze zijn al
honderden miljoenen jaren onveranderd.

18
00:03:45,850 --> 00:03:48,561
Dolfijnen zijn zoogdieren
die lucht ademen.

19
00:03:48,645 --> 00:03:51,606
Hun voorouders zwierven ooit rond op land.

20
00:03:54,859 --> 00:03:58,821
Walvissen, groter dan alle andere dieren
die ooit hebben geleefd.

21
00:04:05,328 --> 00:04:06,746
Vogels.

22
00:04:08,498 --> 00:04:11,793
De laatste overlevenden
van de dinosaurussen…

23
00:04:14,462 --> 00:04:17,131
…de grootste dynastie ter wereld.

24
00:04:23,763 --> 00:04:27,517
Allemaal roofdieren
die op dezelfde prooi jagen…

25
00:04:27,600 --> 00:04:31,771
…maar allemaal met een andere afkomst.

26
00:04:40,655 --> 00:04:45,159
Er leven nu meer dan
tien miljoen soorten planten en dieren.

27
00:04:53,001 --> 00:04:58,506
En toch is dit slechts één procent
van alle soorten die ooit hebben bestaan.

28
00:05:03,720 --> 00:05:05,638
Door terug in de tijd te reizen…

29
00:05:06,306 --> 00:05:10,351
…ontmoeten we een groot deel
van de 99 procent die uitgestorven is.

30
00:05:18,067 --> 00:05:21,029
Dit om een uitzonderlijk verhaal te tonen:

31
00:05:22,071 --> 00:05:25,158
het verhaal van het leven op onze planeet.

32
00:05:33,541 --> 00:05:35,752
HOOFDSTUK 1

33
00:05:44,177 --> 00:05:49,766
4 MILJARD JAAR GELEDEN

34
00:05:53,978 --> 00:05:59,692
Het leven en z'n ongelooflijke variëteit
moest ergens beginnen.

35
00:06:08,659 --> 00:06:13,247
De eerste aanzet was
vier miljard jaar geleden.

36
00:06:17,377 --> 00:06:22,382
Onze planeet had, wellicht als enige,
de juiste omstandigheden.

37
00:06:25,301 --> 00:06:26,344
Vloeibaar water…

38
00:06:27,220 --> 00:06:28,638
…energie van de zon…

39
00:06:29,389 --> 00:06:33,518
…en de perfecte chemische eigenschappen
voor de mogelijkheid tot leven.

40
00:06:40,400 --> 00:06:45,530
Het exacte proces
is verloren gegaan in de nevelen der tijd.

41
00:06:47,698 --> 00:06:53,621
Maar wat het voorbracht,
was een enkele levende cel.

42
00:06:55,498 --> 00:06:56,457
LUCA…

43
00:06:57,542 --> 00:07:01,003
…de laatste universele
gemeenschappelijke voorouder.

44
00:07:05,133 --> 00:07:09,971
Hiervan stamt al het leven, alles, af.

45
00:07:19,105 --> 00:07:21,315
Na dit bescheiden begin…

46
00:07:21,399 --> 00:07:25,820
…heeft het leven miljarden jaren
nodig gehad om zich echt te ontwikkelen.

47
00:07:31,742 --> 00:07:35,246
450 MILJOEN JAAR GELEDEN

48
00:07:36,122 --> 00:07:39,876
Dat is voor het eerst gelukt in de oceaan.

49
00:07:45,673 --> 00:07:48,593
De eerste dieren die suprematie verworven…

50
00:07:49,594 --> 00:07:51,512
…waren eenvoudige levensvormen.

51
00:07:57,977 --> 00:07:59,604
Deze ongewervelden…

52
00:08:00,646 --> 00:08:02,523
…dieren zonder ruggengraat…

53
00:08:03,774 --> 00:08:06,944
…heersten miljoenen jaren over de zeeën.

54
00:08:12,200 --> 00:08:16,329
Door de geschiedenis heen heeft het leven
een eindeloze oorlog gevoerd.

55
00:08:18,122 --> 00:08:22,627
Een dynastie verrijst,
om door de volgende te worden overwonnen.

56
00:08:29,675 --> 00:08:32,470
Planten namen als eerste het land in.

57
00:08:34,889 --> 00:08:37,642
Ze creëerden omstandigheden
die ervoor zorgden…

58
00:08:39,477 --> 00:08:41,896
…dat de ongewervelden volgden…

59
00:08:42,980 --> 00:08:44,148
…en het overnamen.

60
00:08:55,618 --> 00:08:58,746
Maar de ongewervelden
konden niet eeuwig heersen.

61
00:09:07,088 --> 00:09:09,507
Een nieuwe dynastie was sterker.

62
00:09:14,011 --> 00:09:17,014
Eentje die ook uit het water kwam.

63
00:09:25,565 --> 00:09:26,983
De amfibieën.

64
00:09:33,573 --> 00:09:38,494
Hun nieuwe lichaamsbouw
van vier ledematen en een ruggengraat…

65
00:09:38,578 --> 00:09:41,998
…zou een blijvende blauwdruk
voor succes blijken.

66
00:09:46,002 --> 00:09:49,422
Hun bereik was beperkt
door hun afhankelijkheid van water.

67
00:09:54,385 --> 00:09:58,598
Maar ze brachten een andere dynastie voort
die daar geen last van had.

68
00:10:03,686 --> 00:10:04,812
De reptielen.

69
00:10:07,773 --> 00:10:10,568
Ze konden zelfs
de droogste gebieden verkennen.

70
00:10:11,694 --> 00:10:14,864
Lopend kwamen ze over de hele wereld.

71
00:10:22,622 --> 00:10:26,876
Voor het eerst in de geschiedenis
was er een wereldmacht.

72
00:10:29,545 --> 00:10:31,380
Uit deze vroege reptielen…

73
00:10:33,341 --> 00:10:36,135
…kwam de meest iconische dynastie voort.

74
00:10:39,972 --> 00:10:41,182
De dinosaurussen.

75
00:10:53,402 --> 00:10:58,157
Ze zouden
meer dan 150 miljoen jaar heersen.

76
00:11:06,999 --> 00:11:11,420
Een groep van verbazingwekkende variëteit,
van wie de absolute heerschappij…

77
00:11:12,213 --> 00:11:16,384
…alleen ten einde kwam
door rampzalige pech.

78
00:11:25,768 --> 00:11:27,228
Uit hun schaduw…

79
00:11:28,229 --> 00:11:31,899
…rees de laatste grote bloedlijn op.

80
00:11:34,568 --> 00:11:35,569
De zoogdieren.

81
00:11:43,077 --> 00:11:47,331
Eén soort zou onze planeet veranderen…

82
00:11:48,624 --> 00:11:50,710
…zoals niets dat ooit had gedaan.

83
00:11:58,718 --> 00:12:03,889
De opkomst en ondergang van de dynastieën
over vier miljard jaar…

84
00:12:03,973 --> 00:12:06,434
…was niet alleen een kwestie van toeval.

85
00:12:09,395 --> 00:12:10,604
De hele reis…

86
00:12:11,272 --> 00:12:15,568
…van het ontstaan van leven
tot de variëteit vandaag de dag…

87
00:12:17,319 --> 00:12:20,740
…werd aangedreven
door bepaalde fundamentele principes.

88
00:12:23,284 --> 00:12:25,119
De beginselen van het leven.

89
00:12:27,663 --> 00:12:33,627
Het eerste beginsel is dat degene
die zich het beste aanpast, overleeft.

90
00:12:36,756 --> 00:12:41,594
Deze vlindereieren zien er identiek uit.

91
00:12:44,305 --> 00:12:47,183
Maar elk eitje heeft
een andere combinatie genen.

92
00:12:48,309 --> 00:12:52,605
Dat maakt elk individu compleet uniek.

93
00:13:01,405 --> 00:13:05,743
Sommige hebben genetische eigenschappen
die hen helpen te overleven.

94
00:13:14,835 --> 00:13:20,007
Eigenschappen die van generatie
op generatie worden doorgegeven.

95
00:13:26,055 --> 00:13:31,519
Tot er uiteindelijk
eentje zo anders is dan z'n voorgangers…

96
00:13:31,602 --> 00:13:34,230
…dat het een geheel nieuwe soort wordt.

97
00:13:36,899 --> 00:13:40,486
Deze soort heeft zich aangepast
aan de omgeving.

98
00:13:44,240 --> 00:13:47,201
Dit noemen we evolutie.

99
00:13:56,919 --> 00:14:00,339
Maar de rupsen
zijn niet de enige die evolueren.

100
00:14:08,138 --> 00:14:12,434
Alles in dit bos vecht om te overleven.

101
00:14:15,563 --> 00:14:18,357
Zo ook de planten.

102
00:14:25,447 --> 00:14:29,243
Als ze hun gang mogen gaan,
eten de rupsen ze helemaal kaal.

103
00:14:38,586 --> 00:14:43,716
Maar deze plant
heeft zichzelf aangepast om te overleven.

104
00:14:46,927 --> 00:14:48,804
Hij heeft gif in z'n bladeren.

105
00:14:49,847 --> 00:14:52,850
Dit doodt alles wat hem opeet.

106
00:14:54,685 --> 00:14:56,353
Het is chemische oorlogvoering.

107
00:14:59,732 --> 00:15:02,568
Dan evolueert er een nieuwe rupssoort.

108
00:15:05,279 --> 00:15:08,908
Eentje die de giftige bladeren kan opeten.

109
00:15:09,825 --> 00:15:12,328
En zo ook de eitjes die erop zitten.

110
00:15:20,336 --> 00:15:21,795
In reactie…

111
00:15:21,879 --> 00:15:26,842
…passen vlinders zich aan door eitjes
te leggen op planten zonder eitjes.

112
00:15:33,265 --> 00:15:37,144
Zo zorgen ze dat hun jongen
een zo goed mogelijk begin hebben.

113
00:15:47,655 --> 00:15:50,032
Maar de planten slaan terug.

114
00:15:52,660 --> 00:15:54,787
Ze vormen groeisels op hun bladeren…

115
00:15:55,704 --> 00:15:57,706
…die op vlindereitjes lijken.

116
00:16:04,964 --> 00:16:08,801
Hierdoor schrikken ze de vrouwtjes af
om daar eitjes te leggen.

117
00:16:12,596 --> 00:16:17,726
Bovendien produceren de nepeitjes
een zoete nectar die mieren aantrekt.

118
00:16:20,521 --> 00:16:23,190
Die mieren eten rupsen.

119
00:16:29,738 --> 00:16:34,326
Het eerste beginsel, dat degene
die zich het beste aanpast, overleeft…

120
00:16:36,161 --> 00:16:39,999
…heeft geleid
tot de enorme diversiteit die er nu is.

121
00:16:49,591 --> 00:16:50,926
Het volgende beginsel…

122
00:16:51,844 --> 00:16:54,304
…is dat competitie leidt tot aanpassing.

123
00:16:56,724 --> 00:17:01,186
2 MILJOEN JAAR GELEDEN

124
00:17:02,813 --> 00:17:08,068
En de grootste concurrentie
komt van de eigen soort.

125
00:17:14,700 --> 00:17:16,368
Een mannelijke schrikvogel.

126
00:17:21,248 --> 00:17:24,376
Zijn territorium is de oever van het meer.

127
00:17:38,182 --> 00:17:39,641
Maar hij is niet alleen.

128
00:17:43,353 --> 00:17:46,148
Een jonger mannetje wil deze toplocatie.

129
00:17:54,406 --> 00:17:56,825
De oudere kan de dreiging niet negeren.

130
00:18:16,678 --> 00:18:19,098
De jongere weigert zich terug te trekken.

131
00:18:22,351 --> 00:18:24,812
Hij heeft ook een territorium nodig.

132
00:18:35,072 --> 00:18:37,825
De twee beginnen een rituele vertoning.

133
00:18:48,669 --> 00:18:50,796
Ze schatten de ander z'n kracht in…

134
00:18:57,261 --> 00:18:59,221
…terwijl ze hun eigen laten zien.

135
00:19:07,688 --> 00:19:12,067
Hun afgestemde bewegingen
zijn zo formeel als een dans.

136
00:19:24,496 --> 00:19:26,832
Wie is de eerste die zich terugtrekt?

137
00:19:35,465 --> 00:19:36,675
Of aanvalt?

138
00:19:44,892 --> 00:19:49,021
Met niets om ze te scheiden,
is een gevecht onvermijdelijk.

139
00:20:02,993 --> 00:20:04,620
Maar ze hebben gezelschap.

140
00:20:13,962 --> 00:20:16,590
De sluwheid van de Smilodon…

141
00:20:16,673 --> 00:20:20,052
…is een van de redenen
waarom schrikvogels zijn uitgestorven.

142
00:20:25,682 --> 00:20:30,270
Concurrentie,
zowel onderling als tussen soorten…

143
00:20:31,021 --> 00:20:33,398
…ligt altijd aan de basis van evolutie.

144
00:20:36,944 --> 00:20:41,490
Maar niet alleen
degenen die strijden veranderen.

145
00:20:42,699 --> 00:20:45,619
Het slagveld zelf verandert ook…

146
00:20:46,453 --> 00:20:49,081
…wat leidt tot
het derde beginsel van het leven:

147
00:20:50,832 --> 00:20:53,752
de aarde blijft nooit lang stabiel.

148
00:20:54,836 --> 00:20:56,713
Soms helpt dat het leven.

149
00:20:57,547 --> 00:20:59,967
Soms belemmert het dat.

150
00:21:05,973 --> 00:21:10,727
Door de geschiedenis heen hebben vulkanen
voor de grootste veranderingen gezorgd.

151
00:21:28,537 --> 00:21:31,456
Uitbarstingen die duizenden jaren duurden…

152
00:21:32,666 --> 00:21:37,212
…hebben keer op keer
grote delen van onze planeet bedekt.

153
00:21:39,589 --> 00:21:45,012
Ze hebben gassen de atmosfeer ingepompt,
het klimaat veranderd, en het ergste:

154
00:21:46,305 --> 00:21:49,349
ze hebben
wereldwijde massa-extinctie veroorzaakt.

155
00:21:59,318 --> 00:22:01,820
De wereld is zelden stabiel geweest.

156
00:22:01,903 --> 00:22:04,573
Soms was hij een wereld van vuur.

157
00:22:07,159 --> 00:22:09,619
En soms een wereld van ijs.

158
00:22:19,171 --> 00:22:23,175
Onze veranderende planeet heeft
uitdagingen voor het leven gecreëerd.

159
00:22:25,052 --> 00:22:26,595
Van giftige zeeën…

160
00:22:30,766 --> 00:22:32,392
…tot wereldwijde woestenij…

161
00:22:35,604 --> 00:22:37,981
…en periodes van bijna eindeloze regen.

162
00:22:45,072 --> 00:22:47,324
Op vier verschillende momenten…

163
00:22:48,742 --> 00:22:52,746
…heeft de planeet het leven
naar de rand van het bestaan geduwd.

164
00:22:53,789 --> 00:22:58,835
Elke keer ging meer dan driekwart
van alle soorten verloren…

165
00:22:58,919 --> 00:23:00,379
…door massa-uitsterving.

166
00:23:05,384 --> 00:23:08,345
Onze planeet kan wreed zijn.

167
00:23:12,057 --> 00:23:16,686
76 MILJOEN JAAR GELEDEN

168
00:23:17,396 --> 00:23:19,189
Maar er was één periode…

169
00:23:20,315 --> 00:23:25,028
…waarin de aarde
100 miljoen jaar stabiel was.

170
00:23:29,116 --> 00:23:34,663
Een periode waarin één groep
de machtigste dynastie werd.

171
00:23:39,251 --> 00:23:42,462
Dit was het dinosaurustijdperk.

172
00:23:52,305 --> 00:23:57,894
De lange periode van kalmte hielp ze
om zich in groten getale te verspreiden.

173
00:24:07,821 --> 00:24:10,198
Dit zijn maiasaura's.

174
00:24:11,700 --> 00:24:16,371
Kalme planteneters die kuddes vormen
van wel duizenden dinosaurussen.

175
00:24:26,506 --> 00:24:29,801
Deze massabijeenkomst biedt veiligheid.

176
00:24:31,178 --> 00:24:33,430
En niet alleen voor de volwassenen.

177
00:24:39,227 --> 00:24:41,563
Dit nogal voorzichtige vrouwtje…

178
00:24:42,439 --> 00:24:44,649
…wil graag terug naar haar nest.

179
00:24:57,579 --> 00:25:00,749
Maiasaura betekent 'goede moeder'.

180
00:25:04,377 --> 00:25:06,129
Net als de andere vrouwtjes…

181
00:25:06,796 --> 00:25:09,799
…heeft ze haar nest gemaakt
in een enorme kolonie.

182
00:25:13,094 --> 00:25:14,179
Om er te komen…

183
00:25:14,679 --> 00:25:19,726
…moet ze voorbij de defensieve moeders
komen die hun jongen beschermen.

184
00:25:34,157 --> 00:25:36,243
Door de ene agressor te ontwijken…

185
00:25:36,993 --> 00:25:38,995
…komt ze te dicht bij de andere.

186
00:25:54,219 --> 00:25:57,889
Eindelijk bereikt ze haar eigen nest.

187
00:26:08,066 --> 00:26:11,570
Ze voedt haar jongen bijna als een vogel.

188
00:26:31,131 --> 00:26:34,050
Ze zal ze maandenlang
in het nest beschermen…

189
00:26:35,552 --> 00:26:38,763
…tot ze groot genoeg zijn
om zich bij de kudde te voegen.

190
00:26:47,272 --> 00:26:51,776
Maar de planeet hield niet alleen
grote aantallen dinosaurussen in stand.

191
00:26:52,944 --> 00:26:58,700
Z'n stabiliteit zorgde ook voor
allerlei soorten en maten dinosaurussen.

192
00:27:11,880 --> 00:27:16,426
Triceratops is heel anders
dan de weerloze Maiasaura.

193
00:27:22,265 --> 00:27:26,269
Met een gewicht
van zo'n 4,5 ton en drie hoorns…

194
00:27:26,936 --> 00:27:28,355
…is ze goed gepantserd.

195
00:27:30,774 --> 00:27:36,071
Ze is aangepast aan een wereld
waarin aanvallen de beste verdediging is.

196
00:27:42,577 --> 00:27:47,123
Met het broedseizoen op komst,
moet ze in topconditie zijn.

197
00:27:49,834 --> 00:27:54,631
Dat betekent dat ze
het beste eten moet vinden wat er is.

198
00:27:59,886 --> 00:28:02,597
Maar dit heeft haar
ver van de kudde gebracht…

199
00:28:05,475 --> 00:28:08,478
…en dichter bij de rand van het bos.

200
00:28:18,863 --> 00:28:20,532
Ze is terecht nerveus.

201
00:28:21,574 --> 00:28:24,869
Triceratops is niet
de enige reus in deze bossen.

202
00:28:38,925 --> 00:28:40,802
Tyrannosaurus rex.

203
00:28:44,514 --> 00:28:46,266
Het ultieme roofdier.

204
00:28:53,857 --> 00:28:56,067
Ze heeft haar twee jongen bij zich.

205
00:29:22,802 --> 00:29:25,305
De jongen zijn sneller dan hun moeder.

206
00:29:29,809 --> 00:29:31,019
Ze werken samen.

207
00:29:34,063 --> 00:29:37,150
De triceratops kan de jongen
op een afstandje houden…

208
00:29:37,859 --> 00:29:39,360
…maar de volwassene niet.

209
00:30:00,632 --> 00:30:03,593
Alleen de bescherming van de kudde
kan haar redden.

210
00:30:07,722 --> 00:30:09,557
Ze vormen een verdedigingsmuur.

211
00:30:15,939 --> 00:30:20,235
Zelfs 's werelds grootste roofdier
weet wanneer ze verslagen is.

212
00:30:32,747 --> 00:30:34,582
In tegenstelling tot het jong.

213
00:30:50,640 --> 00:30:55,228
66,04 MILJOEN JAAR GELEDEN

214
00:30:55,979 --> 00:30:58,356
De dino's hadden wellicht nog geheerst…

215
00:30:58,439 --> 00:31:01,776
…als de omstandigheden op aarde
hetzelfde waren gebleven.

216
00:31:03,778 --> 00:31:06,781
Maar alles stond
op het punt te veranderen.

217
00:31:07,490 --> 00:31:09,742
En dat in één dag.

218
00:31:20,962 --> 00:31:24,257
Een asteroïde
zo groot als de Mount Everest…

219
00:31:25,592 --> 00:31:28,511
…die twintig keer zo snel was
als een kogel…

220
00:31:28,595 --> 00:31:30,388
…sloeg in op aarde.

221
00:31:36,436 --> 00:31:41,524
Ze maakte een gat van 20 kilometer diep
en 180 kilometer breed.

222
00:31:45,153 --> 00:31:48,531
Ze veroorzaakte een wereldschokkende
reeks gebeurtenissen.

223
00:31:53,369 --> 00:31:57,874
Uit de enorme krater
kwam de echte verwoesting.

224
00:32:01,336 --> 00:32:05,340
Een deken van as en puin
van honderden kilometers dik…

225
00:32:07,508 --> 00:32:09,385
…die de wereld bedekte.

226
00:32:15,350 --> 00:32:17,435
De wolk blokkeerde het zonlicht.

227
00:32:18,770 --> 00:32:21,898
Dit leidde tot de dood
van bijna alle dinosaurussen.

228
00:32:35,036 --> 00:32:38,289
En tot de dood
van driekwart van het leven op aarde.

229
00:32:44,045 --> 00:32:46,798
De vernietiging was allesomvattend.

230
00:32:55,264 --> 00:32:58,184
Het was de vijfde massa-uitsterving.

231
00:33:29,382 --> 00:33:31,092
Maar er waren overlevenden.

232
00:33:34,595 --> 00:33:40,184
Overlevenden die de basis zouden vormen
van alle soorten die tegenwoordig bestaan.

233
00:33:50,236 --> 00:33:54,115
De vogels waren
de enige overgebleven dinosaurussen.

234
00:33:59,871 --> 00:34:03,082
Tegenwoordig zijn er
meer dan 10.000 soorten…

235
00:34:04,625 --> 00:34:07,128
…te vinden in elk leefgebied op aarde.

236
00:34:10,840 --> 00:34:13,885
Maar de vogels
hadden de planeet niet voor zichzelf.

237
00:34:16,721 --> 00:34:21,184
Een andere grote dynastie
verrees ook uit de as.

238
00:34:29,025 --> 00:34:29,984
De zoogdieren.

239
00:34:35,281 --> 00:34:39,911
Ten tijde van de dinosaurussen waren ze
slechts 'n voetnoot in de geschiedenis.

240
00:34:48,419 --> 00:34:50,755
Zonder het inslaan van de asteroïde…

241
00:34:50,838 --> 00:34:54,842
…hadden deze overlevenden
nooit de kans gekregen om te heersen.

242
00:34:59,972 --> 00:35:02,934
Uit de catastrofe
van de massa-uitsterving…

243
00:35:04,435 --> 00:35:06,979
…ontstond deze
grote hoeveelheid van leven…

244
00:35:08,731 --> 00:35:11,567
…in al z'n wonderbaarlijke soorten.

245
00:35:19,033 --> 00:35:24,038
Allemaal volledig aangepast
aan de uitdagingen van het leven:

246
00:35:32,046 --> 00:35:35,007
hoe moeilijk het is
om jongen groot te brengen…

247
00:35:38,094 --> 00:35:39,554
…voedsel te vinden…

248
00:35:40,263 --> 00:35:41,597
…en te paren.

249
00:35:46,602 --> 00:35:48,980
De personages mogen dan wel anders zijn…

250
00:35:51,440 --> 00:35:54,694
…maar de essentie blijft hetzelfde.

251
00:35:57,238 --> 00:36:02,702
Water en de energie van de zon
blijven zorgen voor leven…

252
00:36:02,785 --> 00:36:06,372
…net zoals ze dat al miljarden jaren doen.

253
00:36:16,090 --> 00:36:20,428
Zelfs tegenwoordig
gaan de beginselen van het leven nog op.

254
00:36:23,723 --> 00:36:27,351
Alleen degene
die zich het best aanpast, overleeft.

255
00:36:39,238 --> 00:36:42,742
Concurrentie drijft evolutie.

256
00:36:47,872 --> 00:36:51,792
En een snel veranderende planeet
veroorzaakt chaos.

257
00:37:02,011 --> 00:37:05,890
Deze beginselen bepalen
hoe dynastieën opkomen…

258
00:37:06,974 --> 00:37:08,392
…en hoe ze vallen.

259
00:37:13,356 --> 00:37:15,942
Alles wat vandaag de dag leeft…

260
00:37:17,193 --> 00:37:20,613
…kan zijn erfgoed
vier miljard jaar terugvoeren.

261
00:37:26,327 --> 00:37:29,830
Dit ondanks alle zware tegenslagen.

262
00:37:39,757 --> 00:37:44,178
Negenennegentig procent
van alle soorten die ooit hebben bestaan…

263
00:37:44,887 --> 00:37:47,265
…is uitgestorven.

264
00:37:52,895 --> 00:37:58,317
Wat we nu nog zien,
is de ene procent die het heeft overleefd.

265
00:38:09,787 --> 00:38:15,960
Deze serie kijkt naar de belangrijkste
mijlpalen in de geschiedenis van 't leven.

266
00:38:25,678 --> 00:38:29,307
Vanaf het moment
dat zoogdieren een wereldmacht werden…

267
00:38:37,315 --> 00:38:41,986
…tot de voorouders
van de vogels die als eerste vlogen…

268
00:38:48,117 --> 00:38:51,037
…tot de evolutie
van eieren met een harde schaal…

269
00:38:51,954 --> 00:38:55,875
…die leidde tot de opkomst
van de machtige dinosaurussen.

270
00:39:04,216 --> 00:39:09,180
En zelfs het moment waarop dieren
voor het eerst uit het water kwamen.

271
00:39:18,397 --> 00:39:23,235
In het volgende hoofdstuk gaan we terug
naar de oorsprong van het leven in de zee.

272
00:39:30,201 --> 00:39:33,079
Naar de eerste overlevingsstrijden…

273
00:39:36,040 --> 00:39:38,292
…op onze buitengewone planeet.

274
00:41:25,691 --> 00:41:28,235
Ondertiteld door: Susan Oldemenger