1
00:00:16,641 --> 00:00:23,148
Trong hàng tỷ năm, phần lớn thế giới của
ta có điều kiện sống vô cùng khắc nghiệt…

2
00:00:25,442 --> 00:00:29,654
bị các yếu tố và thế lực thiên nhiên
tàn phá dữ dội.

3
00:00:34,701 --> 00:00:40,248
Nhưng đây là câu chuyện về
những gì diễn ra bên dưới những con sóng.

4
00:00:44,294 --> 00:00:49,758
Ở đó, được che chắn khỏi những cơn bão,
sự sống đã bắt đầu sinh sôi…

5
00:00:52,510 --> 00:00:57,223
và sắp vĩnh viễn thay đổi
hành tinh của ta.

6
00:02:13,591 --> 00:02:18,304
SỰ SỐNG TRÊN HÀNH TINH XANH

7
00:02:23,852 --> 00:02:26,980
CHƯƠNG 2

8
00:02:27,063 --> 00:02:32,485
BIÊN GIỚI ĐẦU TIÊN

9
00:02:34,154 --> 00:02:37,991
2,4 TỶ NĂM TRƯỚC

10
00:02:38,074 --> 00:02:40,368
Thuở xa xưa,

11
00:02:41,119 --> 00:02:44,831
Trái Đất không hề giống
thế giới ta biết ngày nay.

12
00:02:50,086 --> 00:02:53,548
Gần 90% bề mặt của nó là nước,

13
00:02:54,299 --> 00:02:57,093
nhưng đây lại không phải
một hành tinh xanh.

14
00:03:00,096 --> 00:03:05,852
Thay vào đó, những đám mây mê-tan khổng lồ
đã nhuộm vàng bầu khí quyển.

15
00:03:12,275 --> 00:03:15,153
Trên đất liền,
điều kiện còn kinh khủng hơn.

16
00:03:25,330 --> 00:03:30,376
Các núi lửa đã phun trào
suốt hàng triệu năm.

17
00:03:34,923 --> 00:03:36,591
Sức mạnh bùng nổ của chúng

18
00:03:36,674 --> 00:03:41,012
là một trong số ít âm thanh trong
cái lãnh địa phần lớn là yên ắng này.

19
00:03:51,356 --> 00:03:56,694
Với việc thế giới được cấu thành chỉ từ
khí độc và những dòng sông đá nóng chảy…

20
00:03:59,072 --> 00:04:03,034
sự sống như ta đang biết
không thể tồn tại.

21
00:04:13,336 --> 00:04:16,047
Nhưng ở bên ngoài,
trong các vùng biển tiền sử,

22
00:04:16,547 --> 00:04:19,008
có thứ đang khuấy động.

23
00:04:25,598 --> 00:04:30,520
Bên dưới bề mặt
là một lượng lớn sinh vật phù du.

24
00:04:37,026 --> 00:04:42,323
Các tế bào siêu nhỏ như thế này
vừa tiến hóa ra một thứ mới,

25
00:04:43,950 --> 00:04:45,201
sự quang hợp.

26
00:04:50,415 --> 00:04:54,127
Tức là chúng có thể khai thác
năng lượng mặt trời để phát triển,

27
00:04:55,044 --> 00:04:57,130
một bước đột phá quan trọng đến nỗi

28
00:04:58,006 --> 00:05:03,094
có ngày các sinh vật phù du sẽ sinh ra
mọi loài thực vật trên Trái Đất.

29
00:05:08,516 --> 00:05:09,976
Nhưng chưa hết.

30
00:05:11,352 --> 00:05:15,982
Một sản phẩm phụ của quá trình quang hợp
là một loại khí,

31
00:05:17,483 --> 00:05:21,821
thành phần còn thiếu
để sự sống động vật tồn tại được…

32
00:05:24,574 --> 00:05:25,575
Oxy.

33
00:05:30,371 --> 00:05:32,707
Trong gần hai tỷ năm,

34
00:05:32,790 --> 00:05:38,338
sinh vật phù du đã tạo ra nhiều oxy
đến nỗi khiến hành tinh của ta biến đổi.

35
00:05:44,927 --> 00:05:49,349
Không còn thù địch,
Trái Đất trở thành một thế giới mới,

36
00:05:51,225 --> 00:05:54,771
nơi sự sống rốt cuộc đã có thể tung hoành.

37
00:06:03,488 --> 00:06:06,199
Ngày nay, hàng triệu năm sau,

38
00:06:06,282 --> 00:06:12,413
vẫn có thể lờ mờ hình dung ra
làn sóng sự sống tiếp theo.

39
00:06:18,836 --> 00:06:21,714
Vì ở một số vùng biển nông của ta…

40
00:06:24,425 --> 00:06:27,887
sự sống vẫn giống thời kỳ nguyên thủy đó.

41
00:06:37,188 --> 00:06:38,481
Có thể nhìn không giống…

42
00:06:40,858 --> 00:06:43,027
nhưng đây là những loài động vật…

43
00:06:47,198 --> 00:06:50,576
rất giống với
những dạng sống phức tạp đầu tiên.

44
00:06:55,248 --> 00:06:59,710
Chúng hầu hết là thân mềm
và bám rễ xuống đáy biển.

45
00:07:03,714 --> 00:07:05,174
Tất cả đều có giác quan.

46
00:07:06,092 --> 00:07:09,929
Một số còn nhìn được
môi trường xung quanh.

47
00:07:15,017 --> 00:07:18,229
Nhiều loài kiếm cái ăn bằng cách ăn lọc,

48
00:07:19,814 --> 00:07:21,399
chọn ra sinh vật phù du,

49
00:07:21,899 --> 00:07:25,611
đôi khi là
bằng những cách không thể kỳ lạ hơn.

50
00:07:33,953 --> 00:07:37,582
Nhưng không phải loài động vật nào ở đây
cũng mắc lại một chỗ.

51
00:07:42,503 --> 00:07:43,963
Có loài di chuyển được,

52
00:07:44,964 --> 00:07:47,049
khám phá đáy biển

53
00:07:47,133 --> 00:07:50,887
như họ hàng tiên phong của chúng
hàng triệu năm trước.

54
00:07:58,603 --> 00:08:03,024
Những vùng biển nông này có thể
được xem như một loại vườn địa đàng,

55
00:08:04,484 --> 00:08:06,527
thiên đường bình yên cho sự sống.

56
00:08:07,945 --> 00:08:10,615
Nhưng đây không phải là thiên đường.

57
00:08:17,788 --> 00:08:20,541
Sống ngoài khơi California ngày nay…

58
00:08:24,170 --> 00:08:27,006
đây là sên biển cầu vồng.

59
00:08:31,177 --> 00:08:34,639
Bản chất chậm chạp của nó
ẩn chứa một khía cạnh xấu xa…

60
00:08:39,352 --> 00:08:42,063
vì, giống như tổ tiên của nó,

61
00:08:42,688 --> 00:08:44,524
nó ở đây để săn mồi.

62
00:08:50,696 --> 00:08:53,407
Nó đã thích nghi với lối sống ăn thịt.

63
00:08:54,659 --> 00:08:56,285
Và con mồi ưa thích của nó

64
00:08:57,745 --> 00:08:59,205
là hải quỳ.

65
00:09:05,336 --> 00:09:08,130
Nhưng cũng như những kẻ săn mồi đời đầu,

66
00:09:08,214 --> 00:09:11,676
sên biển vẫn cần phải cải thiện…

67
00:09:18,224 --> 00:09:21,143
vì ở đây, việc canh thời điểm…

68
00:09:25,106 --> 00:09:26,440
là quan trọng nhất.

69
00:09:30,736 --> 00:09:32,697
May cho gã thợ săn này,

70
00:09:32,780 --> 00:09:35,199
con mồi của nó bám chặt dưới đáy biển

71
00:09:36,033 --> 00:09:38,035
nên không thể trốn mãi.

72
00:09:52,633 --> 00:09:54,385
Số phận của con hải quỳ này?

73
00:09:55,011 --> 00:09:57,888
Bị ăn thịt từ trong ra.

74
00:10:07,315 --> 00:10:12,236
530 TRIỆU NĂM TRƯỚC

75
00:10:13,154 --> 00:10:18,200
Sự xuất hiện của loài ăn thịt là
sự thay đổi cơ bản ở các vùng biển cổ xưa.

76
00:10:21,912 --> 00:10:23,748
Những kẻ bị săn phải thích nghi

77
00:10:24,290 --> 00:10:26,125
hoặc có nguy cơ bị tuyệt chủng.

78
00:10:30,254 --> 00:10:34,383
Và có một nhóm đã thích nghi
theo cách chưa từng thấy trước đây.

79
00:10:38,929 --> 00:10:41,891
Dù là động vật đơn lẻ,

80
00:10:42,767 --> 00:10:46,812
chúng có thể tách thành nhiều lớp cá thể,

81
00:10:47,730 --> 00:10:51,025
rồi rời ra.

82
00:10:53,819 --> 00:10:54,820
Sứa.

83
00:10:55,738 --> 00:10:58,199
Cách đây 530 triệu năm,

84
00:10:58,741 --> 00:11:04,622
chúng là những động vật đầu tiên
rời khỏi đáy biển và bơi.

85
00:11:12,380 --> 00:11:17,134
Nhưng bấy giờ
những kẻ săn mồi đã ở khắp nơi.

86
00:11:34,026 --> 00:11:39,865
Được trang bị những cây lao có nọc độc,
những con hải quỳ này sẽ xử đẹp sứa con.

87
00:11:56,132 --> 00:11:57,675
Và chúng quá đông

88
00:11:58,968 --> 00:12:01,554
nên việc trốn thoát
dường như là không thể.

89
00:12:21,115 --> 00:12:21,949
Đã bị bắt.

90
00:12:25,077 --> 00:12:26,412
Nhưng chỉ thoáng chốc.

91
00:12:41,177 --> 00:12:43,220
Cuối cùng cũng được tự do.

92
00:12:51,771 --> 00:12:53,731
Nhờ khả năng bơi của chúng,

93
00:12:54,940 --> 00:12:58,277
sứa là loài đầu tiên
rời khỏi vùng biển nông

94
00:12:59,820 --> 00:13:01,655
để tiến ra biển lớn.

95
00:13:23,385 --> 00:13:26,388
Tại đây, với việc cá chưa tiến hóa,

96
00:13:27,556 --> 00:13:32,144
sứa hoàn toàn không lo bị ăn thịt.

97
00:13:36,273 --> 00:13:39,193
Dần dà, những loài khác sẽ đi theo.

98
00:13:39,902 --> 00:13:42,488
Nhưng hơn nửa tỷ năm trước,

99
00:13:43,113 --> 00:13:46,158
đại dương rộng lớn là của chúng.

100
00:13:53,165 --> 00:13:57,211
508 TRIỆU NĂM TRƯỚC

101
00:14:01,966 --> 00:14:04,218
Với những loài vẫn kẹt dưới đáy biển,

102
00:14:04,885 --> 00:14:08,848
để thoát được cảnh bị ăn thịt
sẽ cần một cách tiếp cận khác.

103
00:14:21,360 --> 00:14:22,903
Sinh vật tò mò này

104
00:14:24,238 --> 00:14:25,573
là một con bọ ba thùy.

105
00:14:28,033 --> 00:14:31,745
Và bước thích nghi đột phá của nó
là lớp giáp.

106
00:14:34,248 --> 00:14:38,627
Bọ ba thùy là một trong những loài
đầu tiên của một triều đại mới toanh,

107
00:14:40,254 --> 00:14:41,881
động vật chân đốt.

108
00:14:47,803 --> 00:14:51,098
Chúng đã phát triển được
một bộ xương ngoài,

109
00:14:51,682 --> 00:14:56,186
một lớp vỏ giống lá chắn
bảo vệ phần thân mềm bên trong của chúng.

110
00:15:00,983 --> 00:15:04,278
Và ở vùng biển này, chúng sẽ cần đến nó.

111
00:15:11,201 --> 00:15:13,662
Đây là Anomalocaris.

112
00:15:15,039 --> 00:15:16,999
Một con vật có ngoại hình kỳ dị,

113
00:15:17,082 --> 00:15:21,337
tên nó dịch ra là "tôm bất thường".

114
00:15:25,382 --> 00:15:29,762
Và 508 triệu năm trước,
ở vùng biển nông nhiệt đới,

115
00:15:31,805 --> 00:15:34,975
nó là siêu dã thú đầu tiên trên thế giới.

116
00:15:47,529 --> 00:15:52,201
Dù bọ ba thùy có lớp giáp,
nó vẫn nên tránh đi.

117
00:16:00,376 --> 00:16:04,129
Nhưng rời khỏi các hẻm núi,
sẽ chẳng còn nơi nào để trốn…

118
00:16:06,548 --> 00:16:09,176
vì thứ khiến gã thợ săn này
đặc biệt đến vậy…

119
00:16:11,679 --> 00:16:13,764
là tốc độ của nó.

120
00:16:19,728 --> 00:16:25,943
Không như sứa, Anomalocaris
bơi được tốc độ theo nhiều hướng.

121
00:16:28,320 --> 00:16:30,280
Nhưng thế chưa phải đã luôn đủ…

122
00:16:35,494 --> 00:16:41,375
vì khi bị dồn vào chân tường, lớp giáp
của bọ ba thùy sẽ phát huy hết tác dụng.

123
00:16:47,131 --> 00:16:52,511
Cuộn thành một quả bóng, nó trở nên
hoàn toàn không xuyên thủng nổi…

124
00:16:55,764 --> 00:16:58,517
kể cả trước tôm bất thường.

125
00:17:07,067 --> 00:17:12,656
Khi nguy hiểm đã qua, con bọ ba thùy
lại một lần nữa vui vẻ lên đường.

126
00:17:17,327 --> 00:17:21,999
Nó đang tìm kiếm một trong các thắng cảnh
vĩ đại nhất của đại dương cổ xưa…

127
00:17:29,882 --> 00:17:32,134
điểm giao phối của bọ ba thùy,

128
00:17:32,718 --> 00:17:36,013
nơi hàng ngàn con tụ về để sinh sản.

129
00:17:38,766 --> 00:17:43,187
Trong hành trình sự sống,
lớp giáp tỏ ra quá hiệu quả

130
00:17:43,270 --> 00:17:46,648
nên ngày nay, gần 80% số động vật,

131
00:17:46,732 --> 00:17:50,319
gồm cả côn trùng, nhện và cua,

132
00:17:50,861 --> 00:17:53,822
có liên quan đến
loài động vật chân đốt cổ xưa này.

133
00:17:57,534 --> 00:18:01,288
Nhưng lớp giáp
không bảo vệ chúng trước mọi thứ được.

134
00:18:08,003 --> 00:18:13,592
468 TRIỆU NĂM TRƯỚC

135
00:18:18,222 --> 00:18:23,102
Bốn mươi triệu năm sau
và một kỷ nguyên sự sống mới đã bắt đầu,

136
00:18:24,728 --> 00:18:27,815
đa dạng hơn bao giờ hết.

137
00:18:32,402 --> 00:18:35,531
Tại đây, bọ ba thùy
vẫn đang ở thời kỳ đỉnh cao,

138
00:18:36,240 --> 00:18:38,867
nhưng lớp giáp của chúng
còn chắc chắn hơn…

139
00:18:42,830 --> 00:18:48,418
vì ở ám tiêu này,
nguy hiểm đến từ một loài thú săn mồi mới.

140
00:19:00,973 --> 00:19:04,143
Tổ tiên của bạch tuộc và mực ngày nay,

141
00:19:05,853 --> 00:19:11,483
những gã khổng lồ có xúc tu này thuộc về
một triều đại mang tên động vật chân đầu.

142
00:19:21,160 --> 00:19:25,372
Loài lớn nhất, với cái vỏ cao tám mét,

143
00:19:26,540 --> 00:19:28,125
là Cameroceras.

144
00:19:36,133 --> 00:19:39,553
Đứng trước gã thợ săn khổng lồ này,
bọ ba thùy quá nhỏ bé.

145
00:19:42,389 --> 00:19:45,392
Mà thứ khiến chúng thành mối họa
không phải kích cỡ.

146
00:19:50,856 --> 00:19:55,360
Cameroceras đã phát triển được
một cách bắt mồi mới…

147
00:19:57,821 --> 00:19:59,615
kể cả khi chúng không thấy nó…

148
00:20:08,999 --> 00:20:13,879
vì ở vùng biển này,
chúng không chỉ săn mồi bằng thị giác

149
00:20:15,464 --> 00:20:16,715
mà còn bằng xúc giác.

150
00:20:28,060 --> 00:20:32,898
Con bọ ba thùy
chỉ có thể cố tránh xa tầm với của nó.

151
00:20:52,417 --> 00:20:54,127
Với cái mỏ giống như cây kéo,

152
00:20:55,170 --> 00:20:57,589
cắt xuyên qua được lớp giáp cứng nhất,

153
00:20:59,383 --> 00:21:02,511
Cameroceras thống trị những vùng biển này.

154
00:21:05,138 --> 00:21:08,308
Nhưng vẫn còn
một nhân vật mới quan trọng nữa.

155
00:21:14,147 --> 00:21:16,817
Mang dáng vẻ ngạc nhiên thường trực,

156
00:21:18,610 --> 00:21:20,988
đây là Arandaspis…

157
00:21:23,824 --> 00:21:25,742
một loài cá sơ khai.

158
00:21:30,747 --> 00:21:33,000
Nó chưa phát triển hàm,

159
00:21:33,959 --> 00:21:36,044
nên nó chỉ hút được miếng mồi thừa.

160
00:21:40,632 --> 00:21:42,759
Nhưng những gì nó đã phát triển được

161
00:21:43,385 --> 00:21:45,804
thì sẽ thay đổi dòng chảy lịch sử.

162
00:21:52,602 --> 00:21:58,150
Nó có một bộ xương bên trong mới
khiến nó vừa nhanh vừa linh hoạt.

163
00:22:00,110 --> 00:22:01,486
Xương sống.

164
00:22:03,238 --> 00:22:05,574
Và dù tưởng như nó chưa có gì đáng kể,

165
00:22:06,241 --> 00:22:10,954
sẽ đến ngày những loài cá như Arandaspis
sinh ra mọi động vật có xương sống khác:

166
00:22:11,830 --> 00:22:16,418
Động vật lưỡng cư,
bò sát, động vật có vú và chim.

167
00:22:20,756 --> 00:22:25,469
Nhưng tạm thời,
động vật có xương sống chỉ mới bắt đầu

168
00:22:26,219 --> 00:22:29,514
một hành trình rất, rất dài.

169
00:22:39,733 --> 00:22:44,946
445 TRIỆU NĂM TRƯỚC

170
00:22:47,616 --> 00:22:52,704
Hai mươi triệu năm sau, sự sống đối mặt
với một trong những thách thức lớn nhất…

171
00:22:59,252 --> 00:23:02,881
khi khí hậu bất chợt trở nên lạnh hơn…

172
00:23:08,512 --> 00:23:12,307
một diễn biến với hậu quả thảm khốc
sắp xảy đến.

173
00:23:32,035 --> 00:23:36,706
Dần dà, biển bắt đầu đóng băng.

174
00:23:52,722 --> 00:23:56,518
Với cư dân ở những vùng biển
trước đây là nhiệt đới của Trái Đất,

175
00:23:57,436 --> 00:24:00,105
đó là một thảm họa.

176
00:24:19,040 --> 00:24:22,794
Những vùng biển nông
trở thành nghĩa địa đóng băng.

177
00:24:26,715 --> 00:24:29,885
Vụ tuyệt chủng hàng loạt đầu tiên
trên thế giới.

178
00:24:41,188 --> 00:24:46,693
Vụ đóng băng chết chóc này
đến từ việc carbon dioxide giảm 60%.

179
00:24:49,946 --> 00:24:52,574
Không có thứ khí nhà kính này để làm ấm,

180
00:24:52,657 --> 00:24:55,410
hành tinh đã chìm vào một kỷ băng hà.

181
00:25:01,917 --> 00:25:05,754
Một thời kỳ sẽ tồn tại 200.000 năm.

182
00:25:15,847 --> 00:25:20,101
Ở đỉnh điểm của nó,
gần nửa thế giới bị băng tuyết bao phủ,

183
00:25:21,061 --> 00:25:26,608
gây ra cái chết của 85% toàn bộ sự sống,

184
00:25:27,692 --> 00:25:31,488
vĩnh viễn biến mất khỏi cây phả hệ của ta.

185
00:25:38,662 --> 00:25:40,664
Với việc vùng biển nông
nhiệt đới biến mất,

186
00:25:40,747 --> 00:25:44,501
số ít kẻ sống sót là
những loài xuống được vùng nước sâu hơn.

187
00:25:52,175 --> 00:25:53,885
Những động vật như ốc anh vũ,

188
00:25:54,386 --> 00:25:57,514
họ hàng nhỏ hơn của Cameroceras khổng lồ.

189
00:26:04,688 --> 00:26:07,941
Nó tiến hóa lần đầu
hàng trăm triệu năm trước,

190
00:26:08,692 --> 00:26:10,819
nhưng tồn tại đến tận ngày nay.

191
00:26:14,322 --> 00:26:19,452
Nó thành công được như vậy
là nhờ bản chất bất biến của biển sâu.

192
00:26:21,371 --> 00:26:26,334
Ở độ sâu dưới 600 mét,
nhiệt độ hiếm khi dao động,

193
00:26:26,418 --> 00:26:29,212
biến đây thành nơi trú ẩn ổn định.

194
00:26:32,048 --> 00:26:33,883
Khi Kỷ Băng hà xảy ra,

195
00:26:35,093 --> 00:26:38,221
đủ các loài động vật
đã đi xuống vùng vực thẳm.

196
00:26:40,849 --> 00:26:44,477
Nhưng động vật chân đầu
là loài đã phát triển mạnh.

197
00:26:52,193 --> 00:26:55,655
Ngày nay, nhiều loài
vẫn lai vãng nơi biển sâu…

198
00:26:58,783 --> 00:27:01,953
trong đó có bạch tuộc và mực.

199
00:27:08,293 --> 00:27:13,131
Cơ thể mềm nhũn của chúng không bị
ảnh hưởng bởi áp suất lớn của biển sâu.

200
00:27:17,260 --> 00:27:22,682
Những siêu giác quan
thì giúp chúng tìm đường trong bóng tối.

201
00:27:27,145 --> 00:27:29,439
Không còn bị lớp vỏ kìm hãm,

202
00:27:29,939 --> 00:27:34,486
chúng đã phát triển
thành gần như đủ mọi kích cỡ và hình dạng.

203
00:27:42,577 --> 00:27:46,122
Nhưng thế giới đen như mực này
không phải của riêng chúng.

204
00:27:51,252 --> 00:27:55,048
Các động vật chân đốt,
như loài cua nhện này, cũng ở đây.

205
00:27:58,093 --> 00:28:00,720
Cảm nhận đường đi dưới đáy đại dương.

206
00:28:04,557 --> 00:28:06,976
Cùng với chúng là động vật có xương sống.

207
00:28:09,896 --> 00:28:14,192
Với việc ít có cái ăn,
rất hiếm thấy chúng ở đây.

208
00:28:18,113 --> 00:28:22,742
Chỉ khoảng mười phần trăm tổng số loài cá
hiện nay sống dưới biển sâu.

209
00:28:26,830 --> 00:28:29,207
Đây không phải nơi chúng vượt trội được…

210
00:28:31,710 --> 00:28:37,590
khác với động vật chân đầu, loài đã thành
kẻ săn mồi gần như hoàn hảo dưới biển sâu…

211
00:28:45,557 --> 00:28:48,810
điều mà con tôm này
có thể sắp sửa nhận ra.

212
00:29:01,823 --> 00:29:06,745
Xung quanh nó, nước lấp lánh
với những sinh vật phù du phát quang.

213
00:29:09,330 --> 00:29:14,419
Chỉ cần một động tĩnh là trong khoảnh khắc
chớp nhoáng, chúng sẽ sáng lên.

214
00:29:20,842 --> 00:29:22,635
Mà con tôm này không đơn độc.

215
00:29:27,515 --> 00:29:29,434
Một con mực giấu nửa người

216
00:29:30,435 --> 00:29:32,187
đang theo dõi màn trình diễn.

217
00:29:34,939 --> 00:29:39,778
Đôi mắt lớn của nó
cho phép nó nhìn cực rõ trong bóng tối.

218
00:29:49,913 --> 00:29:51,831
Nhìn ra những chấm sáng,

219
00:29:52,624 --> 00:29:55,335
nó có thể theo dõi
mọi cử động của con tôm.

220
00:29:57,837 --> 00:30:01,257
Nó chỉ cần đợi đúng thời điểm.

221
00:30:22,320 --> 00:30:24,572
Con tôm không hề ngờ tới.

222
00:30:34,541 --> 00:30:36,876
Với những giác quan phi thường như vậy,

223
00:30:37,377 --> 00:30:43,258
có lẽ không bất ngờ khi mực đã làm chủ
được thế giới tối tăm, lạnh lẽo này.

224
00:30:46,010 --> 00:30:48,972
Nhưng với những loài từng sống
ở Kỷ Băng hà,

225
00:30:49,556 --> 00:30:51,891
mọi thứ đã sắp sửa nóng lên.

226
00:30:58,940 --> 00:31:03,194
444 TRIỆU NĂM TRƯỚC

227
00:31:05,154 --> 00:31:08,408
Hai trăm nghìn năm sau vụ đóng băng lớn,

228
00:31:10,493 --> 00:31:13,872
từ trong băng xuất hiện một mạch màu xanh.

229
00:31:19,127 --> 00:31:19,961
Nước.

230
00:31:22,589 --> 00:31:26,009
Lượng carbon dioxide đã tăng trở lại,

231
00:31:27,760 --> 00:31:30,889
khiến nhiệt độ toàn cầu tăng.

232
00:31:31,764 --> 00:31:34,309
Vụ tan chảy lớn bắt đầu.

233
00:31:36,561 --> 00:31:40,398
Lúc đầu chậm, rồi băng tan nhanh dần.

234
00:31:50,658 --> 00:31:55,538
Chẳng bao lâu,
những sông băng cao hàng trăm mét

235
00:31:55,622 --> 00:31:58,249
đã ào xuống biển ấm.

236
00:32:07,884 --> 00:32:09,344
Sau vài thiên niên kỷ,

237
00:32:10,511 --> 00:32:14,307
gần nửa số băng trên hành tinh đã tan.

238
00:32:15,600 --> 00:32:19,771
Sau vài thiên niên kỷ nữa,
nó biến mất hoàn toàn.

239
00:32:26,194 --> 00:32:29,072
Với những loài đã ẩn náu dưới biển sâu,

240
00:32:29,155 --> 00:32:31,699
giờ là cơ hội để ngoi lên lại.

241
00:32:39,666 --> 00:32:42,251
Ngoài khơi nước Úc ngày nay,

242
00:32:43,628 --> 00:32:47,006
đây là một con mực nang khổng lồ non.

243
00:32:48,758 --> 00:32:51,427
Giống như tổ tiên Kỷ Băng hà của nó,

244
00:32:51,511 --> 00:32:54,555
nó đã đến vùng biển nông để kiếm bạn tình.

245
00:33:00,436 --> 00:33:02,689
Nhưng những con khác đã đến đây trước…

246
00:33:07,443 --> 00:33:10,029
trong đó có một con đực thống trị…

247
00:33:13,199 --> 00:33:15,910
bảo vệ bạn tình nó đã chọn
một cách đầy đố kị.

248
00:33:20,081 --> 00:33:23,584
Và nó không có ý định chia sẻ.

249
00:33:30,508 --> 00:33:33,803
Nhưng con đực nhỏ hơn không nhụt chí.

250
00:33:35,930 --> 00:33:38,933
Thay vào đó, nó chờ đợi

251
00:33:40,393 --> 00:33:41,519
và nhìn

252
00:33:43,479 --> 00:33:46,607
một con đực mới bước vào đấu trường…

253
00:33:48,776 --> 00:33:50,862
và báo hiệu ý định…

254
00:33:53,197 --> 00:33:54,866
thách thức con thống trị.

255
00:34:02,165 --> 00:34:06,753
Với việc không con nào lùi bước,
một trận chiến là không thể tránh khỏi…

256
00:34:14,510 --> 00:34:18,473
cho phép con đực trẻ này ra tay.

257
00:34:26,397 --> 00:34:30,026
Vừa lại gần,
nó vừa thu xúc tu của mình vào

258
00:34:30,985 --> 00:34:32,695
và đổi màu…

259
00:34:34,906 --> 00:34:36,657
để giả dạng không tì vết

260
00:34:38,034 --> 00:34:39,368
một con cái.

261
00:34:42,622 --> 00:34:44,999
Dùng trí óc, không phải cơ bắp,

262
00:34:45,541 --> 00:34:47,919
nó lẻn thẳng qua.

263
00:34:56,928 --> 00:35:01,474
Con thống trị giờ tưởng
nó đang không chỉ canh một con cái…

264
00:35:04,477 --> 00:35:05,478
mà là hai con.

265
00:35:10,399 --> 00:35:13,611
Nó không hề biết
kẻ xâm nhập trẻ ranh mãnh này

266
00:35:14,487 --> 00:35:18,032
đang giao phối với bạn tình nó đã chọn.

267
00:35:32,630 --> 00:35:36,801
Trí tuệ khác thường
và những giác quan tuyệt vời của chúng

268
00:35:36,884 --> 00:35:41,430
đã giúp động vật chân đầu
xâm chiếm mọi đại dương trên Trái Đất.

269
00:35:50,982 --> 00:35:52,692
Thế nhưng ở vùng biển nông,

270
00:35:52,775 --> 00:35:57,405
chúng lại hiếm khi là những kẻ săn mồi
hàng đầu như tổ tiên khổng lồ của chúng…

271
00:36:01,200 --> 00:36:03,619
vì ở những vùng biển cổ xưa

272
00:36:04,912 --> 00:36:08,249
sắp sửa có sự thay đổi vai trò lãnh đạo.

273
00:36:15,673 --> 00:36:21,512
374 TRIỆU NĂM TRƯỚC

274
00:36:22,430 --> 00:36:25,433
Bảy mươi triệu năm sau vụ tan chảy lớn,

275
00:36:25,516 --> 00:36:28,561
ở một thời kỳ gọi là kỷ Devon,

276
00:36:28,644 --> 00:36:31,230
động vật có xương sống đã khởi động.

277
00:36:37,737 --> 00:36:40,489
Đây là Dunkleosteus…

278
00:36:43,284 --> 00:36:46,787
hậu duệ của Arandaspis tí hon.

279
00:36:49,582 --> 00:36:54,503
Nhưng với chiều dài chín mét,
con cá này không còn là kẻ yếu thế.

280
00:36:59,592 --> 00:37:04,764
Đến cả các con nó, dài chỉ bằng một nửa,
cũng là những kẻ săn mồi đáng sợ.

281
00:37:09,435 --> 00:37:13,898
Và con non này đã phát hiện ra
một thứ giữa đại dương…

282
00:37:17,360 --> 00:37:18,569
cúc đá,

283
00:37:19,820 --> 00:37:23,991
họ hàng gần
của ốc anh vũ biển sâu ngày nay.

284
00:37:33,042 --> 00:37:34,627
Là động vật có xương sống,

285
00:37:34,710 --> 00:37:38,631
Dunkleosteus đủ nhanh để bắt kịp chúng.

286
00:37:45,805 --> 00:37:49,392
Nhưng cúc đá sở hữu một mánh riêng…

287
00:37:51,978 --> 00:37:53,729
động cơ phản lực.

288
00:37:55,106 --> 00:37:58,276
Đúng thứ nó cần để qua mặt con cá non.

289
00:38:06,242 --> 00:38:07,868
Con cá nọ bắt đầu bơi vòng…

290
00:38:10,288 --> 00:38:12,290
thì con cúc đá cũng vậy…

291
00:38:16,002 --> 00:38:18,004
dùng vỏ để chắn cho cơ thể nó.

292
00:38:25,678 --> 00:38:29,181
Thời xa xưa
thì cách phòng thủ này đã có tác dụng.

293
00:38:29,932 --> 00:38:34,020
Nhưng Dunkleosteus có một vũ khí
mà tổ tiên nhỏ bé của nó không có…

294
00:38:38,065 --> 00:38:39,066
cái hàm.

295
00:38:40,568 --> 00:38:44,113
Nó có thể cắn và nghiền nát con mồi.

296
00:38:49,952 --> 00:38:52,455
Chỉ cần nó tìm được đúng góc.

297
00:39:10,222 --> 00:39:12,099
May cho con cúc đá,

298
00:39:12,183 --> 00:39:15,978
hàm của con non này vẫn chưa đủ khỏe
để cắn nát vỏ của nó.

299
00:39:19,482 --> 00:39:22,276
Nhưng hàm của con lớn thì có.

300
00:39:37,541 --> 00:39:42,922
Sự kết hợp giữa xương sống và hàm được
chứng minh là một công thức chiến thắng,

301
00:39:44,090 --> 00:39:47,468
hoàn hảo đến nỗi từ đây trở đi,

302
00:39:48,177 --> 00:39:52,139
động vật có xương sống
sẽ không bao giờ trở về như trước nữa.

303
00:40:02,525 --> 00:40:05,986
Ngày nay, có hơn 30.000 loài cá.

304
00:40:11,033 --> 00:40:14,578
Nhiều gấp 40 lần động vật chân đầu.

305
00:40:22,545 --> 00:40:24,880
Trong khi chúng có sự đa dạng đáng nể…

306
00:40:27,299 --> 00:40:30,136
mỗi loài vẫn giữ được
sự kết hợp hoàn hảo nọ.

307
00:40:33,097 --> 00:40:35,808
Xương sống cho chúng tốc độ và sức mạnh…

308
00:40:38,060 --> 00:40:39,645
dù chúng to nhỏ thế nào…

309
00:40:43,315 --> 00:40:44,650
còn hàm

310
00:40:45,484 --> 00:40:46,986
thì giúp chúng cắn.

311
00:40:50,739 --> 00:40:53,159
Nhưng hàm không chỉ dùng cho mục đích đó.

312
00:40:55,453 --> 00:40:57,997
Nhiều loài cá dùng chúng để bảo vệ trứng.

313
00:41:02,751 --> 00:41:05,087
Nhiều loài khác, để thu hút bạn tình.

314
00:41:12,720 --> 00:41:15,681
Và còn đó loài cá miệng rộng.

315
00:41:21,479 --> 00:41:24,148
Nó không chỉ dùng hàm để bắt cua.

316
00:41:33,199 --> 00:41:38,370
Nó còn dùng hàm cho màn biểu diễn
vào loại đáng sợ nhất của tự nhiên…

317
00:41:41,957 --> 00:41:44,793
để loại bỏ các đối thủ.

318
00:41:53,260 --> 00:41:57,306
Với những con cá này, kích cỡ là tất cả.

319
00:42:21,580 --> 00:42:25,834
Bộ hàm lớn đã giúp con cá miệng rộng này
cai trị khu vực đáy biển của nó,

320
00:42:26,752 --> 00:42:33,217
nhưng chúng còn cho phép một họ cá
tai tiếng hơn thống trị các con sóng.

321
00:42:40,683 --> 00:42:44,770
Chúng xuất hiện lần đầu
hơn 400 triệu năm trước

322
00:42:45,771 --> 00:42:48,607
và đã gieo rắc nỗi sợ kể từ đó.

323
00:42:54,905 --> 00:42:55,823
Chúng là

324
00:42:57,491 --> 00:42:58,617
cá mập.

325
00:43:03,080 --> 00:43:06,333
Bổ sung vào công thức chiến thắng
gồm xương sống và hàm

326
00:43:07,543 --> 00:43:10,087
là giác quan nhạy bén đến mức

327
00:43:10,170 --> 00:43:13,632
chúng có thể phát hiện ra con mồi
từ cách xa hàng trăm mét.

328
00:43:16,760 --> 00:43:19,930
Với việc nhiều con sở hữu
cả kích cỡ lẫn sức mạnh,

329
00:43:21,390 --> 00:43:27,438
chúng là loài thú săn mồi đại dương
tiệm cận sự hoàn hảo.

330
00:43:41,160 --> 00:43:43,621
Ở vùng biển ngoài khơi Tây Úc,

331
00:43:44,204 --> 00:43:47,249
đàn cá này tụ tập lại để được an toàn.

332
00:43:50,377 --> 00:43:52,379
Nhưng lũ cá mập kìm lại…

333
00:43:54,840 --> 00:43:58,344
vì chúng có
một kế hoạch tấn công đặc biệt.

334
00:44:05,726 --> 00:44:07,645
Có vẻ như làm việc theo nhóm,

335
00:44:08,312 --> 00:44:13,233
một số con cá mập trồi từ dưới lên
để bẫy đàn cá nọ trên mặt nước.

336
00:44:16,862 --> 00:44:18,864
Các con khác từ bên hông lao tới,

337
00:44:20,324 --> 00:44:25,371
dồn đàn cá khỏi vùng nước mở,
tiến vào vùng biển nông.

338
00:44:33,629 --> 00:44:35,506
Giờ đã lên đến hàng trăm con,

339
00:44:36,423 --> 00:44:38,175
đàn cá mập vờn để câu giờ…

340
00:44:42,012 --> 00:44:45,057
trong lúc con mồi của chúng
ngày càng thấm mệt.

341
00:44:58,278 --> 00:45:01,949
Đó là kỹ thuật săn mồi
đã được mài giũa qua hàng triệu năm.

342
00:45:04,952 --> 00:45:08,539
Nhưng cuộc tàn sát
thì chỉ bắt đầu trong chớp mắt.

343
00:45:51,123 --> 00:45:54,084
Hầu như không thay đổi
kể từ vụ tan chảy lớn,

344
00:45:55,377 --> 00:45:59,423
cá mập là một trong những triều đại
thành công nhất trong lịch sử.

345
00:46:04,011 --> 00:46:08,682
Nhưng sự trỗi dậy đó đến từ
sự sụp đổ của đối thủ lớn nhất của chúng.

346
00:46:17,274 --> 00:46:21,195
360 TRIỆU NĂM TRƯỚC

347
00:46:26,784 --> 00:46:28,702
Quay lại vùng biển cổ xưa,

348
00:46:29,203 --> 00:46:33,373
Dunkleosteus đã trị vì 20 triệu năm.

349
00:46:37,628 --> 00:46:41,924
Chúng là kẻ săn mồi hung dữ đến độ
cá mập đời đầu cũng chả cạnh tranh nổi.

350
00:46:47,554 --> 00:46:51,517
Nhưng Dunkleosteus là nạn nhân
của một trò đùa quái ác từ số phận…

351
00:46:57,648 --> 00:46:59,608
do sinh vật phù du gây ra.

352
00:47:02,903 --> 00:47:07,699
Hàng tỷ năm trước đó, sinh vật phù du
là chất xúc tác cho sự sống của động vật.

353
00:47:11,078 --> 00:47:14,790
Nhưng giờ chúng sẽ suýt khiến
sự sống đó tiêu vong.

354
00:47:20,045 --> 00:47:22,756
Một màn tăng đột biến
dưỡng chất dưới đại dương

355
00:47:23,257 --> 00:47:27,052
khiến quần thể sinh vật phù du tăng…

356
00:47:30,472 --> 00:47:32,474
với quy mô chưa từng có.

357
00:47:40,774 --> 00:47:46,697
Khi lan qua các vùng biển nông ngập nắng,
thứ nước đặc này bắt đầu thối rữa…

358
00:47:49,616 --> 00:47:52,494
khiến lượng oxy dưới đại dương giảm mạnh.

359
00:48:02,462 --> 00:48:08,135
Không có thành phần cốt yếu của
sự sống này, động vật bắt đầu chết ngạt.

360
00:48:18,353 --> 00:48:23,775
Với những loài không thoát kịp vùng nước
đặc, kết cục duy nhất có thể xảy ra là…

361
00:48:26,612 --> 00:48:27,654
tuyệt chủng.

362
00:48:31,033 --> 00:48:35,329
Dunkleosteus là một trong số nhiều loài
đã biến mất khỏi hành tinh của ta.

363
00:48:47,090 --> 00:48:51,094
Trên khắp thế giới,
bờ biển ngập tràn xác chết.

364
00:49:03,815 --> 00:49:07,569
Chỉ một số ít may mắn,
trong đó có cá mập đời đầu,

365
00:49:08,153 --> 00:49:09,655
sống sót được.

366
00:49:21,959 --> 00:49:27,005
Tổng cộng, 80% sinh vật biển
đã bị xóa sổ trong vụ này,

367
00:49:27,089 --> 00:49:30,300
vụ tuyệt chủng hàng loạt
thứ hai trên thế giới.

368
00:49:35,138 --> 00:49:38,976
Và đó mới là một nửa câu chuyện.

369
00:49:43,480 --> 00:49:46,525
Lượng dưỡng chất
đã khiến sinh vật phù du bùng nổ

370
00:49:48,068 --> 00:49:50,278
không bắt nguồn từ biển.

371
00:49:54,032 --> 00:49:56,785
Chúng được đưa xuống biển từ đất liền…

372
00:50:01,623 --> 00:50:07,754
do thực vật sản sinh ra trong
sự kiện vào loại phi thường nhất mọi thời…

373
00:50:15,637 --> 00:50:18,598
cuộc xanh hóa hành tinh Trái Đất.

374
00:50:24,438 --> 00:50:26,982
Nơi từng là vùng đất hoang do núi lửa

375
00:50:28,358 --> 00:50:32,070
giờ ngập tràn sự sống.

376
00:50:36,491 --> 00:50:40,120
Và thế giới mới này mang đến cơ hội.

377
00:50:42,664 --> 00:50:44,916
Nơi thực vật đã mở đường,

378
00:50:45,917 --> 00:50:48,128
động vật sẽ tiếp bước.

379
00:50:52,007 --> 00:50:58,055
Và chẳng bao lâu nữa,
cuộc đua thống trị đất liền sẽ bắt đầu.

380
00:52:51,001 --> 00:52:53,545
Biên dịch: Christine Tran