1
00:00:09,300 --> 00:00:12,804
Hàng triệu năm trước thời đại khủng long…

2
00:00:15,181 --> 00:00:19,728
những con quái vật không kém phần kỳ vĩ
từng thống trị hành tinh của ta.

3
00:00:28,069 --> 00:00:31,114
Hai vương triều vĩ đại đã nổi lên

4
00:00:31,865 --> 00:00:34,492
và tranh giành quyền thống trị.

5
00:00:37,412 --> 00:00:42,959
Đây là câu chuyện
về cuộc chiến giành đất liền…

6
00:00:45,211 --> 00:00:50,592
và cách nó đã khiến sự sống
trên hành tinh xanh thay đổi hoàn toàn.

7
00:01:51,486 --> 00:01:56,116
SỰ SỐNG TRÊN HÀNH TINH XANH

8
00:01:57,826 --> 00:02:03,414
CHƯƠNG 3: KẺ XÂM LƯỢC VÙNG ĐẤT

9
00:02:06,501 --> 00:02:12,757
500 TRIỆU NĂM TRƯỚC

10
00:02:13,633 --> 00:02:16,010
Trong phần lớn lịch sử hành tinh của ta,

11
00:02:16,636 --> 00:02:19,013
đất liền là nơi khắc nghiệt với sự sống.

12
00:02:23,143 --> 00:02:25,562
Một vương quốc ảm đạm và tiêu điều…

13
00:02:33,945 --> 00:02:35,947
giống bề mặt mặt trăng hơn…

14
00:02:39,075 --> 00:02:40,618
là Trái Đất ngày nay.

15
00:02:47,083 --> 00:02:49,460
Khó mà tưởng tượng được

16
00:02:49,544 --> 00:02:54,632
bất cứ thứ gì có thể biến
nơi đầy thù địch này thành nhà.

17
00:03:02,724 --> 00:03:04,851
Nhưng từ bên dưới những con sóng,

18
00:03:04,934 --> 00:03:08,563
nơi sự sống đã lớn mạnh
trong hơn một tỷ năm,

19
00:03:10,273 --> 00:03:15,361
có một dạng sống tò mò đã là một trong
những kẻ đầu tiên chấp nhận thử thách này.

20
00:03:18,698 --> 00:03:20,992
Địa y có thể trông không nổi bật,

21
00:03:21,993 --> 00:03:25,330
nhưng thực ra chúng vô cùng độc đáo.

22
00:03:26,539 --> 00:03:28,708
Một mối hợp tác có tính tiên phong.

23
00:03:34,130 --> 00:03:36,633
Không phải thực vật cũng như động vật,

24
00:03:37,425 --> 00:03:42,764
địa y là sự kết hợp kỳ lạ giữa nấm và tảo…

25
00:03:45,892 --> 00:03:48,895
hai cá thể
mà chỉ khi kết hợp mới đủ khả năng

26
00:03:48,978 --> 00:03:52,982
vượt qua sự thù địch khắc nghiệt
của Trái Đất cằn cỗi.

27
00:04:07,163 --> 00:04:10,500
Nhưng chúng không chỉ đi đầu.

28
00:04:11,834 --> 00:04:13,628
Chúng còn biết động thổ.

29
00:04:21,135 --> 00:04:22,387
Trong lúc lan rộng,

30
00:04:24,889 --> 00:04:28,268
những sợi tơ nhỏ của chúng
giúp phá vỡ đá tảng

31
00:04:29,269 --> 00:04:32,272
và tạo ra thứ đất đầu tiên…

32
00:04:35,984 --> 00:04:39,195
mở đường cho thực vật tiếp quản.

33
00:04:42,490 --> 00:04:46,953
Các thực vật siêu nhỏ, như rêu,
xuất hiện đầu tiên.

34
00:04:50,039 --> 00:04:52,542
Với những cái lá chỉ dày bằng một tế bào,

35
00:04:53,126 --> 00:04:55,003
chúng không mọc vươn lên được,

36
00:04:55,503 --> 00:04:57,505
nhưng có thể lan rộng ra.

37
00:05:01,551 --> 00:05:04,137
Sinh sản nhanh hơn địa y,

38
00:05:04,220 --> 00:05:06,556
chúng mau chóng phủ đầy đất liền,

39
00:05:06,639 --> 00:05:12,520
nơi chúng thống trị không có đối thủ
trong 40 triệu năm sau đó.

40
00:05:26,993 --> 00:05:29,412
Nhưng một cuộc cách mạng xanh sắp xảy ra…

41
00:05:32,707 --> 00:05:35,835
và sẽ vĩnh viễn thay đổi cảnh quan.

42
00:05:39,339 --> 00:05:42,800
Mấu chốt đến từ
sự ra đời của một hợp chất mới,

43
00:05:43,801 --> 00:05:44,802
Lignin.

44
00:05:47,263 --> 00:05:50,892
Lignin củng cố thành tế bào của thực vật…

45
00:05:53,019 --> 00:05:58,566
cho phép chúng phát triển lớn hơn
và mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

46
00:06:08,409 --> 00:06:11,621
Không còn chỉ phủ đầy được đất liền,

47
00:06:12,538 --> 00:06:16,125
thực vật bắt đầu chiến đấu
cho khu vực bên trên,

48
00:06:16,876 --> 00:06:20,380
chiến đấu để được tiếp cận ánh sáng.

49
00:06:27,970 --> 00:06:32,225
Cuối cùng, một số loài cây
đã mọc cao đến mức

50
00:06:32,308 --> 00:06:35,311
chúng lừng lững trên đầu
thế giới quanh chúng.

51
00:06:45,071 --> 00:06:49,033
Cây gỗ đỏ ngày nay là
những tòa nhà chọc trời của thiên nhiên.

52
00:06:54,664 --> 00:06:57,375
Với chiều cao hơn 100 mét,

53
00:06:58,709 --> 00:07:03,423
chúng chính là
những sinh vật sống cao nhất từng tồn tại.

54
00:07:11,139 --> 00:07:17,812
Nhưng cây gỗ đỏ chỉ là
một trong hơn 400.000 loài thực vật,

55
00:07:19,564 --> 00:07:23,276
dấu hiệu dễ thấy nhất
của sự sống trên hành tinh xanh.

56
00:07:30,950 --> 00:07:34,745
Ngược dòng quá khứ xa xôi của Trái Đất,
sự xuất hiện của thực vật

57
00:07:35,329 --> 00:07:40,001
đã tạo ra những môi trường sống mới cho
những kẻ xâm lược tiếp theo đến từ biển.

58
00:07:40,084 --> 00:07:44,755
345 TRIỆU NĂM TRƯỚC

59
00:07:46,841 --> 00:07:52,722
Những con vật đầu tiên đặt chân
lên đất liền là động vật chân đốt.

60
00:07:56,767 --> 00:07:58,478
Họ hàng của bọ ba thùy,

61
00:08:00,146 --> 00:08:04,942
bộ xương ngoài cứng của chúng đóng vai trò
một lớp giáp hữu dụng dưới nước.

62
00:08:11,991 --> 00:08:14,911
Trên đất liền, lớp giáp đó hỗ trợ chúng

63
00:08:16,037 --> 00:08:18,080
và giúp chúng không bị chết khô.

64
00:08:23,753 --> 00:08:27,590
Chúng còn thở được
qua lớp bọc ngoài cứng rắn này.

65
00:08:32,386 --> 00:08:36,599
Và với việc
nồng độ oxy cao hơn ngày nay 60%,

66
00:08:38,184 --> 00:08:40,686
một số loài đã trở thành
những gã khổng lồ.

67
00:08:53,658 --> 00:08:59,705
Arthropleura, loài cuốn chiếu lớn nhất
từng bước đi trên Trái Đất.

68
00:09:05,503 --> 00:09:10,216
Với chiều dài hơn hai mét rưỡi
và chiều rộng 0,5 mét,

69
00:09:11,175 --> 00:09:13,344
nó không có kẻ thù từ thiên nhiên…

70
00:09:17,515 --> 00:09:22,728
nên có thể tập trung hết sức lực
cho việc tìm bạn tình.

71
00:09:26,440 --> 00:09:31,612
Nhưng với Arthropleura,
công cuộc theo đuổi bạn tình hoàn hảo

72
00:09:32,488 --> 00:09:34,073
không hề đơn giản.

73
00:09:37,410 --> 00:09:40,496
Vì nó gần như bị mù,

74
00:09:42,456 --> 00:09:47,878
nên thế giới của nó
chỉ trải dài đến nơi nó cảm nhận được.

75
00:10:08,524 --> 00:10:11,110
Rừng dương xỉ này rất rộng lớn,

76
00:10:12,194 --> 00:10:15,489
một con cái có thể ở bất cứ đâu.

77
00:10:23,122 --> 00:10:26,792
Nhưng cuộc tìm kiếm của nó
không hề vô vọng như bề ngoài.

78
00:10:30,129 --> 00:10:35,384
Các con cái sẵn sàng giao phối
sẽ để lại vệt mùi cho con đực lần theo…

79
00:10:37,928 --> 00:10:40,890
một cái phao cứu sinh trong bóng tối.

80
00:10:54,862 --> 00:11:00,618
Tuy nhiên, cảm nhận
nơi con cái từng đi qua khác với

81
00:11:01,535 --> 00:11:04,038
cảm nhận nơi nó đang ở.

82
00:11:51,419 --> 00:11:56,006
Rốt cuộc, nó cũng có thể tận dụng
cơ hội để quyến rũ.

83
00:12:00,511 --> 00:12:06,225
Bằng cách cọ xát các phần trên lớp vỏ, nó
tạo ra bản tình ca độc đáo của riêng mình.

84
00:12:34,128 --> 00:12:37,381
Giao phối trên đất liền
có thể là việc không thoải mái.

85
00:12:38,841 --> 00:12:42,136
Để thành công cần có sự liên kết hoàn hảo.

86
00:12:45,014 --> 00:12:49,059
Nên điều quan trọng
ở giai đoạn mấu chốt này

87
00:12:49,852 --> 00:12:52,897
là không được đặt chân sai chỗ.

88
00:13:09,622 --> 00:13:12,833
Ba trăm bốn mươi lăm triệu năm sau,

89
00:13:12,917 --> 00:13:15,085
và trong những khu rừng ngày nay,

90
00:13:15,628 --> 00:13:20,674
nghệ thuật quyến rũ của động vật chân đốt
đã phát triển hơn nhiều…

91
00:13:23,302 --> 00:13:27,473
nhất là với một số thành viên
có ít giáp bọc hơn trong nhóm loài này.

92
00:13:36,106 --> 00:13:38,609
Khác với loài Arthropleura cổ xưa,

93
00:13:40,152 --> 00:13:43,906
nhện nhảy đực sở hữu thị giác siêu phàm

94
00:13:45,699 --> 00:13:48,953
và không lớn hơn một hạt gạo.

95
00:13:53,541 --> 00:13:55,084
Nhưng dù thiếu tầm vóc…

96
00:13:59,755 --> 00:14:02,424
chúng bù lại bằng phong cách.

97
00:14:06,804 --> 00:14:10,891
Mỗi loài lại có điệu nhảy đặc trưng riêng

98
00:14:11,600 --> 00:14:13,602
nhằm thu hút sự chú ý của con cái.

99
00:14:19,024 --> 00:14:20,025
Điệu con công.

100
00:14:22,361 --> 00:14:23,612
Điệu bật ngang.

101
00:14:25,948 --> 00:14:27,116
Điệu vũ công Disco.

102
00:14:30,035 --> 00:14:32,663
Và điệu lắc lông vũ.

103
00:14:37,626 --> 00:14:40,754
Trong khi các con đực
phát triển nên trang phục sặc sỡ

104
00:14:41,338 --> 00:14:43,090
và những bước nhảy phức tạp…

105
00:14:45,968 --> 00:14:50,264
các con cái
hình thành gu thẩm mỹ có một không hai.

106
00:14:53,726 --> 00:14:56,353
Điệu bật ngang của chàng
đã khiến nàng chú ý.

107
00:15:01,483 --> 00:15:04,403
Nhưng chàng có
bước nhảy nàng đang tìm kiếm không?

108
00:15:07,406 --> 00:15:09,950
Chỉ những bước nhảy đẹp nhất
được chấp nhận.

109
00:15:22,630 --> 00:15:27,927
Cái vẫy bụng báo hiệu
nàng không thấy ấn tượng.

110
00:15:34,099 --> 00:15:35,601
Chàng phải cẩn thận,

111
00:15:35,684 --> 00:15:41,440
bởi những con cái kén chọn
đôi khi sẽ ăn thịt kẻ theo đuổi chúng.

112
00:15:57,039 --> 00:15:57,957
Dù vậy…

113
00:16:01,627 --> 00:16:04,380
vẫn đáng để thử một lần nữa.

114
00:16:15,933 --> 00:16:18,143
Rõ là chàng vẫn chưa hiểu thông điệp.

115
00:16:32,658 --> 00:16:34,785
Đường tình của chàng có thể xui xẻo,

116
00:16:35,285 --> 00:16:39,999
nhưng triều đại động vật chân đốt
của chàng thì may mắn hơn.

117
00:16:42,459 --> 00:16:46,839
Hiện chúng chiếm
hơn 80% tổng số loài động vật.

118
00:16:50,050 --> 00:16:53,053
Bí quyết thành công của động vật chân đốt

119
00:16:54,138 --> 00:16:57,141
nằm ở cấu trúc cơ thể phân mảnh
đơn giản của chúng…

120
00:17:02,521 --> 00:17:05,899
vốn đã tiến hóa
theo muôn vàn hướng khác nhau.

121
00:17:14,158 --> 00:17:16,201
Một số có tai ở chân.

122
00:17:18,954 --> 00:17:21,832
Một số có mắt trên cuống.

123
00:17:24,960 --> 00:17:28,255
Và có lớp bọc giáp để hỗ trợ.

124
00:17:31,717 --> 00:17:34,595
Từ biến thể này đến biến thể khác,

125
00:17:36,180 --> 00:17:39,099
động vật chân đốt chính là sự tiến hóa

126
00:17:40,392 --> 00:17:41,560
không giới hạn.

127
00:17:44,229 --> 00:17:48,692
Trong đó có vận động viên chạy giỏi nhất,

128
00:17:49,485 --> 00:17:51,070
bọ cánh cứng hổ.

129
00:17:53,864 --> 00:17:58,077
Thiết kế của nó
đã được tinh chỉnh qua hàng triệu năm.

130
00:18:00,287 --> 00:18:04,041
Mẫu mới nhất này
được chế tạo hướng đến tốc độ.

131
00:18:13,967 --> 00:18:18,847
Với kích thước của nó, nó là loài chạy
nước rút vào loại nhanh nhất Trái Đất.

132
00:18:22,518 --> 00:18:24,603
Nếu tính theo tỷ lệ con người,

133
00:18:26,522 --> 00:18:27,815
nó sẽ chạy

134
00:18:28,774 --> 00:18:32,277
với tốc độ hơn 1.000 km/giờ.

135
00:18:34,780 --> 00:18:37,950
Nhưng có một nhược điểm
khi "sống vội" như vậy.

136
00:18:41,203 --> 00:18:43,789
Não nó không theo kịp.

137
00:18:45,791 --> 00:18:49,878
Nó phải thường xuyên dừng lại để hoàn hồn

138
00:18:51,255 --> 00:18:55,092
trong lúc săn lùng nạn nhân tiếp theo.

139
00:19:06,436 --> 00:19:11,358
Nhưng việc điên cuồng tìm kiếm thức ăn
có thể dẫn nó vào lãnh địa nguy hiểm…

140
00:19:14,820 --> 00:19:17,239
vì đôi khi kẻ đi săn

141
00:19:18,448 --> 00:19:19,783
cũng có thể là

142
00:19:21,243 --> 00:19:22,202
kẻ bị săn.

143
00:19:31,712 --> 00:19:36,341
Nhanh và mạnh không phải
phong cách của con nhện cửa sập này.

144
00:19:39,511 --> 00:19:44,224
Nó thích đợi con mồi đến với mình.

145
00:20:47,621 --> 00:20:49,998
Trong cuộc chiến của động vật chân đốt,

146
00:20:50,499 --> 00:20:54,962
khả năng bay thường sẽ là
điểm khác biệt giữa sự sống và cái chết.

147
00:21:01,009 --> 00:21:03,637
Hơn 300 triệu năm trước,

148
00:21:04,304 --> 00:21:06,807
một nhóm loài động vật chân đốt

149
00:21:06,890 --> 00:21:10,811
là những sinh vật đầu tiên
bay lên bầu trời.

150
00:21:17,609 --> 00:21:19,528
Và sự tiến hóa của đôi cánh

151
00:21:20,946 --> 00:21:24,157
rốt cuộc sẽ đưa chúng đến với
thành công trên toàn cầu.

152
00:21:27,911 --> 00:21:29,454
Côn trùng.

153
00:21:36,044 --> 00:21:39,548
Ngày nay trên hành tinh, cứ một con người

154
00:21:39,631 --> 00:21:42,884
thì có hơn một tỷ con côn trùng.

155
00:21:46,763 --> 00:21:50,892
Chúng là nhóm động vật
phong phú nhất trên Trái Đất.

156
00:21:57,691 --> 00:22:02,571
310 TRIỆU NĂM TRƯỚC

157
00:22:07,826 --> 00:22:10,203
Bất chấp thành công hiện tại,

158
00:22:10,954 --> 00:22:15,959
những côn trùng biết bay tối thượng lại
lần đầu xuất hiện ở các đầm lầy cổ xưa.

159
00:22:18,712 --> 00:22:20,297
Chuồn chuồn.

160
00:22:24,468 --> 00:22:28,305
Khả năng bay của chúng
tiệm cận sự hoàn hảo.

161
00:22:31,683 --> 00:22:33,518
Bốn cánh linh hoạt,

162
00:22:34,144 --> 00:22:35,896
được điều khiển độc lập,

163
00:22:36,396 --> 00:22:39,066
đem lại cho chúng
khả năng di chuyển vô song.

164
00:22:41,610 --> 00:22:45,238
Chúng có thể bay theo bất kỳ hướng nào,

165
00:22:47,199 --> 00:22:49,284
cua được những khúc cua gắt nhất…

166
00:22:52,829 --> 00:22:56,375
và tăng tốc nhanh hơn máy bay chiến đấu…

167
00:22:59,544 --> 00:23:04,174
một thiết kế chiến thắng
gần như vẫn nguyên trạng

168
00:23:04,716 --> 00:23:07,094
đã hàng trăm triệu năm.

169
00:23:12,641 --> 00:23:16,853
Thế nhưng, cũng sống ở
những đầm lầy thời tiền sử đó,

170
00:23:17,479 --> 00:23:22,567
một nhóm động vật khác đang trải qua
màn thay đổi triệt để của chính chúng.

171
00:23:26,822 --> 00:23:28,240
Dưới mặt nước,

172
00:23:29,241 --> 00:23:32,661
động vật không xương sống
vẫn tiếp tục tiến hóa…

173
00:23:35,622 --> 00:23:39,584
và một loài cá mới đang phát triển mạnh,

174
00:23:40,669 --> 00:23:42,712
cá vây thùy.

175
00:23:52,806 --> 00:23:57,060
Một số con sẽ trở thành
những kẻ săn mồi quái dị.

176
00:24:06,445 --> 00:24:09,573
Trong thế giới cá ăn cá này,

177
00:24:10,615 --> 00:24:12,742
việc to con là rất hữu ích.

178
00:24:21,460 --> 00:24:25,380
Với những con nhỏ hơn,
vùng nước nông là chỗ trú…

179
00:24:29,509 --> 00:24:34,514
nơi những cái vây thùy độc đáo của chúng
là một lợi thế rõ ràng.

180
00:24:37,142 --> 00:24:40,270
Cơ bắp và cực kỳ linh hoạt,

181
00:24:41,688 --> 00:24:44,357
chúng khác với vây của những loài cá khác.

182
00:24:48,111 --> 00:24:50,322
Chúng không chỉ giúp loài cá này bơi…

183
00:24:53,366 --> 00:24:57,162
mà còn đủ khỏe
để nâng đỡ trọng lượng cơ thể…

184
00:25:00,832 --> 00:25:06,213
và giúp loài cá này bò lên khỏi mặt nước.

185
00:25:11,051 --> 00:25:16,056
Nhưng những con cá này còn có một khả năng
thích nghi thay đổi cuộc chơi nữa…

186
00:25:18,183 --> 00:25:19,142
khả năng

187
00:25:20,852 --> 00:25:22,270
hít thở không khí.

188
00:25:25,357 --> 00:25:29,277
Không phải qua mang
mà là qua phổi nguyên thủy.

189
00:25:33,114 --> 00:25:37,035
Cùng nhau, những tiến bộ
mang tính cách mạng này

190
00:25:37,118 --> 00:25:42,249
cho phép động vật có xương sống
rời khỏi nước để khám phá đất liền.

191
00:25:46,378 --> 00:25:50,298
Cuộc chạy đua chiếm lấy thế giới mới này
đã bắt đầu.

192
00:25:58,557 --> 00:26:01,142
Nhưng đã quá muộn

193
00:26:02,686 --> 00:26:04,896
cho những con cá vây thùy này.

194
00:26:08,817 --> 00:26:11,736
Những kẻ khác đã biến đổi trước chúng.

195
00:26:27,961 --> 00:26:30,922
Chẳng hạn như
loài Anthracosaurus dài ba mét…

196
00:26:34,676 --> 00:26:36,970
vốn đã tìm được chân.

197
00:26:47,981 --> 00:26:52,485
Quá trình tiến hóa từ vây thành chi
mất tới hàng triệu năm.

198
00:26:57,991 --> 00:27:01,244
Nhưng một khi nó hoàn tất,
sự sống trên đất liền

199
00:27:02,412 --> 00:27:04,623
sẽ không bao giờ còn như xưa nữa.

200
00:27:18,136 --> 00:27:20,138
Thời đại của động vật lưỡng cư

201
00:27:21,556 --> 00:27:22,641
đã bắt đầu.

202
00:27:40,909 --> 00:27:47,248
Ngày nay, có
hơn 8.000 loài động vật lưỡng cư.

203
00:27:50,585 --> 00:27:53,963
Một nhóm loài kỳ lạ nhưng đa dạng…

204
00:27:57,717 --> 00:27:58,927
bao gồm sa giông,

205
00:27:59,678 --> 00:28:00,845
ếch,

206
00:28:01,554 --> 00:28:02,847
kỳ nhông

207
00:28:03,765 --> 00:28:04,849
và cóc.

208
00:28:07,185 --> 00:28:10,105
Chúng không hẳn là
những gã khổng lồ như xưa

209
00:28:11,064 --> 00:28:13,525
nhưng vẫn là những thợ săn thành công…

210
00:28:16,528 --> 00:28:19,864
với phong cách giết mồi riêng.

211
00:28:28,998 --> 00:28:32,335
Hàng trăm triệu năm
sau thời Anthracosaurus,

212
00:28:33,545 --> 00:28:37,966
vùng đầm lầy
vẫn là thành trì của động vật lưỡng cư.

213
00:28:42,178 --> 00:28:45,390
Ở Châu thổ sông Danube tại châu Âu này,

214
00:28:45,473 --> 00:28:48,893
ếch đầm lầy
sống với số lượng hàng ngàn con

215
00:28:49,769 --> 00:28:53,106
và đã trở thành
thợ săn côn trùng lão luyện…

216
00:28:55,692 --> 00:28:57,819
và đặc biệt khoái ăn

217
00:28:59,320 --> 00:29:00,905
chuồn chuồn.

218
00:29:07,871 --> 00:29:10,081
Chuồn chuồn sở hữu tầm nhìn bao quát…

219
00:29:12,500 --> 00:29:15,044
nên việc bắt được một con không đơn giản.

220
00:29:16,421 --> 00:29:22,552
Nhưng ếch đầm lầy cũng có một số
cách thích nghi kỳ quặc của riêng chúng.

221
00:29:32,729 --> 00:29:35,732
Chân có màng
giúp chúng bay lên không trung.

222
00:29:44,115 --> 00:29:49,037
Và cái lưỡi vọt ra được
đem lại cho chúng tầm với phi thường.

223
00:29:57,086 --> 00:30:01,049
Dù vậy, chuồn chuồn đang bay

224
00:30:01,132 --> 00:30:05,094
vẫn có thể quá khó bắt.

225
00:30:10,141 --> 00:30:14,562
Đợi các vận động viên nhào lộn trên không
này hạ cánh có thể sẽ dễ hơn.

226
00:30:53,601 --> 00:30:55,687
Đã đến lúc dùng cách tiếp cận khác.

227
00:31:01,025 --> 00:31:05,154
Một con cái đang đẻ trứng dưới nước.

228
00:31:10,785 --> 00:31:12,495
Đang chìm nửa người,

229
00:31:13,538 --> 00:31:16,165
nó có lẽ là một mục tiêu dễ dàng hơn.

230
00:31:44,986 --> 00:31:49,532
Đám chuồn chuồn đơn giản là quá nhanh.

231
00:32:02,045 --> 00:32:05,214
Chúng còn nhào lộn xoắn được nữa.

232
00:32:26,611 --> 00:32:27,862
Lại hụt.

233
00:32:30,698 --> 00:32:34,786
Nhưng ếch rõ ràng là vô cùng kiên trì.

234
00:32:50,009 --> 00:32:52,303
Dù tỷ lệ bắt mồi thấp là vậy,

235
00:32:52,387 --> 00:32:58,518
động vật lưỡng cư
đã tồn tại hơn 350 triệu năm.

236
00:33:03,022 --> 00:33:08,277
Tuy nhiên, chúng chưa từng chinh phục được
mọi môi trường mà hành tinh này có,

237
00:33:10,697 --> 00:33:15,827
bởi có một nơi mọi động vật lưỡng cư
đều cần để nuôi lớn con nhỏ…

238
00:33:19,205 --> 00:33:20,039
nước.

239
00:33:23,668 --> 00:33:27,213
Đây là một con ếch phi tiêu dâu tây
ở Costa Rica.

240
00:33:33,219 --> 00:33:35,972
Nòng nọc của nó đang nguy kịch.

241
00:33:38,641 --> 00:33:41,853
Vũng nước nhỏ của chúng đã sắp cạn.

242
00:33:57,452 --> 00:34:00,038
Cách duy nhất để chúng thoát được

243
00:34:00,997 --> 00:34:03,041
là leo lên lưng mẹ.

244
00:34:06,419 --> 00:34:09,630
Việc khó là tìm được nước.

245
00:34:14,177 --> 00:34:15,011
May thay…

246
00:34:18,931 --> 00:34:21,642
nó biết rõ mình phải đi đâu.

247
00:34:28,399 --> 00:34:29,859
Trên đầu nó 20 mét,

248
00:34:31,486 --> 00:34:33,863
một cây dứa cảnh đã thu được nước mưa.

249
00:34:37,325 --> 00:34:40,703
Một hồ bơi hoàn hảo
cho nòng nọc quý giá của nó.

250
00:34:43,748 --> 00:34:46,292
Nhưng nó phải lên được đó đã…

251
00:34:48,795 --> 00:34:51,464
từng bước nhảy một.

252
00:35:02,100 --> 00:35:05,103
Lớn vỏn vẹn
bằng cái móng tay cái của con người,

253
00:35:05,770 --> 00:35:09,107
với nó, đây chính là đỉnh Everest.

254
00:35:36,134 --> 00:35:38,010
Rốt cuộc cũng an toàn.

255
00:35:48,062 --> 00:35:52,567
Mọi động vật lưỡng cư đạt đến đỉnh cao
trong cuộc chinh phục đất liền…

256
00:35:55,486 --> 00:35:58,447
đều không rũ bỏ được
mối ràng buộc với nước…

257
00:36:00,491 --> 00:36:05,288
mối ràng buộc sẽ hủy hoại chúng
khi điều kiện trên Trái Đất…

258
00:36:07,373 --> 00:36:09,000
thay đổi hoàn toàn.

259
00:36:16,799 --> 00:36:21,679
300 TRIỆU NĂM TRƯỚC

260
00:36:21,762 --> 00:36:24,599
Ở giai đoạn được gọi là Kỷ Than Đá,

261
00:36:25,474 --> 00:36:28,352
các khối đất lớn trên Trái Đất hợp nhất,

262
00:36:28,853 --> 00:36:32,231
hình thành nên siêu lục địa Pangaea.

263
00:36:35,526 --> 00:36:37,111
Khi đất khô đi,

264
00:36:37,987 --> 00:36:40,615
những vùng đầm lầy rộng lớn
bắt đầu biến mất.

265
00:36:43,075 --> 00:36:47,288
Bị thiếu nước,
đa số các loài lưỡng cư chật vật.

266
00:36:52,418 --> 00:36:53,836
Nhưng không phải tất cả.

267
00:36:55,296 --> 00:37:00,676
Một loài đã có sự thích nghi mang tính
cách mạng, giúp chúng phát triển mạnh mẽ.

268
00:37:06,474 --> 00:37:09,769
Trứng của nó
đã phát triển nên một lớp vỏ bảo vệ

269
00:37:10,269 --> 00:37:15,149
để giữ phôi thai trong bể chất lỏng riêng.

270
00:37:18,945 --> 00:37:24,700
Bên trong, con non
có thể phát triển an toàn mà không bị khô.

271
00:37:38,172 --> 00:37:39,840
Mối ràng buộc với nước

272
00:37:40,716 --> 00:37:43,010
rốt cuộc đã bị phá vỡ bởi sự tiến hóa

273
00:37:44,303 --> 00:37:46,555
của quả trứng có màng ối này.

274
00:37:52,812 --> 00:37:55,147
Được gọi là động vật có màng ối,

275
00:37:55,231 --> 00:37:58,651
các sinh vật này
xâm chiếm được những vùng đất khô cằn hơn

276
00:37:58,734 --> 00:38:01,279
theo cách động vật lưỡng cư không thể.

277
00:38:06,701 --> 00:38:10,288
Và từ một tổ tiên chung này,

278
00:38:10,788 --> 00:38:14,542
mọi động vật có vú, bò sát, chim

279
00:38:14,625 --> 00:38:18,087
và khủng long sẽ được sinh ra.

280
00:38:50,911 --> 00:38:56,042
252 TRIỆU NĂM TRƯỚC

281
00:38:57,293 --> 00:39:01,547
Sáu mươi triệu năm
sau sự tiến hóa của trứng có màng ối,

282
00:39:03,132 --> 00:39:06,135
động vật có màng ối đã lan khắp Pangaea…

283
00:39:10,931 --> 00:39:16,812
tạo ra hai triều đại mới
và khởi động một cuộc đối đầu bất tận.

284
00:39:22,818 --> 00:39:28,491
Những con thú bọc giáp đang ngủ này
là một loài bò sát nguyên thủy.

285
00:39:35,164 --> 00:39:40,252
Scutosaurus, một trong những loài động vật
lớn nhất trên đất liền.

286
00:39:59,647 --> 00:40:01,232
Nặng hơn một tấn,

287
00:40:03,025 --> 00:40:06,737
chúng là loài ăn thực vật khổng lồ
đầu tiên đi trên hành tinh.

288
00:40:12,451 --> 00:40:16,664
Trứng màng ối đã cho phép chúng
phát triển trong điều kiện khô cằn hơn

289
00:40:17,248 --> 00:40:20,084
và đi đến
những nơi các loài khác không đến được.

290
00:40:24,672 --> 00:40:27,466
Nhưng Pangaea không chỉ thuộc về chúng.

291
00:40:33,139 --> 00:40:35,891
Một dòng máu mới đã xuất hiện,

292
00:40:36,934 --> 00:40:39,812
tổ tiên của động vật có vú.

293
00:40:47,903 --> 00:40:51,407
Dù một con thằn lằn xẻng
không thể đọ lại một con Scutosaur…

294
00:40:53,701 --> 00:40:56,537
các anh chị em họ của nó ở đây
lại đọ được.

295
00:41:20,811 --> 00:41:22,229
Một con Gorgonopsid.

296
00:41:25,941 --> 00:41:29,320
Tiền bối ấn tượng hơn của động vật có vú.

297
00:41:33,115 --> 00:41:37,661
Với chiều dài hơn ba mét và nặng 300 ký,

298
00:41:38,871 --> 00:41:42,082
nó sánh ngang
mọi loài mèo lớn đang sống ngày nay.

299
00:41:48,631 --> 00:41:50,799
Với khứu giác mạnh mẽ,

300
00:41:51,884 --> 00:41:54,261
việc lần theo con mồi rất dễ đối với nó.

301
00:41:56,889 --> 00:41:58,891
Vượt qua lớp giáp nặng của chúng

302
00:42:00,184 --> 00:42:02,144
mới là thử thách lớn nhất với nó.

303
00:42:08,526 --> 00:42:10,528
Nhưng nó có một vũ khí bí mật…

304
00:42:13,531 --> 00:42:15,241
những cái răng nhọn như kiếm.

305
00:42:22,623 --> 00:42:23,582
Dù vậy,

306
00:42:24,875 --> 00:42:27,294
nó vẫn phải ẩn mình mới tới được gần.

307
00:43:06,917 --> 00:43:08,752
Nó phải chọn thời điểm…

308
00:43:13,257 --> 00:43:14,550
và mục tiêu của nó

309
00:43:16,427 --> 00:43:17,511
một cách cẩn thận.

310
00:43:25,853 --> 00:43:26,812
Phải từ từ

311
00:43:28,480 --> 00:43:29,815
và âm thầm…

312
00:43:33,277 --> 00:43:34,153
mới được.

313
00:44:50,437 --> 00:44:53,232
Cuộc cạnh tranh
giữa động vật có vú và bò sát

314
00:44:54,149 --> 00:44:58,862
là một đặc điểm của sự sống trên Trái Đất
đã hàng trăm triệu năm.

315
00:45:02,241 --> 00:45:05,452
Nhưng sự trỗi dậy sớm của chúng
chẳng được bao lâu,

316
00:45:06,370 --> 00:45:09,915
bởi ở miền viễn Bắc Pangaea,

317
00:45:10,708 --> 00:45:13,460
một thảm họa đang xảy ra.

318
00:45:18,173 --> 00:45:20,592
Ngủ im đã nhiều năm,

319
00:45:21,260 --> 00:45:25,222
những thế lực khổng lồ
hoạt động dưới bề mặt Trái Đất

320
00:45:26,181 --> 00:45:28,016
rất dễ bị lãng quên.

321
00:45:33,397 --> 00:45:35,607
Nhưng thế giới ngầm nóng chảy này

322
00:45:36,942 --> 00:45:39,194
luôn sôi sục,

323
00:45:40,612 --> 00:45:42,906
luôn chực chờ điểm yếu.

324
00:45:52,875 --> 00:45:54,835
Bên dưới lớp vỏ của Pangaea,

325
00:45:56,128 --> 00:45:58,505
một lượng mac-ma siêu nóng

326
00:45:59,131 --> 00:46:01,467
đang di chuyển lên bề mặt.

327
00:46:08,682 --> 00:46:11,602
Một khi những vụ phun trào kỷ Permi
này diễn ra…

328
00:46:14,563 --> 00:46:16,565
sẽ không thể ngăn nổi chúng.

329
00:46:44,051 --> 00:46:48,430
Điểm khiến chúng đặc biệt
là quy mô đồ sộ của chúng.

330
00:46:58,732 --> 00:47:00,818
Chúng thuộc số những vụ phun trào

331
00:47:01,902 --> 00:47:07,032
lớn nhất, tàn khốc nhất
mà sự sống từng chứng kiến.

332
00:47:18,001 --> 00:47:22,047
Và chúng hoành hành suốt 100.000 năm.

333
00:47:24,091 --> 00:47:27,469
Sự tàn phá là chưa từng có.

334
00:47:30,389 --> 00:47:33,308
Một khu vực rộng bằng nửa nước Mỹ

335
00:47:34,101 --> 00:47:36,103
đã chìm trong dung nham.

336
00:47:59,001 --> 00:48:01,169
Hàng triệu cây số vuông,

337
00:48:01,962 --> 00:48:03,922
từng tràn ngập sự sống,

338
00:48:04,548 --> 00:48:07,926
đã bị chính Trái Đất xóa sổ.

339
00:48:17,895 --> 00:48:21,481
Và đó mới là khởi đầu.

340
00:48:25,319 --> 00:48:30,240
Các vụ phun trào đã giải phóng
một thứ nguy hiểm hơn hẳn dung nham,

341
00:48:33,952 --> 00:48:38,874
một hỗn hợp khí độc độc hại.

342
00:48:50,177 --> 00:48:52,888
Khi các khí này kết hợp với nước…

343
00:49:00,145 --> 00:49:03,941
một hợp chất mưa acid mạnh đã đổ xuống.

344
00:49:13,909 --> 00:49:16,453
Nước, kẻ ban sự sống,

345
00:49:17,496 --> 00:49:19,748
giờ thành kẻ hủy diệt nó.

346
00:49:26,922 --> 00:49:29,967
Cơn mưa độc hại đã đầu độc mặt đất…

347
00:49:32,135 --> 00:49:33,720
giết chết cây cối.

348
00:49:41,895 --> 00:49:44,982
Không có rễ của chúng
để gắn kết đất với nhau…

349
00:49:49,236 --> 00:49:52,990
nhiều hệ sinh thái
đã bị cuốn trôi toàn bộ.

350
00:50:13,010 --> 00:50:19,016
Thế nhưng, trong không khí
có một thứ còn hủy diệt hơn nữa.

351
00:50:22,269 --> 00:50:23,645
Một sát nhân thầm lặng.

352
00:50:26,898 --> 00:50:29,359
Carbon dioxide.

353
00:50:32,738 --> 00:50:37,242
Các núi lửa đã thải ra
lượng CO2 gấp sáu lần

354
00:50:37,909 --> 00:50:40,412
lượng CO2 trong khí quyển của ta ngày nay…

355
00:50:43,540 --> 00:50:46,918
gây ra hiện tượng
nóng lên toàn cầu mười độ…

356
00:50:50,797 --> 00:50:53,383
cùng mọi sự tàn phá của khí hậu

357
00:50:54,926 --> 00:50:56,053
đi kèm với nó.

358
00:51:09,691 --> 00:51:15,363
Nhà kính Trái Đất trở nên hung hăng
khi các thế lực tự nhiên hoành hành.

359
00:51:40,889 --> 00:51:43,975
Chẳng thể đi đâu
để trốn khỏi cảnh hỗn loạn.

360
00:51:45,769 --> 00:51:49,064
Và các đại dương chịu ảnh hưởng nặng nhất.

361
00:51:52,067 --> 00:51:54,236
Khi chúng ấm lên và bị acid hoá,

362
00:51:55,153 --> 00:51:57,114
nồng độ oxy giảm mạnh…

363
00:51:59,783 --> 00:52:03,787
biến đại dương,
nơi sự sống lần đầu xuất hiện…

364
00:52:06,123 --> 00:52:08,208
thành một nghĩa địa hoang vắng.

365
00:52:11,419 --> 00:52:18,301
Đây là vụ tuyệt chủng hàng loạt thứ ba
và thảm khốc nhất của hành tinh này.

366
00:52:20,303 --> 00:52:23,557
Chín mươi phần trăm mọi loài

367
00:52:24,516 --> 00:52:26,852
đã vĩnh viễn biến mất.

368
00:52:33,066 --> 00:52:37,737
Nhiều cành cây
đã đứt lìa hẳn ra khỏi cây tiến hóa.

369
00:52:46,371 --> 00:52:50,417
Nhưng trong khi nhiều loài đã mất đi,
một số ít loài đã qua khỏi.

370
00:52:59,009 --> 00:53:02,179
Tất cả những gì còn lại
của một thời đại đã qua.

371
00:53:07,475 --> 00:53:13,064
Việc chúng sống sót
chưa bao giờ quan trọng đến vậy.

372
00:53:17,569 --> 00:53:20,488
Tương lai của mọi sự sống

373
00:53:21,615 --> 00:53:24,534
giờ ngàn cân treo sợi tóc.

374
00:55:12,058 --> 00:55:14,602
Biên dịch: Christine Tran