1
00:00:13,596 --> 00:00:16,516
Hai trăm năm mươi hai triệu năm trước…

2
00:00:18,727 --> 00:00:21,813
hành tinh của ta đang hấp hối.

3
00:00:30,530 --> 00:00:36,244
Sự kiện tuyệt chủng lớn nhất trong lịch sử
đã để lại một thế giới cằn cỗi…

4
00:00:38,329 --> 00:00:40,081
và im ắng đầy chết chóc.

5
00:00:56,222 --> 00:01:00,351
Nhưng đây là câu chuyện về một số ít loài…

6
00:01:04,064 --> 00:01:05,273
đã sống sót.

7
00:02:04,207 --> 00:02:08,753
SỰ SỐNG TRÊN HÀNH TINH XANH

8
00:02:12,132 --> 00:02:15,176
CHƯƠNG 4

9
00:02:15,260 --> 00:02:20,473
TRONG THẾ GIỚI MÁU LẠNH

10
00:02:24,853 --> 00:02:31,151
252 TRIỆU NĂM TRƯỚC

11
00:02:35,780 --> 00:02:38,575
Khởi đầu Kỷ Tam Điệp…

12
00:02:41,286 --> 00:02:45,331
những dòng sông lửa đã dần rút xuống.

13
00:02:50,837 --> 00:02:51,838
Chúng để lại

14
00:02:52,589 --> 00:02:58,303
dòng dung nham nguội bao phủ
một khu vực có diện tích bằng nửa nước Mỹ…

15
00:03:01,306 --> 00:03:05,018
trên một lớp vỏ sâu tới ba cây số.

16
00:03:10,148 --> 00:03:15,904
Khí núi lửa
đã khiến nhiệt độ toàn cầu tăng vọt.

17
00:03:20,241 --> 00:03:22,202
Rừng và các mạch quặng

18
00:03:23,828 --> 00:03:25,371
đã bị hủy diệt.

19
00:03:42,472 --> 00:03:45,475
Hàng trăm triệu năm tiến hóa

20
00:03:47,227 --> 00:03:48,353
đã biến mất.

21
00:03:55,235 --> 00:03:56,402
Nhưng ở đây,

22
00:03:57,904 --> 00:04:00,240
ẩn giữa khung cảnh đen tối này…

23
00:04:02,283 --> 00:04:03,952
lại là cơ hội.

24
00:04:06,496 --> 00:04:13,044
Bởi có một dạng sống đặc biệt
phát triển nhờ chất hữu cơ đã chết…

25
00:04:17,215 --> 00:04:18,258
nấm.

26
00:04:28,977 --> 00:04:32,230
Với việc thế giới
đã trở thành nghĩa địa tận thế,

27
00:04:34,190 --> 00:04:36,985
nấm gặp đúng môi trường chúng cần.

28
00:04:42,740 --> 00:04:45,076
Thế là sau vài ngàn năm…

29
00:04:48,621 --> 00:04:50,915
những sinh vật đơn giản này

30
00:04:51,833 --> 00:04:54,085
trở thành dạng sống thống trị

31
00:04:55,753 --> 00:04:56,754
trên Trái Đất.

32
00:05:15,773 --> 00:05:19,444
Nhưng không phải kẻ sống sót nào
sau vụ tuyệt chủng kỷ Nhị Điệp

33
00:05:19,986 --> 00:05:22,655
cũng dựa vào sự chết chóc để thành công.

34
00:05:27,577 --> 00:05:29,579
Một sinh vật thấp hèn

35
00:05:30,455 --> 00:05:32,707
đã chớp được thời cơ hoàn hảo

36
00:05:33,333 --> 00:05:34,959
để chiếm lấy thế giới.

37
00:05:46,220 --> 00:05:47,847
Thằn lằn xẻng…

38
00:05:52,310 --> 00:05:54,937
một tổ tiên xa xưa của động vật có vú.

39
00:05:57,690 --> 00:06:00,735
Sinh vật tò mò, to ngang lợn này

40
00:06:01,778 --> 00:06:04,072
đã quen đào hang dưới lòng đất

41
00:06:04,655 --> 00:06:07,283
và ẩn náu trong các hang động,

42
00:06:09,118 --> 00:06:10,912
một cách sống đã cứu mạng nó

43
00:06:11,954 --> 00:06:14,457
trong khi các loài động vật khác chết dần.

44
00:06:26,928 --> 00:06:29,138
Từng là những kẻ chiếu dưới xui xẻo,

45
00:06:29,639 --> 00:06:35,478
giờ chúng là một trong số ít những kẻ
may mắn sống sót sau trận Armageddon.

46
00:06:42,693 --> 00:06:46,406
Với việc hầu hết thảm thực vật
đã bị phá hủy sau vụ tuyệt chủng,

47
00:06:47,698 --> 00:06:50,159
rất khó tìm được cái ăn.

48
00:06:56,457 --> 00:06:59,001
Nhưng thằn lằn xẻng rất kiên cường

49
00:07:00,002 --> 00:07:02,964
và đi qua nhiều khu vực rộng lớn
để có thể kiếm ăn.

50
00:07:22,692 --> 00:07:24,610
Chúng liên tục di chuyển,

51
00:07:25,903 --> 00:07:30,908
tìm kiếm rễ,
củ và những nhóm thực vật mọc lại nhỏ.

52
00:07:55,641 --> 00:07:58,895
Nhưng chúng không phải
những động vật duy nhất sống sót.

53
00:08:02,815 --> 00:08:05,735
Sự sống dưới nhiều dạng hình

54
00:08:07,653 --> 00:08:09,155
cũng đã tìm được cách.

55
00:08:13,701 --> 00:08:17,246
Lối sống đơn giản nhưng dễ thích nghi
của thằn lằn xẻng

56
00:08:18,206 --> 00:08:20,750
sẽ đem lại
những phần thưởng đáng kinh ngạc.

57
00:08:23,044 --> 00:08:27,423
Hầu như không bị cạnh tranh
và không có động vật ăn thịt lớn,

58
00:08:28,007 --> 00:08:32,970
những vụ núi lửa phun trào đã biến nó từ
một loài đào bới ở dưới đáy chuỗi thức ăn…

59
00:08:36,557 --> 00:08:39,894
thành loài động vật kế thừa Trái Đất.

60
00:08:53,574 --> 00:08:56,202
Những năm sau vụ tuyệt chủng hàng loạt,

61
00:08:57,620 --> 00:09:03,000
chúng chiếm ba phần tư tổng số
động vật có xương sống trên đất liền,

62
00:09:05,294 --> 00:09:09,006
điều chưa loài động vật nào từng làm được.

63
00:09:17,473 --> 00:09:20,434
Nhưng sự thống trị của chúng
ngắn chẳng tày gang,

64
00:09:21,602 --> 00:09:24,730
bởi một kẻ sống sót khác
sau vụ tuyệt chủng hàng loạt

65
00:09:24,814 --> 00:09:26,148
đang vươn lên

66
00:09:27,191 --> 00:09:31,904
nhờ những thay đổi lớn
trong chính cấu trúc của hành tinh này.

67
00:09:38,828 --> 00:09:41,497
Trong hàng chục triệu năm,

68
00:09:41,581 --> 00:09:44,625
các lục địa trên Trái Đất đã hội tụ,

69
00:09:46,210 --> 00:09:50,256
tạo ra một đại dương mênh mông
ở một bên thế giới…

70
00:09:52,842 --> 00:09:56,637
và một vùng đất khổng lồ ở bên kia,

71
00:09:58,222 --> 00:10:01,350
siêu lục địa Pangaea.

72
00:10:16,824 --> 00:10:19,577
Quá trình khô hạn
diễn ra từ thời kỳ trước…

73
00:10:21,537 --> 00:10:24,707
giờ đây kết hợp với nhiệt độ nóng chảy.

74
00:10:38,512 --> 00:10:42,391
Nhiệt độ vọt lên 60 độ C.

75
00:10:50,983 --> 00:10:53,778
Bão cát càn quét nội địa.

76
00:10:59,367 --> 00:11:02,745
Những cồn cát chất cao hơn một cây số…

77
00:11:15,341 --> 00:11:19,679
dần tạo nên
sa mạc lớn nhất và khắc nghiệt nhất

78
00:11:19,762 --> 00:11:21,639
mà hành tinh này từng thấy.

79
00:11:30,439 --> 00:11:34,944
Nhưng bên lề
khung cảnh cằn cỗi và vô hồn này,

80
00:11:35,945 --> 00:11:39,365
một nhóm những kẻ sống sót khác
cũng đang trỗi dậy.

81
00:11:47,873 --> 00:11:51,836
Và chúng vẫn thống trị
các sa mạc của ta ngày nay.

82
00:12:02,888 --> 00:12:06,684
Đây là Atacama ở Nam Mỹ.

83
00:12:12,690 --> 00:12:16,694
Đây đã là sa mạc từ thời Kỷ Tam Điệp.

84
00:12:19,029 --> 00:12:22,992
Vài nơi đã trải qua
hàng thập kỷ không có một giọt mưa,

85
00:12:24,452 --> 00:12:27,872
nhưng có một loài động vật
lại phát triển mạnh ở đây.

86
00:12:33,461 --> 00:12:34,462
Thằn lằn.

87
00:12:38,048 --> 00:12:44,013
Chúng là loài bò sát thích nghi tối đa
với môi trường khô hạn này.

88
00:12:48,142 --> 00:12:50,227
Chúng sở hữu lớp da cứng và có vảy

89
00:12:50,978 --> 00:12:53,522
nên không bị co lại
dưới ánh nắng thiêu đốt.

90
00:12:56,484 --> 00:12:59,820
Thay vào đó,
mặt trời lại tiếp nhiên liệu cho chúng…

91
00:13:04,241 --> 00:13:08,788
hâm nóng dòng máu lạnh của chúng
để chúng đạt đến tốc độ như đua xe.

92
00:13:15,711 --> 00:13:20,508
Nhưng đến bò sát sa mạc
cũng cần xoa dịu cơn khát.

93
00:13:29,391 --> 00:13:32,895
Nước rỉ ra qua mặt đất.

94
00:13:38,359 --> 00:13:44,365
Không may là,
những hố nước này mặn gần ngang Biển Chết.

95
00:13:50,162 --> 00:13:53,165
Uống thứ nước này sẽ là tự lãnh án tử…

96
00:13:55,167 --> 00:13:59,463
nên những con thằn lằn này
lấy nước từ một nguồn không ai ngờ tới,

97
00:14:00,297 --> 00:14:04,134
một loài động vật có tổ tiên
cũng sống sót sau trận Armageddon.

98
00:14:08,514 --> 00:14:11,600
Côn trùng đã bị ảnh hưởng nặng
từ vụ tuyệt chủng hàng loạt,

99
00:14:12,101 --> 00:14:14,395
nhưng một số loài đã vượt qua được.

100
00:14:16,438 --> 00:14:20,776
Ngày nay, loài ruồi nước mặn này
là những chuyên gia về muối,

101
00:14:21,694 --> 00:14:23,404
khử muối trong nước,

102
00:14:24,488 --> 00:14:29,994
và trong quá trình đó, biến mình
thành những chai nước nhỏ hoàn hảo

103
00:14:30,786 --> 00:14:31,871
cho thằn lằn.

104
00:14:41,130 --> 00:14:44,592
Bắt được chúng mới là thử thách.

105
00:15:10,117 --> 00:15:11,076
Rốt cuộc thì.

106
00:15:28,719 --> 00:15:31,347
Nhưng nó vừa tưởng
nó đã làm chủ được nơi này

107
00:15:32,473 --> 00:15:34,558
thì phiền toái kéo đến.

108
00:15:37,937 --> 00:15:42,441
Những điểm bắt ruồi chất lượng này
rất được săn đón…

109
00:15:49,073 --> 00:15:53,035
và đám địa phương thì không thích chia sẻ.

110
00:16:43,293 --> 00:16:44,294
Bế tắc rồi,

111
00:16:45,254 --> 00:16:47,631
nhưng đây còn là
lãnh thổ của một con thằn lằn khác.

112
00:17:20,998 --> 00:17:22,875
Con thằn lằn khát nước đã chớp thời cơ…

113
00:17:25,377 --> 00:17:27,796
tận dụng tối đa việc chúng bị phân tâm…

114
00:17:32,134 --> 00:17:33,552
dù chưa biết là bao lâu.

115
00:17:39,516 --> 00:17:41,685
Là những cư dân sa mạc tối thượng,

116
00:17:42,186 --> 00:17:45,105
thằn lằn rất cứng rắn và kiên cường,

117
00:17:46,315 --> 00:17:48,776
hệt như tổ tiên xa xưa của chúng.

118
00:17:54,281 --> 00:17:58,660
Nhưng quay lại kỷ Tam Điệp,
những loài bò sát lớn hơn nhiều

119
00:17:59,328 --> 00:18:01,997
mới là những kẻ sẽ thay đổi
dòng chảy lịch sử.

120
00:18:03,207 --> 00:18:05,709
248 TRIỆU NĂM TRƯỚC

121
00:18:05,793 --> 00:18:09,463
Trong bốn triệu năm
sau vụ tuyệt chủng kỷ Nhị Điệp,

122
00:18:10,464 --> 00:18:13,217
thằn lằn xẻng đã thống trị.

123
00:18:17,846 --> 00:18:21,141
Chúng trồi lên
trong một thế giới gần như trống trơn

124
00:18:23,018 --> 00:18:25,687
và đã gặt hái phần thưởng.

125
00:18:31,318 --> 00:18:33,570
Đời thật đẹp.

126
00:18:50,129 --> 00:18:52,798
Nhưng các tổ tiên của động vật có vú này

127
00:18:54,007 --> 00:18:57,511
hầu như chưa bị cạnh tranh
hay gặp động vật ăn thịt,

128
00:18:58,971 --> 00:19:00,139
cho tới giờ.

129
00:19:20,075 --> 00:19:22,035
Với việc hành tinh đang phục hồi,

130
00:19:22,828 --> 00:19:26,331
một số loài bò sát
đã phát triển tới kích cỡ khủng khiếp.

131
00:19:36,717 --> 00:19:39,011
Đây là một con Erythrosuchus.

132
00:19:41,013 --> 00:19:46,810
Dài gần ba mét,
nó là kẻ săn mồi lớn nhất bấy giờ.

133
00:19:52,232 --> 00:19:55,819
Bầy thằn lằn xẻng
là một miếng mồi ngon ăn.

134
00:20:10,334 --> 00:20:14,338
Chúng không có khả năng tự vệ
trước loài bò sát mới này…

135
00:20:18,383 --> 00:20:22,137
hay thậm chí
nhận thức được nó là mối đe dọa.

136
00:20:45,244 --> 00:20:47,329
Như một con cáo lọt vào chuồng gà,

137
00:20:47,412 --> 00:20:51,083
một con Erythrosuchus
có thể tàn sát nhiều hơn mức nó cần.

138
00:21:03,762 --> 00:21:07,057
Thằn lằn xẻng
vô tình trở thành loài chim cưu…

139
00:21:09,393 --> 00:21:10,644
trong thời của chúng.

140
00:21:17,234 --> 00:21:20,529
Những kẻ săn mồi cộng với sự cạnh tranh

141
00:21:21,613 --> 00:21:25,659
đã khiến thằn lằn xẻng đi từ chỗ
thống trị hoàn toàn hành tinh này

142
00:21:27,619 --> 00:21:28,829
tới chỗ tuyệt chủng.

143
00:21:31,957 --> 00:21:35,168
Động vật có vú đã đánh mất vương miện.

144
00:21:38,922 --> 00:21:39,756
Giờ…

145
00:21:42,801 --> 00:21:46,013
là thời đại của bò sát.

146
00:22:06,783 --> 00:22:12,748
Ngày nay, có hơn 10.000 loài bò sát…

147
00:22:15,042 --> 00:22:19,254
dù không phải loài nào
cũng đáng sợ như tổ tiên của chúng.

148
00:22:26,720 --> 00:22:29,014
Khi Trái Đất thay đổi,

149
00:22:30,807 --> 00:22:35,437
các loài bò sát phải thích nghi
với một thế giới ngày càng đông đúc.

150
00:22:39,274 --> 00:22:41,109
Và lớp da cứng, có vảy

151
00:22:41,777 --> 00:22:44,613
đã giúp chúng chinh phục
các sa mạc Pangaea

152
00:22:46,156 --> 00:22:49,910
tiếp tục là bí quyết thành công của chúng.

153
00:22:52,287 --> 00:22:58,126
Với một số loài, lớp da của chúng đã giúp
chúng trở thành những bậc thầy cải trang.

154
00:23:13,767 --> 00:23:18,855
Nhưng lớp da
còn có thể dùng để dọa kẻ tấn công.

155
00:23:23,276 --> 00:23:28,407
Dù vậy, có những lúc vẫn cần đến
những biện pháp quyết liệt hơn.

156
00:23:35,580 --> 00:23:37,874
Có thể nó đã thoát được con chim,

157
00:23:38,500 --> 00:23:41,878
nhưng thằn lằn
không nổi tiếng với khả năng bơi lội.

158
00:23:46,299 --> 00:23:52,264
Thế nhưng loài thằn lằn Anole ở Costa Rica
lại có một kỹ thuật sinh tồn phi thường.

159
00:23:54,558 --> 00:24:00,605
Khi thở ra, nó tạo ra một bong bóng
dính vào lớp da không thấm nước của nó…

160
00:24:03,442 --> 00:24:06,862
tạo ra cái chuông lặn của riêng nó…

161
00:24:09,364 --> 00:24:12,242
và cho phép nó ẩn mình dưới nước

162
00:24:13,535 --> 00:24:16,246
tới 15 phút.

163
00:24:23,086 --> 00:24:27,799
Bò sát ngày nay
là những chuyên gia sống bên lề

164
00:24:28,592 --> 00:24:32,304
nên khó mà hình dung được
chúng từng thống trị hành tinh của ta.

165
00:24:41,605 --> 00:24:44,816
Nhưng có một quần đảo ở Indonesia

166
00:24:46,651 --> 00:24:50,739
có thể cho ta nhìn lại
quá khứ đã vô cùng xa xôi đó.

167
00:24:57,746 --> 00:25:01,500
Vì ở đây, thằn lằn vẫn thống trị.

168
00:25:13,053 --> 00:25:16,973
Mới nở nhưng đã rất tò mò…

169
00:25:23,939 --> 00:25:28,193
con non này đang bắt đầu
cuộc sống ở thiên đường thằn lằn.

170
00:25:34,533 --> 00:25:36,201
Vấn đề duy nhất của nó…

171
00:25:39,538 --> 00:25:40,872
là các họ hàng của nó.

172
00:25:46,920 --> 00:25:50,257
Bởi đây là một con rồng Komodo con…

173
00:25:53,677 --> 00:25:56,763
mà Komodo lại là loài ăn thịt đồng loại…

174
00:26:00,141 --> 00:26:04,062
dùng cái lưỡi tõe ra của chúng
để đánh hơi con mồi trong không khí.

175
00:26:13,196 --> 00:26:15,323
Với những con thằn lằn
lớn nhất thế giới này…

176
00:26:17,450 --> 00:26:21,121
rồng con là món ăn vặt hoàn hảo.

177
00:26:35,635 --> 00:26:39,389
May cho nó, một tổ trứng Komodo được chôn

178
00:26:41,141 --> 00:26:43,351
là miếng mồi ngon ăn hơn.

179
00:26:58,450 --> 00:27:02,662
Nhưng nó sẽ không thỏa mãn
con quái vật này được lâu.

180
00:27:19,512 --> 00:27:23,058
Sẽ mất bảy, tám năm
trốn trong những cái cây nữa

181
00:27:24,809 --> 00:27:27,979
thì nó mới đủ lớn để tự vệ được.

182
00:27:38,740 --> 00:27:40,116
Quá nặng để trèo lên,

183
00:27:40,784 --> 00:27:45,830
con trưởng thành nọ
bỏ đi tìm thứ gì đó dễ tiếp cận hơn.

184
00:27:57,467 --> 00:28:02,389
Một lớp bùn dày cũng không giấu nổi
mùi hương của con vật này.

185
00:28:24,619 --> 00:28:27,122
Trâu nước luôn cảnh giác…

186
00:28:31,376 --> 00:28:34,045
đề phòng các chúa tể bò sát của chúng.

187
00:28:46,516 --> 00:28:50,603
Nhưng nghé thì
chưa sành sỏi bằng bố mẹ chúng.

188
00:29:28,808 --> 00:29:31,060
Con rồng đã vuột mất miếng mồi,

189
00:29:32,061 --> 00:29:33,938
nhưng chỉ là tạm thời.

190
00:29:36,065 --> 00:29:38,777
Nọc độc từ một tuyến trong hàm nó

191
00:29:40,361 --> 00:29:43,031
ngăn máu con mồi đông lại,

192
00:29:44,073 --> 00:29:46,993
dẫn đến việc tụt huyết áp nguy hiểm.

193
00:29:51,873 --> 00:29:52,707
Kết cục

194
00:29:54,542 --> 00:29:55,960
là không thể tránh khỏi.

195
00:30:01,966 --> 00:30:05,345
Đây giống như
một thước phim phát lại về sự sống

196
00:30:06,513 --> 00:30:08,223
ở kỷ Tam Điệp.

197
00:30:12,393 --> 00:30:15,230
Động vật có vú
phải chiến đấu giành giật sự sống,

198
00:30:15,730 --> 00:30:19,818
trong khi bò sát
chiếm ưu thế với dáng vẻ tự tin.

199
00:30:23,530 --> 00:30:28,827
Nhưng có lẽ chương đáng chú ý nhất
trong thời kỳ đầu mà bò sát thống trị đó…

200
00:30:30,995 --> 00:30:34,833
là khi vài loài trong số chúng
quay lưng với đất liền

201
00:30:36,459 --> 00:30:38,878
để trở về với đại dương.

202
00:30:49,514 --> 00:30:50,390
Rùa.

203
00:30:54,519 --> 00:30:56,855
Dù bị cạnh tranh đẩy đến đây

204
00:30:58,314 --> 00:31:00,942
hay bị cơ hội thu hút…

205
00:31:03,736 --> 00:31:07,031
rùa cũng đã trở về
vùng biển mà tổ tiên chúng để lại,

206
00:31:07,949 --> 00:31:12,328
và ngày nay chỉ không sống
ở những đại dương lạnh giá nhất.

207
00:31:16,583 --> 00:31:21,880
Nhưng mỗi năm một lần, con cái
trưởng thành vẫn phải quay lại đất liền

208
00:31:21,963 --> 00:31:23,298
để đẻ trứng.

209
00:31:27,594 --> 00:31:30,805
Ở rìa Rạn san hô Great Barrier này…

210
00:31:33,182 --> 00:31:35,727
chúng chung sống
với số lượng hàng ngàn con.

211
00:31:44,736 --> 00:31:46,487
Những tập thể như thế này

212
00:31:46,571 --> 00:31:49,949
là một trong những cảnh tượng
kỳ vĩ nhất của tạo hóa

213
00:31:50,033 --> 00:31:51,701
đã hàng triệu năm.

214
00:32:07,300 --> 00:32:09,928
Có một lý do chính đáng để tụ tập thế này,

215
00:32:11,387 --> 00:32:12,764
càng đông càng an toàn.

216
00:32:18,186 --> 00:32:21,356
Rùa tiến hóa lần đầu hồi kỷ Tam Điệp.

217
00:32:23,650 --> 00:32:25,860
Nhưng khi chúng chinh phục được biển…

218
00:32:25,944 --> 00:32:27,070
150 TRIỆU NĂM TRƯỚC

219
00:32:27,153 --> 00:32:30,114
…đại dương đã là nhà
của đám săn mồi chết chóc.

220
00:32:33,409 --> 00:32:38,581
Dài tám mét,
đây là một con thằn lằn đầu rắn.

221
00:32:49,092 --> 00:32:51,135
Nó cũng là một loài bò sát,

222
00:32:52,637 --> 00:32:56,891
nhưng là loài sống dưới biển cả đời.

223
00:33:46,190 --> 00:33:49,944
Bởi con thằn lằn đầu rắn
chỉ ăn được đến thế,

224
00:33:50,528 --> 00:33:53,031
việc tụ tập số lượng lớn như thế này

225
00:33:54,073 --> 00:33:56,909
sẽ cho phép nhiều rùa sống sót hơn.

226
00:34:00,413 --> 00:34:01,914
Còn lại chúng chỉ việc

227
00:34:03,124 --> 00:34:06,836
lê mình lên bãi biển nơi chúng chào đời

228
00:34:08,421 --> 00:34:12,341
và tìm một chỗ hoàn hảo để đẻ trứng.

229
00:34:31,194 --> 00:34:36,657
Gần hai tháng sau,
nỗ lực của các con cái đã được đền đáp.

230
00:34:39,494 --> 00:34:40,495
Rùa mới nở.

231
00:34:44,499 --> 00:34:48,461
Nhưng giờ mỗi con
sẽ có một hành trình cam go…

232
00:34:52,632 --> 00:34:56,010
bởi chúng sẽ hướng về đại dương
theo bản năng.

233
00:35:18,741 --> 00:35:20,034
Thằn lằn bay.

234
00:35:22,286 --> 00:35:25,081
Rất lâu trước khi chim tồn tại,

235
00:35:25,665 --> 00:35:30,545
nhóm bò sát cổ đại này
đã có một bước tiến hóa lớn.

236
00:35:39,053 --> 00:35:40,596
Chúng sải cánh bay lên…

237
00:35:48,437 --> 00:35:51,649
và trở thành những bậc thầy trên không.

238
00:36:01,200 --> 00:36:02,785
Hoàn toàn không thể tự vệ…

239
00:36:05,079 --> 00:36:07,415
cơ hội duy nhất cho con rùa mới nở này…

240
00:36:09,083 --> 00:36:10,418
là tiếp tục…

241
00:36:14,172 --> 00:36:16,382
quên đi những pha chết hụt,

242
00:36:17,675 --> 00:36:22,638
và mong đàn thằn lằn bay
sẽ hoa mắt giữa những lựa chọn.

243
00:36:27,602 --> 00:36:28,936
Mỗi cú thoát hiểm may mắn…

244
00:36:31,772 --> 00:36:34,108
lại đưa nó tới gần mép nước hơn.

245
00:36:45,036 --> 00:36:49,290
Nhưng cả những con tới được đại dương
cũng chưa an toàn.

246
00:37:03,471 --> 00:37:05,598
Chỉ có xuống vùng nước sâu hơn,

247
00:37:07,516 --> 00:37:09,769
nó mới tránh được đàn thằn lằn bay…

248
00:37:14,190 --> 00:37:16,776
và trốn vào đại dương xanh.

249
00:37:36,170 --> 00:37:40,800
Bò sát từng thống trị
cả bầu trời lẫn những con sóng.

250
00:37:42,468 --> 00:37:44,345
Nhưng dù có quyền lực tối cao,

251
00:37:45,304 --> 00:37:51,394
thằn lằn bay và thằn lằn đầu rắn
đều sẽ đến lúc tuyệt chủng.

252
00:38:11,706 --> 00:38:17,837
Nhưng một trong những loài bò sát
thống trị ở thời đại này đã sống sót.

253
00:38:23,509 --> 00:38:26,595
Chúng là những thợ săn ẩn mình
hoàn hảo đến nỗi

254
00:38:26,679 --> 00:38:30,016
thậm chí sau 200 triệu năm…

255
00:38:32,393 --> 00:38:34,562
hầu như vẫn chưa gì vượt được chúng.

256
00:38:38,941 --> 00:38:40,860
Không hề hay biết mối nguy hiểm,

257
00:38:42,320 --> 00:38:45,072
linh dương đầu bò
tới đây để xoa dịu cơn khát.

258
00:39:36,457 --> 00:39:37,416
Suýt thì được.

259
00:39:40,669 --> 00:39:42,046
Nhưng không quan trọng.

260
00:39:44,507 --> 00:39:48,344
Cá sấu sông Nile
biết linh dương đầu bò sẽ quay lại…

261
00:39:52,264 --> 00:39:54,183
như trước nay luôn vậy.

262
00:40:02,691 --> 00:40:07,780
Để tránh bị phát hiện,
con cá sấu âm thầm chìm xuống…

263
00:40:09,949 --> 00:40:11,200
nín thở

264
00:40:13,202 --> 00:40:14,787
đến tận một tiếng.

265
00:40:24,964 --> 00:40:29,510
Cá sấu có thể làm chậm nhịp tim của chúng
xuống chỉ còn hai nhịp một phút…

266
00:40:34,140 --> 00:40:36,725
gần như ngưng hoạt động hoàn toàn…

267
00:40:40,312 --> 00:40:44,358
một cách thức mà bò sát đã hoàn thiện được
từ hàng triệu năm trước.

268
00:41:02,835 --> 00:41:06,172
Nhưng tới đúng lúc,
nó sẽ vọt lên tấn công.

269
00:41:11,844 --> 00:41:13,429
Nó từ nằm ì…

270
00:41:17,016 --> 00:41:18,601
tới bùng nổ năng lượng

271
00:41:19,560 --> 00:41:21,770
chỉ trong một tích tắc…

272
00:41:28,068 --> 00:41:30,446
tạo ra đủ tốc độ và năng lượng…

273
00:41:37,203 --> 00:41:39,788
để phóng cơ thể dài năm mét của nó…

274
00:41:42,041 --> 00:41:44,460
lên khỏi mặt nước…

275
00:41:52,134 --> 00:41:54,053
chỉ bằng một cái bụng đang rỗng…

276
00:41:56,180 --> 00:41:57,556
và một hơi thở.

277
00:42:08,234 --> 00:42:12,279
Đó là một kỹ thuật
vẫn thành công với cá sấu hiện tại

278
00:42:14,240 --> 00:42:17,368
như với tổ tiên tiền sử của chúng.

279
00:42:26,418 --> 00:42:31,131
Cá sấu ngày nay thống trị
những vùng nước chúng sống…

280
00:42:33,801 --> 00:42:37,263
nhưng chúng không còn là
loài săn mồi phổ biến như xưa.

281
00:42:39,682 --> 00:42:41,308
Bởi quay lại kỷ Tam Điệp,

282
00:42:41,892 --> 00:42:45,145
các thế lực tự nhiên
sẽ đẩy câu chuyện sự sống này

283
00:42:45,854 --> 00:42:48,857
sang một hướng hoàn toàn mới.

284
00:42:48,941 --> 00:42:53,112
234 TRIỆU NĂM TRƯỚC

285
00:42:55,864 --> 00:43:01,120
Những vụ phun trào núi lửa kéo dài
gây ra thêm một thời kỳ ấm lên toàn cầu.

286
00:43:05,249 --> 00:43:10,504
Khi nhiệt độ nước biển tăng,
tốc độ bốc hơi của đại dương bị đẩy nhanh.

287
00:43:14,633 --> 00:43:21,432
Ở phía Bắc Pangaea, những cơn gió đầy
hơi ẩm va vào một đỉnh núi cao 3.000 mét…

288
00:43:26,520 --> 00:43:30,274
gây ra những hệ thống
thời tiết gió mùa lớn.

289
00:43:41,118 --> 00:43:43,370
Và mưa bắt đầu trút xuống…

290
00:43:47,082 --> 00:43:49,001
với quy mô như trong kinh thánh.

291
00:44:11,440 --> 00:44:15,277
Các cơn bão
hoành hành trên khắp hành tinh.

292
00:44:29,249 --> 00:44:33,754
Những trận mưa như trút này
kéo dài hơn một triệu năm…

293
00:44:37,466 --> 00:44:42,846
biến những sa mạc khô cằn của Pangaea
thành một ký ức xa xăm.

294
00:44:52,940 --> 00:44:57,778
Ở vùng viễn Bắc, những dòng nước lũ
đổ từ trên núi cao xuống.

295
00:45:40,154 --> 00:45:43,991
Nước bề mặt đã tái tạo cảnh quan…

296
00:45:46,452 --> 00:45:49,705
mang theo phù sa giàu dưỡng chất.

297
00:45:53,459 --> 00:45:59,506
Các đường thủy mau chóng bao phủ
hơn 1,6 triệu cây số vuông…

298
00:46:06,305 --> 00:46:09,391
một khu vực có diện tích bằng Alaska,

299
00:46:10,768 --> 00:46:14,521
tạo ra vùng đồng bằng
lớn nhất trong lịch sử Trái Đất.

300
00:46:18,984 --> 00:46:24,573
Những đường thủy màu mỡ này
trở thành mạch máu của một thế giới mới…

301
00:46:27,701 --> 00:46:29,870
nhiên liệu cho sự tiến hóa.

302
00:46:35,209 --> 00:46:37,503
Cây lá kim vươn lên hàng đầu.

303
00:46:42,382 --> 00:46:45,552
Và lần đầu tiên
từ sau vụ tuyệt chủng kỷ Nhị Điệp…

304
00:46:49,097 --> 00:46:54,061
hành tinh của ta lại trở thành một
vùng đất rậm rạp của những gã khổng lồ.

305
00:46:58,607 --> 00:47:03,779
210 TRIỆU NĂM TRƯỚC

306
00:47:15,332 --> 00:47:20,379
Nhiều loài bò sát cổ xưa đã không
thích nghi được với cảnh quan mới này.

307
00:47:25,092 --> 00:47:29,388
Nhưng có một nhóm đã chấp nhận
sự thay đổi trong đời sống thực vật này…

308
00:47:32,307 --> 00:47:35,727
và sẽ sớm vươn lên chiếm lấy thế giới.

309
00:47:46,864 --> 00:47:51,285
Các con non khởi đầu sự sống
rất giống các loài bò sát khác.

310
00:48:01,086 --> 00:48:02,921
Chúng nở ra từ trứng,

311
00:48:09,177 --> 00:48:10,679
da chúng có vảy,

312
00:48:17,603 --> 00:48:20,105
và chúng phải tự lo lấy thân…

313
00:48:23,150 --> 00:48:25,360
từ thời điểm bước vào thế giới này.

314
00:48:35,162 --> 00:48:36,914
Nhưng có những điểm khác.

315
00:48:42,669 --> 00:48:45,881
Chúng có hệ thống thở hiệu quả hơn nhiều,

316
00:48:45,964 --> 00:48:49,885
liên tục bơm máu đi khắp phổi…

317
00:48:54,723 --> 00:48:56,183
cho phép chúng chạy

318
00:48:56,266 --> 00:48:58,852
mà không phải dừng lại để lấy hơi.

319
00:49:16,036 --> 00:49:21,416
Chân chúng duỗi thẳng ra bên dưới cơ thể
thay vì sang hai bên

320
00:49:21,917 --> 00:49:24,836
nên chúng có thể đi khi đứng thẳng.

321
00:49:43,313 --> 00:49:47,484
Việc này cho phép các con non
phát triển thành những con trưởng thành

322
00:49:47,567 --> 00:49:50,737
lớn hơn chúng 50 lần.

323
00:49:59,329 --> 00:50:02,499
Chúng thuộc về cây phả hệ bò sát,

324
00:50:03,208 --> 00:50:06,294
nhưng lại là một nhánh riêng độc đáo.

325
00:50:21,476 --> 00:50:24,521
Những gã khổng lồ đời đầu như Plateosaurus

326
00:50:24,604 --> 00:50:27,524
với tới được nguồn thức ăn mới ở cao hơn,

327
00:50:30,152 --> 00:50:33,947
dạ dày của chúng tiêu hóa được
những lá kim thuộc loại cứng…

328
00:50:36,783 --> 00:50:41,872
và khối lượng to lớn của chúng
giúp chúng duy trì thân nhiệt cao hơn

329
00:50:41,955 --> 00:50:43,707
cả ngày lẫn đêm.

330
00:50:59,514 --> 00:51:04,186
Đó là công thức chiến thắng
sẽ báo trước một thời đại mới.

331
00:51:11,902 --> 00:51:14,112
152 TRIỆU NĂM TRƯỚC

332
00:51:14,196 --> 00:51:15,322
Kỷ Jura.

333
00:51:33,131 --> 00:51:35,592
Triều đại mới này sẽ trị vì

334
00:51:36,343 --> 00:51:40,180
hơn 150 triệu năm.

335
00:51:49,773 --> 00:51:55,779
Cái triều đại sẽ chứng kiến sự trỗi dậy
của vài sinh vật vào loại biểu tượng nhất

336
00:51:55,862 --> 00:51:57,781
từng bước đi trên Trái Đất.

337
00:52:04,412 --> 00:52:08,917
Chào mừng đến thời đại khủng long.

338
00:53:56,149 --> 00:53:58,693
Biên dịch: Christine Tran