1
00:00:13,888 --> 00:00:17,308
Από τότε
που πρωτοεμφανίστηκε η ζωή στη Γη…

2
00:00:19,269 --> 00:00:21,980
δεν έχει σταματήσει ποτέ να εξελίσσεται…

3
00:00:28,737 --> 00:00:31,614
ωθούμενη
από έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο…

4
00:00:35,910 --> 00:00:38,163
και τον έντονο ανταγωνισμό.

5
00:00:44,961 --> 00:00:48,631
Υπήρξε όμως μια ξεχωριστή εποχή

6
00:00:49,591 --> 00:00:52,510
όπου η εξέλιξη ανέβασε στροφές…

7
00:00:54,846 --> 00:00:58,308
και μας έδωσε πολλά από τα ζώα
που έχουμε ακόμα σήμερα…

8
00:01:05,065 --> 00:01:06,983
και τους εμβληματικούς γίγαντες

9
00:01:08,693 --> 00:01:11,029
που κυριαρχούσαν κάποτε.

10
00:01:13,531 --> 00:01:18,995
Αυτή είναι η ιστορία
της εποχής των δεινοσαύρων.

11
00:02:21,224 --> 00:02:25,770
Η ΖΩΗ ΣΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ ΜΑΣ

12
00:02:29,440 --> 00:02:31,734
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5

13
00:02:31,818 --> 00:02:35,822
ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΩΝ ΓΙΓΑΝΤΩΝ

14
00:02:35,905 --> 00:02:40,201
Είναι η αυγή της ιουρασικής περιόδου.

15
00:02:40,285 --> 00:02:45,081
ΠΡΙΝ ΑΠΟ 200 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ

16
00:02:45,165 --> 00:02:50,211
Η Παγγαία, η υπερήπειρος
της εποχής των ερπετών,

17
00:02:51,171 --> 00:02:53,840
διαλύεται σταδιακά.

18
00:03:01,973 --> 00:03:03,975
Μετατοπιζόμενες τεκτονικές πλάκες…

19
00:03:06,686 --> 00:03:09,272
ωθούν ποτάμια μάγματος στην επιφάνεια…

20
00:03:12,483 --> 00:03:16,446
ξεκινώντας
την ολοκληρωτική μεταμόρφωση του πλανήτη.

21
00:03:35,465 --> 00:03:37,133
Επί εκατομμύρια χρόνια,

22
00:03:37,217 --> 00:03:42,138
μια ρωγμή χωρίζει
την τεράστια χερσαία μάζα στα δύο.

23
00:03:46,726 --> 00:03:51,231
Νερό γεμίζει το ρήγμα
ανάμεσα στις δύο νέες ηπείρους.

24
00:03:59,280 --> 00:04:01,950
Καθώς απομακρύνονται όλο και περισσότερο,

25
00:04:03,701 --> 00:04:06,996
δημιουργούνται ολοκαίνουρια περιβάλλοντα…

26
00:04:15,505 --> 00:04:18,258
προκαλώντας τον αφανισμό πολλών…

27
00:04:21,511 --> 00:04:25,306
αλλά επιταχύνοντας την εξέλιξη
για τους επιζώντες…

28
00:04:27,392 --> 00:04:30,812
και ειδικά για μία ομάδα ζώων.

29
00:04:38,653 --> 00:04:42,115
Βαθιά στα δάση
της Βόρειας Αμερικής του Ιουράσιου…

30
00:04:44,325 --> 00:04:49,330
τα μεγαλύτερα δάση που έχουν
περπατήσει ποτέ στη Γη είναι σε άνοδο.

31
00:05:00,675 --> 00:05:01,884
Οι δεινόσαυροι.

32
00:05:08,182 --> 00:05:10,059
Με τη διάσπαση της Παγγαίας,

33
00:05:11,060 --> 00:05:15,106
βρέθηκαν σε έναν κόσμο αφθονίας.

34
00:05:26,326 --> 00:05:28,786
Κάποιοι, όπως ο διπλόδοκος,

35
00:05:28,870 --> 00:05:32,165
έχουν φτάσει σε μήκος τα 25 μέτρα.

36
00:05:48,139 --> 00:05:50,266
Όσο μεγάλοι κι αν είναι όμως,

37
00:05:51,184 --> 00:05:53,478
πρέπει να είναι πάντα σε επιφυλακή.

38
00:06:06,324 --> 00:06:09,994
Γιατί δεν είναι
οι μόνοι γίγαντες του Ιουράσιου.

39
00:06:43,945 --> 00:06:45,113
Ο αλλόσαυρος.

40
00:06:51,119 --> 00:06:52,954
Με μήκος σχεδόν εννιά μέτρα…

41
00:06:55,081 --> 00:06:58,292
είναι ένας
από τους μεγαλύτερους θηρευτές στην ξηρά

42
00:06:58,376 --> 00:07:01,629
τις πρώτες μέρες
της βασιλείας των δεινοσαύρων.

43
00:07:08,136 --> 00:07:10,888
Ψάχνει μια ευκαιρία.

44
00:07:25,278 --> 00:07:27,822
Δεν ψάχνει για ενήλικους όμως.

45
00:07:32,160 --> 00:07:36,539
Αυτός ο αλλόσαυρος ψάχνει
ένα πολύ πιο εύκολο θήραμα.

46
00:07:41,794 --> 00:07:44,005
Ένα μωρό διπλόδοκο.

47
00:07:47,967 --> 00:07:51,762
Εκκολάφτηκε από ένα αυγό
μεγάλο όσο ένα γκρέιπφρουτ.

48
00:07:53,097 --> 00:07:58,144
Παραείναι μικρό για να ζήσει στο κοπάδι,
όπου μπορεί να ποδοπατηθεί.

49
00:07:59,812 --> 00:08:03,691
Έτσι, πρέπει να τα βγάλει πέρα μόνο του.

50
00:08:12,158 --> 00:08:16,329
Ο αλλόσαυρος
θα αποτελειώσει γρήγορα το μωρό…

51
00:08:18,414 --> 00:08:19,790
αν μπορέσει να το βρει.

52
00:08:25,630 --> 00:08:27,298
Η μόνη ελπίδα του μικρού…

53
00:08:29,967 --> 00:08:32,803
είναι να μείνει όσο πιο ακίνητο γίνεται.

54
00:08:45,316 --> 00:08:48,027
Ο αλλόσαυρος έχει οξείες αισθήσεις…

55
00:08:50,154 --> 00:08:55,034
αλλά η καταιγίδα κρύβει τα ίχνη του μωρού.

56
00:09:21,852 --> 00:09:23,938
Παρά τρίχα.

57
00:09:26,691 --> 00:09:30,027
Κι όχι μόνο για τον μικρό διπλόδοκο.

58
00:09:42,206 --> 00:09:45,084
Για να έχουν
μεγαλύτερες πιθανότητες επιβίωσης,

59
00:09:45,167 --> 00:09:48,337
αυτά τα νεαρά πρέπει να φάνε όσο μπορούν

60
00:09:48,963 --> 00:09:51,007
όσο πιο γρήγορα γίνεται…

61
00:09:54,802 --> 00:09:58,639
για να γίνουν τεράστιοι όταν μεγαλώσουν.

62
00:10:06,647 --> 00:10:11,694
Αλλά όπως αυτοί οι τεράστιοι δεινόσαυροι
καταβρόχθιζαν τα φυτά γύρω τους,

63
00:10:13,195 --> 00:10:17,158
άλλαζαν και τα ίδια τα φυτά…

64
00:10:19,577 --> 00:10:24,040
με τρόπους
που θα άλλαζαν ριζικά τη ζωή στη Γη.

65
00:10:28,878 --> 00:10:33,883
Μια φορά κι έναν καιρό, τα φυτά
βασίζονταν μόνο στον άνεμο ή το νερό

66
00:10:33,966 --> 00:10:35,801
για να μεταδώσουν τη γύρη τους.

67
00:10:40,556 --> 00:10:42,683
Την εποχή των δεινοσαύρων όμως,

68
00:10:43,267 --> 00:10:46,729
εμφανίστηκε μια καινοτομία
στην αναπαραγωγή των φυτών…

69
00:10:50,733 --> 00:10:54,695
που παραμένει ακόμη μέχρι σήμερα.

70
00:11:07,291 --> 00:11:08,292
Το άνθος.

71
00:11:15,007 --> 00:11:17,093
Με διάμετρο 40 εκατοστά,

72
00:11:17,885 --> 00:11:20,805
αυτό ανήκει σε ένα γιγάντιο νούφαρο

73
00:11:21,597 --> 00:11:24,850
στο βροχοδάσος του Αμαζονίου
στη Νότια Αμερική.

74
00:11:27,269 --> 00:11:31,399
Και μοναδικός του σκοπός
είναι να προσελκύσει ένα ζώο

75
00:11:31,482 --> 00:11:32,817
για να το επικονιάσει.

76
00:11:36,278 --> 00:11:37,905
Καθώς βραδιάζει,

77
00:11:38,864 --> 00:11:42,076
το λουλούδι παράγει
ένα ισχυρό άρωμα που θυμίζει ανανά…

78
00:11:47,790 --> 00:11:51,210
στο οποίο δεν μπορεί
να αντισταθεί αυτό το σκαθάρι.

79
00:12:01,846 --> 00:12:04,348
Όπως οι αρχαίοι πρόγονοί του,

80
00:12:05,433 --> 00:12:09,353
το μαγεμένο σκαθάρι
δεν μπορεί παρά να μπει μέσα.

81
00:12:11,647 --> 00:12:14,817
Περνάει μέσα από τα εξωτερικά πέταλα

82
00:12:16,777 --> 00:12:19,029
και φτάνει στην καρδιά του λουλουδιού,

83
00:12:19,864 --> 00:12:22,700
όπου περιμένει ο παράδεισος.

84
00:12:25,703 --> 00:12:30,207
Μέσα η θερμοκρασία είναι
κατά δέκα βαθμούς υψηλότερη

85
00:12:30,291 --> 00:12:32,168
από τον νυχτερινό αέρα.

86
00:12:35,254 --> 00:12:41,177
Εδώ απολαμβάνει
τη ζουμερή σάρκα του λουλουδιού.

87
00:12:42,970 --> 00:12:46,015
Το σκαθάρι όμως
προσφέρει κάτι ως αντάλλαγμα.

88
00:12:47,725 --> 00:12:51,896
Γύρη από ένα άλλο γιγάντιο νούφαρο.

89
00:12:55,649 --> 00:13:02,114
Καθώς τρέφεται, η γύρη μένει
στα αναπαραγωγικά όργανα του λουλουδιού.

90
00:13:08,913 --> 00:13:10,331
Όταν έρχεται η αυγή,

91
00:13:11,332 --> 00:13:13,125
το λουλούδι κλείνει…

92
00:13:17,713 --> 00:13:21,467
τυλίγοντας το σκαθάρι
με τα βελούδινα πέταλά του…

93
00:13:26,055 --> 00:13:29,475
και καλύπτοντάς το
με τη δική του κολλώδη γύρη.

94
00:13:34,647 --> 00:13:38,317
Το σούρουπο το λουλούδι ανοίγει πάλι.

95
00:13:42,571 --> 00:13:46,325
Αφού εξυπηρέτησε τον σκοπό του,

96
00:13:47,117 --> 00:13:51,080
αλλάζει χρώμα
και χάνει τη σαγηνευτική του μυρωδιά…

97
00:14:05,094 --> 00:14:09,640
επιτρέποντας στο σκαθάρι, που είναι
καλυμμένο με τη γύρη αυτού του λουλουδιού,

98
00:14:09,723 --> 00:14:11,016
να πετάξει μακριά

99
00:14:12,142 --> 00:14:16,689
και να επικονιάσει ακούσια
ένα άλλο γιγάντιο νούφαρο.

100
00:14:24,029 --> 00:14:28,742
Η σχέση όμως
μεταξύ λουλουδιών και επικονιαστών

101
00:14:28,826 --> 00:14:30,202
ήταν μόνο η αρχή.

102
00:14:33,622 --> 00:14:38,586
Άλλα έντομα της εποχής των δεινοσαύρων
άρχισαν να κάνουν το ίδιο…

103
00:14:45,217 --> 00:14:47,720
πηγαίνοντας γύρη από λουλούδι σε λουλούδι…

104
00:14:50,931 --> 00:14:53,976
ως αντάλλαγμα για το γλυκό τους νέκταρ.

105
00:15:06,947 --> 00:15:09,366
Πριν από 130 εκατομμύρια χρόνια…

106
00:15:12,077 --> 00:15:14,705
τα λουλούδια έγιναν πιο χρωματιστά,

107
00:15:15,998 --> 00:15:16,999
πιο φωτεινά

108
00:15:18,667 --> 00:15:19,710
και ποικιλόμορφα,

109
00:15:21,128 --> 00:15:25,174
για να προσελκύσουν
τους καλύτερους επικονιαστές.

110
00:15:36,518 --> 00:15:37,978
Καθώς εξαπλώνονταν…

111
00:15:40,898 --> 00:15:43,692
η γη έγινε από πράσινη…

112
00:15:46,862 --> 00:15:50,407
ένα καλειδοσκόπιο διαφόρων χρωμάτων.

113
00:15:54,161 --> 00:15:58,666
Σήμερα υπάρχουν
δέκα φορές περισσότερα ανθοφόρα φυτά

114
00:15:59,500 --> 00:16:03,337
απ' ό,τι όλα τα άλλα είδη φυτών.

115
00:16:12,054 --> 00:16:14,932
Ωστόσο, καθώς ο κόσμος άνθιζε,

116
00:16:16,642 --> 00:16:22,523
άλλα πλάσματα άρχισαν να εκμεταλλεύονται
τη σχέση λουλουδιών κι εντόμων.

117
00:16:34,034 --> 00:16:35,786
Προκαλώντας μια αύξηση

118
00:16:37,287 --> 00:16:42,001
στην ποικιλία θηρευτών και θηραμάτων.

119
00:16:51,510 --> 00:16:55,848
Οι αράχνες υπήρχαν
πάνω από 100 εκατομμύρια χρόνια.

120
00:16:58,976 --> 00:17:04,189
Τώρα όμως άρχισαν να φτιάχνουν
περίπλοκους ιστούς με το μετάξι τους…

121
00:17:13,282 --> 00:17:16,702
αξιοποιώντας αυτό το νέο κύμα ζωής.

122
00:17:27,129 --> 00:17:29,673
Στα μέσα της βασιλείας των δεινοσαύρων…

123
00:17:31,925 --> 00:17:34,887
υπήρχε τόση βιοποικιλότητα…

124
00:17:37,181 --> 00:17:40,225
χάρη στην άφιξη των ανθοφόρων φυτών…

125
00:17:42,686 --> 00:17:46,315
που, για πρώτη φορά στην ιστορία της Γης,

126
00:17:46,398 --> 00:17:51,403
υπήρχαν περισσότερα είδη
στη στεριά παρά στους ωκεανούς.

127
00:18:11,423 --> 00:18:16,220
ΠΡΙΝ ΑΠΟ 110 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ

128
00:18:21,809 --> 00:18:25,729
Δεν άλλαζαν όμως
μόνο τα μικρότερα πλάσματα

129
00:18:27,523 --> 00:18:29,858
με νέους και ριζοσπαστικούς τρόπους.

130
00:18:35,489 --> 00:18:37,533
Αυτός είναι ο δεινόνυχος.

131
00:18:39,993 --> 00:18:42,204
Παρά τη χαριτωμένη του εμφάνιση,

132
00:18:43,997 --> 00:18:45,332
είναι δεινόσαυρος.

133
00:18:47,126 --> 00:18:49,253
Ένα μωρό δεινόσαυρος.

134
00:18:51,755 --> 00:18:56,468
Λέγεται δεινόνυχος
επειδή έχει μεγάλα νύχια…

135
00:18:59,596 --> 00:19:02,015
αλλά δεν είναι το μόνο δυνατό του σημείο.

136
00:19:03,684 --> 00:19:05,769
Επίσης έχει εξαιρετική όραση

137
00:19:07,521 --> 00:19:09,231
και ακοή.

138
00:19:17,114 --> 00:19:22,077
Η πιο εντυπωσιακή προσαρμογή του όμως
είναι τα πούπουλά του.

139
00:19:24,454 --> 00:19:28,834
Απλοί σχηματισμοί σαν πούπουλα
πρωτοεμφανίστηκαν στο Τριαδικό.

140
00:19:30,043 --> 00:19:33,046
Όχι για πέταγμα, αλλά για ζεστασιά.

141
00:19:39,386 --> 00:19:45,184
Καθώς μπορούν να διατηρούνται ζεστά,
αυτός ο κλάδος δεινοσαύρων, τα θηρόποδα,

142
00:19:45,267 --> 00:19:47,561
μπορούν να είναι δραστήρια μέρα νύχτα.

143
00:19:50,564 --> 00:19:55,527
Έτσι μπορούν να μεγαλώσουν τα μικρά τους
ως μέλη της οικογένειας.

144
00:20:07,206 --> 00:20:11,293
Η ζωή σε ομάδα έχει κι άλλα πλεονεκτήματα.

145
00:20:12,961 --> 00:20:16,340
Ειδικά όταν πρέπει να βρεις τροφή.

146
00:20:30,479 --> 00:20:33,523
Γιατί ο δεινόνυχος κυνηγάει σε αγέλες.

147
00:20:45,827 --> 00:20:47,746
Και είναι πολύ έξυπνος μάλιστα.

148
00:20:52,376 --> 00:20:57,506
Το θήραμά τους, o Arkansaurus fridayi,
είναι επίσης δεινόσαυρος…

149
00:21:03,845 --> 00:21:07,933
αλλά ζει μια πολύ διαφορετική ζωή,
τρώγοντας κυρίως φυτά.

150
00:21:09,935 --> 00:21:11,728
Αυτό που έχουν κοινό όμως

151
00:21:13,313 --> 00:21:14,564
είναι η ταχύτητα.

152
00:21:41,758 --> 00:21:44,594
Είναι εύκολο να φτάσουν το θήραμά τους.

153
00:21:47,472 --> 00:21:48,473
Το να το πιάσουν,

154
00:21:49,599 --> 00:21:50,684
όχι και τόσο.

155
00:21:54,021 --> 00:21:55,272
Δουλεύοντας ομαδικά,

156
00:21:56,898 --> 00:21:58,984
προσπαθούν να το κουράσουν εναλλάξ.

157
00:22:26,553 --> 00:22:33,477
Τα νύχια τους αποτελειώνουν γρήγορα
τον εξαντλημένο Arkansaurus fridayi.

158
00:22:40,525 --> 00:22:42,819
Καθώς οι δεινόσαυροι διαφοροποιούνταν,

159
00:22:44,237 --> 00:22:46,490
πολλοί έγιναν πολύ κοινωνικοί.

160
00:22:48,283 --> 00:22:53,497
Δεν μπορούσαν να συγκριθούν όμως
με τα πιο κοινωνικά ζώα της εποχής τους.

161
00:22:54,539 --> 00:22:59,211
Ζώα που εξελίσσονταν
κάτω απ' τα πόδια τους.

162
00:23:12,140 --> 00:23:14,726
Σήμερα, στη Δυτική Αφρική,

163
00:23:14,810 --> 00:23:20,524
μπορούμε να βρούμε ακόμη απογόνους
αυτών των πρώτων κοινωνικών ζώων.

164
00:23:31,243 --> 00:23:32,285
Τερμίτες.

165
00:23:38,708 --> 00:23:41,294
Μια τεράστια οικογένεια αδερφών

166
00:23:43,130 --> 00:23:45,090
πέντε εκατομμυρίων ατόμων…

167
00:23:50,303 --> 00:23:53,348
που δουλεύουν ακούραστα για την αποικία

168
00:23:54,224 --> 00:23:56,560
και τη μητέρα τους, τη βασίλισσα.

169
00:24:04,693 --> 00:24:07,112
Κοινωνικά έντομα όπως οι τερμίτες

170
00:24:08,697 --> 00:24:11,450
πρωτοεμφανίστηκαν
την εποχή των δεινοσαύρων…

171
00:24:14,703 --> 00:24:17,080
ανακυκλώνοντας τη νέα βλάστηση…

172
00:24:21,293 --> 00:24:24,921
όντας ταυτόχρονα η κύρια πηγή τροφής

173
00:24:26,882 --> 00:24:28,008
των εχθρών τους.

174
00:24:30,135 --> 00:24:32,471
Ένας ανιχνευτής έπιασε τη μυρωδιά τους.

175
00:24:36,850 --> 00:24:39,436
Με τα νέα της ανακάλυψης,

176
00:24:40,103 --> 00:24:42,063
επιστρέφει στη φωλιά της.

177
00:24:44,858 --> 00:24:49,279
Ανήκει σε μια άλλη αρχαία ομάδα
κοινωνικών εντόμων…

178
00:24:52,365 --> 00:24:53,408
τα μυρμήγκια.

179
00:24:59,247 --> 00:25:02,292
Ο ανταγωνισμός
ανάμεσα σ' αυτά τα αντίπαλα είδη

180
00:25:03,084 --> 00:25:05,879
κρατάει εκατομμύρια χρόνια…

181
00:25:08,757 --> 00:25:12,219
σε μια εκπληκτική εξελικτική διαμάχη.

182
00:25:24,814 --> 00:25:29,194
Πίσω στη φωλιά του,
ο ανιχνευτής μαζεύει στρατό.

183
00:25:34,282 --> 00:25:38,495
Τα μυρμήγκια Megaponera analis
είναι θηρευτές.

184
00:25:43,583 --> 00:25:46,169
Σαν καλά εκπαιδευμένη ρωμαϊκή λεγεώνα…

185
00:25:49,005 --> 00:25:52,509
χιλιάδες στρατιώτες πάνε στον πόλεμο.

186
00:26:00,058 --> 00:26:02,185
Όταν είναι κοντά στους τερμίτες,

187
00:26:03,395 --> 00:26:05,146
ο ανιχνευτής δίνει το σήμα…

188
00:26:07,274 --> 00:26:09,359
και η φάλαγγα αρχίζει να απλώνεται

189
00:26:11,027 --> 00:26:14,364
και γίνεται ένα κύμα έτοιμο να σκάσει.

190
00:26:19,869 --> 00:26:22,163
Τώρα, σε πλήρη ισχύ,

191
00:26:23,039 --> 00:26:25,875
ο ανιχνευτής δίνει μια τελευταία εντολή.

192
00:26:28,128 --> 00:26:29,129
Επίθεση.

193
00:26:38,805 --> 00:26:41,224
Οι τερμίτες δεν είναι ανυπεράσπιστοι.

194
00:26:46,980 --> 00:26:51,318
Έχουν οπλισμένους στρατιώτες
που προστατεύουν τους εργάτες.

195
00:26:58,533 --> 00:27:01,578
Όταν πιάνουν ένα μυρμήγκι,
το διαμελίζουν γρήγορα.

196
00:27:06,249 --> 00:27:10,045
Αυτά τα μυρμήγκια όμως
έχουν τα δικά τους εξειδικευμένα όπλα.

197
00:27:11,338 --> 00:27:16,384
Τσιμπάνε με τα δηλητηριώδη κεντριά τους
το μόνο αδύνατο σημείο των αντιπάλων τους…

198
00:27:22,849 --> 00:27:24,893
ανάμεσα στα σαγόνια.

199
00:27:34,444 --> 00:27:39,574
Οι απώλειες σ' αυτήν τη μακροχρόνια μάχη
αυξάνονται γρήγορα.

200
00:27:44,037 --> 00:27:47,540
Τα μυρμήγκια όμως
κατατροπώνουν τους τερμίτες.

201
00:27:55,382 --> 00:27:57,967
Οι νικητές μαζεύουν τους ηττημένους

202
00:27:58,843 --> 00:28:00,679
και τους μεταφέρουν στη φωλιά

203
00:28:02,097 --> 00:28:04,265
για να ταΐσουν την υπόλοιπη αποικία.

204
00:28:09,396 --> 00:28:10,939
Κάτω απ' τη γη,

205
00:28:11,022 --> 00:28:15,443
τα μυρμήγκια δείχνουν το αποκορύφωμα
των εξελικτικών τους επιτευγμάτων,

206
00:28:15,527 --> 00:28:18,655
καθώς φροντίζουν
τους τραυματισμένους συντρόφους τους.

207
00:28:24,661 --> 00:28:27,122
Πολλοί έχασαν άκρα.

208
00:28:31,835 --> 00:28:35,547
Οι εργάτες όμως
γλείφουν τις πληγές των τραυματιών,

209
00:28:37,006 --> 00:28:41,970
χρησιμοποιώντας αντιβιοτικά στο σάλιο τους
για να τους βοηθήσουν να θεραπευτούν.

210
00:28:48,393 --> 00:28:51,271
Χωρίς αυτό, οι περισσότεροι θα πέθαιναν.

211
00:28:53,356 --> 00:28:55,775
Χάρη στη φροντίδα όμως,

212
00:28:55,859 --> 00:29:00,780
μπορούν να επιστρέψουν στον πόλεμο
μέσα σε 24 ώρες,

213
00:29:02,449 --> 00:29:04,701
ακόμη και χωρίς άκρα.

214
00:29:08,371 --> 00:29:12,709
Είναι το μόνο παράδειγμα ζώων,
εκτός από τους ανθρώπους,

215
00:29:13,334 --> 00:29:16,337
που χρησιμοποιούν φάρμακα
για να σώσουν μια ζωή.

216
00:29:20,467 --> 00:29:25,680
Δουλεύοντας ομαδικά, κοινωνικά ζώα
όπως τα μυρμήγκια και οι τερμίτες

217
00:29:25,764 --> 00:29:28,183
ευημέρησαν την εποχή των δεινοσαύρων.

218
00:29:32,812 --> 00:29:37,275
Το έδαφος όμως κάτω από τα πόδια τους
ήταν ακόμα σε κίνηση,

219
00:29:38,943 --> 00:29:41,905
προκαλώντας σεισμικές αλλαγές.

220
00:29:47,327 --> 00:29:49,370
ΠΡΙΝ ΑΠΟ 90 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ

221
00:29:49,454 --> 00:29:51,873
Πριν από 90 εκατομμύρια χρόνια,

222
00:29:52,916 --> 00:29:57,629
και οι τεκτονικές πλάκες εξακολουθούσαν
να αναδιαμορφώνουν τον πλανήτη.

223
00:30:13,895 --> 00:30:16,481
Καθώς τα κομμάτια της Παγγαίας
απλώνονταν…

224
00:30:21,778 --> 00:30:25,949
αναβλύσεις μάγματος άρχισαν
να σηκώνουν τον πυθμένα…

225
00:30:28,952 --> 00:30:31,037
ανεβάζοντας τη στάθμη της θάλασσας.

226
00:30:35,041 --> 00:30:37,377
Αυτό πλημμύρισε τη γη…

227
00:30:48,263 --> 00:30:51,307
δημιουργώντας πολλές ρηχές θάλασσες…

228
00:30:54,853 --> 00:30:57,105
και πολλές νησιωτικές ηπείρους,

229
00:30:58,147 --> 00:31:02,068
με ξεχωριστό κλίμα και χαρακτήρα.

230
00:31:12,579 --> 00:31:15,874
Απομονωμένοι στις χερσαίες μάζες τους,

231
00:31:15,957 --> 00:31:19,419
οι δεινόσαυροι ευημέρησαν
όπως ποτέ άλλοτε.

232
00:31:25,341 --> 00:31:31,431
Παράλληλα με τα γιγάντια σαυρόποδα
και τα φτερωτά θηρόποδα,

233
00:31:32,891 --> 00:31:37,228
μια άλλη ομάδα δεινοσαύρων
γνώριζε επίσης επιτυχία.

234
00:31:38,062 --> 00:31:39,814
Τα ορνιθίσχια.

235
00:31:47,655 --> 00:31:51,993
Όπως ο διπλόδοκος, ήταν κυρίως φυτοφάγα…

236
00:31:55,038 --> 00:31:58,666
αλλά είχαν αναπτύξει σαγόνια
που μπορούσαν να μασήσουν.

237
00:32:05,673 --> 00:32:08,217
Σε συνδυασμό με την αύξηση της χλωρίδας,

238
00:32:08,968 --> 00:32:13,222
ορνιθίσχια όπως η μαιασαύρα

239
00:32:13,932 --> 00:32:18,269
σχημάτισαν μερικά
από τα μεγαλύτερα κοπάδια στη Γη.

240
00:32:32,575 --> 00:32:34,160
Ανά τον κόσμο,

241
00:32:34,243 --> 00:32:38,289
οι δεινόσαυροι κυριαρχούσαν πλέον
σε κάθε χερσαίο βιότοπο

242
00:32:39,082 --> 00:32:41,876
που είχε να προσφέρει
ο μεταβαλλόμενος πλανήτης.

243
00:32:47,465 --> 00:32:49,550
Ταυτόχρονα όμως,

244
00:32:50,301 --> 00:32:54,764
η δική μας δυναστεία,
τα πρώτα πραγματικά θηλαστικά,

245
00:32:56,349 --> 00:32:59,686
αξιοποιούσε επίσης τη νέα αφθονία.

246
00:33:09,570 --> 00:33:11,531
Στις σκιές των γιγάντων,

247
00:33:12,198 --> 00:33:17,578
αυτά τα μικρά πλάσματα ήταν περιορισμένα
σε μια ζωή στο περιθώριο.

248
00:33:25,586 --> 00:33:29,757
Κι αυτά όμως γίνονταν όλα και πιο έξυπνα,

249
00:33:29,841 --> 00:33:33,428
κοινωνικά,
και μπορούσαν να φροντίσουν τα μικρά τους.

250
00:33:43,813 --> 00:33:47,483
Σήμερα, στα δάση
της νοτιοδυτικής Αυστραλίας,

251
00:33:48,443 --> 00:33:50,528
μπορούμε να δούμε

252
00:33:52,196 --> 00:33:56,993
πώς μπορεί να ήταν η ζωή
για κάποια από εκείνα τα αρχαία θηλαστικά.

253
00:34:01,873 --> 00:34:03,958
Αυτό είναι ένα νούμπατ,

254
00:34:05,877 --> 00:34:07,920
ένα απειλούμενο μαρσιποφόρο

255
00:34:08,671 --> 00:34:12,175
που πιστεύεται ότι αριθμεί
μόνο 3.000 άτομα στη φύση.

256
00:34:14,135 --> 00:34:16,763
Όπως κάποιοι προϊστορικοί πρόγονοί του,

257
00:34:17,805 --> 00:34:21,601
έτσι κι αυτό
τρέφεται με νόστιμους τερμίτες.

258
00:34:24,979 --> 00:34:27,815
Χρησιμοποιώντας
τη μακριά, κολλώδη γλώσσα του,

259
00:34:28,566 --> 00:34:30,693
τους μαζεύει με ευχαρίστηση.

260
00:34:31,778 --> 00:34:34,530
Κι όσο πιο πολλοί, τόσο πιο καλά.

261
00:34:39,035 --> 00:34:40,328
Γιατί στη φωλιά της,

262
00:34:41,412 --> 00:34:44,624
τα μικρά της περιμένουν την επιστροφή της.

263
00:34:52,924 --> 00:34:55,134
Για την επιτυχία των θηλαστικών,

264
00:34:55,802 --> 00:34:58,596
ήταν κρίσιμη η εξέλιξη
της γονικής μέριμνας.

265
00:34:59,639 --> 00:35:02,141
Η γέννηση μικρών

266
00:35:03,810 --> 00:35:06,020
και το τάισμά τους με μητρικό γάλα

267
00:35:06,979 --> 00:35:09,023
μέχρι να ανεξαρτητοποιηθούν.

268
00:35:17,990 --> 00:35:20,660
Γι' αυτά τα ανήσυχα νεαρά όμως…

269
00:35:24,747 --> 00:35:27,041
αυτό μπορεί ν' αργήσει ακόμη.

270
00:35:33,756 --> 00:35:37,635
Τα περισσότερα πρώτα θηλαστικά
δεν είχαν θωράκιση

271
00:35:37,718 --> 00:35:40,263
ή όγκο για προστασία.

272
00:35:46,435 --> 00:35:49,981
Ωστόσο, όπως στα σημερινά δάση…

273
00:35:52,316 --> 00:35:55,736
ο κίνδυνος δεν ήταν ποτέ μακριά.

274
00:35:58,781 --> 00:36:02,994
Το πεταμένο δέρμα του αρχαίου εχθρού τους…

275
00:36:09,792 --> 00:36:10,668
του φιδιού.

276
00:36:14,672 --> 00:36:18,968
Τα φίδια εξελίχθηκαν ταυτόχρονα
με τα πρώτα πραγματικά θηλαστικά.

277
00:36:19,844 --> 00:36:24,056
Έχασαν τα χέρια και τα πόδια
των προγόνων τους

278
00:36:24,140 --> 00:36:27,018
και ανέπτυξαν ένα αεροδυναμικό σώμα…

279
00:36:29,604 --> 00:36:32,899
που τους επιτρέπει να κυνηγούν σε λαγούμια

280
00:36:32,982 --> 00:36:37,737
και να ψάχνουν σιωπηλά
θηράματα στη χαμηλή βλάστηση.

281
00:36:41,157 --> 00:36:44,410
Τα νεαρά θηλαστικά όμως
δεν είναι εντελώς αβοήθητα.

282
00:36:45,620 --> 00:36:48,206
Έχουν τις μητέρες τους να τα προσέχουν.

283
00:36:51,792 --> 00:36:53,377
Εντοπίζει τον κίνδυνο…

284
00:36:58,466 --> 00:37:00,426
και σημαίνει συναγερμό.

285
00:37:05,056 --> 00:37:08,517
Το φίδι όμως πηγαίνει κατευθείαν
προς το μικρό της.

286
00:37:26,494 --> 00:37:28,120
Χάρη στη γονική φροντίδα,

287
00:37:28,704 --> 00:37:32,166
αυτήν τη φορά τα θηλαστικά κέρδισαν.

288
00:37:36,796 --> 00:37:39,924
Τα ερπετά όμως έχουν υπομονή.

289
00:37:41,968 --> 00:37:45,888
Παίζουν αυτό το παιχνίδι
από την αυγή των δεινοσαύρων.

290
00:37:47,890 --> 00:37:49,976
Και καθώς τα θηλαστικά ευημερούσαν,

291
00:37:50,601 --> 00:37:54,397
ευημερούσαν και τα φίδια
που τρέφονταν μ' αυτά.

292
00:38:03,030 --> 00:38:08,327
Σήμερα υπάρχουν
πάνω από 3.000 είδη φιδιών.

293
00:38:10,496 --> 00:38:12,164
Με τα ελικοειδή τους σώματα…

294
00:38:17,128 --> 00:38:18,671
που είναι μυώδη…

295
00:38:24,719 --> 00:38:29,098
έχουν εξελιχθεί ώστε να μπορούν
να αξιοποιήσουν σχεδόν κάθε βιότοπο.

296
00:38:34,729 --> 00:38:36,981
Ακόμα και τους ωκεανούς.

297
00:38:42,945 --> 00:38:44,572
Όπως πολλά ερπετά,

298
00:38:45,865 --> 00:38:49,118
το δέρμα τους παρέχει τέλειο καμουφλάζ.

299
00:39:00,087 --> 00:39:01,797
Σε συνδυασμό με το δηλητήριο,

300
00:39:03,382 --> 00:39:06,135
το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μοιραίο.

301
00:39:12,183 --> 00:39:16,187
Τα θηλαστικά όμως
έχουν αποκτήσει εκπληκτικές άμυνες…

302
00:39:20,775 --> 00:39:23,527
σ' αυτήν τη διαμάχη με τα φίδια

303
00:39:24,695 --> 00:39:26,989
για πάνω από εκατό εκατομμύρια χρόνια.

304
00:39:33,371 --> 00:39:35,122
Το φίδι Crotalus cerastes.

305
00:39:37,416 --> 00:39:42,797
Περιμένει ώρες τη φορά
για ίχνη θερμότητας.

306
00:39:48,094 --> 00:39:52,515
Θερμότητα που προέρχεται
από μικρά θερμόαιμα θηλαστικά.

307
00:40:00,272 --> 00:40:03,484
Ο διποδόμυς όμως
δεν είναι ένα συνηθισμένο τρωκτικό.

308
00:40:08,447 --> 00:40:10,699
Έχει αναπτύξει μια μοναδική ικανότητα

309
00:40:12,076 --> 00:40:14,036
που ταιριάζει με το όνομά τους.

310
00:40:33,222 --> 00:40:37,017
Το ψυχρόαιμο φίδι περιμένει υπομονετικά.

311
00:40:41,730 --> 00:40:44,859
Μπορεί να περάσει βδομάδες χωρίς να φάει…

312
00:40:48,446 --> 00:40:50,823
περιμένοντας να επιτεθεί.

313
00:40:53,617 --> 00:40:56,036
Ταχύτατες αντιδράσεις…

314
00:40:58,372 --> 00:41:00,374
ενάντια σε τεράστια υπομονή.

315
00:41:19,185 --> 00:41:21,020
Αυτά είναι τα άκρα

316
00:41:21,103 --> 00:41:25,024
που μπορούν να δημιουργηθούν
στο αιώνιο παιχνίδι της ζωής

317
00:41:26,358 --> 00:41:27,318
και του θανάτου.

318
00:41:39,747 --> 00:41:42,333
ΠΡΙΝ ΑΠΟ 66 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ

319
00:41:42,416 --> 00:41:46,045
Μετά από 150 εκατομμύρια χρόνια
κυριαρχίας των δεινοσαύρων,

320
00:41:47,296 --> 00:41:50,799
οι ήπειροι είχαν μετατοπιστεί
σχεδόν εκεί όπου είναι σήμερα.

321
00:42:03,479 --> 00:42:08,359
Στην πορεία, είχαν δημιουργήσει
τόσα νέα περιβάλλοντα,

322
00:42:08,442 --> 00:42:13,197
που οι δεινόσαυροι είχαν γίνει
πιο επιτυχημένοι όσο ποτέ άλλοτε.

323
00:42:27,586 --> 00:42:31,674
Κάτω από τα πόδια τους ζούσαν
όλες οι μεγάλες ομάδες ζώων

324
00:42:31,757 --> 00:42:33,676
που αναγνωρίζουμε τώρα.

325
00:42:41,559 --> 00:42:44,979
Δυναστείες από τους αρχαιότατους χρόνους,

326
00:42:46,772 --> 00:42:49,900
επιζώντες από μια άλλη εποχή…

327
00:42:53,487 --> 00:42:57,575
μαζί με όσα ζώα
είχαν έρθει πρόσφατα στο προσκήνιο.

328
00:43:00,119 --> 00:43:03,539
Όλα όμως βρέθηκαν στο περιθώριο

329
00:43:04,290 --> 00:43:07,209
εξαιτίας της κυριαρχίας των δεινοσαύρων

330
00:43:08,335 --> 00:43:13,340
και το εμβληματικό ζώο
που ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος.

331
00:43:31,942 --> 00:43:33,861
Με μήκος δεκατρία μέτρα

332
00:43:35,070 --> 00:43:37,531
και βάρος εννιά τόνους…

333
00:43:49,501 --> 00:43:51,003
είναι λογικό

334
00:43:51,086 --> 00:43:55,758
που ο πιο διάσημος θηρευτής
στην ιστορία της ζωής στον πλανήτη μας

335
00:43:57,343 --> 00:43:59,303
είναι ο τυραννόσαυρος.

336
00:44:16,987 --> 00:44:18,614
Δεν είναι μόνος όμως.

337
00:44:38,175 --> 00:44:39,677
Άλλος ένας τυραννόσαυρος.

338
00:44:49,395 --> 00:44:51,355
Ζυγιάζουν ο ένας τον άλλον.

339
00:44:58,904 --> 00:45:01,699
Οι τυραννόσαυροι
παλεύουν συχνά για περιοχές…

340
00:45:05,244 --> 00:45:08,080
και δεν είναι υπεράνω του κανιβαλισμού.

341
00:45:12,292 --> 00:45:15,587
Αυτό το αρσενικό όμως
έχει κάτι άλλο στο μυαλό του…

342
00:45:23,470 --> 00:45:27,725
γιατί βρήκε ένα θηλυκό.

343
00:45:33,021 --> 00:45:37,609
Γι' αυτό επιδεικνύει
τις καλύτερες κινήσεις του

344
00:45:37,693 --> 00:45:38,902
για να την κερδίσει.

345
00:45:48,662 --> 00:45:50,998
Αν την προσεγγίσει λάθος όμως,

346
00:45:51,790 --> 00:45:54,710
το ραντεβού μπορεί
να τελειώσει σε μερικά δεύτερα.

347
00:46:18,233 --> 00:46:20,194
Η σαγηνευτική του κίνηση

348
00:46:21,403 --> 00:46:23,405
και τα βαθιά καλέσματα

349
00:46:25,073 --> 00:46:28,035
φαίνεται ότι προκαλούν τη σωστή αντίδραση.

350
00:46:31,246 --> 00:46:34,374
Κι εκείνη μιμείται τον χορό του.

351
00:46:41,840 --> 00:46:47,471
Η απόλυτη ένδειξη εμπιστοσύνης όμως
είναι όταν εκθέτει τον λαιμό του.

352
00:46:52,184 --> 00:46:56,104
Σηκώνονται μαζί
σφραγίζοντας τον δεσμό τους.

353
00:47:02,027 --> 00:47:04,655
Επί 150 εκατομμύρια χρόνια,

354
00:47:05,280 --> 00:47:08,033
οι δεινόσαυροι κυριαρχούσαν στον πλανήτη.

355
00:47:13,413 --> 00:47:16,333
Ποιος ξέρει σε τι νέα ύψη θα έφταναν

356
00:47:17,000 --> 00:47:19,086
αν η βασιλεία τους είχε συνεχιστεί.

357
00:47:20,754 --> 00:47:22,381
Στην ιστορία της ζωής όμως…

358
00:47:24,508 --> 00:47:27,511
τίποτα δεν κρατάει για πάντα.

359
00:49:14,242 --> 00:49:16,536
Υποτιτλισμός: Γιώργος Μακράκης