Het is winter.
Maar eentje als nooit tevoren.
Dit is een post-apocalyptische winter.
Zesenzestig miljoen jaar geleden.
De wereld is nagenoeg verwoest door een ramp.
Dit is het verhaal van de ondergang van de dinosaurussen…
…en van hoe uit de as…
…de overlevenden die de aarde overnamen verrezen.
HOOFDSTUK 6
66 MILJOEN JAAR GELEDEN
Ons verhaal begint in het krijt.
Het is een dag die de loop van de geschiedenis zou veranderen.
Voor Edmontosaurus in Noord-Amerika is het het broedseizoen.
Zoals gewoonlijk moet dit vrouwtje haar hongerige jongen verzorgen.
Zo beginnen ze hun leven zo goed mogelijk.
Duizend kilometer naar het zuiden…
…leert een volwassen tyrannosaurus…
…haar kroost de kunst van het jagen.
Maar ze zijn een beetje ongeduldig.
De jongen hebben nog veel te leren.
Misschien hebben ze morgen meer geluk.
In het westen zien we een kudde alamosaurussen.
Ze zijn een van de grootste soorten en beginnen hun dag zoals gebruikelijk.
Ze peuzelen van de zachte dennenscheuten.
In het water, voor de Afrikaanse kust…
…stikt het van het leven in de zeeën.
Een rijk waarin gigantische zeereptielen overheersen.
Samen met de dinosaurussen…
…hebben ze voor maar liefst 150 miljoen jaar over de aarde geheerst.
Maar vandaag wordt een dag als geen ander.
Een asteroïde ter grootte van de Mount Everest…
…beweegt zich richting de aarde met 100.000 kilometer per uur.
Deze inslag verandert de wereld voorgoed.
Hij heeft de kracht van een miljard atoombommen.
Hij zet een verwoestende reeks gebeurtenissen in gang.
Het begint met een dodelijke warmtestralingexplosie.
Van alles wat leeft binnen 'n straal van duizend kilometer…
…is binnen een paar seconden niets meer over.
De aardkorst bezwijkt door de inslag. Dit leidt wereldwijd tot aardschokken.
In luttele minuten…
…vinden er aardbevingen van ongekende kracht plaats.
Voor Alamosaurus…
…is dit nog maar het begin.
De aardbevingen veroorzaken gigantische golven…
…in zeeën en binnenlandse meren.
Noord-Amerika raakt bedolven onder een enorme hoeveelheid water.
Niets is opgewassen tegen de snelstijgende stortvloed.
Zelfs de reusachtigste dieren niet.
Minder dan een uur na de inslag…
…wordt het puin in de ruimte door de zwaartekracht naar de aarde getrokken.
Bij de terugkeer in de atmosfeer wordt het bloedheet.
De superhete atmosfeer rukt op als een vurige hel.
Op het land is het alsof je onder een grill van 400 graden staat.
Dieren worden langzaam levend gekookt.
Tot overmaat van ramp begint het puin te regenen.
Minder dan twee uur na de inslag…
…woedt er een storm van verstikkend stof over de halve planeet.
Het is zo heet…
…dat bomen in vlammen opgaan.
Het is onmogelijk om te ontsnappen aan de groter wordende vlammenzee.
Niets kan ze nog redden.
Aan het grote dinosaurustijdperk…
…komt in één dag een eind.
In de wereldzeeën was de verwoesting net zo groot.
Zwavelrijke stofwolken stortten neer als zure regen.
Oeroude riffen werden vernietigd.
Het ecosysteem viel uit elkaar en alle grote zeereptielen overleden.
Hun lichamen waren de redding voor aaseters.
Zij zochten op de bodem naar de dood.
Geleedpotigen.
Haaien.
Uit de buurt van het bloedbad hadden veel levensvormen het overleefd.
Ze verslonden de enorme karkassen.
Ze smulden van de uitsterving.
Maar aan het oppervlak was het een ander verhaal.
Jaren na de inslag…
…leek de aarde nog dood.
De bossen.
De vlakten.
De bergen.
Allemaal levenloos.
Maar toen de stofwolk verdween…
…en er eindelijk weer licht was…
…werd het duidelijk dat niet alles verloren was.
De insecten kwamen als een van de eerste weer boven.
De gesneuvelden waren voedsel.
Dieren waren beschermd door hun hol…
…cocon…
…en pantser.
Door ondergronds te schuilen…
…hadden sommige reptielen het overleefd.
Verscholen in rivierdelta's en moerassen…
…hadden andere ook dekking gezocht voor de chaos.
De amfibieën.
Vanwege het geringe voedsel hadden alleen kleine dieren het overleefd.
Waaronder onze dynastie:
de zoogdieren.
Ze bevonden zich nu op een wereld zonder dinosaurussen.
Zo leek het tenminste.
Tegen alle verwachtingen in had een andere groep het ook overleefd.
Beschermd door hun eigen levensinstandhoudingscapsule.
Opmerkelijk was dat er…
…een dinosaurussoort in zat.
Om specifieker te zijn, een vliegende dinosaurus.
Beter bekend als de vogel.
Voor de apocalyps…
…leefden er honderden oersoorten in de bomen.
Die werden van de kaart geveegd door de bosbranden.
Maar een handjevol vogels op de grond had het overleefd.
Deze overlevenden werden warm gehouden door veren.
Ze waren zelfvoorzienend vanaf hun eerste adem.
Ze konden leven van insecten en zaden.
Binnen enkele uren konden ze al lopen.
Zesenzestig miljoen jaar geleden…
…waren vogels de laatst overgebleven tak van de dinosaurusstamboom.
Uit zulke nederige wezens…
…zou een grote dynastie ontstaan.
Maar hun ongelooflijke verhaal begon lang voor de asteroïde.
160 MILJOEN JAAR GELEDEN
De jura.
Een tijdperk van reuzen.
Maar deze verloren wereld van verticale kliffen…
…zorgde voor een kleiner soort wezen.
Het leefde in een gevaarlijk rijk.
Om te overleven had het zich op een buitengewone manier aangepast.
Dit is een anchiornis.
Een kleine, gevederde dinosaurus.
Met haar vlijmscherpe tanden jaagt ze op insecten.
Maar er wordt ook op haar gejaagd.
Een jonge sinraptor.
Hij heeft honger.
Anchiornis is traag en onhandig.
De sinraptor heeft haar in het nauw gedreven.
Maar de anchiornis…
…is hier niet zomaar.
Ze kan vliegen.
Een kleine stap voor de dinosaurus…
…maar een gigantische sprong voor het leven op aarde.
Met deze zweefvliegers werd een nieuwe dynastie geboren.
Het kunnen vliegen zou hun afstammelingen in leven houden…
…in het tijdperk na de asteroïde.
Ergens kunnen we nu nog zien hoe dat verhaal kan zijn gegaan.
Het is een harde, verlaten wereld.
De Altiplano-vlakte in Chili ligt op vierduizend meter hoogte.
Een landschap waar bijna niets kan leven.
Maar één groep heeft een manier gevonden om hier te overleven.
De vogels.
Net als de vogels na de asteroïde…
…hebben flamingo's de zweefvaardigheden van de vogeldinosaurussen overgenomen…
…en er een nieuwe manier van vliegen van gemaakt.
Een revolutie in de lucht.
Vleugels die zijn aangepast om te flapperen.
Dit is aangedreven vliegen.
Hiermee kunnen flamingo's afstanden afleggen om voedsel te vinden.
Net zoals de vogels miljoenen jaren geleden.
Veren, die er eerst alleen waren om dinosaurussen warm te houden…
…zijn nu aangepast voor de perfecte vliegvaardigheid.
En dat is niet de enige aanpassing.
De tanden zijn vervangen door een bek.
Zo kunnen ze ander voedsel eten.
Maar vooruitgang in de manier van eten en vliegen…
…was niet genoeg om de toekomst van vogels te garanderen.
Ze maken ook gebruik van nogal flamboyant oeroud gedrag.
Dit zorgt ervoor dat de meest geschikte het overleven.
Baltsen.
Voor de flamingo's…
…betekent dat een danswedstrijd.
Het wordt heel serieus genomen.
De jury is extreem kieskeurig.
Dat moet ook wel, als ze de beste partner willen.
Vogels waren bijna uitgeroeid met de rest van de dinosaurussen.
Maar dankzij hun talent met veren kregen ze de kans weer te verrijzen.
Maar hun pad zou niet gemakkelijk zijn.
In de nasleep van de asteroïde…
…daalde de temperatuur wereldwijd met maar liefst 25 graden.
Maar doordat ze de kou konden doorstaan…
…keerden de dennenbomen weer terug, een paar miljoen jaar na de inslag.
Zaden zorgden ervoor dat de coniferen uit 't dinosaurustijdperk…
…het overleefden.
De grootste van allemaal, meer dan 100 meter lang…
…was de sequoia.
Onder de bosgrond zat een groep warmbloedige dieren…
…al lang in de schaduw verstopt.
De zoogdieren.
Eerst waren het kleine wezens, die leken op woelmuizen.
Nu de dinosaurussen weg waren, konden ze naar buiten komen.
Maar vijf miljoen jaar na de asteroïde…
…werd het dennenbos de thuisbasis van een nieuw soort wezen.
En het leeft nog steeds in onze bossen.
De uil.
Vogels waren veranderd van overlevenden in roofdieren.
Dit is de laplanduil.
Ze heeft vlijmscherpe klauwen en een nog scherper zicht.
Dit maakt haar dodelijk in de lucht.
Ze kan bijna stil vliegen en goed luisteren naar haar prooi.
Voor kleine zoogdieren is het nergens veilig.
Terwijl uilen de dreiging waren in de dennenbossen van 't noorden…
…ontstond elders een ander belangrijk leefgebied.
De asteroïde had driekwart van alle plant- en diersoorten op aarde uitgeroeid.
In de tropen duurde het zes miljoen jaar…
…maar uiteindelijk keerde het leven terug.
Maar het was compleet anders.
De wederopbloei werd gedreven door een enorme toename…
…in de diversiteit van de be­dekt­za­di­gen.
Met meer overvloed dan ooit tevoren.
De tropische regenwouden.
Dit leefgebied deed het zo goed door de hechte relatie tussen de bloemen…
…en hun bestuivers, de insecten.
Maar er was een nieuwkomer.
Die drong zich in in het terrein van de insecten.
Met een ongelofelijke vliegvaardigheid konden ze zich door de jungle navigeren.
Ze waren piepklein.
Daardoor hadden ze toegang tot de zoete nectar van de bloem.
En hun nakomelingen hebben dat nog steeds.
De kolibries.
Om de nectar te plunderen, kunnen ze net als insecten bidden.
Hun vleugels slaan 80 keer per seconde.
Met hun langwerpige snavels kunnen ze eten van verschillende bloemen.
De kolibries zijn veel van hun insectenrivalen te slim af.
Maar al deze activiteit gaat gepaard met een enorme energiebehoefte.
Dus de beste bloemen zijn het waard om voor te vechten.
Snavels zijn ook wapens.
Maar één soort kolibrie hoeft niet te vechten.
Met z'n buitengewone aanpassing laat hij de concurrentie achter zich.
Dit is de zwaardkolibrie.
Hij heeft een indrukwekkend lang aanhangsel.
Z'n snavel is als een sleutel in een slot.
Alleen hij kan genieten van de nectar van de engelentrompet.
In de eeuwen na de apocalyps…
…waren de bossen misschien niet meer van de gigantische dinosaurussen…
…maar hun kleine verwanten hadden de bossen ingenomen…
…op een geheel nieuwe manier.
Maar kleiner worden werkte niet overal op aarde.
20 MILJOEN JAAR GELEDEN
Met de dood van de dinosaurussen waren veel leefgebieden vrijgekomen.
De vlaktes in het bijzonder.
En in het vroege Zuid-Amerika, 46 miljoen jaar na de asteroïde…
…konden de op de grond levende vogels de dodelijkste roofdieren worden…
…sinds Tyrannosaurus rex.
Ze sluipen tussen de palmbomen door.
Ze hebben de agressiefste eigenschappen meegekregen van hun oude bloedlijn.
Op een open plek graast een kudde van een vroege zoogdiersoort.
Theosodon, ongeveer zo groot als een moderne lama.
Een volwassen vrouwtje houdt een oogje in het zeil.
Maar wat ze nog niet heeft gezien…
…is de schrikvogel.
Met een kop als een houweel en een lengte van tweeënhalve meter…
…had hij de mogelijkheid om te vliegen ingeruild voor brute kracht.
Ze merkt dat er iets niet klopt.
Maar de schrikvogel beweegt geluidloos.
De jacht is begonnen.
Hij bereikt al snel een snelheid van 50 km per uur.
Hij heeft z'n oog op een jong…
…dat het niet bijhoudt.
Met het gewicht van z'n gigantische hoofd…
…kan hij snel van richting veranderen.
Tijd voor de genadeslag.
De wilde schrikvogels heersten nu over de vlaktes van Zuid-Amerika.
Maar aan de andere kant van de wereld…
…schreven de verschuivende continenten een nieuw hoofdstuk…
…in het verhaal van het leven.
15 MILJOEN JAAR GELEDEN
Australië verschoof al miljoenen jaren naar het noorden.
Hierdoor creëerde het een grote, ondiepe zee.
Een nieuwe bakermat van het leven.
Deels plant…
…deels dier.
Dit zijn koraaldieren.
Met energie van de zon…
…vormden ze de grootste levende structuur die we ooit hebben gekend:
de tropische riffen.
Vijftien miljoen jaar geleden boden deze gigantische zeesteden…
…een kans aan een overvloed van overlevenden.
Uit de diepte kwamen de haaien.
De riffen trokken ook een van de laatst overgebleven zeereptielen aan:
de schildpadden.
In dit onderwaterparadijs ontstonden ook talloze nieuwe vissoorten.
Deze toenemende abondantie was al snel ook te zien in de wereldzeeën.
Het bracht ze leven.
En dit was niet onopgemerkt gebleven…
…door een meedogenloze dynastie.
Wederom de vogels.
Om specifieker te zijn, de zeevogels.
Miljoenen jaren geleden hadden ze 'n manier gevonden om de zee te plunderen.
Met een luchtinvasie.
Dit zie je tegenwoordig nog steeds.
De grootste indringers van allemaal…
…zijn de jan-van-genten.
Met hun scherpe blik zien ze een school vissen al van een kilometer afstand.
Ze duiken vanaf grote hoogte…
…en doen dit met een snelheid van zo'n 90 km per uur.
Met een schedel hierop aangepast…
…en intrekbare vleugels…
…veranderen ze in levende raketten.
Bovendien kunnen jan-van-genten hun adem langer dan 40 seconden inhouden.
Deze oude zeevogels zijn meesterjagers.
Door hun luchtaanval kunnen ze concurreren met de grootste roofdieren van de zee:
de haaien.
Deze eetfestijnen zijn een prachtig natuurspektakel.
En dat waren ze 15 miljoen jaar geleden ook.
Dinosaurussen hebben de zeeën nooit veroverd…
…maar hun afstammelingen is het uiteindelijk wel gelukt.
Hun verovering van de zeeën was zo'n succes…
…dat zeevogels grote koloniën stichtten over de hele wereld.
Ongelofelijke samenkomsten van het leven op aarde.
Maar de triomf van de vogels over de zeeën was nog niet helemaal compleet.
De kroon op hun werk…
…is het beste te zien op een plek waar het verleden nog zichtbaar is.
De Galapagoseilanden.
Dit zijn zeeleguanen.
Afstammelingen van hagedissen die de asteroïde hebben overleefd.
Zoals de meeste reptielen moeten ze zich in de zon opwarmen.
Maar ze zonnebaden niet alleen.
Ze krijgen gezelschap van een bijzondere vogel.
De pinguïn.
En dit is de galapagospinguïn.
In de loop van tientallen miljoenen jaren gingen ze hun vleugels anders gebruiken.
Ze hebben ze afgestemd om niet langer in de lucht te vliegen.
Ze doen er nu iets opmerkelijks mee…
…onder water.
Vliegen.
Pinguïns hebben een subliem drijfvermogen.
Hun lichamen zijn beter gestroomlijnd dan die van de meeste dieren.
Hierdoor zijn ze de beste zwemmende vogels ter wereld.
Hij bidt als een kolibrie als hij vis zoekt.
Met een prachtige houding.
Daarentegen zijn de koelbloedige leguanen langzaam en traag.
Ze moeten zich beperken tot het eten van kelp.
Ze zijn overgeleverd aan de stromingen.
De warmbloedige pinguïns zijn hun tegenbeeld.
Ze zijn snel en behendig.
Ze jagen met gemak op vis.
Door onder water te vliegen…
…konden pinguïns gebruikmaken van de zee op een geheel nieuwe manier.
Hun strategie was zo'n succes…
…dat ze nu op alle continenten van het zuidelijk halfrond te vinden zijn…
…en zich hebben ontwikkeld tot 18 verschillende soorten.
Het laatste grootste hoofdstuk voor de vogels…
…een dynastie die bijna was verdwenen.
Maar dankzij het handjevol overlevenden van de dinosaurusstamboom…
…herrezen de vogels uit de as.
Over een periode van 66 miljoen jaar…
…hebben ze zichzelf opnieuw uitgevonden in talloze vormen.
Tegenwoordig, met 10.000 soorten sterk…
…hebben ze een manier gevonden om het bijna overal goed te doen.
Maar ze zijn niet de enige die de wereld hebben veroverd.
Nog niet zo lang geleden…
…was Amerika nog in de macht van de schrikvogels.
Maar deze roofdieren zouden al snel zelf prooi worden.
Andere overlevenden van de asteroïde waren ook geëvolueerd.
Niet langer in de schaduw van de dinosaurussen…
…waren ze groter en gevaarlijker geworden.
Het was tijd voor de opkomst…
…van de zoogdieren.
Ondertiteld door: Susan Oldemenger