In de vier miljard jaar dat er al leven is op onze planeet…
…zijn er ontelbaar veel soorten bij gekomen…
…en verdwenen.
Maar één opmerkelijke dynastie heeft de grootste impact gehad.
De zoogdieren.
Dit is het verhaal van hun grote avontuur…
…om wereldheersers te worden.
HOOFDSTUK 7
Verborgen in de oeroude jurabossen…
…hadden zoogdieren een bescheiden begin.
Het bewind werd gevoerd door de grootste dynastie die ooit had geleefd.
De dinosaurussen.
Hun dominantie was zo sterk…
…dat de vroege zoogdieren slechts in de duisternis leefden.
Meestal waren ze klein en leefden ze in bomen.
Uit de buurt van de reuzen.
Het werden nachtdieren.
Ze ontwikkelden scherpe zintuigen die hielpen in het donker.
In de tijd van de dinosaurussen zat er een limiet aan hun groei.
Maar na verloop van tijd veranderde alles.
Met een van de heftigste gebeurtenissen in de geschiedenis…
…werd er een nieuw tijdperk ingeluid.
Ondanks de verwoesting…
…herstelde de planeet.
Binnen een paar miljoen jaar…
…waren de bossen weer teruggegroeid en bedekten ze 't land.
Het klimaat werd heet en nat.
De perfecte omstandigheden voor leven.
Een wereld die klaar was voor een nieuwe evolutiegolf.
Door de asteroïde waren veel zoogdieren verloren gegaan.
Maar een aantal kleinere…
…die zich in hollen hadden verstopt, hadden het overleefd.
Zonder de dinosaurussen…
…konden ze eindelijk uit de schaduw kruipen…
…en de open lucht in.
Net als hun voorouders hebben coati's veel aanpassingen…
…waarmee ze het goed doen in het diverse regenwoud.
Omdat ze zo sociaal zijn, zoeken ze veiligheid in een groep.
De flexibele neus van de moeder kan voedsel ruiken onder het bladafval.
Een superzintuig dat is aangescherpt door het foerageren in de duisternis.
Net als alle zoogdieren zijn coati's warmbloedig.
Ze kunnen de hele dag door actief zijn.
Dat betekent dat deze baby's veel energie nodig hebben.
Gelukkig hebben zoogdieren een buitengewone oplossing ontwikkeld.
Melk.
Ze kunnen hun jongen voeden wanneer ze maar willen…
…zelfs als voedsel schaars is.
Maar melk was niet het enige geheime wapen van de zoogdieren.
Ze hadden ook intellectueel vermogen.
Tegenwoordig nog net zo belangrijk.
In de bossen van Costa Rica…
…probeert deze kapucijnaap een puzzel op te lossen.
Hij wil het vlees uit het gesloten schelpdier halen.
De aap is niet sterk genoeg om de schelp te breken.
Maar hij heeft ontdekt dat hij het dier kan uitputten door te blijven slaan.
Tot het eindelijk opengaat.
Deze les leren vergt een groot brein…
…en coördinatie.
Dankzij deze unieke intelligentie konden hun voorouders…
…50 miljoen jaar geleden in het regenwoud overleven.
Slimme dieren zijn vaak nieuwsgierig.
En dat kan in hun voordeel werken.
Dit vrouwtje heeft geleerd…
…en onthouden…
…waar ze water kan vinden.
Maar ze kan er niet bij.
Gelukkig heeft ze een briljante oplossing.
Ze maakt van haar staart een spons.
Maar niet al hun uitdagingen hebben te maken met voedsel en water.
Niet al het fruit wordt verzameld om op te eten.
Ze wrijven het over hun lichaam.
In deze vrucht zit citronellaolie.
Een olie waar muggen niet tegen kunnen.
De apen hebben hun eigen insectenwerend middel ontdekt.
Zonder bijtende insecten…
…kunnen de slimme apen zich eindelijk ontspannen.
Maar net toen hun voorouders vooruitgang boekten…
…veranderden de warme, natte omstandigheden waarin ze het goed deden.
34 MILJOEN JAAR GELEDEN
Het Antarctische grondgebied scheidde zich af van Zuid-Amerika.
Er ontstonden nieuwe zeestromingen.
Mede hierdoor koelde het wereldwijd af.
Het klimaat werd permanent kouder.
Maar dat was nog maar het begin.
Antarctica werd kouder en meer afgelegen.
Het enorme continent bevroor.
En daarmee een groot deel van het zoetwater op aarde.
De wereld werd droger en het werd een harde, moeilijkere plek om te leven.
Voedsel was meer verspreid en moeilijker om te vinden.
En toen de aarde veranderde, veranderden de zoogdieren ook.
Een aantal werd enorm groot.
Een mannelijke megacerops.
Tweeënhalve meter hoog…
…vier meter lang…
…en een gewicht van drie ton.
Omdat hij zo groot is, kan hij grote afstanden afleggen voor voedsel.
En het zorgt ervoor dat hij reserves heeft als voedsel schaars is.
Zoogdieren waren nu groot genoeg om te wedijveren met de dinosaurussen.
Maar groot zijn heeft ook andere gevolgen.
Vooral als het gaat om het vinden van een partner.
Dit vrouwtje wordt al goed bewaakt door een mannetje…
…veel groter dan het eerste.
Als hij uitgedaagd wordt, kan hij z'n tegenstander ernstig verwonden.
Maar het kleinere mannetje heeft misschien geluk.
Nog een vrouwtje.
Ze lijkt alleen te zijn.
Op deze kans zat hij te wachten.
Een rivaal.
Deze keer zijn ze aan elkaar gewaagd.
Bij deze zoogdieren…
…doet de grootte ertoe.
Maar zelfs de grootste megaceropsen…
…konden de volgende grote uitdaging van de planeet niet aan.
De formatie van Antarctica zorgde voor wereldwijde klimaatchaos.
De zeestromingen veranderden en de aarde werd droger.
Hij werd een tondeldoos.
Het land werd verwoest door bosbranden.
Er ontstond iets compleet nieuws.
De zoogdieren waren nog nooit zo op de proef gesteld.
De rook trok op en uit de as…
…verrees een levensvorm die voorheen alleen in de marge had geleefd.
Gras.
Het had zich gevestigd tijdens de uitdroging…
…en verspreidde zich zo snel…
…dat het al snel een vijfde van het land bedekte.
Maar de eindeloze vlaktes waren geen paradijs voor de zoogdieren.
Vele konden gras niet verteren…
…en stierven al snel uit.
Twintig miljoen jaar later…
…zijn de grazende zoogdieren nog steeds in een strijd verwikkeld…
…met deze groene indringer.
Ze hebben een hele reeks baanbrekende aanpassingen ontwikkeld.
Aangepaste tanden, zodat de kiezelaarde uit het gras…
…ze niet verslijt.
En enorme buiken om het in te verteren.
Hun jongen worden volledig gevormd geboren.
Ze kunnen uren na hun geboorte al lopen.
Zodat ze hun kudde kunnen volgen op zoek naar vers gras.
Zoogdieren hebben leven op de grasvlakte eigen gemaakt.
De enorme aantallen zijn het duidelijkste teken van hun succes.
Maar terwijl sommige zoogdieren gras gingen eten…
…gingen andere de graseters eten.
Jagers.
De kudde heeft z'n eigen verdediging tegen de snelheid van de cheeta's.
Vele ogen spotten het gevaar al vroeg.
Zoveel beweging is verwarrend, daardoor kunnen de jongen zich verstoppen.
Maar de grote kat heeft een plan.
Gesmeed met z'n slimme zoogdierenbrein.
Breng ze in paniek, drijf ze uit elkaar…
…en richt je op een kalf.
Om haar enige kalf te verdedigen, gaat de wanhopige gnoe in de tegenaanval.
De jacht is nog lang niet voorbij.
De cheeta heeft veel terrein verloren…
…maar het kalf raakt uitgeput.
Als het kalf afslaat…
…moet de jager nu rennen voor z'n leven.
Het kalf is weer veilig.
Maar de cheeta zal terugkeren.
De oorlog tussen de graslandzoogdieren gaat door…
…zoals hij dat al miljoenen jaren gaat.
2 MILJOEN JAAR GELEDEN
In het prehistorische Zuid-Amerika…
…vond dezelfde strijd plaats op de graslanden.
Maar met heel andere dieren.
Dit gigantische gordeldier…
…is ook een zoogdier.
Maar dan zo groot als een auto.
Doedicurus is misschien niet snel…
…maar z'n gebrek aan snelheid…
…compenseert het met een pantser en een dodelijke staart.
Deze aanpassingen beschermen het en z'n jong van eventuele roofdieren.
Een smilodon.
Maar nog een jonkie.
Geen serieuze bedreiging.
Zelfs niet met z'n dolktanden.
Hij ziet de doedicurus voor 't eerst van dichtbij…
…en hun verdediging is intrigerend.
Hij kan z'n nieuwsgierigheid niet onderdrukken.
Hij verkent alle mogelijke manieren.
De jonge doedicurus kan niet anders dan blijven staan.
Het pantser van de reuzengordeldieren is onaantastbaar.
En dat weten ze.
Maar er is één voor de hand liggende kans.
De jonge doedicurus is veel kleiner.
Als hij het vast kan pakken…
…kan hij het misschien op z'n rug krijgen.
Maar niet rond de volwassenen.
Weer geen geluk.
Gevechten zorgden ervoor dat zoogdieren zich ontwikkelden.
En niet alleen op de graslanden.
Vijftig miljoen jaar geleden…
…was er een grote botsing tussen wat nu India en Azië zijn.
Door deze botsing ging het land de lucht in.
Dit creëerde het enorme Himalayagebergte.
Tegenwoordig is het 2500 kilometer lang…
…bijna negen kilometer hoog…
…en groeit het nog.
Met z'n vriestemperaturen en ijle lucht…
…is dit gebergte onbewoonbaar voor de meeste dieren.
Maar niet voor alle.
Diep in een vallei zonder zon…
…een mannetjes sneeuwluipaard.
En een steenbok die z'n val niet heeft overleefd.
De luipaard is erg oud.
Afgemat en gehavend door z'n zware leven in de bergen.
Op deze hoogte moeten zoogdieren regelmatig eten om warm te blijven.
Maar het Himalayagebergte is de ultieme jachtuitdaging.
Hoog boven de vallei, een vrouwtje.
En haar welpen, jongen van het mannetje.
Drie in totaal, allemaal perfect gecamoufleerd.
Sneeuwluipaarden hebben een dikke vacht…
…grote poten…
…en lange staarten.
Perfecte aanpassingen voor de koudste…
…en steilste kinderkamer ter wereld.
Uit de buurt van de kliffen…
…geeft de moeder een jachtles.
Jongen opvoeden en verzorgen…
…is een belangrijke eigenschap van zoogdieren.
Deze welpen blijven bijna twee jaar bij hun moeder.
Ze leren de vaardigheden die nodig zijn om te overleven aan de rand van het leven.
Op deze hoogte moet elke kans worden aangegrepen.
Het oude mannetje volgt een kudde.
In deze verticale wereld moet hij boven z'n prooi zien te komen…
…en dichtbij genoeg…
…voor een verrassingsaanval.
Deze keer…
…hebben ze allebei de dood gevonden.
Maar de erfenis van de luipaard leeft voort.
Over een paar maanden…
…verlaten z'n welpen hun moeder en gaan ze alleen jagen.
Ze hebben geleerd wat ze moeten leren…
…om op hoge hoogtes te overleven.
Hoewel ze het land hadden veroverd…
…stopten de zoogdieren daar niet.
Een soort ontwikkelde zich op een heel andere manier.
Vijftig miljoen jaar geleden openden de vleermuizen een heel nieuw rijk…
…door te vliegen.
Door te vliegen kunnen dieren voedsel zoeken op grotere afstand…
…en met miljoenen bij elkaar komen.
Tegenwoordig is één op de vijf zoogdieren een vleermuis.
Maar vleermuizen waren niet de eerste dieren die de lucht in gingen.
Na de hele nacht voedsel te hebben gezocht…
…racen deze vleerhonden terug naar hun roest.
Want als het licht wordt, wordt het gevaarlijk.
Vogels.
Ze konden al vliegen lang voordat de zoogdieren dat konden.
Sneller en sterker dan vleerhonden.
Arenden zijn gewapend met dodelijke klauwen.
Maar als het donker wordt…
…is de lucht weer van de vleerhonden.
Miljoenen vliegen de lucht in, wetende dat ze veiliger zijn in een groep…
…en in de duisternis.
Op het moment dat vleermuizen voor het eerst vlogen…
…trokken andere zoogdieren de zee in.
47 MILJOEN JAAR GELEDEN
Ze werden gelokt door het vele voedsel dat onder water aanwezig was.
De reis van de zoogdieren naar de wereldzeeën ging geleidelijk.
Dit is Maiacetus.
Tweeënhalve meter lang, en voorouder van de walvissen.
Maar in tegenstelling tot walvissen, liggen ze veel te luieren op het land.
In het water komen ze tot leven.
Ze gaan achter scholen vissen aan.
Z'n tijd onder water is zo lang als hij z'n adem kan inhouden.
Hij lijkt tussen twee werelden te zitten.
Vooral als hij gevaar loopt.
Z'n intelligentie is z'n enige wapen.
Maar hij kan hier niet eeuwig blijven.
Otodus.
Twee keer zo groot als een witte haai.
Met z'n perfecte zintuigen kan hij z'n exacte locatie bepalen…
…en hij heeft er geen haast bij.
De maiacetus heeft bijna geen lucht meer.
In open water kun je niet ontsnappen.
Een uitsteeksel biedt bescherming.
Maar de tijd dringt.
Een geul biedt dekking.
Veilig.
En hij kan weer ademhalen.
Zoogdieren hadden nog een lange weg te gaan als ze de zee wilden veroveren.
Maar het was slechts een kwestie van tijd.
De afkoelende planeet creëerde een explosie van leven.
Daardoor konden de huidige reuzen zich ontwikkelen.
De zoogdieren waren veranderd van kleine landdieren…
…tot dieren groter dan de dinosaurussen.
Bij elke diepe ademhaling…
…gebruiken ze hun zuurstof veel effectiever dan Maiacetus.
Omdat ze warmbloedig zijn…
…zijn hun spieren altijd op de goede temperatuur voor topprestaties.
Hierdoor kunnen de bultruggen langdurige energieboosts opwekken.
Als ze strijden om een partner, maken de mannetjes hier gebruik van.
Voor hetzelfde vrouwtje.
Het gaat niet alleen om snelheid.
De mannetjes blijven zo dicht mogelijk bij het vrouwtje.
Zo kan ze hun kracht en uithoudingsvermogen beoordelen.
Bubbelstromen…
…intimideren rivalen.
De mannetjes beuken op elkaar in.
Sommige worden achtergelaten, terwijl ze nog vechten.
De hoofdgroep zwemt verder…
…achter het vrouwtje aan.
Plotseling…
…stopt ze.
Hangend in het water…
…heeft ze de race stilgelegd.
Ze heeft haar besluit genomen.
Een mannetje…
…mag bij haar komen.
De zoogdieren hebben elk leefgebied op aarde veroverd.
Land, lucht en zee.
Door de inslag van de asteroïde waren de zoogdieren niet langer underdogs…
…maar een wereldmacht.
Dat is wat er door toeval kan gebeuren met het leven op onze planeet.
Maar één hoofdstuk over de zoogdieren moet nog verteld worden.
Tweeënhalf miljoen jaar geleden…
…stonden de zoogdieren voor een nieuwe uitdaging.
De langzame afkoeling van de planeet raakte in een stroomversnelling.
Het begin van een ijstijd.
Uit de bevroren woestenij zou een nieuwe kracht voortkomen.
Een zoogdier gewapend met nog meer intelligentie en aanpassingsvermogen.
Het gevaarlijkste dier dat de wereld ooit had gekend.
Ondertiteld door: Susan Oldemenger