1
00:00:12,595 --> 00:00:15,348
Το 90% της ιστορίας του πλανήτη μας

2
00:00:16,516 --> 00:00:19,602
έκανε πολλή ζέστη
για να σχηματιστεί πάγος.

3
00:00:23,732 --> 00:00:28,445
Έτσι, όταν ήρθε η εποχή των παγετώνων
πριν από δυόμισι εκατομμύρια χρόνια,

4
00:00:29,279 --> 00:00:31,740
ο αντίκτυπός της ήταν τεράστιος.

5
00:00:45,086 --> 00:00:49,966
Αυτή είναι η ιστορία ενός μεγάλου παγετού

6
00:00:51,176 --> 00:00:54,596
και της ανόδου μιας δυναστείας

7
00:00:54,679 --> 00:00:58,683
που θα έφερνε τη ζωή
στο χείλος του αφανισμού.

8
00:02:02,997 --> 00:02:07,418
Η ΖΩΗ ΣΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ ΜΑΣ

9
00:02:10,296 --> 00:02:11,840
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8

10
00:02:11,923 --> 00:02:17,470
Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΠΑΓΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ

11
00:02:18,763 --> 00:02:24,185
ΣΗΜΕΡΑ

12
00:02:27,397 --> 00:02:32,569
Το Γέλοουστοουν είναι
ένα από τα πιο κρύα μέρη στην Αμερική.

13
00:02:39,492 --> 00:02:45,623
Τον χειμώνα,
οι συνθήκες είναι ακόμη σχεδόν ίδιες

14
00:02:45,707 --> 00:02:47,709
όπως την εποχή των παγετώνων.

15
00:02:56,718 --> 00:03:00,305
Η θερμοκρασία μπορεί
να πέσει στους μείον 50 βαθμούς.

16
00:03:03,141 --> 00:03:06,936
Μόνο όσοι είναι φτιαγμένοι για το κρύο
μπορούν να επιβιώσουν.

17
00:03:17,322 --> 00:03:20,700
Το πυκνό τρίχωμα του βίσονα
παρέχει τόσο καλή μόνωση,

18
00:03:22,285 --> 00:03:24,996
που χρειάζεται
λίγη ενέργεια για να ζεσταθει.

19
00:03:29,083 --> 00:03:30,752
Ευτυχώς,

20
00:03:30,835 --> 00:03:34,130
γιατί είναι δύσκολο
να βρεις χορτάρι κάτω από το χιόνι.

21
00:03:38,343 --> 00:03:42,722
Δεν πεινούν μόνο οι βίσονες όμως εδώ.

22
00:03:48,436 --> 00:03:52,148
Και οι λύκοι μπορούν
να αντέξουν τους πιο κρύους χειμώνες…

23
00:03:54,859 --> 00:04:00,448
και κυνηγούν βίσονες στην Αμερική
πάνω από 100.000 χρόνια.

24
00:04:14,337 --> 00:04:16,089
Για να χωρίσει το κοπάδι,

25
00:04:17,131 --> 00:04:19,550
η αγέλη πρέπει να τους κάνει να κινηθούν.

26
00:04:24,681 --> 00:04:27,684
Ο πανικός δίνει στους λύκους τον έλεγχο.

27
00:04:40,571 --> 00:04:43,074
Το κοπάδι πρέπει να μείνει ενωμένο.

28
00:04:52,750 --> 00:04:55,253
Ένα στραβοπάτημα μπορεί να αποβεί μοιραίο.

29
00:05:03,219 --> 00:05:08,641
Δεν μπορούν να τρέχουν για πάντα όμως,
ειδικά στο βαθύ χιόνι.

30
00:05:20,611 --> 00:05:26,284
Η μόνη τους ελπίδα είναι να στραφούν
και να αντιμετωπίσουν τους διώκτες τους.

31
00:05:37,003 --> 00:05:40,923
Μόνο τότε υποχωρεί επιτέλους η αγέλη.

32
00:05:47,847 --> 00:05:50,475
Όπου κι αν πάνε όμως,

33
00:05:51,351 --> 00:05:53,561
οι λύκοι θα ακολουθήσουν.

34
00:05:59,400 --> 00:06:04,989
Αιώνιοι εχθροί που παλεύουν επί χιλιετίες.

35
00:06:09,827 --> 00:06:14,040
Ωστόσο, αυτοί οι αρχαίοι αντίπαλοι
είναι τυχεροί…

36
00:06:16,542 --> 00:06:19,212
γιατί πλησιάζει το τέλος του χειμώνα

37
00:06:21,005 --> 00:06:22,715
και ο ερχομός της άνοιξης.

38
00:06:27,678 --> 00:06:29,847
Υπήρξε όμως μια εποχή

39
00:06:29,931 --> 00:06:34,477
όπου ο χειμώνας φαινόταν ατελείωτος.

40
00:06:37,814 --> 00:06:41,776
ΠΡΙΝ ΑΠΟ 2,5 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ

41
00:06:41,859 --> 00:06:44,070
Πριν από δυόμισι εκατομμύρια χρόνια,

42
00:06:45,196 --> 00:06:47,240
αλλαγές στην τροχιά της Γης,

43
00:06:47,990 --> 00:06:51,661
τα θαλάσσια ρεύματα
και τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα,

44
00:06:51,744 --> 00:06:54,622
οδήγησαν στην απότομη ψύξη του πλανήτη.

45
00:06:59,001 --> 00:07:01,921
Η μεγάλη εποχή των παγετώνων είχε αρχίσει…

46
00:07:04,841 --> 00:07:09,011
και ξεκίνησε με κάτι μικροσκοπικό.

47
00:07:15,351 --> 00:07:16,602
Από μόνη της,

48
00:07:17,228 --> 00:07:21,983
μια χιονονιφάδα είναι
ένα εύθραυστο παγωμένο θαύμα.

49
00:07:23,234 --> 00:07:25,153
Κάθε χιονονιφάδα είναι μοναδική.

50
00:07:28,656 --> 00:07:33,119
Μαζί όμως,
οι χιονονιφάδες άλλαξαν τον κόσμο.

51
00:07:36,789 --> 00:07:39,584
Χωρίς ζεστά καλοκαίρια για να λιώσουν,

52
00:07:40,626 --> 00:07:43,379
χιόνι κάλυψε τα βόρεια της υφηλίου.

53
00:07:47,508 --> 00:07:51,637
Και κατά τη διάρκεια χιλιάδες χρόνων,
έγινε συμπαγές

54
00:07:52,346 --> 00:07:56,601
και σχημάτισε μόνιμα παγοκαλύμματα
πάχους πολλών χιλιομέτρων.

55
00:08:07,445 --> 00:08:10,781
Εδώ, σ' αυτόν τον σιωπηλό κόσμο,

56
00:08:11,532 --> 00:08:14,869
ο πάγος είχε αφανίσει τη ζωή.

57
00:08:19,332 --> 00:08:21,375
Νότια όμως των παγοκαλυμμάτων,

58
00:08:22,043 --> 00:08:26,631
δημιουργήθηκε ένας νέος κόσμος
όπου η ζωή μπορούσε να ευημερήσει.

59
00:08:29,800 --> 00:08:33,304
Περιβάλλοντας
σχεδόν όλο το βόρειο ημισφαίριο,

60
00:08:35,598 --> 00:08:40,186
η τούνδρα-στέπα έγινε
ο πιο εκτεταμένος βιότοπος της Γης.

61
00:08:40,269 --> 00:08:44,649
ΠΡΙΝ ΑΠΟ 20.000 ΧΡΟΝΙΑ

62
00:08:51,072 --> 00:08:56,619
Τα θηλαστικά που προσαρμόστηκαν στο κρύο
κυριαρχούσαν σε αυτόν τον παγωμένο τόπο…

63
00:09:00,581 --> 00:09:04,961
συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων
και πιο εμβληματικών όλων…

64
00:09:08,214 --> 00:09:09,674
των μαμούθ.

65
00:09:12,260 --> 00:09:14,262
Οι πρόγονοί τους

66
00:09:15,179 --> 00:09:18,432
άφησαν την Αφρική εκατομμύρια χρόνια πριν

67
00:09:18,516 --> 00:09:23,229
και εξελίχθηκαν σε αυτά
τα εξαιρετικά εξειδικευμένα θηρία.

68
00:09:26,857 --> 00:09:31,904
Μακρύ τρίχωμα, μικρότερα αυτιά
και πιο κοντές ουρές

69
00:09:31,988 --> 00:09:34,532
τα βοηθούσαν
να διατηρούνται ζεστά στο κρύο.

70
00:09:39,912 --> 00:09:44,834
Ακολουθούν ένα γέρικο θηλυκό, την αρχηγό,

71
00:09:44,917 --> 00:09:48,379
που μεταλαμπαδεύει τις γνώσεις της
από γενιά σε γενιά.

72
00:09:52,508 --> 00:09:56,012
Γενιές που πρέπει να κρατήσει ασφαλείς.

73
00:10:12,945 --> 00:10:15,156
Μεγαλύτερα από τα σημερινά λιοντάρια,

74
00:10:15,698 --> 00:10:19,952
τα λιοντάρια των σπηλαίων
μπορούν να πιάσουν μεγάλα θηράματα…

75
00:10:26,584 --> 00:10:29,170
αλλά τα μικρότερα είναι πιο εύκολα.

76
00:10:35,551 --> 00:10:40,056
Με ελάχιστη κάλυψη,
ούτε καν προσπαθούν να κρυφτούν.

77
00:10:44,560 --> 00:10:47,647
Αντ' αυτού, περιμένουν υπομονετικά

78
00:10:48,481 --> 00:10:51,108
την κατάλληλη στιγμή.

79
00:10:57,073 --> 00:11:00,201
Το μικρό πρέπει να μείνει
κοντά στους προστάτες του.

80
00:11:05,790 --> 00:11:09,126
Οι κυνηγοί όμως το έχουν στο στόχαστρο.

81
00:11:28,229 --> 00:11:30,731
Τα μαμούθ σχηματίζουν
ένα τείχος από χαυλιόδοντες.

82
00:11:33,234 --> 00:11:36,904
Τα λιοντάρια όμως δεν πάνε πουθενά.

83
00:11:51,252 --> 00:11:53,921
Η αρχηγός δεν το ανέχεται άλλο.

84
00:12:01,637 --> 00:12:05,182
Ένας κυνηγός όμως εντοπίζει μια ευκαιρία.

85
00:12:18,028 --> 00:12:21,866
Ο έφηβος δεν θα απομακρυνθεί ξανά
από το κοπάδι.

86
00:12:36,756 --> 00:12:40,718
Τώρα είναι σειρά των λιονταριών
να αμυνθούν.

87
00:12:46,599 --> 00:12:48,058
Η μητέρα του μικρού…

88
00:12:50,102 --> 00:12:52,521
ξέρει ότι είναι χαμένη υπόθεση.

89
00:12:57,568 --> 00:13:00,404
Η μόνη επιλογή είναι να υποχωρήσουν

90
00:13:01,155 --> 00:13:04,158
και να προστατεύσουν
τις γενιές που απομένουν.

91
00:13:07,036 --> 00:13:11,123
Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι
να συνεχίσουν τη μετανάστευσή τους

92
00:13:11,707 --> 00:13:14,710
στην ψυχρή τούνδρα-στέπα.

93
00:13:31,894 --> 00:13:35,648
Ενώ ο πάγος
δεν κάλυψε ποτέ τον πλανήτη εντελώς,

94
00:13:37,775 --> 00:13:41,111
ο αντίκτυπός του
έγινε αισθητός σε όλη την υφήλιο…

95
00:13:47,493 --> 00:13:51,997
μερικές φορές με τον πιο απρόσμενο τρόπο.

96
00:13:57,753 --> 00:14:00,965
Καθώς μεγάλο μέρος του νερού της Γης
είχε γίνει πάγος,

97
00:14:02,007 --> 00:14:04,885
η στεριά έγινε ολοένα και πιο ξηρή.

98
00:14:06,804 --> 00:14:09,974
Αυτή είναι η άλλη πλευρά
της εποχής των παγετώνων.

99
00:14:14,061 --> 00:14:16,522
Νότια της τούνδρας-στέπας,

100
00:14:16,605 --> 00:14:19,942
οι έρημοι
είχαν διπλασιαστεί σχεδόν σε έκταση,

101
00:14:20,860 --> 00:14:23,737
καταβροχθίζοντας τα πάντα
στο πέρασμά τους.

102
00:14:33,747 --> 00:14:35,749
Μόνο ειδικοί στην έρημο,

103
00:14:36,333 --> 00:14:40,129
που είχαν εξελιχθεί
ώστε να αντέχουν τις ακραίες θερμοκρασίες,

104
00:14:40,212 --> 00:14:43,299
μπορούσαν να επιβιώσουν
σε αυτές τις συνθήκες.

105
00:14:48,012 --> 00:14:50,681
Η ξήρανση όμως δεν σταμάτησε εκεί.

106
00:14:53,225 --> 00:14:58,063
Ακόμα και πιο νότια,
τα τροπικά βροχοδάση της Αφρικής,

107
00:14:58,147 --> 00:15:02,276
σταθερά καταφύγια της ζωής
για πάνω από 50 εκατομμύρια χρόνια,

108
00:15:02,943 --> 00:15:06,030
εξαφανίστηκαν σχεδόν εντελώς…

109
00:15:13,621 --> 00:15:18,459
και αντικαταστάθηκαν
από ξηρά δάση και λιβάδια.

110
00:15:22,713 --> 00:15:25,215
Ο αντίκτυπος στη ζωή ήταν τεράστιος,

111
00:15:25,883 --> 00:15:29,136
ειδικά για μια ομάδα ζώων…

112
00:15:32,723 --> 00:15:33,849
τα πρωτεύοντα.

113
00:15:36,602 --> 00:15:41,357
Οι μπαμπουίνοι μοιράζονται
το 94% του DNA τους μ' εμάς,

114
00:15:43,275 --> 00:15:46,862
όπως κι ένα σημαντικό κομμάτι
της ιστορίας μας…

115
00:15:49,990 --> 00:15:54,870
την κάθοδο από τα δέντρα
στο έδαφος του δάσους.

116
00:16:04,588 --> 00:16:07,299
Εδώ κάτω, την εποχή των παγετώνων,

117
00:16:07,883 --> 00:16:10,970
τα ξαδέρφια μας αντιμετώπισαν
πολλές νέες προκλήσεις.

118
00:16:17,977 --> 00:16:21,772
Η ζωή στο έδαφος είναι πιο επικίνδυνη.

119
00:16:35,327 --> 00:16:37,454
Υπάρχουν μεγάλοι θηρευτές.

120
00:16:47,297 --> 00:16:51,635
Ευτυχώς, τα πρωτεύοντα μπορεί
να μην έχουν δύναμη ή όγκο,

121
00:16:53,554 --> 00:16:57,558
αλλά έχουν ευφυΐα και μεγάλες οικογένειες.

122
00:17:06,066 --> 00:17:09,111
Η εύρεση τροφής όμως για πολλά στόματα

123
00:17:10,404 --> 00:17:12,573
είναι μια διαρκής πρόκληση.

124
00:17:22,499 --> 00:17:24,585
Έτσι, όταν βρίσκουν τροφή,

125
00:17:26,003 --> 00:17:28,088
αυτό τραβάει την προσοχή.

126
00:17:39,099 --> 00:17:41,351
Κι όπου υπάρχουν πολύτιμοι πόροι…

127
00:17:43,479 --> 00:17:46,190
η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη…

128
00:17:51,820 --> 00:17:55,282
ειδικά με το ίδιο σου το είδος.

129
00:17:58,202 --> 00:18:01,872
Μια αντίπαλη ομάδα
που δεν της αρέσει να μοιράζεται.

130
00:18:30,234 --> 00:18:31,652
Στο ξηρό δάσος,

131
00:18:33,821 --> 00:18:36,657
αξίζει να παλεύεις για κάθε καρπό.

132
00:18:42,412 --> 00:18:44,748
Και κάθε μάχη μετράει.

133
00:19:14,987 --> 00:19:17,739
Η αντίπαλη ομάδα υποχωρεί,

134
00:19:19,366 --> 00:19:20,701
αλλά θα επιστρέψει.

135
00:19:27,666 --> 00:19:31,170
Για να ξεπεράσουν τις προκλήσεις
ενός πιο αφιλόξενου κόσμου,

136
00:19:31,795 --> 00:19:35,465
τα πρωτεύοντα βασίστηκαν
στην κοινωνική νοημοσύνη τους.

137
00:19:36,550 --> 00:19:39,052
Ένα χαρακτηριστικό που με τον καιρό

138
00:19:39,136 --> 00:19:45,184
θα οδηγούσε στην παγκόσμια κυριαρχία
ενός είδους πρωτευόντων.

139
00:19:54,109 --> 00:19:58,614
ΠΡΙΝ ΑΠΟ 16.000 ΧΡΟΝΙΑ

140
00:19:59,781 --> 00:20:04,912
Η συσσώρευση πάγου στον βορρά
επηρέασε το κλίμα σε όλον τον πλανήτη.

141
00:20:08,916 --> 00:20:13,754
Ωστόσο, ενώ η ζωή συνήθιζε
τις πιο κρύες, πιο ξηρές συνθήκες,

142
00:20:13,837 --> 00:20:15,839
όλα άλλαξαν.

143
00:20:21,511 --> 00:20:25,891
Οι πάγοι άρχισαν να λιώνουν,
καθώς η τροχιά της Γης άλλαξε πάλι

144
00:20:28,060 --> 00:20:31,730
και η παγκόσμια θερμοκρασία
άρχισε να αυξάνεται.

145
00:20:40,447 --> 00:20:44,034
Αυτό που ξεκίνησε ως μια σειρά
από ρυάκια από λιωμένο πάγο,

146
00:20:44,117 --> 00:20:47,162
σύντομα μετατράπηκε σε χείμαρρο.

147
00:21:04,096 --> 00:21:09,142
Στη Βόρεια Αμερική, τα νερά
σχημάτισαν μια τεράστια παγετώδη λίμνη

148
00:21:09,768 --> 00:21:15,857
βάθους 600 μέτρων
και έκτασης 10.000 τ.χλμ.

149
00:21:21,238 --> 00:21:26,243
Το μόνο πράγμα που εμπόδιζε το νερό
να πλημμυρίσει τη γη προς τα δυτικά

150
00:21:26,326 --> 00:21:30,038
ήταν ένα πανύψηλο τείχος πάγου.

151
00:21:35,127 --> 00:21:40,590
Στην άλλη πλευρά,
το τείχος είχε ύψος σχεδόν ένα χιλιόμετρο.

152
00:21:43,510 --> 00:21:46,430
Ένα φαινομενικό αδιαπέραστο φράγμα…

153
00:21:49,599 --> 00:21:51,268
αλλά όχι για πολύ.

154
00:22:00,485 --> 00:22:05,699
Καθώς οι θερμοκρασίες συνέχιζαν
να ανεβαίνουν και η λίμνη μεγάλωνε,

155
00:22:06,533 --> 00:22:09,453
η πίεση από πίσω αυξήθηκε.

156
00:22:18,128 --> 00:22:23,133
Σύντομα, το τείχος άρχισε
να καταρρέει από μέσα προς τα έξω.

157
00:22:38,023 --> 00:22:41,818
Ώσπου τελικά κατέρρευσε εντελώς.

158
00:23:17,646 --> 00:23:23,276
Σε μια στιγμή, μια λίμνη μεγέθους
όσο η Ιρλανδική Θάλασσα ξεχύνεται.

159
00:23:45,882 --> 00:23:47,676
Τριάντα χιλιόμετρα νότια,

160
00:23:48,176 --> 00:23:51,680
και το πρώτο σημάδι
της επερχόμενης καταστροφής.

161
00:23:55,559 --> 00:23:56,685
Σεισμικές δονήσεις.

162
00:23:59,980 --> 00:24:01,523
Διαισθάνονται τον κίνδυνο…

163
00:24:04,609 --> 00:24:06,445
αλλά δεν έχουν πού να κρυφτούν.

164
00:24:27,215 --> 00:24:31,428
Πρώτα βλέπουν ένα τείχος σκόνης.

165
00:24:35,056 --> 00:24:36,808
Με ύψος εκατό μέτρα,

166
00:24:37,434 --> 00:24:40,353
είναι η εμπροσθοφυλακή
ενός τεράστιου τσουνάμι.

167
00:25:19,059 --> 00:25:21,311
Μέσα σε μόλις δέκα ώρες,

168
00:25:21,394 --> 00:25:25,357
η μεγάλη πλημμύρα ανοίγει
ένα μονοπάτι μήκους 800 χιλιομέτρων

169
00:25:25,982 --> 00:25:29,861
διαμέσου της αμερικανικής ηπείρου
ως τη θάλασσα.

170
00:25:40,497 --> 00:25:44,459
Θαύματα της φύσης που κανονικά
θα έπαιρναν χιλιετίες να σχηματιστούν

171
00:25:45,210 --> 00:25:47,963
δημιουργούνται μέσα σε λίγες ώρες.

172
00:26:01,059 --> 00:26:05,063
Αυτά τα θεάματα όμως δεν κρατούν πολύ.

173
00:26:12,320 --> 00:26:13,905
Λίγες μέρες μετά,

174
00:26:14,698 --> 00:26:16,741
απομένει μόνο

175
00:26:18,034 --> 00:26:19,786
μια απόκοσμη σιωπή.

176
00:26:28,211 --> 00:26:34,884
Τα ανεξίτηλα σημάδια της πλημμύρας
σημαδεύουν ακόμη το αμερικανικό τοπίο.

177
00:26:38,138 --> 00:26:41,600
Ωστόσο, από την αυγή
της εποχής των παγετώνων,

178
00:26:41,683 --> 00:26:46,688
έχουν υπάρξει πάνω από 50 κύκλοι
συσσώρευσης και τήξης πάγου…

179
00:26:49,232 --> 00:26:52,611
κι ο καθένας
έχει προκαλέσει επικές πλημμύρες.

180
00:26:59,784 --> 00:27:03,288
Μόλις καταλάγιασε το χάος
της τελευταίας μεγάλης τήξης,

181
00:27:04,289 --> 00:27:07,167
η ισορροπία
επανήλθε σταδιακά σε όλη τη γη.

182
00:27:15,508 --> 00:27:17,677
Άρχισε να βρέχει πιο συχνά…

183
00:27:19,971 --> 00:27:22,390
επιτρέποντας στα δάση να ανακάμψουν.

184
00:27:27,520 --> 00:27:30,273
Οι έρημοι συρρικνώθηκαν και πρασίνισαν,

185
00:27:30,357 --> 00:27:33,360
καθώς το νερό άρχισε να ρέει ξανά.

186
00:27:39,407 --> 00:27:41,034
Κι όπου ρέει νερό,

187
00:27:41,993 --> 00:27:44,746
σύντομα ακολουθεί η ζωή.

188
00:27:53,922 --> 00:27:55,882
Το δέλτα του Δούναβη στην Ευρώπη

189
00:27:55,965 --> 00:27:59,177
είναι ένας από τους μεγαλύτερους
υγροτόπους στον κόσμο.

190
00:28:00,470 --> 00:28:03,056
Σχηματίστηκε
μετά την τελευταία μεγάλη τήξη

191
00:28:03,682 --> 00:28:07,936
και σύντομα φιλοξένησε
μια τεράστια πληθώρα ζώων.

192
00:28:14,484 --> 00:28:16,444
Με τόση αφθονία τροφής,

193
00:28:16,528 --> 00:28:19,948
τα μουστακογλάρονα
ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα

194
00:28:20,031 --> 00:28:22,117
για να ζευγαρώσουν εδώ.

195
00:28:23,660 --> 00:28:26,663
Είναι ιδανικό μέρος
για να κάνουν οικογένεια…

196
00:28:32,419 --> 00:28:36,047
αλλά είναι ένα μάταιο ταξίδι

197
00:28:36,631 --> 00:28:40,510
αν ένα αρσενικό φτάσει πολύ αργά
για να βρει ένα θηλυκό.

198
00:28:46,933 --> 00:28:52,480
Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι
να παρακολουθεί την επιτυχία των άλλων.

199
00:29:00,655 --> 00:29:02,365
Αφού έφυγε ο αντίπαλός του,

200
00:29:03,742 --> 00:29:05,285
έχει μια ευκαιρία.

201
00:29:18,381 --> 00:29:20,175
Η τροφή είναι εξαιρετικό δώρο…

202
00:29:23,511 --> 00:29:25,930
αλλά το θηλυκό δεν εντυπωσιάζεται.

203
00:29:33,313 --> 00:29:36,649
Παρόλα αυτά, δοκιμάζει την τύχη του…

204
00:29:39,694 --> 00:29:40,820
αλλά μάταια.

205
00:29:46,409 --> 00:29:50,747
Το άτυχο αρσενικό πρέπει να φάει μόνο του.

206
00:29:54,417 --> 00:29:57,212
Μόνο όταν υπάρχει τόση αφθονία

207
00:29:57,295 --> 00:29:59,798
μπορούν να είναι
τόσο επιλεκτικά τα θηλυκά.

208
00:30:10,809 --> 00:30:15,271
Το τέλος της εποχής των παγετώνων
έφερε όχι μόνο μια εποχή αφθονίας,

209
00:30:18,525 --> 00:30:22,570
αλλά και μια εποχή
κλιματικής σταθερότητας.

210
00:30:25,073 --> 00:30:28,701
Μια περίοδο γνωστή ως Ολόκαινο.

211
00:30:35,834 --> 00:30:40,588
ΠΡΙΝ ΑΠΟ 11.700 ΧΡΟΝΙΑ

212
00:30:44,175 --> 00:30:45,468
Εκείνη την περίοδο,

213
00:30:46,052 --> 00:30:48,263
επικρατούσαν ζεστές, υγρές συνθήκες

214
00:30:49,472 --> 00:30:55,228
και η μέση θερμοκρασία κυμαινόταν
λιγότερο από έναν βαθμό Κελσίου,

215
00:30:56,771 --> 00:31:01,818
επιτρέποντας στη ζωή να ανθίσει
σε κάθε γωνιά του κόσμου.

216
00:31:08,616 --> 00:31:13,663
Κάθε είδος
με μια αδιάλειπτη γραμμή καταγωγής

217
00:31:13,746 --> 00:31:16,833
τεσσάρων δισεκατομμυρίων χρόνων

218
00:31:16,916 --> 00:31:19,794
που φτάνει
ως την προέλευση της ζωής στη Γη.

219
00:31:45,278 --> 00:31:50,158
Ωστόσο, δεν ευημέρησαν όλα τα ζώα
κατά τη διάρκεια του Ολόκαινου.

220
00:31:53,786 --> 00:31:59,167
Ένας παράξενος και επιλεκτικός αφανισμός
ήταν σε εξέλιξη.

221
00:32:01,252 --> 00:32:02,921
Σε όλον τον πλανήτη

222
00:32:03,004 --> 00:32:06,174
τα μεγαλύτερα χερσαία ζώα εξαφανίζονταν.

223
00:32:07,342 --> 00:32:12,805
Τα μαμούθ, τα λιοντάρια των σπηλαίων
και εκατοντάδες άλλα είδη εξαφανίστηκαν.

224
00:32:15,683 --> 00:32:18,186
Η Βόρεια Αμερική επλήγη βαρύτατα,

225
00:32:19,103 --> 00:32:22,649
χάνοντας πάνω από το 70% των γιγάντων της…

226
00:32:25,777 --> 00:32:27,278
αλλά όχι όλους.

227
00:32:29,697 --> 00:32:32,033
Χωρίς ανταγωνιστές,

228
00:32:32,951 --> 00:32:35,662
οι βίσονες κατέλαβαν τις μεγάλες πεδιάδες,

229
00:32:37,038 --> 00:32:39,624
βόσκοντας σε τεράστια κοπάδια.

230
00:32:55,890 --> 00:32:57,392
Δεν ήταν μόνοι όμως.

231
00:33:04,107 --> 00:33:06,985
Με λιγότερα μεγάλα θηράματα,

232
00:33:08,987 --> 00:33:12,490
οι βίσονες έγιναν στόχοι
μιας άλλης ομάδας επιζώντων.

233
00:33:20,873 --> 00:33:23,459
Πανάρχαιοι εχθροί.

234
00:33:27,380 --> 00:33:31,426
Η καλύτερη άμυνά τους είναι
να παρακολουθούν τον κίνδυνο,

235
00:33:33,094 --> 00:33:36,431
να μείνουν ενωμένοι
και να προχωρήσουν ήρεμα.

236
00:33:40,935 --> 00:33:43,229
Αυτοί όμως δεν είναι απλοί κυνηγοί.

237
00:33:49,360 --> 00:33:53,698
Γιατί την εποχή των παγετώνων
εμφανίστηκε ένας νέος θηρευτής.

238
00:34:01,581 --> 00:34:02,707
Όπως οι λύκοι,

239
00:34:03,499 --> 00:34:05,001
κυνηγούσαμε σε ομάδες.

240
00:34:08,880 --> 00:34:11,382
Και παρότι δεν είχαμε δύναμη και ταχύτητα…

241
00:34:13,634 --> 00:34:18,264
είχαμε ευφυΐα και πονηριά.

242
00:34:21,225 --> 00:34:25,188
Η εξέλιξη
του μεγάλου, περίπλοκου εγκεφάλου μας

243
00:34:25,271 --> 00:34:28,066
μας είχε ξεχωρίσει από τα άλλα πρωτεύοντα

244
00:34:29,484 --> 00:34:33,780
και μας επέτρεψε να κυνηγάμε
με όλο και πιο εξελιγμένους τρόπους.

245
00:34:39,285 --> 00:34:40,912
Μιμούμενοι λύκους

246
00:34:42,038 --> 00:34:45,166
και χρησιμοποιώντας σωρούς από πέτρες,

247
00:34:46,751 --> 00:34:50,797
οι κυνηγοί κατεύθυναν τους βίσονες
για χιλιόμετρα,

248
00:34:52,173 --> 00:34:57,345
μέχρι να βρεθούν ακριβώς εκεί που ήθελαν.

249
00:35:08,106 --> 00:35:12,068
Μόνο τότε αρχίζουν να πλησιάζουν από πίσω.

250
00:35:21,285 --> 00:35:23,621
Αν αποκαλυφθούν πολύ γρήγορα,

251
00:35:25,498 --> 00:35:28,876
κόποι ημερών θα πάνε στράφι.

252
00:35:38,177 --> 00:35:41,013
Ο στόχος τους δεν είναι
ο θάνατος ενός βίσονα,

253
00:35:42,682 --> 00:35:44,142
αλλά ο θάνατος πολλών…

254
00:35:49,689 --> 00:35:53,067
για να ταΐσουν πολλά στόματα
τους χειμερινούς μήνες.

255
00:36:02,326 --> 00:36:04,453
Η παγίδα είναι έτοιμη.

256
00:36:09,876 --> 00:36:14,005
Το μόνο που χρειάζονταν
είναι λίγη παρότρυνση.

257
00:37:00,468 --> 00:37:02,345
Στις αρχές του Ολόκαινου,

258
00:37:02,970 --> 00:37:08,142
οι άνθρωποι είχαν εξαπλωθεί από την Αφρική
σχεδόν σε όλες τις ηπείρους της Γης

259
00:37:09,185 --> 00:37:13,022
και είχαν γίνει
ο πιο επικίνδυνος θηρευτής στον κόσμο.

260
00:37:17,860 --> 00:37:22,949
Ενώ η άνοδός μας συνέβαλε
στον αφανισμό μεγάλων χερσαίων ζώων,

261
00:37:23,824 --> 00:37:26,869
η ιστορία μας θα ήταν σύντομη

262
00:37:28,621 --> 00:37:31,207
αν δεν είχαμε κάνει κάτι σπουδαίο.

263
00:37:34,961 --> 00:37:40,299
Πάψαμε να εξαρτιόμαστε
από το κυνήγι και την τροφοσυλλογή

264
00:37:41,008 --> 00:37:44,262
συνάπτοντας συμμαχίες με τη φύση.

265
00:37:47,223 --> 00:37:51,185
Το σταθερό κλίμα του Ολόκαινου
επέτρεψε στους προγόνους μας

266
00:37:51,269 --> 00:37:53,604
να αναπτύξουν μια μοναδική σχέση

267
00:37:55,856 --> 00:37:56,983
με τα φυτά.

268
00:38:02,280 --> 00:38:04,699
Επέλεξαν ορισμένα είδη

269
00:38:05,449 --> 00:38:09,745
και έσπειραν τους σπόρους
όπου μπορούσαν να αναπτυχθούν καλύτερα.

270
00:38:16,294 --> 00:38:18,587
Όλη αυτή η φροντίδα

271
00:38:18,671 --> 00:38:22,717
αύξησε δραματικά
τις πιθανότητες επιβίωσης των φυτών.

272
00:38:24,176 --> 00:38:29,098
Και σε αντάλλαγμα,
οι άνθρωποι αποκόμισαν τα οφέλη.

273
00:38:33,978 --> 00:38:36,480
Έμαθαν πώς να παράγουν περισσότερη τροφή

274
00:38:37,064 --> 00:38:40,234
και πώς να την κάνουν
να κρατάει όλον τον χρόνο.

275
00:38:44,363 --> 00:38:46,365
Κι όπου φύτρωναν τα φυτά τους,

276
00:38:47,992 --> 00:38:49,452
οι άνθρωποι ευημερούσαν.

277
00:38:53,080 --> 00:38:58,544
Οι πρόγονοί μας ανακάλυψαν
πώς να έχουν σταθερή παροχή τροφής.

278
00:39:00,546 --> 00:39:03,966
Και δεν εξημέρωσαν μόνο τα φυτά.

279
00:39:05,468 --> 00:39:06,802
Εξημέρωσαν και τα ζώα.

280
00:39:08,512 --> 00:39:09,930
Σε όλον τον κόσμο,

281
00:39:10,014 --> 00:39:14,769
πολλοί κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες
άφησαν τον νομαδικό τρόπο ζωής τους

282
00:39:17,021 --> 00:39:19,231
για να γίνουν αγρότες.

283
00:39:20,524 --> 00:39:25,946
Αργά αλλά σταθερά, η ερημιά μεταμορφώθηκε.

284
00:39:27,198 --> 00:39:29,950
Δαμάστηκε από ανθρώπινα χέρια.

285
00:39:32,370 --> 00:39:35,456
Απελευθερωμένοι
από τη διαρκή μάχη για εύρεση τροφής,

286
00:39:36,207 --> 00:39:38,209
οι ανθρώπινοι πληθυσμοί αυξήθηκαν,

287
00:39:39,794 --> 00:39:41,796
η δουλειά διαφοροποιήθηκε,

288
00:39:43,422 --> 00:39:46,092
η κοινωνία έγινε πιο περίπλοκη…

289
00:39:49,095 --> 00:39:52,014
και γεννήθηκαν πολιτισμοί.

290
00:39:58,979 --> 00:40:04,026
Πετύχαμε κάτι
που κανένα άλλο είδος δεν έχει καταφέρει.

291
00:40:05,152 --> 00:40:10,032
Απελευθερωθήκαμε από τη φύση
και την ξεπεράσαμε.

292
00:40:11,575 --> 00:40:15,371
Η γεωργία άλλαξε τα πάντα.

293
00:40:17,748 --> 00:40:21,335
Ωστόσο, ερχόταν άλλη μια επανάσταση.

294
00:41:13,762 --> 00:41:19,894
Η εφευρετικότητά μας μας πήγε πιο μακριά
απ' όσο μπορούσαμε να φανταστούμε

295
00:41:21,854 --> 00:41:26,942
και η ιστορία μας είναι πλέον γραμμένη
στην επιφάνεια της Γης.

296
00:41:30,488 --> 00:41:36,327
Ό,τι ήταν κάποτε άγριο,
έχει εξημερωθεί ή χαθεί.

297
00:41:40,831 --> 00:41:43,792
Παραείμαστε επιτυχημένοι για το καλό μας

298
00:41:45,044 --> 00:41:46,921
και για το καλό του πλανήτη.

299
00:41:49,465 --> 00:41:54,303
Και τώρα προκαλούμε
τον επόμενο μαζικό αφανισμό.

300
00:42:00,142 --> 00:42:03,812
Δεν είναι μόνο ότι για να τραφούμε

301
00:42:03,896 --> 00:42:06,982
καταλαμβάνουμε
πάνω από το 50% της κατοικήσιμης γης.

302
00:42:21,830 --> 00:42:26,168
Και δεν είναι μόνο ότι το διοξείδιο
του άνθρακα που εκπέμπουμε

303
00:42:26,252 --> 00:42:28,295
θερμαίνει τον πλανήτη πιο γρήγορα

304
00:42:28,379 --> 00:42:32,925
όσο ποτέ άλλοτε
τα τελευταία 500 εκατομμύρια χρόνια.

305
00:42:40,057 --> 00:42:45,396
Ούτε ότι θερμαίνουμε
και προκαλούμε οξίνιση των ωκεανών,

306
00:42:46,981 --> 00:42:49,483
καταστρέφοντας τη φυσική τους ισορροπία

307
00:42:49,567 --> 00:42:53,529
και σκοτώνοντας
τεράστια τμήματα θαλάσσιας ζωής.

308
00:42:57,116 --> 00:43:01,954
Ούτε ότι προκαλούμε
ακραία καιρικά φαινόμενα,

309
00:43:03,497 --> 00:43:04,873
πυρκαγιές και ξηρασίες,

310
00:43:05,958 --> 00:43:09,920
που επιστρέφουν τη Γη στην άγονη αρχή της.

311
00:43:15,217 --> 00:43:18,679
Και δεν είναι μόνο
ότι κάνουμε ένα απ' όλα αυτά,

312
00:43:19,847 --> 00:43:22,683
αλλά ότι τα κάνουμε όλα

313
00:43:23,475 --> 00:43:28,022
και τα κάνουμε ταυτόχρονα.

314
00:43:30,899 --> 00:43:32,484
Σαν να μην έφτανε αυτό,

315
00:43:33,444 --> 00:43:36,322
το κάνουμε με ιλιγγιώδη ταχύτητα.

316
00:43:46,707 --> 00:43:48,584
Αν και σπάνιοι,

317
00:43:48,667 --> 00:43:53,714
οι μαζικοί αφανισμοί αλλάζουν
τον ρου της ιστορίας όσο τίποτα άλλο.

318
00:43:55,841 --> 00:44:01,680
Μέχρι στιγμής,
η Γη έχει βιώσει πέντε αφανισμούς,

319
00:44:02,931 --> 00:44:07,978
ο καθένας εκ των οποίων έχει αφανίσει
πάνω από τα τρία τέταρτα της ζωής.

320
00:44:11,440 --> 00:44:14,693
Επιπλέον, τα αρχικά κυρίαρχα είδη

321
00:44:15,319 --> 00:44:19,490
παύουν να είναι κυρίαρχα μετά.

322
00:44:23,786 --> 00:44:26,580
Ο αντίκτυπος ενός μαζικού αφανισμού

323
00:44:26,664 --> 00:44:30,959
έχει να γίνει αισθητός
εδώ και 66 εκατομμύρια χρόνια.

324
00:44:32,378 --> 00:44:35,172
Τώρα πλησιάζουμε

325
00:44:36,548 --> 00:44:37,758
στον έκτο αφανισμό.

326
00:44:45,516 --> 00:44:47,810
Τα τελευταία 50 χρόνια

327
00:44:48,686 --> 00:44:54,233
οι πληθυσμοί άγριας ζωής
έχουν μειωθεί κατά μέσο όρο σχεδόν 70%.

328
00:44:55,734 --> 00:45:01,657
Κι αυτήν την φορά ευθυνόμαστε εμείς.

329
00:45:04,868 --> 00:45:08,288
Ωστόσο, παρά τις ζοφερές προβλέψεις,

330
00:45:08,997 --> 00:45:12,418
υπάρχει ακόμη μια αχτίδα ελπίδας.

331
00:45:16,213 --> 00:45:19,633
Είμαστε το πρώτο είδος

332
00:45:19,717 --> 00:45:22,928
στην τεσσάρων δισεκατομμυρίων ετών
ιστορία της ζωής

333
00:45:23,679 --> 00:45:27,891
που καταλαβαίνει
τι συμβαίνει στον κόσμο μας.

334
00:45:30,018 --> 00:45:32,688
Επίσης, είμαστε το πρώτο είδος

335
00:45:32,771 --> 00:45:36,525
που καταλαβαίνει τι χρειάζεται
για να το διορθώσουμε.

336
00:45:38,694 --> 00:45:43,031
Η ευφυΐα μας μας έφερε ως εδώ,

337
00:45:44,742 --> 00:45:48,412
και είναι το μόνο πράγμα
που μπορεί να μας σώσει.

338
00:45:55,002 --> 00:45:55,878
Το μέλλον μας

339
00:45:57,129 --> 00:45:59,006
και το μέλλον του πλανήτη

340
00:45:59,089 --> 00:46:00,507
δεν έχει γραφτεί ακόμα.

341
00:46:02,885 --> 00:46:07,055
Το πώς θα δράσουμε τώρα
θα καθορίσει το επόμενο κεφάλαιο

342
00:46:08,557 --> 00:46:11,351
στην ιστορία της ζωής.

343
00:46:20,319 --> 00:46:23,030
Ό,τι κι αν φέρει το μέλλον όμως…

344
00:46:30,496 --> 00:46:33,373
αν υπάρχει κάτι που έχουμε μάθει
απ' το παρελθόν…

345
00:46:39,713 --> 00:46:45,761
αυτό είναι ότι η ζωή πάντα βρίσκει τρόπο.

346
00:48:57,893 --> 00:49:00,103
Υποτιτλισμός: Γιώργος Μακράκης