EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIREREEKS
Slechts 50 jaar geleden...
...gingen we eindelijk naar de maan.
Voor de allereerste keer keken we naar onze eigen planeet.
Sindsdien is de menselijke populatie meer dan verdubbeld.
Deze serie viert de wonderen der natuur die er nog zijn...
...en laat zien wat we moeten behouden....
...zodat mens en natuur floreren.
De poolgebieden lijken buiten bereik voor de meesten van ons.
Maar we kunnen ze wel beïnvloeden.
Wij veranderen, onbedoeld, deze bevroren werelden.
En deze veranderingen beïnvloeden niet alleen het poolgebied...
....maar de hele planeet.
Antarctica.
Het zuidelijkste deel van onze planeet en de koudste plek op aarde.
Het is al 30 miljoen jaar bevroren.
In het midden is het ijs meer dan vier kilometer dik.
Hele bergketens liggen eronder bedolven.
Het is zo koud dat hier elke winter...
...19 miljoen vierkante kilometer oceaan bevriest...
...waardoor de ijskap meer dan verdubbelt.
Maar als het zee-ijs smelt in de lente...
...komt er leven terug naar de kust van het continent.
Het schiereiland dat uitstrekt naar Zuid-Amerika...
...is het eerste deel wat vrijkomt uit de greep van de winter.
Als het zee-ijs verdwijnt...
...komt er leven terug.
Er zijn hier meer soorten levende wezens dan waar dan ook op Antarctica.
Ezelspinguïns brengen het grootste deel van hun leven in de zee door.
Maar nu, in de lente, komen ze aan land om voort te planten.
In het water zijn ze de snelste pinguïns van allemaal.
Maar op het land gaat alles langzamer.
Het is zwoegen om de heuvel op te komen naar hun broedgebied.
Maar pinguïns geven nooit op.
De paden die ze volgen, gemaakt door duizenden kleine voetjes...
...leiden naar een zeldzaamheid op Antarctica.
Onbedekte rotsen.
Minder dan één procent van Antarctica is vrij van ijs.
Deze rotsgebieden...
...zijn de enige plekken waar ezelspinguïns hun eieren kunnen leggen.
Het was 30 minuten zwoegen...
...maar hij is bijna boven, waar zijn partner op hem wacht.
Hij geeft haar een steen.
Een cadeau om het nest te verbeteren en haar gunstig te stemmen.
Hij is net op tijd terug.
Nog een mond om te voeden.
Ezelspinguïns waren ooit zeldzaam in dit gebied...
...maar nu de temperaturen stijgen, neemt hun aantal toe.
Zee-ijs ziet er misschien vlak en levenloos uit...
...maar daaronder bevindt zich een andere wereld.
Als het ijs smelt, valt het licht erdoorheen...
...en algen die de hele winter gevangen zaten in het ijs, gaan bloeien.
Deze ondersteboven wereld is de poolvariant van de grote graslanden.
Het ijs is de bodem waarop de planten groeien.
De kuddes met grazers zullen rap komen.
Antarctische krill.
Biljoenen krioelen er door het water rond Antarctica.
Beschermd door het ijs, grazen ze van de algen terwijl de zon schijnt.
Maar de goede tijd duurt niet lang.
Als het ijs is gesmolten, verliezen ze hun bescherming.
Dan verschijnen de roofdieren.
Pinguïns kunnen misschien niet meer vliegen...
...maar ze vormen nog wel zwermen, net als vogels.
Hoe langer ze duiken...
...hoe langer ze weer op adem moeten komen.
Door veren op te schudden, vangen ze lucht en daardoor worden ze gestroomlijnder.
Nog één keer ademhalen...
...en de hele groep duikt naar beneden.
De ezelspinguïns volgen de krill tot op een diepte van meer dan 200 meter.
Wat een zwerm kan vangen in één duik...
...vangt een reus met één keer happen.
Bultruggen uit de tropen...
...hebben meer dan 8000 kilometer afgelegd om hier te komen.
Deze kiest ervoor alleen te eten.
Deze techniek, half springen, half vallen...
...werkt alleen als de krill dicht bij de oppervlakte zit.
Als er meer bultruggen komen, gaan ze in teams werken.
Door samen te springen...
...wordt wat uit de mond van de één stroomt, opgevangen door de ander.
Sommige bultruggen werken zelfs nog meer gecoördineerd.
Dat doen ze als de krill meer in de diepte zit.
Eenmaal in positie blazen ze lucht omhoog.
Samen maken ze een gordijn van luchtbellen rondom hun prooi.
Als het draaiende net krapper wordt, wordt de krill samengedreven.
En dan springen de bultruggen naar boven om de buit binnen te halen.
Bijna alle bultruggen op het zuidelijk halfrond...
...komen naar Antarctica om krill te eten.
Sinds er niet meer op ze gejaagd mag worden, is hun aantal sterk gestegen.
Maar nu is hun voedselvoorziening in gevaar.
De afgelopen 50 jaar is door opwarming en het verdwijnen van het zee-ijs...
...de krillvoorraad in dit deel van de Zuidelijke Oceaan meer dan gehalveerd.
Andere jagers zijn hier op zoek naar grotere prooien dan krill.
De grootste roofdieren van Antarctica.
Orka's, zwaardwalvissen.
Meer dan de helft van alle orka's patrouilleert in de poolzeeën.
Deze groep is gespecialiseerd in het jagen op pinguïns.
Ze maken zich onzichtbaar.
Ze jagen zonder geluid te maken, zodat hun prooi ze niet hoort aankomen.
Een pinguïn kan één orka te slim af zijn...
...maar aan een groep ontkomt hij zelden.
Deze jacht lijkt wreed...
...maar belangrijke levensvaardigheden worden doorgegeven aan komende generaties.
Van orka's tot krill...
...al het leven hangt hier af van het zee-ijs van Antarctica.
De zeeën rondom Antarctica zijn de ruigste ter wereld.
Het kolkende water brengt voedingsstoffen naar boven...
...en creëert een eindeloos visgebied voor nomaden zoals de grote albatros.
Onder de golven zijn de stromingen die vanuit Antarctica...
...voedingsstoffen over de planeet transporteren, oceanen vruchtbaar maken...
...en de temperatuur op aarde helpen te reguleren.
Het eiland Zuid-Georgia.
Noordelijk genoeg om veilig te zijn van het zee-ijs, zelfs in de winter.
Veel dieren leven hier het hele jaar.
Dit grotealbatroskuiken heeft de hele winter op zijn nest gezeten...
...en is voor voedsel geheel afhankelijk van zijn ouders.
Hij kan een paar dagen of weken moeten wachten op eten...
...maar gelukkig wacht hij niet alleen.
Albatroskuikens moeten een heel jaar groeien...
...voor ze klaar zijn voor hun eerste vlucht.
En dan brengen ze een aantal jaar op zee door voor ze terugkeren naar het land.
Aanvliegen op land met vleugels van drie meter breed vergt wat oefening.
Albatrossen hebben geen achteruitmotor.
Dit kuiken is het eerste jong van dit vrouwtje.
Ze heeft het nu zes maanden verzorgd, met nog zes maanden te gaan.
Haar kuiken is kleiner dan het zou moeten zijn.
Een teken dat haar partner geen voedsel heeft gebracht.
Hij kan zomaar één van de velen zijn die sterven...
...verstrikt geraakt in lange vislijnen.
Zuid-Georgia is een ideale plaats om hun jongen groot te brengen.
Maar steeds minder volwassen komen hier om te broeden...
...en de afgelopen jaren is de broedpopulatie afgenomen met 40 procent.
Voor nu is het kuiken op het nest veilig.
Er zijn geen roofdieren op het eiland.
Maar dat kan niet worden gezegd van de zee.
Reuzenkelp floreert in dit ijsvrije water.
De perfecte plaats voor een verrassingsaanval.
Zeeluipaarden overwinteren hier, om te ontsnappen aan de bevroren oceaan.
Ze hadden alweer in het zuiden moeten zijn.
Dit jaar zijn ze langer gebleven.
En hun late vertrek heeft een goede reden.
Er zijn hier koningspinguïns.
Ieder een substantiële maaltijd...
...als je ze kan vangen.
Ze moeten hun jongen voeren...
...dus de pinguïns hebben geen andere keuze dan de gok te wagen.
Ze springen zelden zo over het water.
Het verbruikt veel energie, maar het gaat sneller dan onderwater.
Het is lastig een bewegend doel te selecteren in een panische groep.
Maar als er achterblijvers zijn, verandert dat.
Scherpe tanden versus een pikkende snavel.
Het is een impasse.
Beiden zijn uitgeput na de achtervolging.
De jager beslist dat de maaltijd het gevecht niet waard is.
Voor de pinguïn was het bijna afgelopen...
...maar dit was slechts de eerste horde op weg naar zijn jong.
Het wordt geen makkie.
Gelukkig staat pinguïn niet op hun menu.
Toch is het beter de slapende reuzen niet te storen.
Zeeolifantenvrouwtjes worden niet graag lastiggevallen als ze dutten.
Maar het zijn de mannetjes van vier ton waar je voor moet oppassen.
Ze vechten voor een plek bij de vrouwtjes.
Ondergelopen worden door boze blubber moet je te allen tijde vermijden.
Een uitweg.
Tijd om te rennen.
Eindelijk, hij is bij de jongen.
Nu de laatste uitdaging.
Zijn kuiken vinden in de menigte van een half miljoen kuikens.
Hij roept...
...en luistert of hij iets bekends hoort.
Zijn kuiken kan nog een paar kilometer verderop zijn...
...aan de achterkant van de kolonie.
Maar dat is het lastige met kuikens. Ze blijven niet op hun plek.
Verbazingwekkend genoeg kunnen een ouder en jong elkaar herkennen in deze herrie.
Wat je als ouder niet moet doen om eten te bezorgen.
Als ze eens wisten.
Voor zo'n klein eiland...
...herbergt Zuid-Georgia enorme hoeveelheden levende wezens.
Allemaal zijn ze uiteindelijk afhankelijk van de krill...
...die groeit onder het ijs van het Antarctisch schiereiland.
Met het verdwijnende ijs...
...is ook de toekomst van Zuid-Georgia verre van zeker.
Aan de andere kant van de planeet, in het noorden...
...wordt het effect van klimaatverandering nog intenser gevoeld.
Het Noordpoolgebied is geen continent omgeven door zee...
...maar een bevroren oceaan omringd door land.
Hier is in de lente het ijs nog volledig aanwezig.
Het is een enorme jachtgrond voor de grootste landcarnivoor ter wereld.
Een mannelijke ijsbeer op zoek naar zijn volgende maaltijd...
...op de bevroren fjorden van Spitsbergen in het Hoge Noorden.
Hij zoekt zeehonden, zijn grootste bron van voedsel.
Hij moet twee derde van zijn jaarbehoefte aan voedsel eten...
...voor het ijs smelt en zijn jachtgebied verdwijnt.
De ringelrobmoeder had geen andere keuze dan haar jong alleen te laten.
In het verleden zou ze een hol hebben gebouwd in een richel op het ijs...
...maar nu bevriest de zee zo laat, dat het ijs glad is...
...en ze haar jong op het open ijs moest achterlaten.
Deze verandering van het ijs is nu gunstig voor de beren...
...maar op lange termijn...
...zal hun meest belangrijke prooi aanzienlijk in aantal afnemen.
Dit nieuwe, plattere ijs maakt het leven ook lastiger voor de beren.
Ze kunnen zich niet verstoppen om een zeehond te besluipen.
En voor een moeder met jong is het niet eenvoudig onopgemerkt te blijven.
Het jong weet nog niet dat het voorzichtig moet zijn...
...als het een zeehond besluipt.
Met minder zeehonden in holen is de oude techniek van het stampen...
...bijna nutteloos geworden.
Maar hij heeft in elk geval ontdekt hoe zo'n hol eruitziet.
Zijn moeder weet dat bewolking goed is voor de jacht.
En hij weet wanneer ze serieus is.
Volwassen zeehonden zijn een veel betere maaltijd.
Haar jong volgt voorzichtig haar voetsporen...
...en probeert achter haar verstopt te blijven.
Beiden mogen geen stap verkeerd zetten.
Ze moeten als één bewegen.
De jacht op zeehonden faalt meestal.
De beren moeten blijven zoeken.
Haar jong dwaalt af...
...en krijgt nog een kans.
Een zeehondenjong, alleen op het ijs.
Nu is het niet voorzichtigheid, maar zelfvertrouwen wat nodig is.
De moeder kan niets doen...
...behalve hopen dat het jong op tijd terug is in het hol.
De onervaren jonge jager aarzelt.
Zijn moeder weet wel beter.
Veilig onder het ijs.
IJsberen passen zich makkelijk aan, maar zijn afhankelijk van het zee-ijs.
Als dat verdwijnt, verdwijnen de beren ook.
Zomer aan de ijsrand, in het Canadese Noordpoolgebied.
Het jaarlijks terugtrekken van het ijs is aardig aan het vorderen.
Als het smelt, komen de nomaden.
Narwals, de origine van de eenhoornlegende.
Hun drie meter lange slagtand is eigenlijk een doorgegroeide hoektand...
...maar zijn functie is deels nog een mysterie, net zoals de narwals zelf.
Elke zomer reizen narwals naar hetzelfde deel van het poolgebied...
...en wachten daar geduldig aan de ijsrand tot deze openbreekt.
Een breuk in het ijs, breed genoeg om in te zwemmen.
Uiteindelijk ontstaat er een breuk.
Hun toegang naar beschermde, ondiepe baaien.
Narwals zijn erg timide en slechts zelden gefilmd onderwater.
Deze ijswalvissen zwemmen gretig door de openingen...
...omdat ze zo veiliger zijn, beschermd door het ijs.
De openingen kunnen ook leiden naar nieuwe voedselbronnen.
IJs is niet alleen belangrijk voor het leven rond de poolgebieden.
Het speelt een onmisbare rol in het klimaat van de hele planeet.
Een wit oppervlakte houdt de aarde koel...
...doordat de meeste zonne-energie de ruimte in wordt gereflecteerd.
Een donkere ondergrond doet het omgekeerde...
...en absorbeert 90 procent van de zonne-energie en warmt zo de aarde op.
Als het zee-ijs slinkt...
...verliezen we het beschermende witte schild van de aarde.
Duizenden jaren was er balans tussen het aangroeien en het terugtrekken.
Dit is niet langer het geval.
Nu, tijdens de zomermaanden...
...is er 40 procent minder zee-ijs dan in 1980.
Het poolgebied warmt twee keer zo snel op als welke plek ook ter aarde.
Tegen 2040 zal er bijna geen ijs meer zijn op de oceaan tijdens de zomermaanden.
Dit verlies van ijs zal onvermijdelijk desastreuze gevolgen hebben...
...voor allen die ervan afhankelijk zijn.
De noordoostkust van Rusland.
Dit is de grootste verzameling walrussen ter wereld.
Meer dan honderdduizend verzameld op één enkel strand.
Dat doen ze uit wanhoop, niet omdat ze willen.
Hun natuurlijk thuis is het zee-ijs.
Maar het ijs heeft zich teruggetrokken naar het noorden...
...en dichter bij hun foerageerplek kunnen ze niet uitrusten.
Dit jong moet dicht bij zijn moeder blijven...
...maar elke vierkante centimeter is bezet.
De enige manier om verder te komen is over de lichamen klimmen.
Wie onderop ligt, kan worden geplet.
Een stormloop kan uit het niets ontstaan.
In deze omstandigheden zijn de walrussen een gevaar voor zichzelf.
Sommigen vinden een plekje weg van de menigte.
Ze ploeteren de 80 meter hoge kliffen op.
Een bijzondere uitdaging voor een dier van 1000 kilo gewend aan zee-ijs.
Maar hier is er plaats om te rusten.
Een walrus kan slecht zien op land...
...maar ze voelen de anderen beneden.
Als ze honger krijgen, moeten ze terug naar zee.
In hun wanhoop daar te komen...
...vallen honderden van hoogtes waar ze nooit hadden moeten zijn.
Deze massabijeenkomsten van walrussen zijn nu bijna jaarlijks.
Dus het leven van de walrus is, zoals dat van de ijsberen en zeehonden...
...aan het veranderen.
Ze leven aan het front van klimaatverandering...
...en als gevolg lijden ze allemaal.
Voor nu komt de winter terug, en vormt het zee-ijs zich weer.
De orde is hersteld.
Een opluchting voor de velen die afhankelijk zijn van het ijs.
Maar hoelang...
...is hun bevroren wereld nog onderdeel van het leven op onze planeet?
Kijk op ourplanet.com...
...om te ontdekken wat we nu moeten doen om de poolwildernis te behouden.
Ondertiteld door: Linda van der Logt-Choufoer