NETFLIX — ORYGINALNY SERIAL DOKUMENTALNY
Zaledwie 50 lat temu
wyruszyliśmy wreszcie na Księżyc.
Po raz pierwszy mogliśmy podziwiać z dala własną planetę.
Od tamtego dnia ludzka populacja ponad dwukrotnie zwiększyła swoją liczebność.
Serial ten przedstawia ocalałe cuda natury,
odkrywając to, co musimy chronić,
aby zapewnić przetrwanie ludzkości i przyrodzie.
Strefy polarne naszej planety mogą wydawać się nam nieosiągalne.
Nie oznacza to jednak, że nie mamy na nie wpływu.
Nieświadomie zmieniamy te lodowe światy.
Zmiany wpłyną nie tylko na bieguny,
lecz na całą planetę.
LODOWE ŚWIATY
Antarktyda.
Południowy kraniec naszej planety i najzimniejsze miejsce na Ziemi.
Od 30 milionów lat jest skuta lodem.
W jej centralnej części pokrywa lodu ma grubość czterech kilometrów.
Pod lodem pogrzebane są wysokie góry.
Straszliwy ziąb sprawia, że każdej zimy
zamarza tu 19 milionów kilometrów kwadratowych oceanu,
co podwaja rozmiary pokrywy lodu.
Gdy wiosną topnieje lód morski,
na brzegi kontynentu powraca życie.
Półwysep ciągnący się na północ, w stronę Ameryki Południowej,
jako pierwszy uwalnia się z okowów zimy.
Gdy pęka lód morski,
powraca życie.
Na tym obszarze żyje więcej gatunków zwierząt
niż na całej Antarktydzie.
Pingwiny białobrewe większość czasu spędzają w morzu.
Wiosną muszą jednak wejść na ląd, by znieść jaja.
W wodzie są najszybszymi z pingwinów,
jednak na lądzie ich życie wyraźnie zwalnia.
Droga na tereny lęgowe wiedzie pod stromą górę.
Ale pingwiny się nie poddają.
Ścieżki wydeptane przez tysiące maleńkich łap
prowadzą do czegoś niesłychanie tu rzadkiego.
Nagiej skały.
Ponad 99% Antarktydy spoczywa pod lodem.
Skrawki nagiej skały
są jedynymi miejscami, w których pingwiny mogą złożyć jaja.
Samiec maszeruje od 30 minut.
Dotarł już prawie na szczyt, gdzie czeka na niego partnerka.
Samiec ofiaruje jej kamień,
cegiełkę do budowy gniazda i podarek, którym chce się wkupić w jej łaski.
Wrócił w samą porę.
Ma na utrzymaniu nowego członka rodziny.
Pingwiny białobrewe były niegdyś rzadkie w tej części Antarktydy,
jednak obecnie ich liczba zwiększa się wraz z rosnącymi temperaturami.
Lód morski wygląda na płaski i pozbawiony życia.
Pod nim kryje się jednak inny świat.
Gdy światło przenika przez topniejący lód,
algi uwięzione zimą w lodzie zaczynają kwitnąć.
Ten wywrócony do góry nogami świat
jest polarnym odpowiednikiem wielkich stepów.
Lód staje się glebą, na której wyrastają rośliny.
Wkrótce zjawiają się stada roślinożerców.
Kryle antarktyczne.
Biliony skorupiaków kłębią się w wodach Antarktyki.
Korzystając z ochrony, jaką daje im lód, pożywiają się algami w świetle słońca.
Jednak sielanka nie trwa długo.
Gdy lód się stopi, kryle stracą ochronę.
Wtedy zjawiają się drapieżcy.
Choć pingwiny utraciły umiejętność latania,
formują stada jak inne ptaki.
Im dłużej nurkują,
tym więcej czasu potrzebują na zaczerpnięcie powietrza.
Powietrze pod nastroszonymi piórami pingwinów
nadaje ptakom opływowy kształt.
Ostatni wdech...
i stado znowu daje nura.
Pingwiny nurkują za krylami na głębokość ponad 200 metrów.
Jednorazowy połów całego stada
dla olbrzyma jest zaledwie kęsem.
Długopłetwce oceaniczne z tropików
pokonały ponad 8000 kilometrów, by tu dotrzeć.
Ten lubi pożywiać się sam.
Jego technika, połączenie skoku i wypadu,
działa tylko wtedy, gdy kryle są blisko powierzchni wody.
Nadpływające walenie zaczynają łączyć siły i polować wspólnie.
Skacząc równocześnie,
mogą pożywić się krylami wypadającymi z paszczy partnera.
Niektóre długopłetwce współpracują w jeszcze bardziej złożony sposób.
Dzieje się to, gdy kryle odpływają na głębiny.
W odpowiednim momencie wydmuchują powietrze ze swoich nozdrzy.
Współpracują,
tworząc wokół swej zdobyczy zasłonę bąbli.
Zacieśniająca się spirala zbija kryle w zwartą grupę.
Wtedy walenie rzucają się na swoje ofiary.
Niemal wszystkie długopłetwce z półkuli południowej
przypływają na Antarktykę, by pożywiać się krylami.
Zakazy połowów przyczyniły się do wzrostu liczebności tych waleni.
Długopłetwce mogą jednak utracić swoje źródło pożywienia.
W ciągu ostatnich 50 lat
rosnące temperatury i zanikający lód morski
doprowadziły do zmniejszenia liczby krylów w Oceanie Południowym o ponad połowę.
Inni morscy myśliwi szukają tu nieco większej zdobyczy.
Oto główni drapieżcy Antarktyki.
Mieczniki, czyli orki oceaniczne.
Ponad połowa wszystkich orek żyje w wodach Antarktyki.
Specjalnością tego stada są polowania na pingwiny.
Orki muszą być teraz ostrożne.
Muszą polować bezszelestnie, tak, by nie usłyszała ich zdobycz.
Pingwin potrafi wyprowadzić w pole jedną orkę,
ale ze stadem najczęściej nie ma szans.
Choć polowanie zdaje się okrutne,
dla orek jest ono momentem przekazywania ważnych umiejętności kolejnym pokoleniom.
Od orek po kryle,
życie wszystkich żyjących tu istot zależy od lodu morskiego Antarktyki.
Morza otaczające Antarktydę są najniebezpieczniejszymi wodami świata.
Skotłowane wody wydobywają z głębin składniki odżywcze,
tworząc ogromne łowiska dla takich nomadów, jak ten albatros wędrowny.
Pod falami prądy morskie płynące od bieguna
rozsiewają składniki odżywcze po całej planecie, nawożąc oceany
i wspomagając regulację temperatur.
Georgia Południowa.
Wyspa leży na tyle daleko,
by nawet zimą znajdować się poza zasięgiem lodu morskiego.
Wiele zwierząt żyje na niej przez cały rok.
Pisklę albatrosa wędrownego siedzi w swoim gnieździe od początku zimy.
Malec jest zdany na rodziców powracających do niego z pożywieniem.
Jego kolejne posiłki mogą dzielić dni, a nawet tygodnie.
Pisklę nie jest jednak samo w swoim oczekiwaniu.
Młode albatrosy rosną przez cały rok,
nim będą gotowe do pierwszego lotu.
Następnie wylatują na morze, by powrócić na ląd kilka lat później.
Lądowanie na trzymetrowych skrzydłach wymaga wprawy.
Albatrosy to nie samoloty – nie mają odwracaczy ciągu.
To pierwsze pisklę tej samicy.
Matka opiekuje się swoim młodym od sześciu miesięcy. Zostało drugie tyle.
Jej pisklę powinno już być większe.
To znak, że jej partner go nie dokarmiał.
Możliwe, że samiec zginął jak wiele innych albatrosów
zaplątanych w sieci rybackie.
Georgia Południowa doskonale nadaje się do wychowywania ptasiego potomstwa.
Obecnie jednak gniazduje tu coraz mniej albatrosów.
W ostatnich latach
liczba ptaków w wieku rozrodczym zmniejszyła się o 40 procent.
Czekające w gnieździe pisklę jest bezpieczne.
Na wyspie nie ma lądowych drapieżników.
Drapieżców nie brakuje jednak w morzach otaczających Georgię Południową.
W lodowatych wodach kwitnie wielkomorszcz gruszkonośny.
To doskonałe miejsce do urządzenia zasadzki.
Lamparty morskie spędzają tu zimę, gdy zamarzają wody Antarktyki.
Powinny już wrócić na południe,
ale w tym roku zostały tu dłużej.
Istnieje ważny powód ich opóźnienia.
Żyją tu pingwiny królewskie.
Każdy z nich stanowi obfity posiłek.
Trzeba go tylko złapać.
Powracające do piskląt pingwiny
nie mają wyboru: muszą przepłynąć obok myśliwych.
Pingwiny rzadko pływają w ten sposób.
To wyczerpująca technika, jednak znacznie szybsza od nurkowania.
Trudno wyłuskać ruchomy cel spośród panikującego tłumu.
O wiele łatwiej jest zapolować na marudera.
Ostre jak brzytwa zęby kontra kłujący dziób.
Pat.
Pościg wyczerpał oba zwierzęta.
Myśliwy postanowił zrezygnować z posiłku i uniknąć walki.
Pingwin przeżył chwile grozy,
jednak nim dotrze do swojego pisklęcia, czeka go jeszcze więcej trudności.
To nie będzie byle spacerek.
Na szczęście nikt nie ma dziś ochoty na pingwina.
Lepiej jednak nie drażnić śpiących olbrzymów.
Samice słonia morskiego nie lubią, gdy ktoś przerywa im drzemkę.
Ale to czterotonowe samce stanowią prawdziwe zagrożenie.
Słonie morskie walczą o dostęp do samic.
Pingwiny wolałyby uniknąć stratowania przez rozwścieczone olbrzymy.
Droga ucieczki!
Pora wiać!
Pingwin dociera do ptasiego żłobka.
Czeka go ostatnia próba.
Musi znaleźć swoje pisklę w półmilionowym tłumie.
Wzywa je...
i nasłuchuje odpowiedzi.
Pisklę może być daleko stąd,
po drugiej stronie kolonii.
Ale z pisklakami tak już jest.
Nie mogą usiedzieć w miejscu.
Choć to niewiarygodne,
pisklę i jego rodzic rozpoznają się wzajemnie w tym wielkim hałasie.
Czego się nie robi, by nakarmić dziecko.
Maluch nie ma bladego pojęcia.
Jak na tak niewielką wyspę,
Georgia Południowa zapewnia przetrwanie niebywałej liczbie istot.
Ich egzystencja ostatecznie zależy od kryli
rozwijających się pod lodem wokół Półwyspu Antarktycznego.
Zanikający lód morski
stawia przyszłość Georgii Południowej pod znakiem zapytania.
Na drugim krańcu planety, na północy,
skutki zmian klimatu są jeszcze bardziej odczuwalne.
Arktyka nie jest kontynentem otoczonym oceanem.
To zamarznięty ocean otoczony lądem.
Wiosną lód morski wciąż sięga najdalej.
To ogromne tereny łowieckie jednego z największych mięsożerców świata.
Samiec niedźwiedzia polarnego poszukuje kolejnego posiłku
na zamarzniętych fiordach Svalbardu w Arktyce.
Rozgląda się za fokami, podstawą jego diety.
Musi zjeść dwie trzecie swojego rocznego zapotrzebowania na pokarm
nim lód stopnieje i jego tereny łowieckie znikną.
Foka obrączkowana nie miała wyboru. Musiała porzucić swoje młode.
Kiedyś mogłaby zbudować legowisko w lodowej fałdzie.
Obecnie morze zamarza tak późno, że lód jest całkowicie płaski.
Młode nie miało się gdzie schronić.
Jak na razie, zmiany przynoszą niedźwiedziom korzyści.
Jednak w dłuższej perspektywie
doprowadzi to do gwałtownego spadku liczby fok.
Płaski lód ma także negatywny wpływ na życie niedźwiedzi.
Drapieżcy nie mają się gdzie schować, skradając się w stronę ofiary.
Matka, której w polowaniu towarzyszy młode, ma dodatkowo utrudnione zadanie.
Niedźwiedziątko nie poznało jeszcze znaczenia ostrożności
podczas polowania na foki.
Coraz mniej fok chowa się w kryjówkach,
więc uczenie się tej przydatnej niegdyś techniki
stało się niemal bezcelowe.
Malec dowiedział się chociaż, jak wygląda kryjówka fok.
Niedźwiedzia mama wie, że pochmurny dzień sprzyja polowaniu.
Maluch wie natomiast, kiedy zachować powagę.
Dorosłe foki stanowią znacznie lepszy posiłek.
Niedźwiedziątko ostrożnie podąża śladami matki.
Stara się nie wypaść z nadanego przez nią rytmu.
Jeden fałszywy krok oznacza porażkę.
Matka i syn muszą być idealnie zgrani.
Większość polowań na foki kończy się porażką.
Niedźwiedzie nie ustają w poszukiwaniach.
Malec oddala się od matki...
i dostaje kolejną szansę.
Mała foczka została sama na lodzie.
Młody niedźwiedź powinien się teraz wykazać zdecydowaniem, a nie ostrożnością.
Matka nie może nic poradzić.
Pozostała jej nadzieja, że młode dotrze do niej na czas.
Młody, niedoświadczony myśliwy się waha.
Ale jego matka wie, co robić.
Pod lodem maluch jest bezpieczny.
Niedźwiedzie potrafią się przystosowywać, ale polegają na lodzie morskim.
Gdy zniknie lód, znikną i one.
Lato dotarło do Archipelagu Arktycznego.
Trwa coroczne topnienie lodu morskiego.
Gdy topnieje lód, zjawiają się nomadowie.
Oto narwale, pierwowzory legend o jednorożcach.
Ich trzymetrowe rogi są w rzeczywistości przerośniętymi kłami.
Przeznaczenie tych kłów, podobnie jak same narwale,
do dziś owiane jest tajemnicą.
Każdego lata narwale płyną do tego samego miejsca w Arktyce,
czekając cierpliwie na pęknięcie lodu...
i utworzenie korytarza, którym będą mogły przepłynąć.
W końcu pojawia się pęknięcie.
Droga do osłoniętych, płytkich zatok.
Narwale są wyjątkowo płochliwe. Rzadko udaje się nagrać je pod wodą.
Walenie chętnie korzystają z korytarzy powstających w pękającym lodzie,
bo zapewniają im one schronienie przed drapieżnikami.
W ten sposób odnajdują także nowe żerowiska.
Lód morski nie tylko zapewnia przetrwanie zwierzętom żyjącym na biegunach.
Silnie wpływa na klimat całej planety.
Biała powierzchnia ochładza Ziemię,
odbijając większość promieni słonecznych.
Ciemna powierzchnia robi coś przeciwnego:
wchłania ponad 90% promieni słonecznych,
ocieplając Ziemię.
Gdy lód się kurczy,
tracimy jedną z ochronnych osłon naszej planety.
Przez tysiące lat
panowała równowaga pomiędzy zamarzaniem oceanu i topnieniem lodu.
To się jednak zmieniło.
Obecnie, podczas letnich miesięcy
lód pokrywa powierzchnię o 40% mniejszą niż w latach 80-tych.
Arktyka ociepla się dwa razy szybciej niż jakikolwiek inny obszar planety.
Do 2040 roku Ocean Arktyczny będzie latem niemal zupełnie pozbawiony lodu.
Zanik lodu będzie miał straszliwe skutki
dla istot, które potrzebują go do życia.
Północno-wschodnie wybrzeże Rosji.
Oto największe zgromadzenie morsów na planecie.
Na jednej plaży zebrało się ich ponad 100 tysięcy.
Zwierzętami powoduje desperacja, a nie ich wolny wybór.
W naturalnych warunkach morsy powinny przebywać na lodzie.
Lód wycofał się jednak daleko na północ.
Ta wyspa jest jedynym miejscem, w którym morsy mogą odpocząć,
wracając z żerowisk.
Młode musi trzymać się swojej matki.
Trudno jednak o choć skrawek wolnej ziemi.
Jedyna droga wiedzie przez stłoczone ciała morsów.
Zwierzęta pod spodem mogą zostać zmiażdżone.
Nietrudno o wybuch paniki.
W takich warunkach morsy same stwarzają sobie zagrożenie.
Niektórym udaje się uciec przed tłumami.
Wspinają się na 80-metrowe klify.
To niebywały wyczyn dla jednotonowych zwierząt przywykłych do życia na lodzie.
Na szczycie można wygodnie odpocząć.
Morsy poza wodą mają słaby wzrok.
Wyczuwają jednak zwierzęta w wodzie.
Gdy zgłodnieją, muszą wrócić do morza.
W swojej desperacji
setki morsów spadają z wysokości, na którą nie powinny były się wspinać.
Morsy zaczęły gromadzić się w ten sposób niemal każdego roku.
Życie tych zwierząt, podobnie jak życie niedźwiedzi i fok,
ulega zmianom.
Wszystkie te istoty mierzą się z początkami zmian klimatu...
i w rezultacie cierpią.
W Arktyce znów zapanowała zima. Lód morski utworzył się na nowo.
Porządek został przywrócony.
To ulga dla istot, które nie mogą żyć, gdy zabraknie lodu.
Ale jak długo jeszcze
lodowe światy pozostaną częścią naszej planety?
Na stronie ourplanet.com
dowiesz się, w jaki sposób możemy ocalić strefy polarne naszej planety.
Tłumaczenie napisów: Aleksandra Basińska