NETFLIX ORİJİNAL BELGESEL DİZİSİ
Sadece 50 yıl önce
sonunda aya gitmeye cesaret ettik.
İlk defa dönüp kendi gezegenimize baktık.
İnsan nüfusu o zamandan beri ikiye katlandı.
Bu diziyle, geride kalan doğa harikalarına göz atacak
ve insanlarla doğanın gelişimi için
korumamız gerekenleri ortaya çıkaracağız.
Burası tropikal bir orman.
Bir yağmur ormanı.
Dünya üzerindeki en zengin yaşam alanı.
Yağmur ormanlarının tam olarak kaç canlı türüne ev sahipliği yaptığı bilinmiyor
ancak bu sayı milyonlara ulaşıyor.
Ve her hafta yeni türler keşfediliyor.
Bu dumanlı pars gibi, hakkında neredeyse hiçbir şey bilmediğimiz türler bulunuyor.
Yağmur ormanları, karaların sadece yüzde yedisini kaplasalar da
gezegenin sağlığı konusunda hayati bir rol oynuyorlar.
YAĞMUR ORMANLARI
Kongo, Afrika'nın göbeğinde yer alıyor.
Sadece 18.000 yaşında olan, gezegenimizin bu en genç yağmur ormanı
diğer ormanlara göre, içinde daha fazla büyük hayvan barındırıyor.
Batı Afrika düzlük gorili ailesi.
Bu gümüş sırtlı erkek goril onlara önderlik ediyor.
İnsanlarla aynı boyda ancak iki katı ağırlığa sahip.
Ailesi, hayatta kalmak için ona güveniyor.
Onların koruyucusu olarak tehlikeye karşı gözcülük etmeli.
Rakip olan başka bir erkek gasbederek ailesini parçalayabilir.
Ancak kontrol edemediği bir tehdit var.
Son 20 yılda
yapılan yasa dışı avlanmalar, Kongo'daki goril nüfusunu yarıya indirdi.
Türlerinin nesli tükenmek üzere.
Bu sadece bir orman fili, gümüş sırtlının endişe etmesine gerek yok.
Ancak filin de kaçak avcılardan sakınması için bir sebebi var.
Uzun ve düz dişleri, çayırdaki kuzenlerine göre
daha çok rağbet görüyor.
Ondan önceki nesiller tarafından açılan yolları takip ederek
yemek arıyor.
Aynı fil gibi, gümüş sırtlının ailesi de meyve ve tohum aramak için
bir günde kilometrelerce yol alacak.
Goriller ve filler, bu ormanın bahçıvanları kabul ediliyorlar.
Tohum dağıtıcıları.
Ve buradaki çoğu ağaç,
varlıklarını bu büyük hayvanlara borçlular.
Buradaki tüm yollar en sonunda Mbeli Bai'a çıkıyor.
Bunun gibi açık alanlar Kongo'daki ormanlarda görülen benzersiz bir özellik
ve orman boyunca yüzden fazla böyle alan bulunuyor.
Bai olarak bilinen bu açıklıklar, ormanda yaşayan pek çok canlıyı kendine çekiyor.
Gümüş sırtlı dikkatli bir şekilde yol gösteriyor...
...ancak ailesi hemen arkasından geliyor.
Goriller, hayatta kalmaları için önemli olan ancak ormanın içinde
zor bulunan bir mineral olan tuz yönünden zengin
su bitkisinden yemek için buraya geliyorlar.
Filler, hortumlarını kullanarak çamurun içinden tuz çıkartıyorlar.
Veya direkt mineral bakımından zengin suları içiyorlar.
Gümüş sırtlının ailesi buradaki tek goril topluluğu değil.
Bu bai'ı kullanan yaklaşık 200 goril
ve 530 fil, Mbeli'nin önemini
ortaya koyuyor.
Bai, filler için başka bir anlam daha ifade ediyor.
Hayatlarının çoğunu
uçsuz bucaksız ormanın içinde tek başlarına dolanarak geçiren filler
sadece buradayken diğerleriyle tanışma şansı elde ediyorlar.
Mbeli'nin, Kongo'daki diğer bai'ların aksine son derece korunaklı oluşu
onu, yasa dışı avlanmaya karşı bir sığınak hâline getiriyor.
Yalnızca buradan ayrıldıklarında tehlike tekrar geri dönüyor.
Ve Kongo'nun, ana tohum dağıtıcılarını kaybetmesi
gezegenimizin ikinci en büyük yağmur ormanının geleceğine
geniş ölçüde bir darbe vurabilir.
Ormanlar aynı görünseler de
her biri, benzersiz canlılara ev sahipliği yapıyor.
Dünya'nın ormanla kaplı en büyük adası olan Yeni Gine'de
bulunan bitki ve hayvanların yarısından fazlası
Dünya'nın başka hiçbir yerinde bulunmuyor.
Çalkantılı jeolojik geçmişi, bu geniş adayı
dağlar ve vadilerden oluşan etkileyici bir şekle soktu.
Bu süreç pek çok türün diğerlerinden ayrılmasına neden oldu.
Bu şekilde birbirinden ayrılan
Yeni Gine'nin hayvanları da tamamıyla garip bir hâle büründüler.
Erkek on iki telli cennet kuşu,
müstakbel eşinin yüzünü gıdıklamak için kuyruğunda bu şekilde bir süsleme
bulunan dünyadaki tek kuş türüdür.
Karga benzeri bir atadan gelen
cennet kuşları 40 farklı türe evrildiler.
Bu adanın her bir köşesinde bu farklı türleri görmek mümkün.
Karşınızda, Yeni Gine'nin dağlık bölgelerinde bulunan...
...kuşa benzemeyen şekillere bürünebilen siyah sivri gagalı cennet kuşu.
Erkek cennet kuşlarının her birinin kendine has bir dansı bulunuyor
ve bu sahnede yer alan dansın,
aralarındaki en sıra dışı dans olduğu söylenebilir.
Dansı icra edecek olan batı parotia cennet kuşunun önce yapacağı işleri var.
Her sabah dans pistini, gece düşen çalı çırpıdan temizliyor.
Bir dişiyi cezbetmek istiyorsa bu, hayati öneme sahip olan bir görev.
Dişiler sadece en derli toplu alanları ziyaret ediyorlar.
O yüzden bir yaprak bile şansını yok edebilir.
Mükemmel.
Saplantılı temizliğine değiyor
ve bir dişi daha yakından bakmak için uğruyor.
Şimdi dişiyi gerçekten etkileme fırsatı doğdu
ama bu, kolay olmayacak.
Dişiler çok zor beğeniyorlar
ve bu dişi de, özenle hazırlanan bu dansın
hatasız olmasını bekliyor.
Dansına, selam vererek başlıyor.
Sonrasında mavi gözleri sarı renkte parlamalı.
Şimdilik çok iyi gidiyor.
Tüm figürlerini sergiliyor.
Havalı ayak hareketleri.
Semada dönen derviş.
Dönüşle birlikte kafadaki tüylerin oynatılması.
Dişinin kafasında dikilen tüyleri ve titreyen kanatları
umut verici bir işaret.
Yana attığı adımlar ve kafasını sallayışı her açıdan güzel görünüyor
ancak en güzel hareketi
sadece dişinin bakış açısından takdir edilebilir.
Bekleyin.
İşte geldi. Boğazındaki yanardöner bölgeyle sergilediği ışıltı.
Dişinin heyecanı artıyor.
Performansı çok başarılıydı...
...ve dişinin onayını kazanıyor.
Yeni Gine'nin izole hâli, benzersiz çeşitlilikte hayvan türleri yaratsa da...
...ormanın yaşının, bu çeşitlilik üzerinde
daha da büyük bir etkisi bulunuyor.
130 milyon yıldır
Güneydoğu Asya'da bulunan Borneo ormanları
Dünya'nın en yaşlı ormanlarıdır.
Borneo'nun dağlık kesimindeki bu kireç taşı dağ zirvesi
aslen denizin altında oluşmuş.
Zaman ve yağmur, yavaş yavaş ormandaki bu kaleyi
40 metrelik kulelere dönüştürmüş.
Bu adadaki ormanın yaşını resmetmek için
Dünya'nın en eski avcılarından biri örnek gösterilebilir.
Kadife solucanları.
Nemli orman zemini, doğal yaşam alanlarını oluşturuyor.
Dinozorlar çağından beri buradalar
ve o zamandan beri neredeyse hiç değişmediler.
Titreşim ve temasla avının yerini tespit ediyor.
Ancak hızını artıramıyorken
bu çabuk hareket eden canlıları nasıl yakalayacak?
Cevap, kurgudan daha şaşırtıcı.
Zamk tabancası.
Yapışkan salgı anında katılaşarak...
...talihsiz böceği kapana sıkıştırıyor.
Kadife solucanı, böceğe sindirici özellikteki salyasını zerk edip
hayvanın iç organlarını emecek.
Orman zeminindeki yüksek orandaki nem, sadece kadife solucanları için iyi değil.
Aynı zamanda mantarlar için de harika.
Borneo'nun çok eski bu ormanlarında birçok çeşidi bulunuyor.
Ölüleri çürüten cıvık mantarlar
ve diğer mantar türleri kısıtlı miktardaki besinleri geri dönüştürüyorlar.
Zaman, Broneo'nun ormanlarına görülmemiş bir zenginlik ve çeşitlilik kattı.
Buradaki ormanın sadece birkaç hektarlık bir alanında
tüm Avrupa'dakinden daha fazla bitki türü bulunabilir.
Buna, sadece buraya özgü bitkiler de dâhil.
Birkaç hafta sonra
bu büyümekte olan uçlar havayla şişerek ibrik şeklini alacaklar.
Borneo'da su ibriği bitkisinin 39 farklı türü bulunuyor
ve bunların çoğuna başka bir yerde rastlanmıyor.
Su ibriği, onu hayatta tutacak besinleri temin etmek için hayvanlara bağlıdır
ve bunu çoğu kez şaşırtıcı yollarla elde eder.
Bu, sadece Borneo'da bulunan dağ sivri sincapçığı.
Sivri sincapçıklar yakınlarında bulunan su ibriklerini her sabah ziyaret ederler.
Su ibriğinin kapağından dışarı sızan
şekerli çözeltiye bel bağlarlar.
Bu kapaktakilerin hepsini yaladığında bir başkasına geçecek.
Ve sonra bir diğerine.
Sonunda tüm bu şeker sadece tek bir sonuç yaratabilir.
Sivri sincapçık bedava yemek karşılığında bir hediye bırakıyor.
Bitki için gübre.
Dışkıyı, su ibriğinin haznesine göndermek için
tek gereken, öğlen banyosu.
Bitki, sonradan eklenen bu nitratlar olmadan yaşayamaz...
...ve bu besin arayışı bazı su ibriklerini daha şeytani yollar bulmaya itiyor.
İnce su ibriği bitkisi
salgıladığı nektarla karıncaları kapağının altına doğru çeker.
Ancak karıncalar bunun karşılığında ne verebilirler?
Bu, aynı zamanda yağmura da bağlı olan bir hikâye.
Yağmur damlarının gücü
karıncaların tutunmasını imkânsız hâle getiriyor.
Bu, bitki dünyasının atlama tahtasına benzeyen tek tuzağı.
Bu su ibriği bitkisi karınca cesetleriyle besleniyor.
Tüm su ibriği bitkileri, hayatta kalmak için hayvanlara ihtiyaç duyar.
Yarasayla birlikte çalışan bir türü bile bulunuyor.
Hemsleyana su ibriği bitkisinin geniş arka duvarı,
yarasaların ses dalgalarını yansıttığından tüylü yarasayı kendine çekiyor.
Boruya benzeyen su ibrikleri, tünemek için ideal yerler.
Güvenli bir konaklama sağlayan su ibriği
bunun karşılığında misafirinin dışkısıyla gübreleniyor.
Bunun gibi ilişkilerin gelişmesi için milyonlarca yıl geçmesi gerekti
ancak bunların çoğu, on yıl içinde yok olabilir.
Borneo son 50 yılda ormanlarının yarısından çoğunu kaybetti
ve komşu Filipinler adalarındaysa durum daha da kötü.
Buradaki yağmur ormanının yüzde 90'ı yok oldu.
Geriye kalan bölge, dünyanın en nadir yırtıcı kuşunun sığınabileceği son yer.
Muazzam Filipin kartalı.
Hayatta kalan sadece 400 çift olduğundan,
yuvadaki yavru çok nadir görülen bir görüntü oluşturuyor.
Bilim adamları, anneyi bir yaşından beri takip ediyorlar.
Bu, artık on yaşında olan annenin ilk yavrusu.
Dört aylık olan yavrunun boyu şimdiden bir metreye yaklaşmış durumda
ve öz güveni gittikçe artıyor.
Buna rağmen annesi yine de yardım eli uzatıyor.
Yavru çok ilgi istiyor.
Düzenli yemek bırakılmasını bekliyor
ancak yürüme çağındaki çocukların kızması gibi o da yemek yerken yardım istemiyor.
Şimdiden babasıyla aynı boya gelen yavru
tartışmak için çok büyük.
Ancak yavrusu bir sonraki adımı atacaksa
onun iyiliği için katı davranma zamanının geldiğini biliyor.
Şu andan itibaren daha az ziyaret edecek.
Ebeveynler ara sıra yanlarında bir yemek paketiyle uğruyorlar...
...ancak küçük bir meyve yarasası pek heyecan yaratan bir yemek değil.
Ebeveynlerinin
eskisi kadar sık uğramamaları kafasını karıştırıyor.
Her gün onlara sesleniyor
ancak kimse onunla ilgilenmiyor.
Karnı aç...
...ve elinde kalan tek şey artıklar.
Artık yetişkin bir kartal olma zamanı geldi.
Kanat çırpmak, iki metrelik kanatlarındaki uçma kaslarını güçlendiriyor.
Kanatlarını, ağır avlarını taşımak için kullanacak.
Yine de o beceriyi kazanması için biraz daha zaman gerekecek.
Şimdiye kadar yuvasındaki güvenli bölgeden dışarı çıkmaya cesaret edemedi.
Ve bunun için haklı sebepleri var.
Orman zemininden 70 metre yukarıda duruyor.
Düşmesi, ölümle sonuçlanabilir.
Gergin bir an ama azmetmeli.
Şu anda sadece ayakları ve pençelerinin üzerinde duruyor.
Ölümcül olabilecek bir düşüşe karşı dengede dururken gelen ani rüzgârlar...
...ve günlük yağışlar işini kolaylaştırmıyor.
Her gün biraz daha kendine güveniyor ve güçleniyor.
Sonra, öz güvenin bilgi birikimiyle eşleştiği o gün gelip çatıyor.
Artık göğe uzanmanın vakti geldi.
Yuvasından yaptığı ilk uçuş.
Tamamen bağımsız olana dek bir yıl daha zaman gerekecek.
Sonrasında hayatta kalması,
ormanda bozulmamış geniş bir bölge bulmasına bağlı olacak.
Filipinler'in parçalara ayrılmış ormanında
büyük bir kartal için çok fazla av bulunmuyor.
Ancak büyüklüğüyle efsaneleşen bir orman bulunuyor.
3.000 kilometre genişliğe sahip olan Amazon havzası,
gezegenimizin kalan yağmur ormanlarının yarısına ev sahipliği yapıyor.
Ama Amazon'un iç kesimlerinde yaşayanların karşılaştığı zorluklar da bulunuyor.
Gözünü kaya tuzu kaynağına diken
bir kara örümcek maymunu.
Denizden çok uzak oldukları için burada tuz çok az bulunuyor,
o nedenle kaya tuzu kaynağını ziyaret etmek çok önemli.
Ancak öncelikle aşağıda gizlenen yırtıcılar olmadığına emin olmalılar.
Zararsız bir aguti iyiye işaret.
Bu, örümcek maymununun karaya ayak bastığı tek an.
Ve kafanızı bir deliğe sokacaksanız
etrafı kolaçan etseniz iyi olur.
Maymunlar bu mineraller olmadan hayatta kalamazlar.
Yırtıcılar da bunu biliyorlar.
Gözcüden bir uyarı geliyor.
Yanlış bir alarm değil.
Jaguar.
Nadiren görülse de Amazon'un en güçlü yırtıcı hayvanı.
Jaguarın gitmesiyle maymunlar geri dönüyor
ancak riskli bir iş.
Avcının ne zaman geri döneceğini kimse bilmiyor.
İhtiyacın, korkuya baskın geldiği tek tür, örümcek maymunları değil.
Amazon'daki kaya tuz kaynakları, çöldeki vahalar kadar büyük bir öneme sahiptir.
Sesler dost ya da düşmandan geliyor olabilir
o nedenle her ziyaretçinin kaçmak için tetikte olması gerekiyor.
Yanlış alarm.
Sadece zararsız agutiymiş.
Amazon'da her hayvan grubunun, diğer yerlere göre daha fazla çeşidi bulunuyor.
Ve buna kurbağalar da dâhil.
Burada binden fazla kurbağa türü bulunduğu düşünülüyor.
Hâlâ her geçen gün yeni türler keşfediliyor.
Kurbağalar, sağlıklı bir ormanın göstergesidir
ancak buradaki en önemli sakinler, ormanın en küçük canlılarından oluşur.
Amazon'da iki milyondan fazla böcek türü olduğu düşünülüyor.
Bunlar, buradaki sayıca en üstün olan tür.
Yaprak kesen karınca kolonisi, milyonlarca üyeye sahip olabilir.
Her koloni, ortak bir amaca sahip olan süper bir organizmadır.
Yaprakları toplayıp, yer altındaki yuvalarına götürmek.
Yaprak kesen karınca kolonisinin bölgesindeki
yeni büyüyen bitkilerin beşte biri karıncalar tarafından toplanır.
Bu işte uzmanlaşmış olan alt çeneleriyle yaprakları dilimleyerek
yaprağın sertleşmesini sağlayan yüksek frekanslı titreşimler üretiyorlar
ve bu, yaprağı kesmeyi kolaylaştırıyor.
Birlikte çalışarak 24 saat içinde bir ağaçtaki tüm yaprakları kesebilirler.
İşin sırrı, düşerken yaprağa tutunmada yatıyor.
Söylemesi kolay.
Ancak en iyisi, yuvaya eli boş dönmemek.
Büyük otoburlara benzeyen yaprak kesen karınca kolonisi,
Kongo'daki fillerden çok farklı değiller
ve ekosisteme olan etkileri, onlarınki kadar önem taşıyor.
Koku izlerini takip ederek yuvaya dönen karıncalar...
...beklenmedik engellerden kaçınıyorlar.
Ancak verimliliği artırmak için yollarını çalı çırpıdan temizliyorlar.
Sekiz metre derinliğe ulaşabilen yaprak kesen karınca yuvası
birbirine bağlı binlerce odaya sahip olabilir.
İşçiler, yeni toplanmış yaprakları
işlenmesi için özel odalara taşıyorlar.
Yaprakları yiyecek olarak değil, larvalarını beslemek için oluşturdukları
mantar bahçelerinde kullanıyorlar.
Koloninin başarısı, bahçelerini hastalıktan uzak tutmalarına bağlı.
Bu nedenle değerli mantarlarını mahvedebilecek mikropları
kontrol etmek için bakterilerle birlikte çalışıyorlar.
Bilim adamları, bu bakterilerin
insan hastalıklarının tedavisinde bir çözüm olabileceğine inanıyorlar.
Ancak bu karıncalar ne kadar başarılı olsalar da
yağmur ormanlarındaki çeşitlilik, hiçbir türün üstün olmamasına bel bağlıyor.
Buradaki karıncalar için işler istedikleri gibi gitmiyor.
Bu karınca, garip davranıyor.
Yukarı çıkmaya mecbur edilmiş gibi duruyor
ve zaten şimdiden orman zemininden metrelerce yukarıda bulunuyor.
Bir kuklacının, kuklasının iplerini çekmesi gibi
bir şey, hareketlerinin kontrolünü ele geçirmiş.
Geriye karıncanın seçme şansının bulunmadığı son bir hareket kaldı.
Bitkiye bağlanmak için ısıracak bir yer bulmalı.
Karınca ölüm döşeğindeyken,
parazitik bir mantar olan Cordyceps, karıncanın vücudundan fışkırıyor.
Sonunda mantarın sporokarpı, hayvanın kafasından çıkıyor.
Bu soğanlı kaptan hava akımına karışacak olan sporlar
kendilerine daha başka karınca kurbanlar bulacaklar.
Bu sadece karıncalarla sınırlı değil.
Cordyceps mantarının bulaştığı pek çok hayvan bulunuyor.
Bir türün sayısı ne kadar fazlaysa,
öldürücü mantara kurban gitme olasılığı da o kadar artıyor.
Bunun gibi denge ve denetleme sistemleri, türlerin egemen olmasına engel olarak
ormanın olağanüstü çeşitliliğini koruyor.
Ancak bugün dünyadaki yağmur ormanlarının çeşitliliği
endişe verici bir oranda azalıyor
ve bunun sebebi biziz.
Bugüne kadar 27 milyon hektar bakir ormanı yok ederek
yerine tek bir ağaç türü koyduk.
Bu, Afrika yağ palmiyesi,
dünyanın en verimli mahsullerinden biri.
Ancak bu monokültürler
yağmur ormanlarında bulunan çeşitliliğin sadece çok küçük bir kısmına destek oluyor
ve birçok hayvanın neslini tükenme noktasına getiriyor.
Endonezya'daki Kuzey Sumatra'da bulunan longoz ormanlarında
bize çok yakın olan atalarımızdan biri için zaman daralıyor.
Orangutanlar.
Bebek orangutanların bağımsız olabilmesi için on yıldan fazla zaman gerekiyor.
Her şeyi annesinden öğrenmesi gerekiyor.
Ağaçların arasında nasıl köprü kurulacağı gibi.
Orangutanların hayatta kalması,
orman arazisini mükemmel şekilde anlamalarına bağlı.
Onları izleyen bilim adamları, bu çifte Ellie ve Eden isimlerini verdiler.
Ellie 18 yaşında
ve ilk yavrusu olan Eden da üç yaşında.
Şu anda biraz cesaretlendirilmeye ihtiyaç duyuyor.
Tüm orangutanlar gibi
Ellie'nin de zihninde ormanın bir haritası bulunuyor.
Buna her bir meyve ağacının yeri de dâhil.
Eden'ın da bunu öğrenmesi gerekiyor
ancak şimdilik annesinin yaptıklarını izleyerek...
...sadece yenilebilir şeyleri değil, onları nasıl yiyeceğini de öğrenmeli.
Her gün Eden için yeni bir ders.
Burada, öğünlerinin büyük bir parçası olan karıncaları toplamak bir yetenek istiyor.
Ellie'nin kürküne karıştıklarında onları toplaması kolay oluyor.
Küçük Eden içinse durum, izlemek ve öğrenmekten ibaret.
Eden'ın kuzeni Louis biraz daha deneyimli.
Eden'dan dört yaş büyük
ve dallar arasında kolaylıkla hareket edebiliyor.
Bunda ustalaşması birkaç yıl sürdü
ve bunun, gösteriş yapmasına değecek bir beceri olduğuna inanıyor.
Ağaç tepelerine hükmetmek, orangutanların eğitimindeki ilk aşamayı oluşturuyor.
Hayatta kalmak için Louis'nin daha çok şey öğrenmesi gerekiyor.
Hem de çok daha fazlasını.
Annesi Lisa, içinde birçok karınca olan
çürümüş bir ağaç gövdesi buluyor.
Ancak bu fırsat daha fazla bilgi birikimi gerektiriyor.
Karıncalara ulaşmak için Lisa'nın bazı parçaları koparması gerekiyor.
Yaşı itibariyle Louis'nin izlemekten fazlasını yapması gerek.
Taklit etmeli.
Hiç kötü değil.
Ancak yedi yaşında bile karınca yakalama sanatında henüz ustalaşamadı.
Louis'nin öğreneceği çok şey var.
Öte yandan Pluto'ysa çok uzun zaman önce mezun oldu.
30 yaşında ve yaklaşık 100 kilo ağırlığındaki Pluto,
bu ormanın kralı.
Bir güç göstergesi olan yanağındaki çıkıntılar,
Louis'nin de arzu ettiği bir şey.
Sürekli olarak yemek arayışında olan Pluto...
...umut veren bir fırsat gördü.
Bu yaban arıları, onun için tek bir şey ifade ediyor.
Lezzetli yiyecekler.
Arıları ele geçirmek için kapkaç tekniğini kullanıyor.
Kalın kürkü, sinirli arıların çoğuna karşı onu koruyor
ancak ödül, birkaç kez sokulmayı göze almaya değer.
Louis mesafesini koruyor.
Arılarla mücadeleye girişebilmesi için
daha büyük ve daha kıllı olması gerekiyor.
Ancak burada, üstesinden gelmesi yarım ömür sürebilecek bir numara var.
Louis'nin annesi Lisa, böcekleri çıkartmak için dal parçalarından
nasıl alet yapacağını öğrendi.
Burada yaşayan orangutanlar,
bu beceriyi keşfetmiş olan dünyadaki tek orangutan türü.
Louis'nin de bunu deneyip öğrenmesi gerekiyor
ancak annesi kadar iyi olabilmesi için sekiz yılını vermesi gerekebilir.
Bu uzun eğitimler, orangutanları
ormanda yaşanan değişiklikler karşısında savunmasız hâle getiriyor.
İnsanların müdahalesi sonuncunda şu anda haftada 100 orangutan
kaybettiğimiz tahmin ediliyor.
Louis ve Eden'ın nesli, son vahşi orangutanlar olabilirler.
Pluto onların yaşındayken ormandaki evleri ufka kadar uzanıyordu.
Artık öyle değil.
Son 40 yılda
orangutanların bel bağladığı el değmemiş alçak orman arazileri
yüzde 75 oranında kayboldu.
Tüm dünyada her yıl 15 milyon hektar
tropikal ormanı kaybediyoruz
ve bunun yanında gezegenin sahipsiz hazinesi olan çeşitliliği de kaybediyoruz.
Ormanlar, karadaki diğer yaşam alanlarının hepsinden fazla oranda karbonu depoluyor.
Gezegenimizi soğutuyor,
besin ve ilaç üretiyorlar.
Onları kaybederek kendimizi de tehlikeye atıyoruz.
Ormanlarımızı korumak adına
neler yapmamız gerektiğini öğrenmek için lütfen ourplanet.com'u ziyaret edin.
Tüm dünyanın Birlikte şarkı söylediğini duyabiliyorum
Tüm dünyanın Ya şimdi ya hiç dediğini duyabiliyorum
Çünkü hâlâ geç değil Bazı şeyleri değiştirip
Sorunların arasında bağlantı kurarsak
Tüm dünyanın Bu işte birlikteyiz dediğini duyabiliyorum
Bu işte birlikteyiz