ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Πριν από 50 χρόνια,
πήγαμε τελικά στο φεγγάρι.
Για πρώτη φορά,
κοιτάξαμε τον πλανήτη μας.
Από τότε, ο ανθρώπινος πληθυσμός έχει παραπάνω από διπλασιαστεί.
Αυτή η σειρά θα τιμήσει τα φυσικά θαύματα που έχουν απομείνει...
και θα αποκαλύψει τι πρέπει να διατηρήσουμε,
για να διασφαλίσουμε την ευημερία ανθρώπων και φύσης.
Τεράστια κοπάδια ψαριών συγκεντρώνονται στις ρηχές θάλασσες.
Είναι γαύροι.
Τα μικρά ψάρια συντηρούν τα μεγαλύτερα.
Κυνηγοί, όπως το γιγαντιαίο κοκάλι...
και σαλάχια.
Όταν κυνηγοί, όπως κι αυτοί, συνεργάζονται, είναι πολύ αποτελεσματικοί.
Οι πλούσιες παράκτιες θάλασσες είναι τα εδάφη αλιείας του πλανήτη μας
και μπορούν να παρέχουν ποικιλία φαγητών για την άγρια ζωή και τους ανθρώπους.
ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΘΑΛΑΣΣΕΣ
Οι απομακρυσμένες θάλασσες αποτελούν λιγότερο από το ένα δέκατο των ωκεανών...
κι όμως, παραδόξως, το 90% των θαλάσσιων πλασμάτων
ζουν στις παράκτιες θάλασσες.
Η υπεραφθονία βασίζεται στο ότι τον βυθό εδώ
τον βλέπει ο ήλιος.
Το Εθνικό Πάρκο Έβεργκλεϊντς στη νότια Φλόριντα.
Χωράφια από θαλάσσιο χορτάρι καλύπτoυν τα ρηχά τροπικά νερά.
Όπως οι σαβάνες στη γη,
αυτές οι άφθονες θαλάσσιες πεδιάδες υποστηρίζουν μεγάλη ποικιλία ζώων.
Τα σαλάχια ψάχνουν λεία κρυμμένα στο θαλάσσιο χορτάρι.
Το Έβεργκλεϊντς είναι κυνηγετικό έδαφος
για τους δαιμόνιους ψαράδες των ακτών.
Τα ρινοδέλφινα.
Ψάχνουν τροφή χρησιμοποιώντας ηχοεντοπισμό, είδος σόναρ.
Μπροστά τους...
ένα κοπάδι μπαρμπουνιών.
Αυτά τα συγκεκριμένα δελφίνια,
έχουν αναπτύξει τον δικό τους ξεχωριστό τρόπο για να πιάσουν λεία.
Συγκεντρώνουν τα ψάρια στο σωστό μέρος.
Τότε, ένα δελφίνι προκαλεί λάσπη που κυκλώνει το κοπάδι.
Τα ψάρια πανικοβάλλονται και σηκώνονται στον αέρα.
Πολλά δραπετεύουν.
Το να πιάσουν πετούμενα ψάρια δεν είναι εύκολο.
Αλλά τα δελφίνια προχωράνε και παίρνουν κι άλλη μερίδα.
Οι άνθρωποι δεν επιτρέπεται να ψαρεύουν στο εθνικό πάρκο...
οπότε, υπάρχουν πολλά για τα δελφίνια.
Μόνο εναέρια μπορούμε να εκτιμήσουμε τη βιομηχανία των δαιμόνιων ψαράδων.
Οι ρηχές θάλασσες είναι σημαντικές για τη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής.
Το θαλάσσιο χορτάρι απορροφά 35 φορές διοξείδιο του άνθρακα,
όπως και το τροπικό δάσος,
κι αυτό μειώνει τη ζημιά που προκαλείται από την υπερθέρμανση των θαλασσών μας.
Τα μανγκρόβια δέντρα συχνά συνορεύουν με τις πεδιάδες των χορταριών.
Αυτά τα αξιοθαύμαστα δέντρα είναι τα μόνα που διαχειρίζονται
την ασταθή αλμύρα των παράκτιων θαλασσών.
Δεν προστατεύουν μόνο τις ακτές μας από καταστροφικούς τυφώνες
αλλά, όπως το θαλάσσιο χορτάρι, αιχμαλωτίζουν το διοξείδιο του άνθρακα.
Οι μπλεγμένες ρίζες τους δημιουργούν ασφαλή μέρη για τα ψάρια,
που σταδιακά θα αφήσουν τα μανγκρόβια
και θα φτιάξουν το σπίτι τους στα μαγικά μέρη των τροπικών νερών,
τους κοραλλιογενείς υφάλους.
Αυτοί οι ύφαλοι καλύπτουν λιγότερο από το ένα τοις εκατό του βυθού,
κι όμως είναι σπίτι για το ένα τέταρτο των θαλάσσιων ειδών.
Κανένα απ' αυτά τα πλάσματα δεν θα ήταν εδώ, αν δεν ήταν το κοράλλι.
Τα κοράλλια δημιουργούν τις δομές που παρέχουν φαγητό και καταφύγιο,
όπου εξαρτάται μια ολόκληρη κοινωνία.
Κάθε κάτοικος έχει ένα ρόλο να παίζει στη διατήρηση της υγείας του υφάλου.
Δυστυχώς, λίγοι ύφαλοι είναι παρθένοι, όπως ήταν παλιά,
και δεν έχουν
το πιο σημαντικό μέλος της κοινότητας.
Τους καρχαρίες.
Η αδυσώπητη υπεραλίευση έχει μειώσει τους πληθυσμούς καρχαριών στον κόσμο
κατά 90%.
Σήμερα, ευημερούν μόνο όπως οι προηγούμενοι πληθυσμοί
στους πιο απομακρυσμένους υφάλους.
Η Γαλλική Πολυνησία στη μέση του Ειρηνικού Ωκεανού.
Εδώ, τουλάχιστον, οι καρχαρίες προστατεύονται απόλυτα.
Τη μέρα, οι γκρι υφαλοκαρχαρίες είναι στο ρεύμα.
Αφήνουν τις μικρές λαβρίδες να ακονίσουν τα δόντια τους
για το επικείμενο νυχτερινό κυνήγι.
Αυτοί οι καρχαρίες προτιμούν να κυνηγούν στο σκοτάδι,
όταν οι οξυμένες αισθήσεις τους τους δίνουν το πλεονέκτημα στη λεία τους.
Ηλιοβασίλεμα.
Ώρα για τα μικρά ψάρια να βρουν καταφύγιο στις εσοχές και τις σχισμές του υφάλου,
πέρα από το οπτικό πεδίο των γκρι υφαλοκαρχαριών.
Οι καρχαρίες μπορούν να δουν την παραμικρή κίνηση.
Το να σπάσεις την κάλυψη είναι επικίνδυνο.
Μείνε ακίνητος κι οι καρχαρίες δεν θα σε δουν.
Ένα μικρό ψάρι μπορεί να ξεγελάσει έναν καρχαρία...
αλλά με τόσους κυνηγούς δεν υπάρχει ευκαιρία για απόδραση.
Το να καταφύγεις σε κλαδιά κοραλλιών είναι η ασφαλέστερη επιλογή...
αλλά ή άφιξη ενός δεύτερου κυνηγού τα αλλάζει όλα.
Οι λευκοπτέρυγοι υφαλοκαρχαρίες.
Πιο λεπτοί και πιο επιδέξιοι,
οι λευκοπτέρυγοι κρύβονται σε μέρη που άλλοι κυνηγοί δεν φτάνουν.
Αυτά που δεν πιάνονται από τους λευκοπτέρυγους
εξουδετερώνονται από τους γκρι υφαλοκαρχαρίες.
Και με τα δύο είδη καρχαριών να κυνηγούν συνεργατικά.
Υπάρχει μικρή ανάπαυση στον ύφαλο.
Ολοένα και περισσότεροι καρχαρίες φτάνουν και προσελκύονται από την αναταραχή.
Κάποτε, μεγάλοι πληθυσμοί καρχαριών ήταν πολύ κοινοί στους υφάλους στον κόσμο.
Κι ενώ πολλοί θηρευτές μπορεί να φανούν καταστροφικοί,
οι καρχαρίες βοηθούν στη διατήρηση της υγείας του υφάλου.
Βοηθούν στη διατήρηση της ισορροπίας της κοινωνίας των ψαριών,
κυνηγώντας τους θηρευτές που τρέφονται με τα μικρά ψάρια.
Αυτά που βοσκούν, με τη σειρά τους,
κρατούν καθαρά τα κοράλλια από φύκια και παράσιτα
που θα παραμεγάλωναν τον ύφαλο.
Μια ισορροπημένη κοινωνία, με καρχαρίες ως κορυφαίους θηρευτές
δίνει στον ύφαλο μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στη ζημιά και στην καταστροφή.
Αλλά σήμερα, ακόμη κι υγιείς ύφαλοι, έχουν μια μεγαλύτερη απειλή.
Με την κλιματική αλλαγή, οι θάλασσες θερμαίνονται.
Τα μικροσκοπικά φυτά που ζουν στους ιστούς των κοραλλιών
τους δίνουν το χρώμα τους και την τροφή τους.
Αν ανέβει η θερμοκρασία της θάλασσας έναν με δύο βαθμούς,
τα κοράλλια αποβάλλουν τα φυτά συνεργάτες τους.
Οπότε, χάνουν την κύρια τροφή φαγητού...
και γίνονται λευκά.
Εδώ, στον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο της Αυστραλίας, ζεστές θάλασσες
έχουν προκαλέσει αποχρωματισμό των υφάλων.
Μπορεί να φαίνεται ιδιαιτέρως όμορφο,
αλλά αν οι θερμοκρασίες παραμείνουν υψηλές για λίγες εβδομάδες,
τα κοράλλια θα λιμοκτονήσουν και σταδιακά θα πεθάνουν.
Το διοξείδιο του άνθρακα που προκαλεί υπερθέρμανση
κάνει τις θάλασσες πιο όξινες.
Κανένας ύφαλος δεν επιβιώνει και των δύο αλλαγών.
Και χωρίς ζωντανά κοράλλια,
πολλοί κάτοικοι των υφάλων θα χαθούν.
Την περίοδο 2016-2017,
πάνω από χίλια χιλιόμετρα του Μεγάλου Κοραλλιογενούς Υφάλου αποχρωματίστηκαν.
Έξι μήνες μετά...
και πολλά κοράλλια έχουν πεθάνει.
Η κοινότητα καταστράφηκε.
Παγκοσμίως, οι μισοί κοραλλιογενείς ύφαλοι έχουν ήδη πεθάνει.
Οι υπόλοιποι θα πεθάνουν τις επόμενες δεκαετίες.
Μακριά από την τροπική ζώνη, σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη,
οι θάλασσες είναι δροσερότερες.
Τα νερά από καταιγίδα φέρνουν θρεπτικά συστατικά στην επιφάνεια.
Το εμπλουτισμένο νερό, σε συνδυασμό με μεγάλες καλοκαιρινές μέρες,
τις κάνει τις πιο παραγωγικές θάλασσες του πλανήτη.
Οι ωταρίες ευημερούν και δαμάζουν τα κύματα.
Πηδάνε από τη ακτή της Καλιφόρνια...
και φύλλα από τις χρυσές κέλπιες που επιπλέουν στην επιφάνεια...
σημάδι για τα υπόγεια πλούτη.
Ένα μεγαλειώδες υποθαλάσσιο δάσος.
Αυτές οι γιγαντιαίες κέλπιες είναι τόσο σημαντικές για τους ωκεανούς
όσο τα δέντρα για τη γη.
Σαν τροπικό δάσος,
το πυκνό φύλλωμα παρέχει τροφή και καταφύγιο για μια άφθονη κοινότητα.
Στις δροσερές, πλούσιες θάλασσες, οι γιγαντιαίες κέλπιες είναι 50 μέτρα.
Πλωτήρες με νερό σηκώνουν τα φύλλα προς την ηλιόλουστη επιφάνεια.
Φωλιάζει στο φύλλωμα...
μια θαλάσσια ενυδρίδα.
Το πυκνό τρίχωμά της την κρατά ζεστή στο κρύο νερό.
Το να μπαίνει νερό μέσα της δίνει περισσότερη επένδυση.
Οι θαλάσσιες ενυδρίδες έχουν το πυκνότερο τρίχωμα από κάθε ζώο...
και τέτοιο πολυτελές παλτό απαιτεί πολλή προσοχή.
Πρέπει να τρώνε πολύ για να ζεσταίνονται.
Καταναλώνουν το ένα τέταρτο του βάρους τους σώματός τους κάθε μέρα.
Οι αχινοί είναι αγαπημένο φαγητό.
Υπάρχει ένας.
Κι ένας δεύτερος.
Κι η ενυδρίδα δεν μπορεί να ανασάνει και πρέπει να ανέβει στην επιφάνεια.
Ένας αχινός είναι σαν αγκαθωτό γεύμα,
αλλά αν σπάσεις το κέλυφος, υπάρχει γεύμα μέσα.
Οι ενυδρίδες είναι σημαντικές για την υγεία των κελπιών...
επειδή περιορίζουν τον αριθμό των αχινών.
Οι αχινοί τρώνε κέλπιες...
μασουλώντας μέσω των σκληρών βλαστών.
Χωρίς να ελέγχονται, εξαπλώνονται στον βυθό σαν πανούκλα.
Ευτυχώς, οι ενυδρίδες έχουν βοήθεια στη μάχη τους με τα αγκαθωτά ζώα.
Τις προβατοκέφαλες λαβρίδες.
Έχουν δυνατά δόντια...
και μπορούν να καταναλώσουν γρήγορα τους μικρούς μοβ αχινούς.
Οι μεγάλοι μαύροι αχινοί είναι μεγαλύτερη πρόκληση...
ειδικά για τις μικρότερες λαβρίδες.
Μόνοι οι μεγάλες προβατοκέφαλες μπορούν να τους αντιμετωπίσουν.
Πρέπει να περάσει τα μακριά αγκάθια.
Ο αχινός πρέπει να αναποδογυρίσει για να φανεί η ευαίσθητη κρυφή πλευρά.
Δεν είναι εύκολο όταν δεν έχεις χέρια.
Επιτέλους επιτυχία.
Κι όλοι επωφελούνται.
Αυτά τα ψάρια κι οι ενυδρίδες, που ζουν σε προστατευμένες περιοχές,
κρατούν υπό έλεγχο αυτούς που τρώνε κέλπιες.
Αλλά έξω από αυτά τα καταφύγια, οι αχινοί τρώνε ανενόχλητοι...
και οι κέλπιες εξαφανίζονται.
Αυτοί που εξαρτώνται από τις κέλπιες...
εξαφανίστηκαν.
Στην Καλιφόρνια, οι κέλπιες μεγαλώνουν άφθονα σε προστατευμένες περιοχές
όπου όλη η θαλάσσια κοινότητα μπορεί να ζήσει χωρίς ανθρώπινη πίεση.
Τουλάχιστον εδώ, οι ενυδρίδες μπορούν να χαλαρώσουν αλά Καλιφόρνια.
Στην Αλάσκα, 3.000 χλμ. βόρεια, η άνοιξη φτάνει αργότερα μέσα στο έτος.
Μετά από έναν κρύο, σκληρό χειμώνα,
οι πρώτες ακτίνες του ήλιου πυροδοτούν ένα μεγάλο ετήσιο γεγονός.
Τεράστια κοπάδια από ρέγγες ανεβαίνουν από τα βάθη
και πάνε σε πιο ρηχά νερά.
Μαζεύονται για να φάνε.
Αλλά οι θηρευτές τους περιμένουν.
Οι θαλάσσιοι λέοντες Στέλερ.
Πολύ αφοσιωμένοι στην αποστολή τους, οι ρέγγες είναι εύκολη λεία.
Οι θαλάσσιοι λέοντες οδηγούν τα ψάρια στην επιφάνεια στους εναέριους θηρευτές.
Οι φαλακροί αετοί, μονήρη πουλιά, συγκεντρώθηκαν πολλοί για γεύμα.
Σε μέρη, οι ρέγγες φτάνουν στην ακτή...
κι εκεί οι αετοί δεν χρειάζεται να πετάξουν.
Οι μεγαλοπτεροφάλαινες.
Ήρθαν από την τροπική ζώνη,
για να φάνε για πρώτη φορά μετά από μήνες.
Αυτές οι φάλαινες έχουν αξιοσημείωτο τρόπο να μαζεύουν την εποχιακή αμοιβή τους.
Δουλεύουν ως ομάδα.
Η φάλαινα αρχηγός βουτάει πρώτη...
και βγάζει πολλές φούσκες για να συγκεντρώσει ψάρια.
Ένα κάλεσμα συγχρονίζει την επίθεση.
Μ' αυτή τη συνεργασία, οι φάλαινες τρώνε έναν τόνο ψάρια κάθε μέρα.
Οι ρέγγες είναι τόσο άφθονες
που, παρά τις φάλαινες, πολλές καταφέρνουν να φτάσουν στα ρηχά.
Κι εδώ γεννούν.
Τα θηλυκά κλωσσούν τα αυγά τους στο θαλάσσιο χορτάρι.
Τα αρσενικά ακολουθούν, γονιμοποιούν τα αυγά με πολύ σπέρμα.
Κάποτε, οι ρέγγες ευδοκιμούσαν σε αφθονία που ούτε καν τη φανταζόμαστε.
Έκαναν τις ακτές λευκές από τη γέννα...
από τον Βόρειο Ειρηνικό, την Ιαπωνία και μέχρι την Καλιφόρνια.
Με εκβιομηχανισμένες τεχνικές ψαρέματος...
είναι πολύ εύκολη η υπερεκμετάλλευση των αποθεμάτων τροφών.
Είναι από τα λίγα μέρη που ζει ακόμη η αλιεία.
Οι ρέγγες του Ειρηνικού έχουν μειωθεί αρκετά.
Είναι ένα κομμάτι απ' αυτό που ήταν παλιά.
Η λυπητερή ιστορία της μη βιώσιμης αλιείας
έχει επαναληφθεί ξανά και ξανά ανά τον κόσμο.
Πολλά παγκόσμια αποθέματα ψαριών αρχίζουν και μειώνονται.
Το ένα τρίτο έχει καταρρεύσει.
Σε παράκτιες θάλασσες,
οι μέδουσες καταλαμβάνουν τα νερά που κάποτε κυριαρχούσαν τα ψάρια.
Η μέδουσα πυξίδα έχει αιθέρια ομορφιά...
αλλά παρέχει λίγη θρέψη για την άγρια ζωή ή για εμάς.
Αυτά τα τεράστια σμήνη γίνονται όλο και πιο συνήθη.
Ένα ανησυχητικό σημάδι σοβαρής ανισορροπίας στις ρηχές θάλασσες.
Αν δεν ψαρεύουμε βιώσιμα, οι θάλασσές μας, κάποτε τόσο άφθονες...
θα είναι γεμάτες με τεράστια σμήνη...
μεδουσών.
Αλλά το μέλλον δεν χρειάζεται να είναι έτσι.
Στην ακτή του Ειρηνικού στη Νότια Αμερική, βλέπουμε πώς ανακάμπτουν οι ωκεανοί.
Η Ατακάμα, η πιο ξερή έρημος του κόσμου.
Στην ενδοχώρα, είναι δύσκολο να διατηρήσεις είδη ζωής...
κι όμως, η ακτή δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετική.
Για αιώνες, τα θαλασσοπούλια μαζεύονταν εκατομμύρια στις ακτές της ερήμου.
Αλλά πριν από 50 χρόνια, οι μεγάλες αποικίες εξαφανίστηκαν,
επειδή υπεραλιεύαμε τα τοπικά νερά.
Έγιναν έλεγχοι και τα αποθέματα ψαριών ανακάμπτουν.
Σήμερα, 3.000.000 γκουανό κορμοράνοι μαζεύονται να αναθρέψουν τα μικρά τους.
Κάθε πρωί, τα πουλιά κατευθύνονται στη θάλασσα.
Οι αποικίες είναι τόσο αχανείς που θέλει πάνω από μία ώρα για να αδειάσουν.
Το γλαρόνι μπαίνει στη διαδικασία.
Περουβιανές σούλες.
Ένα καραβάνι κυνηγών που ψάχνουν το ίδιο πράγμα.
Γαύρους.
Αυτά τα μικρά ψάρια είναι τόσο άφθονα
που υποστηρίζουν τη μεγαλύτερη αλιεία του πλανήτη μας.
Παραδόξως, είναι το ένα δέκατο των ψαριών
που ψαρεύουμε από τους ωκεανούς, κάθε χρόνο.
Οι θαλάσσιοι λέοντες είναι οι πρώτοι που βρίσκουν τα ρηχά νερά.
Καθώς τα ψάρια οδηγούνται στην επιφάνεια, βρίσκονται στο οπτικό πεδίο των πελεκάνων.
Οι κορμοράνοι βουτάνε για να αρπάξουν τη μοιρασιά τους.
Οι σούλες χτυπάνε από ύψη 20 μέτρων.
Πέφτουν στο νερό εκατοντάδες χιλιόμετρα ανά ώρα.
Σήμερα, οι ζωές πέντε εκατομμυρίων κορμοράνων και σουλών
εξαρτώνται από τα ρηχά νερά.
Αν αφήσουμε τους γαύρους να ανακάμψουν πλήρως,
μπορούν να συντηρήσουν 25.000.000 θαλασσοπούλια, όπως παλιά.
Είναι μια ζωντανή υπενθύμιση
του εντυπωσιακού πλούτου που μπορούν να στηρίξουν οι παράκτιες ακτές.
Δοθείσης ευκαιρίας, μπορούν να ανακάμψουν εκπληκτικά γρήγορα.
Τα νησιά Ράτζα Αμπάτ στη νοτιοανατολική Ασία.
Αυτές οι θάλασσες απογυμνώθηκαν από καρχαρίες και μεγάλα ψάρια,
ύστερα από χρόνια ανεξέλεγκτης αλιείας.
Αυτή η λιμνοθάλασσα ήταν κατειλημμένη από αλιεία καρχαριών.
Τώρα είναι εκκολαπτήριο για μωρά καρχαρίες.
Οι θάλασσες γύρω από το Μισούλ ήταν πλήρως προστατευμένες το 2007,.
κι η ανάκαμψη ήταν αξιοθαύμαστη.
Σήμερα, υπάρχουν 25 φορές περισσότεροι καρχαρίες από πριν μια δεκαετία.
Οι χελώνες, που τις κυνηγούσαν, τώρα τρώνε ειρηνικά το χορτάρι.
Καρχαρίες επιστρέφουν στους τοπικούς υφάλους,
βοηθώντας στην ανάκαμψη της ισορροπημένης κοινωνίας,
δίνοντάς τους μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις επιπτώσεις του αποχρωματισμού.
Διαβολόψαρα των ωκεανών.
Επτά μέτρα από φτερό σε φτερό.
Αυτοί οι γίγαντες υπό εξαφάνιση
περνούν τον περισσότερο καιρό περιπλανώμενοι στα διεθνή ύδατα.
Αλλά τώρα επιστρέφουν σ' αυτό το καταφύγιο
για να έχουν την προσοχή των καθαρών λαβρίδων.
Το Μισούλ είναι από τα λίγα μέρη στη γη όπου αυξάνεται η βιοποικιλότητα.
Από την προστασία, υπάρχουν περισσότερα ψάρια
από ό,τι πριν δέκα χρόνια.
Οι ψαράδες που δουλεύουν στα κοντινά νερά κερδίζουν από τον πλεονάζοντα αριθμό.
Τώρα πιάνουν περισσότερα ψάρια με λιγότερη προσπάθεια.
Έχουμε πολύ λίγα θαλάσσια καταφύγια...
και σε πολλά, η μαζική αλιεία επιτρέπεται ακόμη.
Πρέπει να μετατρέψουμε το ένα τρίτο των παράκτιων θαλασσών
σε προστατευμένες περιοχές.
Αν το κάνουμε αυτό, τα αλιευτικά εδάφη του πλανήτη μας θα ανακάμψουν
και θα βοηθήσουν να διατηρήσουμε την ανθρωπότητα και το φυσικό περιβάλλον.
Παρακαλώ, μπείτε το ourplanet.com
και ανακαλύψτε τι πρέπει να κάνουμε για την επαναφορά των παράκτιων θαλασσών.
Υποτιτλισμός: Ελένη Γούλα