EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIREREEKS
Slechts 50 jaar geleden...
...gingen we eindelijk naar de maan.
Voor de allereerste keer keken we naar onze eigen planeet.
Sindsdien is de menselijke populatie meer dan verdubbeld.
Deze serie viert de wonderen der natuur die er nog zijn...
...en laat zien wat we moeten behouden...
...zodat mens en natuur floreren.
Dolfijnen.
In paniek.
Ze worden opgejaagd door zwarte zwaardwalvissen.
Dolfijnen zijn op korte termijn sneller.
Maar hun jagers hebben uithoudingsvermogen.
Net als de walvissen dichterbij komen...
...maken de dolfijnen een plotselinge draai om ze te ontwijken.
Dit bijzondere spektakel vindt ver van het vasteland plaats...
...waar weinigen van ons ooit komen.
Dit is de oceaan, ver van landsgrenzen.
Grotendeels ongecontroleerd, ongerept en zonder wetten.
Niets symboliseert onze relatie met de volle zee...
...beter dan de blauwe vinvis.
Met 200 ton en 30 meter lang...
...zijn dit de grootste dieren die ooit hebben bestaan.
Veel van hun leven is nog steeds een mysterie voor ons.
De blauwe vinvis leeft ver op zee...
...en doorkruist alle oceanen, van de tropen tot de polen.
Recentelijk ontdekten we...
...een aantal plaatsen waar ze dicht bij de kust komen.
De Golf van Californië...
...langs de kust van Mexico.
Dit is een toevluchtsoord voor blauwe vinvissen.
Ontmoet de grootste baby ter wereld.
Een babyvinvis.
Slechts een maand oud...
...en nu al acht meter lang en zes ton.
Haar moeder beschut haar met een beschermende vin.
Ze strelen elkaar en koesteren hun hechte band.
Dit zijn de meest intieme opnames ooit gemaakt...
...van een blauwe vinvis-moeder met haar jong.
Dit vrouwtje zal eens per twee of drie jaar bevallen...
...dus elke babyvinvis is bijzonder waardevol.
Het kalf zal drie ton per maand groeien.
Ooit waren er meer dan 300.000 blauwe vinvissen...
...maar de laatste eeuw is er onophoudelijk op ze gejaagd...
...en slechts een paar duizend hebben dat overleefd.
Blauwe vinvissen zijn nu beschermd...
...en hun aantallen nemen langzaam toe.
Rap zal dit kalf deze veilige wateren verlaten...
...en naar volle zee gaan.
Ooit dachten we dat de oceanen simpelweg te groot waren om schade aan te brengen...
...maar nu weten we dat haar thuis meer bedreigd is dan ooit.
Hier, op volle zee, zijn er nog een aantal ongerepte plekken...
...die ons eraan herinneren hoe rijk de oceaan nog kan zijn.
Langsnuitdolfijnen.
In de Grote Oceaan, langs de kust van Costa Rica...
...beginnen ze zich in grote aantallen te verzamelen.
Langsnuitdolfijnen leven in scholen...
...groepen verbonden door complexe sociale relaties.
De dolfijnen raken elkaar continue aan en praten met elkaar...
...door het maken van klikgeluiden en door te fluiten.
Ze worden gevolgd door geelvintonijnen.
De tonijnen vertrouwen erop dat de dolfijnen voedsel vinden.
Ze zoeken allemaal dezelfde prooi.
Lantaarnvissen.
De talrijkste vis op onze planeet.
Niet langer dan een vinger...
...en het meest van de tijd verstoppen ze zich in de diepte.
Dus ondanks hun verbluffende overvloed vissen wij er niet op.
Het is een van de weinige vissoorten die nog floreert.
Als ze hun prooi naderen, wordt de school dolfijnen steeds groter.
De school kan uitgroeien tot wel 10.000 dolfijnen.
Voor elke dolfijn die je boven water ziet, zwemmen er 20 onder water.
Door middel van echolocatie, een soort sonar...
...vinden de dolfijnen de lantaarnvissen in de diepte...
...en jagen ze naar de oppervlakte.
Ze patrouilleren aan de onderkant...
...zodat hun prooi niet terug kan naar de diepte.
Als de dolfijnen voldaan zijn...
...is er nog genoeg over voor andere roofdieren.
Hier komen de duivelsroggen.
Om de vangst te maximaliseren, vallen de roggen in formatie aan.
Een muur van monden vangt de prooi.
Omdat we niet op ze vissen, floreren de lantaarnvissen en hun roofdieren.
Al deze jagers hebben nauwelijks effect op de grote school vis.
Het meeste leven op volle zee speelt zich af in een dunne bovenlaag...
...waar de kracht van de zon het meeste effect heeft.
Deze door zon verlichte wateren worden op verrassende wijze bemest.
Uitwerpselen van de dolfijnen spelen een belangrijke rol...
...bij het recyclen van voedingstoffen uit de diepte naar de oppervlakte.
Deze marinemest...
...helpt de basis van al het leven op volle zee te voeden.
Fytoplankton.
Microscopische drijvende planten.
Ze combineren voedingstoffen in het zeewater met zonne-energie...
...om de basis te creëren voor elke voedselketen in zee.
Dus alle dieren, van het kleinste visje tot de grootste walvis...
...zijn uiteindelijk afhankelijk van deze kleine plantjes.
Op zijn beurt profiteert het fytoplankton van de voedingstoffen...
...geproduceerd door deze dieren.
En heel cruciaal, fytoplankton produceert de helft van de zuurstof die wij inademen.
Dus waar je ook leeft, je mag deze fantastische kleine plantjes bedanken...
...voor de helft van alle lucht die je inademt.
Onder ideale omstandigheden kunnen ze dusdanig bloeien...
...dat grote stukken oceaan groen kleuren.
Verrassend genoeg speelt fytoplankton ook een vitale rol bij wolkenvorming.
Vocht dat verdampt uit de oceaan...
...condenseert rond kleine deeltjes gecreëerd door het plankton.
Deze druppeltjes komen samen en groeien uit tot kolossale wolken.
Ze kunnen tot wel 20 kilometer hoogte stijgen.
Deze oceaanwolken reflecteren zonne-energie terug de ruimte in...
...en helpen zo de aarde te beschermen tegen stijgende temperaturen.
Niet alleen produceren de oceanen de helft van alle zuurstof...
...ze bepalen ook het weer en klimaat...
....en transporteren zoet water over de hele wereld.
De volle zee is het levensondersteunende systeem van onze planeet.
Zeeën zijn zo belangrijk simpelweg omdat ze zo groot zijn.
Ze beslaan twee derde van onze planeet, en dat is alleen in oppervlakte.
Ze zijn ook immens diep.
We kunnen hier alleen naartoe reizen...
...in speciale duikboten die de enorme druk kunnen weerstaan.
De gemiddelde diepte van de oceanen is bijna vier kilometer...
...en het diepste punt is meer dan tien kilometer diep.
De diepte beslaat 95% van alle ruimte beschikbaar voor leven.
Deze vreemde wereld is het thuis van vreemde en mysterieuze wezens.
Slechts weinig zijn vreemder dan deze.
Jarenlang wisten we alleen van hun bestaan omdat er af en toe een aanspoelde.
Ze zijn zelden levend gezien.
Riemvissen.
Tien meter lang.
Ze hangen verticaal...
...en middels ritmische golven langs hun rugvinnen...
...bewegen ze zich gemakkelijk tussen de oppervlakte en de diepte.
Onder de 200 meter is er onvoldoende licht voor plantgroei...
...dus zijn dieren in de diepte afhankelijk van wat naar beneden valt...
...zeesneeuw.
Schijfkwallen drijven met hun tentakels wijd open...
...om prooien te verstrikken.
Ze leven in elke oceaan, tot op dieptes van zeven kilometer.
De diepte is zo uitgestrekt dat dit wel eens de meest voorkomende kwal kan zijn.
Ooit dachten we dat er weinig leven was in de diepte...
...maar nu denken we...
...dat er tien keer zoveel dieren leven in de diepte als eerst gedacht.
Dus moet er nog veel te ontdekken zijn.
Deze diepzee-kreeftachtige, Cystisoma, is zo doorzichtig als glas.
Hij verbergt zich in het zicht.
In deze schemer...
...kan onzichtbaar zijn het verschil zijn tussen een maaltijd vinden of zijn.
Zijn enorme ogen turen in het duister.
Onder de 1000 meter komt geen licht.
In deze duisternis moeten dieren hun eigen licht creëren.
Bioluminescentie.
Draakvissen lokken slachtoffers met verlicht lokaas...
...naar hun mond met angstaanjagende tanden.
Op de meeste expedities naar beneden worden we verrast door iets nieuws.
Een diepzee-vinarmige.
Haar bijzondere sensoren...
...ontdekken de kleinste beweging door prooien die door haar worden gelokt.
Hier, in het diepe water, spelen roofdieren een geduldig spel.
Uiteindelijk bereiken we de bodem...
...bijna 1000 meter diep.
De diepzeevlaktes beslaan meer dan de helft van de aardoppervlakte...
...en toch weten we meer over de oppervlakte van de maan.
Chimaera, een oud familielid van de haai...
...tot wel twee meter lang.
Weinig diersoorten van dit formaat kunnen leven op de onvruchtbare zeebodem.
Langzaam bewegend om energie te sparen...
...gebruiken ze de speciale elektrische sensoren rond hun mond...
...om de weinige prooien te vinden die in het sediment verstopt zitten.
Rotsbodems kunnen oases in de woestijn zijn.
Deze zandtijgerhaai komt hier met een goede reden.
Vijfhonderd meter van de kust van Florida...
...bevindt zich een zeldzame hotspot voor leven.
Lophelia. Diepzeekoraalriffen.
Ooit dachten we dat koraal...
...alleen voorkwam in warme, zonnige, ondiepe wateren.
Maar diepzeeriffen blijken nu een groter deel van de zeebodem te beslaan...
...dan hun familie in ondiepe wateren.
Deze onderwaterbossen...
...bieden bescherming en voedsel aan een rijke gemeenschap van zeeleven.
Ook zijn het belangrijke kinderkamers voor veel diepzeewezens.
De koralen bestaan uit veel anemoonachtigen...
...poliepen, die in kolonies leven die verbonden zijn door een hard skelet.
De poliepen hebben stekende cellen in hun tentakels...
...om langskomende prooien te verstrikken, hun enige voedselbron.
Maar ze mogen hun vangst niet altijd houden.
Een borstelworm heeft zich gevestigd in het koraal.
Hij checkt of de poliepen nog verse hapjes hebben...
...en steelt deze.
Maar deze diefstal is eigenlijk beschermgeld.
Zee-egels vallen het koraal aan en eten het.
Tijd voor wraak.
De zee-egel mag dan stekels hebben, maar de worm heeft een schokkend wapen...
...en gaat over tot de aanval.
De zee-egel is weggejaagd...
...en de worm heeft zijn huis gered.
Net als de meeste diepzeedieren...
...groeien deze koralen extreem langzaam.
Sommige riffen kunnen wel 40.000 jaar oud zijn.
Ondanks dat ze zo diep liggen, zijn deze koralen nog steeds binnen ons bereik.
Diepzeevisnetten die over de zeebodem gesleept worden...
...maken puin van de fragiele riffen.
De helft van al het diepzeekoraal is al vernietigd.
Het zal eeuwen duren voor deze gemeenschappen zijn hersteld.
Ver van alle landsgrenzen...
...zijn de zeeën ongerept en nauwelijks beschermd.
De grootste van allemaal, de Zuidelijke Oceaan...
...thuis van de albatros.
Albatrossen leven solitair, ver op zee.
Ze kunnen honderden kilometers per dag reizen...
...vaak wekenlang, op zoek naar eten.
Een dode zeeleeuw is een buitenkansje.
Als eerste komen de reuzenstormvogels.
Ze gebruiken hun sterke bek om het karkas open te scheuren.
Ze staan bekend als zeegieren, de top aaseter in de Antarctische wateren.
De wenkbrauwalbatros heeft een bijzonder goede reukzin...
...en kan een geur oppikken van wel 20 kilometer verderop.
Ze moeten een graantje meepikken wanneer het maar kan.
Ze worden verjaagd door de agressievere reuzenstormvogels.
Het Wilsons stormvogeltje is te klein om mee te doen...
...en pikt wat restjes weg langs de rand.
Deze delicate kleine stormvogels zijn het meest talrijk van alle zeevogels...
...omdat je ze in elke oceaan vindt.
Alleen wanneer deze normaal solitaire vogels zich verzamelen...
...kunnen we het rijke leven op volle zee waarderen.
Een grote albatros komt als laatste aan.
Hij overschaduwt de andere vogels en met zijn enorme formaat...
...en drie meter spanwijdte domineert hij de andere vogels.
Zelfs de reuzenstormvogels houden afstand.
De grote albatros krijgt zijn deel.
In recente jaren is het aantal albatrossen en overige zeevogels afgenomen.
Ze moeten grote afstanden afleggen en staan bloot aan...
...de gevaren van slechte regulatie en overbevissing van oceanen.
Een probleem voor alle jagers op volle zee.
Deze reuzen doorkruisen hele oceanen op zoek naar eten.
Ze kunnen meer dan drie meter lang worden en wegen een halve ton.
De blauwvintonijn.
Gestroomlijnd tot in perfectie en gebouwd voor snelheid.
Ze jagen in grote groepen van honderden vissen.
Het doel: een school ansjovis.
Zachtjes drijven ze de ansjovissen bij elkaar aan de oppervlakte.
Ze zorgen dat ze geen paniek veroorzaken.
En dan vallen ze aan.
Dit is een zeer gecoördineerde jacht.
Om beurten vallen de tonijnen aan, zodat de ansjovissen blijven vluchten.
Na elke hap zakt iedere blauwvin af naar achteren.
Golf na golf blijven ze aanvallen.
Door hun kracht en verwoestende tempo...
...behoren blauwvintonijnen tot de meest indrukwekkende jagers in de oceaan.
Het is ook de duurste vis in de zee.
Zo kostbaar, dat een enkele blauwvin in Japan...
...meer dan een miljoen dollar kan opleveren.
Dus misschien is het onvermijdelijk...
...dat ze bijna uitgestorven zijn door overbevissing.
Blauwvintonijnen zijn niet de enige in nood.
Decennia niet-duurzaam vissen...
...heeft veel vissoorten ernstig in aantallen doen afnemen.
Een derde is totaal verdwenen.
Vervuiling door plastic is een groot probleem voor onze oceanen...
...maar industriële overbevissing is veel gevaarlijker.
Als we de zeeën zo blijven leegvissen...
...zullen niet alleen visserijen ten onder gaan.
Het hele systeem van de oceaan zou kunnen volgen.
Honderd miljoen haaien worden jaarlijks gedood...
...alleen al voor haaienvinnensoep.
Negentig procent van alle grote oceaanjagers is verdwenen.
Zonder hen aan het hoofd van de voedselketen zal al het zeeleven...
...afnemen en onherkenbaar veranderen.
Pijlinktvissen nemen steeds vaker de plek van vissen in.
We hebben zowel hun jagers als competitie ernstig uitgedund...
...dus nemen de pijlinktvissen het over...
....een teken van ernstige onbalans in de oceaan.
Ze planten zich snel voort en hebben veel snelgroeiende jongen...
...en vullen zo snel de leegtes op die zijn ontstaan door onze overbevissing.
Ze leggen hun eitjes in eikapsels op de zeebodem.
De jongen ontwikkelen zelfs sneller in deze warme, ondiepe wateren.
Door de drastische veranderingen in het zeemenu...
...moeten roofdieren zich aanpassen.
Zeeleeuwen hebben een voorkeur voor meer energierijk voedsel...
...zoals ansjovis en sardines...
...maar met zo weinig voorraad...
...worden ze gedwongen meer pijlinktvissen te eten.
Ook wij zullen worden gedwongen anders te gaan eten...
...als we zo blijven vissen als nu.
Maar als we duurzamer gaan vissen...
...kunnen oceanen geweldig productief worden...
...en ons voorzien van een overvloed aan eten.
Er zijn al tekenen dat de oceaan...
...zich opmerkelijk snel kan herstellen.
Bultruggen.
Ze leven in elke oceaan...
...zwemmend van de voedingsgronden bij de polen...
...naar de tropen waar ze zich voortplanten.
Maar bultruggen hadden niet altijd zo veel vrijheid.
Ooit waren er meer dan honderdduizend bultruggen in de oceanen...
...maar vorige eeuw waren ze bijna uitgestorven door de jacht.
Slechts een paar duizend hebben het overleefd.
Een enorme publieke verontwaardiging...
...leidde uiteindelijk tot een verbod op commerciële walvisjacht in 1986.
Sindsdien neemt hun aantal weer gestaag toe.
Ze komen terug naar hun oude voedingsgronden...
...zoals aan de kust van Zuid-Afrika.
Ze komen samen om zich tegoed te doen aan de overvloed van krill...
...kleine garnaalachtige schaaldieren.
De walvis neemt een grote hap water...
...en vangt de krill achter harige borstels aan de binnenkant van zijn kaak.
Elke walvis kan meer dan een ton per dag eten.
Met eten in overvloed, komen pelsrobben ook hun deel opeisen.
Deze bijzondere aanblik was een paar jaar geleden nog ondenkbaar.
Ze vormen supergroepen, van honderden dieren.
Dit is de grootste verzameling walvissen sinds 100 jaar.
Walvissen recyclen voedingstoffen die oppervlaktewateren verrijken...
...wat de groei van fytoplankton bevordert...
...wat, op hun beurt, de krill voedt in een perfecte zelfvoorzienende cyclus.
We weten nu dat een gezonde gemeenschap grote jagers...
...walvissen, dolfijnen, tonijn en haaien...
...essentieel is voor een goed functionerende oceaan.
En een functionerende oceaan is vitaal voor de gezondheid van onze planeet...
...en de mensheid.
Na een opmerkelijk herstel...
...zijn bultruggen weer bijna even talrijk als ze ooit waren.
Maar gedurende die tijd...
...hebben we de oceanen meer schade toegebracht dan ooit tevoren.
Alleen als we wereldwijd samenwerken...
...kunnen onze oceanen weer herstellen en floreren.
We hebben de walvissen gered met een internationaal besluit.
Nu is het tijd de oceanen te redden.
Kijk op ourplanet.com om te ontdekken wat we nu moeten doen...
...om de volle zee te beschermen.
Ondertiteld door: Linda van der Logt-Choufoer