NETFLIX — ORYGINALNY SERIAL DOKUMENTALNY
Zaledwie 50 lat temu
wyruszyliśmy wreszcie na Księżyc.
Po raz pierwszy mogliśmy podziwiać z dala własną planetę.
Od tamtego dnia ludzka populacja ponad dwukrotnie zwiększyła swoją liczebność.
Serial ten przedstawia ocalałe cuda natury,
odkrywając to, co musimy chronić,
aby zapewnić przetrwanie ludzkości i przyrodzie.
Lasy.
Ponad połowa wszystkich drzew na świecie, iglastych i liściastych,
rośnie w tych wielkich gromadach.
Dla wielu z nas to miejsca pełne tajemnic i mroku.
Mają kluczowe znaczenie dla klimatu.
Są domem niezliczonych, wyjątkowych gatunków.
W przeszłości niszczyliśmy je bez wahania.
Lasy dysponują jednak zadziwiającymi zdolnościami regeneracyjnymi.
LASY
Oto południowa granica tajgi.
To las porastający daleką północ.
Na wschodzie, w Rosji, rozciąga się na długości tysięcy kilometrów.
Teraz, w środku zimy, panuje w nim cisza.
Wydaje się, że nie ma tu żadnych zwierząt.
Mieszka tu jednak stworzenie tak rzadkie, że niemal mityczne.
Tygrys syberyjski.
Pozostało ich mniej niż 600.
Nikomu wcześniej nie udało się sfilmować ich z tak bliska w naturalnym środowisku.
Samiec tygrysa przemierza powierzchnię niemal 2000 kilometrów kwadratowych.
Nie ma wyboru, jeśli chce znaleźć dość pożywienia,
by przetrwać długą zimę.
To ubogie tereny. Niewiele tu pokarmu.
Szyszka sosnowa.
Orzechy piniowe dostarczają zimą niezbędnej energii.
Zapewniają przetrwanie dzikom.
Ucztowanie nie może jednak trwać długo.
Dziki mogą stać się zdobyczą tygrysa.
Ta zabawa w chowanego rozgrywa się na wielkich połaciach lasu.
Wszystkie zwierzęta szukają kęp życiodajnych sosen.
Kłusownictwo doprowadziło tygrysa syberyjskiego na skraj wyginięcia,
jednak od lat 80-tych ich liczba powoli rośnie.
Te rzadkie zdjęcia pokazują,
że przyszłość tych zwierząt zależy od istnienia lasów, w których mogą polować.
Tajga rozciąga się od wschodniej Rosji,
przez Europę, aż po Amerykę Północną.
Na jej terenach rośnie 750 miliardów drzew,
które magazynują ponad 40% światowego dwutlentku węgla.
Są niezwykle ważnym elementem walki ze zmianami klimatu.
Zimą dni są tak krótkie, a temperatury tak niskie,
że zamiera wszelki wzrost.
Lasy dalekiej północy zapewniają byt dużo mniejszej liczbie zwierząt
niż tropikalny las deszczowy.
Wiele zwierząt polega na pożywieniu kryjącym się w leśnych rzekach.
W zachodniej Alasce, wiosną i, jak teraz, jesienią,
łososie opuszczają ocean
i płyną w górę rzek, szukając swoich wieloletnich tarlisk.
Ich podróż z morza do lasu
to największe na planecie przemieszczenie składników odżywczych
z jednego środowiska do innego.
Ryby są kluczowym sezonowym pożywieniem
wszystkich drapieżników w tym lesie.
Bielik amerykański żyje tu przez cały rok. Gniazduje w pobliżu rzeki.
Młode bieliki, jeszcze bez białego opierzenia głowy,
przez pierwsze lata życia szukają pożywienia w lesie.
Ta czteroletnia samica
jest już dość duża, by zawalczyć o pozycję nad rzeką.
Początkowo może liczyć tylko na resztki po innych ptakach.
Jednak nawet tego nie zdobędzie bez walki.
Musi szukać gdzie indziej.
Choć tajga jest olbrzymia,
wszystkie drapieżniki doskonale wiedzą, gdzie znajdują się tarliska łososi.
Gdy rzeki zaczynają zamarzać, konkurencja się zaostrza.
Młoda samica ma szczęście. Ale nie zdoła ukryć tego przed innymi.
Ma jednak pewną przewagę.
Samice, nawet te młode, są większe od samców.
Tutaj rozmiar ma znaczenie.
Postępująca zima
zmusza młodsze i starsze zwierzęta do walki ze straszliwym ziąbem.
Jeśli samica bielika przetrwa, wywalczy sobie pozycję
w jednym z największych i najsurowszych lasów świata.
Nieco dalej na południe rośnie ostatni wielki las sekwojowy.
Jeszcze nie tak dawno takie lasy porastały całe Wybrzeże Północno-Zachodnie.
Ich powierzchnia zmniejszyła się o aż 95%.
Panują tu nieco łagodniejsze warunki.
Wiatry przywiewają ciepłe i wilgotne powietrze znad Pacyfiku,
więc drzewa mogą tu rosnąć przez cały rok.
W roślinności wilgotnego leśnego poszycia
kryje się tętniący życiem świat.
Samiec pacyfotrytona szorstkiego.
Każdej wiosny tajemniczy impuls popycha go
w stronę stawu, w którym wykluł się jako kijanka.
Musi tam dotrzeć jak najszybciej.
Takich jak on jest wielu.
Wszyscy chcą tego samego.
Poszukują samicy.
Wędrówka przez setki metrów poszycia sprawia jednak spore trudności.
Panuje duża konkurencja.
Samica nie może się już doczekać.
Samiec kurczowo trzyma się partnerki.
Złożenie wszystkich jaj może potrwać nawet kilka godzin.
Rywale wciąż próbują zastąpić zwycięskiego samca.
Walka jest tak zaciekła,
że samice uwięzione wśród wijących się konkurentów
czasem toną z braku powietrza.
Pierwszy partner trzyma się jednak mocno.
Kijanki wyklują się za kilka tygodni.
Pojawią się w samą porę. Krótko potem las drastycznie się zmieni.
Pod koniec lata spieczone słońcem lasy
są wysuszone na wiór.
Silne wiatry podsycają płomienie.
Temperatury sięgają 700 stopni Celsjusza.
Wygląda na to, że pożary doszczętnie wszystko zniszczyły.
Wiatr uderzający w świeżo odsłonięte podłoże
unosi chmury pyłu.
Ziemia wydaje się być bez życia.
Ale las wcale nie jest martwy.
W zaledwie kilka miesięcy
z gleby wyrastają kwiaty i sadzonki drzew.
Wiele z nich w ogóle by nie zakiełkowało, nie przeszedłszy tego chrztu ognia.
Światło przenikające przez świeży baldachim liści
zapewnia energię potrzebną roślinom do szybkiego wzrostu.
Starsze, silniejsze sekwoje przetrwały,
chronione przez swoją grubą, ognioodporną korę.
Ta naturalna odporność zapewnia zdrowie tutejszym lasom.
Jednak większość lasów nie potrafi samodzielnie się zregenerować.
Wiele z nich potrzebuje pomocy zwierząt.
Drzewa i ich mieszkańcy są od siebie współzależne.
Owe zależności widać szczególnie
w indyjskich Ghatach Zachodnich.
To siedlisko o globalnym znaczeniu
jest domem jednej trzeciej występujących w Indiach zwierząt.
Makaki lwie.
Żywią się owocami wielu drzew,
rozsiewając przy okazji nasiona roślin,
przechodzące bez szwanku przez ich układ pokarmowy.
Małpy rzadko się jednak przemieszczają.
Rośliny, których nasiona muszą trafić w odleglejsze miejsca,
potrzebują innego środka transportu.
Skrzydeł.
Skrzydła dzioborożców wielkich mają niemal dwa metry rozpiętości.
Pozwalają ptakom pokonywać wielkie odległości w poszukiwaniu jedzenia.
Dzioborożce żywią się owocami około 40 gatunków drzew
i roznoszą ich niestrawne nasiona
po całych Ghatach Zachodnich.
Przyciąganie uwagi tych ptaków leży więc w interesie drzew.
Figi, choć smakowite,
nie są szczególnie pożywne.
Dzioborożec musi zjeść ich wielką ilość.
Bywa to męczące.
Ale to nie jedyna trudność.
Owocujący figowiec przyciąga wiele dzioborożców.
To oznacza zaciekłą walkę.
Powietrzne potyczki samców zostały sfilmowane po raz pierwszy.
Nie wiadomo, co kryje się za zachowaniem ptaków.
Możliwe, że dzioborożce walczą po prostu o pożywienie,
choć wygląda to na coś więcej.
Zwycięzca może zademonstrować swoją siłę i umiejętności
odwiedzającym go samicom.
Widać, że samce lubią się przypochlebiać.
Znalezienie jak najlepszej partnerki jest dla nich bardzo ważne.
Samce i samice łączące się w pary
zostają razem do końca życia.
Na utarczkach ptaków korzysta także las.
Nawet pokonany dzioborożec
roznosi nasiona na wielkie odległości, poszukując kolejnego posiłku.
Relacje pomiędzy drzewami i leśnymi zwierzętami
nie zawsze bywają tak harmonijne.
Oto największy las Afryki, Miombo,
którego nazwa pochodzi od porastających go drzew.
Rozciąga się na długości ponad 1600 kilometrów,
od Angoli na zachodzie, po Mozambik na wschodzie.
W środku pory suchej
Miombo przyciąga zwierzęta z całej południowej Afryki.
Ulubionym pokarmem słoni jest pożywna trawa.
Gdy jej brakuje,
zwierzęta karmią się liśćmi i gałęziami Miombo.
Nie są tu jednak jedynymi głodomorami.
Robaki mopane,
pomimo swej nazwy, są w istocie gąsienicami.
Wykluwają się równocześnie w ogromnych liczbach.
Gdy las pokrywa się świeżymi liśćmi, gąsienice przypuszczają atak.
Dzięki swej żarłoczności
w zaledwie sześć tygodni gąsienice 40-krotnie zwiększają swoje rozmiary.
Licząca milion osobników armia, nim osiągnie dojrzałość,
ogołoci z liści cały las.
Miombo szybko jednak się regeneruje.
Gdy znikają gąsienice,
drzewa ponownie wypuszczają liście.
Świeży pokarm przyciąga słonie.
Ssaki nie są tak wybredne, jak gąsienice.
Zjadają wszystkie części drzewa.
Głodny słoń potrafi dziennie zjeść 200 kilogramów roślinnego pokarmu.
Nawet taka destrukcja przynosi pewne korzyści.
Tworzy przyjazne środowisko dla jednego z najbardziej zagrożonych gatunków Afryki.
To likaony pstre.
Najczęściej widuje się je na obszarach trawiastych,
jednak to otwarte lasy są ich ulubionym środowiskiem.
Pożywiające się słonie przerzedzają las,
przyciągając zwierzęta, na które polują likaony.
Las Miombo to dla likaonów łowiecki raj...
a także idealne miejsce do wychowywania potomstwa.
Szczenięta witają wracających z polowania dorosłych z wielkim entuzjazmem.
Jedzenie!
Pierwsze trzy miesiące życia szczenięta spędzają pod ziemią.
Teraz są już na tyle pewne siebie,
że przez większość czasu przebywają poza schronieniem.
Jak wszystkie szczeniaki, kochają psoty.
Zabawa jest ważną częścią rozwoju szczeniąt.
Pomaga im budować więzi,
których będą kiedyś potrzebowały podczas wspólnych polowań.
Miombo ma dla likaonów pstrych ogromne znaczenie.
To dla nich tereny łowne i bezpieczne schronienie.
Przyszłość tego zagrożonego gatunku
jak nigdy wcześniej zależy od przetrwania lasu.
Likaony przeżyją, jeśli inne zwierzęta
stworzą dla nich odpowiednie środowisko.
Madagaskar porasta las
zdominowany przez jedne z najdziwniejszych drzew.
Baobaby.
Przez ponad 80 milionów lat wyspa była odizolowana.
Przez ten ogrom czasu rośliny i zwierzęta
wyewoluowały tu w niespotykany nigdzie indziej sposób.
Oznacza to, że tutejsze lasy są najcenniejszymi w skali światowej.
To nie małpa, a jej daleki kuzyn, lemur.
Istnieje co najmniej 40 gatunków tych ssaków.
Wszystkie żyją na Madagaskarze i są zagrożone.
Lemury odgrywają w lasach ważną rolę.
Bez nich nie przetrwałoby wiele gatunków drzew.
Las posiada nawet własnego myśliwego polującego na lemury.
To główny drapieżnik Madagaskaru.
Jego obecność to powód do obaw.
Ów ssak może mieć nawet półtora metra długości.
Bardzo rzadko widuje się go na wolności.
To fossa.
Przez większość roku fossy polują samotnie,
jednak w okresie godowym gromadzą się w wyjątkowy dla siebie sposób.
Każda z samic wspina się na specjalne „drzewo godowe”.
Pod drzewem czeka kilku samców.
Dama jest jednak zajęta.
Jeden z zalotników pozostawia swój zapach.
Wizytówkę informującą samicę o jego obecności.
Kawaler musi czekać. Może samica zwróci na niego uwagę?
Jej aktualny wybranek może zostać u niej przez całą noc.
Gdy drapieżniki są skupione na sobie, pozostali mieszkańcy lasu
mogą w spokoju zająć się własnymi nocnymi sprawami.
Oto niedojrzałe liśćce, gatunek występujący wyłącznie na Madagaskarze.
Nie wiadomo, skąd wziął się ich niezwykły kształt.
Żywią się sokiem drzewnym,
wchłaniając potrzebne składniki i wydalając słodki płyn,
czyli spadź, zwaną czasem rosą miodową.
Spadź stanowi z kolei pokarm pewnego gatunku niewielkiego lemura.
Mikrusek myszaty ma zaledwie 15 centymetrów długości.
To jeden z najmniejszych naczelnych na świecie.
Jest bardzo aktywny, dlatego potrzebuje wysokokalorycznego pożywienia.
Choć słodkie kropelki są pyszne,
nie należą do najpożywniejszych.
Samica nie może zmarnować nawet kropli.
Samce fossy wciąż czekają na swą kolej.
Dlatego też najedzona samica
wycofuje się do swojej bezpiecznej dziupli,
w której prześpi cały dzień.
Samiec czekający pod godowym drzewem
nie ma powodów do radości.
Para wciąż wygląda na bardzo zajętą.
Samiec musi znaleźć inne drzewo lub uzbroić się w cierpliwość.
Możliwe jednak, że ostatecznie zawiedzie.
W ciągu ostatnich 20 lat liczebność jego gatunku zmniejszyła się o jedną trzecią.
To skutek ciągłego niszczenia lasu dokonywanego przez ludzi.
Od nagrania tych ujęć
ten las i jego niezwykli mieszkańcy
zniknęli z powierzchni ziemi.
Do dziś na Madagaskarze ostało się zaledwie 3% powierzchni lasów suchych.
Na całym świecie zniszczyliśmy
ponad połowę zdrowych niegdyś lasów.
Nie tylko tracimy żyjące w nich zwierzęta,
ale i zmieniamy klimat całej planety.
Jednak nasze lasy, jeśli dać im szansę,
wykazują niewiarygodną wolę życia.
Najlepszy dowód na ich zdolność do regeneracji
kryje się w miejscu jednej z największych katastrof.
W Czarnobylu.
W 1986 roku doszło tu do wybuchu jednego z czterech reaktorów jądrowych.
Utopijna wizja przyszłości przemieniła się w miasto duchów.
Z miasta natychmiast i bezpowrotnie ewakuowano ponad 100 tysięcy ludzi.
Strefę opadu promieniotwórczego uznano za niezamieszkalną
przez następnych 20 tysięcy lat.
Pomimo promieniowania, zaszedł tu niezwykły proces.
Wystarczyła dekada,
by w zrujnowanym mieście zaczęła kiełkować roślinność.
W odrodzonym lesie zaczęły pojawiać się zwierzęta.
Z początku zdawało się, że to nieliczni goście.
Szybko jednak okazało się, że dawne miasto
stało się domem licznej, dzikiej społeczności.
Wystarczyło 20 lat, by badacze zarejestrowali tu populacje zwierząt
przypominające te zamieszkujące dzikie części Europy.
Sarny wędrujące po przedmieściach są tu częstym widokiem.
Stada zagrożonych koni Przewalskiego
swobodnie włóczą się po niegdyś zatłoczonych ulicach.
Chyba najbardziej zaskakujący
okazał się powrót głównych drapieżników tutejszych lasów...
Wilków.
Drapieżniki nie wróciłyby tutaj,
gdyby las i żyjąca w nim zdobycz zdrowo się nie rozwijały.
Według ostatnich badań
w strefie wykluczenia żyje siedem razy więcej wilków niż poza nią.
Nieprzygotowany odpowiednio człowiek
narażony jest tutaj na śmiertelne niebezpieczeństwo.
Wypędzając nas,
promieniowanie stworzyło przestrzeń dla powrotu dzikich zwierząt.
Oszałamiająca rekolonizacja Czarnobyla na przestrzeni zaledwie 30 lat
jest dowodem na nadzwyczajną wytrzymałość lasów.
Jeśli zapewnimy lasom czas i miejsce,
mogą ponownie obdarować Ziemię
bogactwem i różnorodnością wielu gatunków roślin i zwierząt,
z których niedawno ją obrabowaliśmy.
Przyszłość z większą ilością lasów jest receptą na zdrowie naszej planety.
Na stronie ourplanet.com dowiesz się, co może przywrócić świetność naszym lasom.
Tłumaczenie napisów: Aleksandra Basińska