‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU DO NETFLIX SẢN XUẤT
‎Cách đây 50 năm,
‎cuối cùng chúng ta cũng mạo hiểm ‎đặt chân lên mặt trăng.
‎Và đó cũng chính là lần đầu tiên, chúng ta ‎nhìn thấy được hành tinh của mình.
‎Kể từ khi đó, dân số thế giới ‎đã tăng hơn gấp đôi.
‎Loạt phim này sẽ ngợi ca những kỳ quan ‎thiên nhiên vẫn còn tồn tại
‎và cho thấy những thứ ‎chúng ta phải bảo tồn
‎để đảm bảo sự phát triển mạnh mẽ ‎của con người và tự nhiên.
‎Những khu rừng.
‎Hơn một nửa số lượng cây, cây thường xanh ‎và cây rụng lá trên thế giới,
‎tồn tại thành những quần thể lớn.
‎Với nhiều người, ‎đó là những nơi đầy bí ẩn và tăm tối.
‎Chúng là then chốt của các vấn đề khí hậu, ‎là nhà của vô số các sinh vật độc đáo.
‎Trong quá khứ, ta đã phá hủy chúng ‎không do dự.
‎Dù vậy, những khu rừng lại mang trong mình ‎khả năng tái sinh đáng kinh ngạc.
‎RỪNG
‎Đây là rìa phía Nam ‎của một khu rừng phương bắc,
‎khu rừng chiếm lĩnh ‎vùng phương Bắc xa xôi.
‎Rừng trải dài về phía Đông ‎ngang qua nước Nga hàng ngàn kilômét,
‎và giờ, vào giữa mùa đông, ‎nó chìm trong yên lặng,
‎như thể không có loài vật nào tồn tại.
‎Nhưng đây chính là nhà của một loài hiếm ‎đến mức gần như chỉ trong thần thoại.
‎Hổ Siberi.
‎Số lượng của chúng chỉ chưa đầy 600.
‎Đây là những hình ảnh cận cảnh nhất ‎về loài hổ này nơi hoang dã.
‎Một con hổ Siberi đực đang tuần tra ‎một khu vực rộng gần 2,000 kilômét vuông,
‎nó phải làm vậy ‎nếu muốn tìm đủ con mồi
‎để sống sót ‎qua mùa đông dài.
‎Đây là một mảnh đất cằn cỗi ‎khan hiếm mọi nguồn thức ăn.
‎Một trái thông.
‎Hạt thông cung cấp nguồn năng lượng ‎thiết yếu cho những tháng mùa đông.
‎Heo rừng sống nhờ những hạt này.
‎Chúng chỉ có thể nhặt và chạy,
‎vì bản thân chúng ‎lại là những con mồi của hổ.
‎Trò chơi trốn tìm này diễn ra ‎trên khắp diện tích rừng rộng lớn,
‎khi mọi sinh vật đều đi tìm ‎những cây thông cứu đói.
‎Nạn săn bắt trộm đã đưa loài ‎hổ Siberi đến bên bờ vực tuyệt chủng,
‎nhưng, từ những năm 1980, ‎số lượng của chúng đã dần tăng lên.
‎Những góc nhìn hiếm hoi này tiết lộ rằng
‎tương lai của chúng vẫn phụ thuộc vào việc ‎phải có một khu rừng rộng lớn để đi săn.
‎Khu rừng phương bắc trải dài ‎từ nước Nga đến phía đông,
‎qua Châu Âu, tới Bắc Mỹ.
‎Khu rừng này có 750 tỷ cây,
‎và tích tụ hơn 40 phần trăm ‎lượng khí các bon trên thế giới,
‎biến nó thành nhân tố quan trọng ‎trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.
‎Vào mùa đông, ngày trở nên rất ngắn ‎và nhiệt độ xuống rất thấp,
‎đến nỗi sự sinh trưởng rơi vào bế tắc.
‎Nơi phương bắc xa xôi này, ‎rừng nuôi dưỡng được rất ít động vật
‎so với rừng nhiệt đới ‎ở các vùng khí hậu nhiệt đới.
‎Nhiều loài vật phải phụ thuộc vào ‎nguồn bổ sung từ các con sông.
‎Ở phía tây Alaska, ‎vào mùa xuân, và giờ là cả mùa thu,
‎cá hồi, rời khỏi đại dương,
‎bơi ngược dòng sông để tới ‎nơi mà từ thời tổ tiên chúng vẫn đẻ trứng.
‎Hành trình từ biển vào rừng ‎của chúng đại diện cho
‎sự dịch chuyển nguồn dinh dưỡng lớn nhất ‎từ môi trường này qua môi trường khác
‎trên toàn thế giới.
‎Cá là nguồn thức ăn theo mùa quan trọng
‎cho mọi động vật ăn thịt ‎sống trong khu rừng này.
‎Đại bàng đầu trọc sống ở đây quanh năm ‎suốt tháng và làm tổ gần bờ sông.
‎Đại bàng con, vẫn chưa có đầu trắng,
‎dành những năm đầu đời ‎tìm kiếm thức ăn trong rừng.
‎Nhưng, như con cái bốn tuổi này,
‎chúng đã đủ lớn để thử ‎chiếm một chỗ kiếm ăn trên sông.
‎Ban đầu, nó chỉ có thể lấy được ‎đồ ăn thừa từ những con khác.
‎Thậm chí nó còn không thể ‎lấy được mà không phải chiến đấu.
‎Nó phải tìm kiếm chỗ khác.
‎Khu rừng phương bắc có thể rộng lớn,
‎nhưng những nơi cá hồi đẻ trứng đều ‎đã bị những kẻ săn mồi nắm rõ.
‎Khi sông bắt đầu đóng băng, ‎cuộc chiến càng trở nên khốc liệt.
‎Con non này đã gặp may, ‎nhưng thành quả của nó đã sớm bị nhòm ngó.
‎Nó có một lợi thế.
‎Con cái, kể cả khi còn non, ‎vẫn lớn hơn con đực.
‎Và ở đây, kích thước rất quan trọng.
‎Khi mùa đông tới,
‎cả con non lẫn con trưởng thành đều phải ‎đối mặt với cái lạnh khắc nghiệt.
‎Nếu nó có thể sống sót, ‎nó sẽ dành được một địa vị tốt
‎ở một trong những khu rừng ‎lớn nhất và khắc nghiệt nhất trái đất.
‎Sâu xuống phía nam một chút là ‎khu rừng gỗ đỏ lớn cuối cùng còn lại.
‎Không lâu trước, những cái cây to lớn này ‎mọc khắp Tây Bắc Thái Bình Dương.
‎Giờ chỉ còn sót lại ‎năm phần trăm trong số đó.
‎Ở đây, điều kiện sống bớt khắc nghiệt hơn.
‎Gió mang tới không khí ẩm và ấm ‎từ Thái Bình Dương,
‎nên cây có thể sinh trưởng ‎quanh năm suốt tháng.
‎Ẩn trong thảm thực vật ‎dưới nền rừng ẩm ướt
‎là một thế giới ngầm đông dân cư.
‎Một con sa giông da nhám đực.
‎Mỗi mùa xuân, ‎một sự thôi thúc kỳ lạ lại dẫn nó
‎trở về vũng nước ‎nơi nó đã nở thành nòng nọc.
‎Và nó phải tới đó thật nhanh.
‎Vì có rất nhiều con khác ‎giống nó…
‎và có cùng suy nghĩ đó.
‎Chúng đều đi tìm con cái,
‎nhưng việc di chuyển qua hàng trăm mét ‎rừng cổ thụ thật không dễ dàng.
‎Đó là một cuộc chiến khốc liệt.
‎Còn con cái thì đang rất nóng lòng ‎để bắt đầu.
‎Một khi đã kết đôi, con đực sẽ phải chờ,
‎vì con cái có thể mất vài tiếng ‎mới rụng hết trứng.
‎Những con đực khác đã quá sốt ruột ‎muốn thế chỗ con đực kia nếu được.
‎Cuộc chiến mãnh liệt đến nỗi
‎con cái, giờ đang ở chính giữa ‎những quả bóng lăn lộn này,
‎đã bị chết chìm vì thiếu không khí.
‎Nhưng bạn tình đầu tiên của nó ‎vẫn đang kẹp chặt.
‎Nòng nọc của chúng sẽ nở sau vài tuần.
‎Vừa kịp lúc trước khi khu rừng ‎thay đổi một cách đột ngột.
‎Đến cuối mùa hè, ‎mặt trời đã thiêu đốt mạnh mẽ cả khu rừng
‎đến nỗi nó trở nên khô như bùi nhùi.
‎Gió mạnh mang theo ngọn lửa,
‎và nhiệt độ lên tới ‎700 độ C.
‎Hậu quả nó để lại gần như ‎là một sự hủy diệt hoàn toàn.
‎Gió thổi sạch nền rừng ‎mới bị phơi trần,
‎cuốn lên thành lốc xoáy đầy tro bụi.
‎Mặt đất trông như thiếu vắng sự sống.
‎Nhưng khu rừng vẫn còn đó.
‎Chỉ trong vài tháng,
‎hoa và cây giống ‎sẽ vươn mình từ lòng đất.
‎Trên thực tế, nhiều cây sẽ không thể ‎nảy mầm nếu không được lửa thanh tẩy.
‎Ánh sáng rọi xuống qua ‎tầng tán cây mới hình thành
‎cung cấp năng lượng cho ‎một sự tái sinh mạnh mẽ.
‎Những cây gỗ đỏ già hơn, vững chắc hơn ‎đã sống sót,
‎được bảo vệ bởi ‎lớp vỏ dày, chống cháy.
‎Khả năng tái sinh tự nhiên này rất cần cho ‎sự phát triển không ngừng của khu rừng.
‎Tuy vậy, phần lớn các khu rừng ‎không thể tự hồi phục.
‎Nhiều khu rừng được tái tạo ‎là nhờ các loài động vật.
‎Cây cối và cư dân của chúng ‎sống phụ thuộc lẫn nhau.
‎Và không đâu có thể thấy ‎sự phụ thuộc này rõ hơn
‎là ở dãy núi Ghat Tây, Ấn Độ.
‎Môi trường sống quan trọng ‎tầm cỡ thế giới này
‎là nơi cư ngụ của một phần ba ‎số loài động vật được tìm thấy ở Ấn Độ.
‎Khỉ đuôi sư tử.
‎Chúng ăn quả mọc trên ‎nhiều loại cây,
‎và, nhờ đó, ‎chúng mang các hạt giống đi khắp nơi,
‎và khi chúng đánh rơi, ‎các hạt này sẽ nảy mầm nguyên vẹn.
‎Nhưng rất ít con khỉ đi xa hẳn.
‎Nếu cây muốn hạt giống được ‎phân bố theo suốt một quãng đường dài,
‎chúng cần một phương tiện khác.
‎Những đôi cánh.
‎Chim mỏ sừng lớn có ‎sải cánh rộng gần hai mét,
‎giúp nó có thể bay xa ‎để tìm kiếm thức ăn.
‎Chim mỏ sừng ăn quả ‎của khoảng 40 loại cây khác nhau,
‎và vận chuyển những hạt giống ‎mà chúng không tiêu hóa được
‎khắp dãy núi Ghat Tây.
‎Vậy nên, việc thu hút sự chú ý của ‎chim mỏ sừng sẽ rất có lợi cho cây.
‎Quả sung, ‎dù ăn rất ngon,
‎nhưng thực ra không chứa nhiều dinh dưỡng,
‎nên chim mỏ sừng ‎sẽ phải ăn rất nhiều.
‎Một công việc vất vả.
‎Nhưng điều này không phải ai cũng có được.
‎Một cây sung thôi cũng thu hút ‎một lượng lớn chim mỏ sừng.
‎Cuộc chiến giữa chúng rất khốc liệt.
‎Đây là lần đầu cuộc đấu kiếm trên không ‎giữa các con đực này được ghi hình lại
‎và mục đích cuộc chiến vẫn thật khó hiểu.
‎Có thể chỉ đơn thuần là ‎chúng đang tranh giành thức ăn,
‎nhưng có vẻ như là còn hơn vậy.
‎Kẻ thắng cuộc được thể hiện ‎sức mạnh và kỹ thuật của nó
‎với các con cái đến xem.
‎Con đực có vẻ rất ‎quyết tâm tạo sức hút.
‎Chim mỏ sừng rất cần ‎kết được đôi tốt nhất
‎vì, một khi đã kết đôi, ‎sự gắn kết giữa con đực và con cái
‎sẽ kéo dài suốt đời.
‎Khu rừng cũng hưởng lợi ‎từ những cuộc chiến này
‎vì kể cả con chim mỏ sừng thua cuộc
‎vẫn sẽ rải hạt giống khắp khu vực rộng lớn ‎trên hành trình kiếm thức ăn tiếp theo.
‎Mối quan hệ giữa cây ‎và động vật trong rừng
‎không hẳn lúc nào cũng hòa thuận vậy.
‎Đây là khu rừng rộng nhất ‎châu Phi, Miombo,
‎được đặt tên theo loại cây phổ biến ở đó.
‎Khu rừng trải dài hàng ngàn dặm,
‎từ Angola ở phía tây ‎cho tới Mozambique ở phía đông.
‎Vào cao điểm mùa khô,
‎Miombo thu hút động vật ‎từ khắp phía nam châu Phi.
‎Voi thích ăn cỏ hơn nếu có thể kiếm được. ‎Cỏ rất giàu dinh dưỡng.
‎Khi không có cỏ,
‎chúng gặm những lá và cành cây ‎vốn rất phong phú ở Miombo.
‎Nhưng không chỉ có voi là kẻ ham ăn ở đây.
‎Những con sâu bướm Mopane này
‎tất nhiên không phải sâu, ‎mà là sâu bướm.
‎Chúng nở đồng loạt với số lượng lớn.
‎Ngay khi khu rừng ‎thay lá mới,
‎chúng bắt đầu cuộc tấn công.
‎Chúng ăn ngấu nghiến đến nỗi
‎chỉ sau sáu tuần, ‎kích thước chúng tăng gấp 40 lần.
‎Lúc chúng hoàn toàn phát triển, ‎đội quân mãnh thú nghìn con này
‎cũng đã ăn trụi hết ‎lá của cả khu rừng.
‎Nhưng rừng Miombo sớm hồi phục.
‎Khi lũ sâu bướm rời đi,
‎cây lại phát triển lá lần hai.
‎Bữa tiệc đồ tươi này thu hút lũ voi.
‎Chúng dễ chiều hơn lũ sâu bướm.
‎Chúng ăn hết mọi bộ phận của cây.
‎Một con voi đói có thể nhai tới ‎200 kilôgam thực vật một ngày.
‎Dù vậy, sự tàn phá này ‎cũng mang lại nhiều lợi ích.
‎Nhờ thế, khu rừng sẽ hữu ích với một loài ‎đang có nguy cơ tuyệt chủng nhất châu Phi.
‎Chó săn.
‎Chó săn được nhìn thấy nhiều nhất ‎và dễ dàng nhất trên đồng cỏ.
‎Nhưng thực tế, các khu rừng rộng thoáng ‎mới là môi trường sống ưa thích của chúng.
‎Voi ăn lá non giúp phát quang khu rừng,
‎thu hút các động vật ‎vốn là con mồi của chó.
‎Với chó săn, rừng Miombo ‎là thiên đường để đi săn.
‎Và đó cũng là nơi tuyệt vời ‎để nuôi dưỡng chó con.
‎Chó con chào đón ‎chó trưởng thành đi săn về
‎một cách phấn khích.
‎Thức ăn.
‎Trong ba tháng đầu đời, chó con ‎sống ẩn náu dưới lòng đất.
‎Giờ, chúng đã đủ tự tin
‎để sống ở nơi lộ thiên ‎phần lớn thời gian.
‎Và rồi, như mọi chú cún, chúng chơi đùa.
‎Vui chơi rất quan trọng với chó con,
‎vì khi chúng chơi đùa, ‎chúng xây dựng được sự gắn kết xã hội
‎điều rất cần thiết khi chúng bắt đầu ‎cùng đi săn theo nhóm.
‎Rừng Miombo vẫn luôn quan trọng ‎với loài chó săn
‎khi nó vừa là nơi săn mồi, ‎vừa là nơi trú ẩn của chúng.
‎Chưa bao giờ sự sinh tồn của loài sinh vật ‎có nguy cơ tuyệt chủng này
‎lại trở nên cần thiết đến thế.
‎Nhưng chúng chỉ tồn tại được ‎khi có các loài vật khác ở đây
‎để tạo ra môi trường sống chúng cần.
‎Madagascar có một khu rừng
‎bị độc chiếm bởi ‎một trong những loài cây kỳ lạ nhất.
‎Cây bao báp.
‎Hòn đảo đã bị cô lập ‎hơn 80 triệu năm.
‎Suốt quãng thời gian dài dằng dặc ấy, ‎động thực vật ở đây
‎đã tiến hóa thành các hình dạng ‎khác biệt với bất cứ nơi nào khác.
‎Điều đó khiến nó trở thành một trong những ‎khu rừng quý giá nhất trên hành tinh.
‎Đây không phải là một con khỉ, ‎mà là họ hàng xa của nó, vượn cáo,
‎và có ít nhất 40 loài ‎vượn cáo khác nhau,
‎đều chỉ có ở Madagascar ‎và đều có nguy cơ tuyệt chủng.
‎Vượn cáo rất cần thiết cho khu rừng.
‎Không có chúng, ‎một số loài cây không thể tồn tại.
‎Khu rừng còn có một loài ‎chuyên đi săn vượn cáo.
‎Đó là loài thú đi săn hàng đầu ‎của Madagascar,
‎và sự xuất hiện của nó ‎là nguồn cơn của nỗi sợ.
‎Chúng có thể đạt tới ‎chiều dài một mét rưỡi,
‎và rất khó để thấy chúng trong tự nhiên.
‎Mèo rừng Fossa.
‎Phần lớn thời gian trong năm, ‎chúng sống đơn độc,
‎nhưng vào mùa giao phối, chúng ‎tập trung lại theo một cách thật độc đáo.
‎Mỗi con cái trưởng thành sẽ trú ngụ ‎trên một cái cây giao phối đặc biệt.
‎Khoảng sáu con fossa đực đã ‎tụ tập ở khu vực dưới cái cây,
‎nhưng con cái rõ ràng đã có "bạn tình".
‎Do đó, một con đực đã để lại mùi.
‎Một cái danh thiếp, ‎chỉ để nhắn là nó đã tới đây.
‎Nó sẽ phải chờ quanh đó và ‎xem xem con cái có chú ý tới nó không.
‎Màn ân ái kia có thể kéo dài cả đêm.
‎Khi kẻ đi săn hàng đầu đang xao nhãng, ‎các động vật khác
‎có thể tiếp tục hoạt động về đêm ‎mà không bị làm phiền.
‎Đây là bọ lá non, ‎một loài chỉ có ở Madagascar.
‎Vì sao chúng có hình dạng độc đáo này, ‎không ai biết cả.
‎Chúng ăn nhựa cây,
‎hấp thụ phần chúng cần và thải chỗ còn lại ‎ra thành một chất lỏng ngọt
‎đôi khi được tâng bốc ‎là mật ngọt.
‎Rồi mật ngọt này lại trở thành thức ăn ‎cho một loài vượn cáo nhỏ.
‎Vượn cáo chuột xám ‎chỉ dài 15 centimét,
‎một trong những loài linh trưởng ‎bé nhất thế giới.
‎Nó rất năng động ‎và cần nguồn thức ăn giàu năng lượng.
‎Và dù mật ngọt ‎rõ ràng là rất ngon,
‎nó không duy trì được lâu.
‎Nên, vượn cáo sẽ không để phí ‎một giọt nào.
‎Con Fossa đực bên dưới ‎vẫn đang chờ tới lượt.
‎Sau khi đã ăn nhiều nhất có thể,
‎vượn cáo rút lui ‎về tổ an toàn
‎để ngủ ngày.
‎Mọi chuyện có vẻ không được ‎như ý muốn dưới mặt đất
‎quanh cây giao phối của mèo rừng Fossa.
‎Cặp đôi trên kia rõ ràng ‎vẫn đang dính lấy nhau.
‎Nó sẽ phải đi tìm một cây giao phối khác ‎hoặc phải rất kiên nhẫn.
‎Nhưng nó có thể thất bại hoàn toàn.
‎Một phần ba số mèo rừng Fossa ở Madagascar ‎đã biến mất trong 20 năm trở lại đây,
‎hậu quả của sự tàn phá rừng liên tục ‎do con người gây ra.
‎Từ lúc những hình ảnh này được ghi,
‎khu rừng, cùng với ‎sự sống nó từng chứa đựng,
‎đã biến mất hoàn toàn.
‎Chỉ còn ba phần trăm rừng khô ‎ở Madagascar còn sót lại.
‎Khắp thế giới, ta đã tàn phá
‎hơn một nửa số khu rừng ‎từng phát triển mạnh trên hành tinh.
‎Ta không chỉ mất đi những động vật ‎từng sống trong những khu rừng đó,
‎mà còn đang làm biến đổi ‎khí hậu toàn cầu.
‎Nhưng những khu rừng, ‎nếu có cơ hội,
‎đều có khả năng tái sinh đáng kinh ngạc.
‎Có lẽ minh chứng rõ ràng nhất ‎cho khả năng tái sinh đó
‎có thể được tìm thấy ở một trong ‎những nơi chịu thảm họa nặng nề nhất.
‎Chernobyl.
‎Năm 1986, một trong bốn lò phản ứng ‎tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl bị nổ.
‎Viễn cảnh tương lai không tưởng này ‎bỗng bị biến thành một thị trấn ma.
‎Hơn 100.000 người đã được ‎sơ tán ngay lập tức,
‎và không bao giờ trở lại.
‎Khu vực nhiễm xạ đã được công bố là nơi ‎không thể sống được suốt 20,000 năm tới.
‎Dù vậy, bất chấp phóng xạ, nơi đây ‎xuất hiện một sự hồi phục đáng chú ý.
‎Chỉ trong một thập kỷ,
‎cây cối bắt đầu mọc lên ‎nơi thành phố từng bị tàn phá.
‎Khi khu rừng tự tái thiết, ‎động vật cũng bắt đầu xuất hiện.
‎Ban đầu, chúng được cho là ‎những vị khách hiếm hoi,
‎nhưng mọi việc sớm sáng tỏ là, ‎thành phố trước đó
‎đã bị chiếm lĩnh bởi một cộng đồng ‎hoang dã đã hình thành và hưng thịnh.
‎Chỉ trong vòng 20 năm, khoa học ‎đã ghi nhận được số lượng động vật
‎tương đương với số lượng ‎ở những vùng hoang dã của châu Âu.
‎Hoẵng giờ thường được nhìn thấy ‎dạo chơi ở vùng ngoại ô.
‎Đàn ngựa hoang Mông Cổ ‎có nguy cơ tuyệt chủng
‎giờ lang thang tự do qua nơi ‎từng là một thị trấn nhộn nhịp này.
‎Ngạc nhiên nhất có lẽ là,
‎kẻ đi săn hàng đầu của ‎những khu rừng này đã xuất hiện trở lại.
‎Chó sói.
‎Những kẻ săn mồi này chỉ trở lại
‎khi con mồi và môi trường sống ‎của nó đều phát triển.
‎Nghiên cứu chỉ ra rằng
‎số lượng chó sói trong khu vực cấm ‎nhiều gấp bảy lần bên ngoài.
‎Không có ai không trang bị đồ bảo hộ
‎có thể ở đây lâu ‎mà không có nguy cơ chết.
‎Nhưng nhờ đuổi được chúng ta đi,
‎phóng xạ đã tạo ra không gian ‎để động vật hoang dã trở về.
‎Sự tái chiếm Chernobyl nhanh chóng ‎diễn ra chỉ trong 30 năm
‎chính là minh chứng cho ‎sự tái sinh phi thường của các khu rừng.
‎Nếu ta chọn cách cho rừng ‎thời gian và không gian,
‎rừng có thể thay áo mới cho trái đất
‎với những quần thể động vật và thực vật ‎phong phú, đa dạng
‎mà chúng ta, gần đây, đã đánh cắp.
‎Một tương lai với nhiều rừng hơn chính là ‎chìa khóa cho sự tái sinh của hành tinh.
‎Truy cập ourplanet.com
‎để hiểu cách có thể giúp những khu rừng ‎của chúng ta có thể hồi sinh trở lại.
‎I can hear the whole world ‎Singing together
‎I can hear the whole world ‎Say it's now or never
‎'Cause it's not too late ‎If we change our ways
‎And connect the dots to our problems
‎I can hear the whole world ‎Say we're in this together
‎We're in this together
‎Chuyển ngữ phụ đề bởi An Nguyen