1
00:00:06,923 --> 00:00:11,094
‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU DO NETFLIX SẢN XUẤT

2
00:00:20,645 --> 00:00:22,814
‎Cách đây 50 năm,

3
00:00:23,440 --> 00:00:26,276
‎cuối cùng chúng ta cũng mạo hiểm
‎đặt chân lên mặt trăng.

4
00:00:40,373 --> 00:00:45,795
‎Và đó cũng chính là lần đầu tiên, chúng ta
‎nhìn thấy được hành tinh của mình.

5
00:00:53,386 --> 00:00:58,683
‎Kể từ khi đó, dân số thế giới
‎đã tăng hơn gấp đôi.

6
00:01:04,189 --> 00:01:08,610
‎Loạt phim này sẽ ngợi ca những kỳ quan
‎thiên nhiên vẫn còn tồn tại

7
00:01:09,569 --> 00:01:12,280
‎và cho thấy những thứ
‎chúng ta phải bảo tồn

8
00:01:12,655 --> 00:01:16,910
‎để đảm bảo sự phát triển mạnh mẽ
‎của con người và tự nhiên.

9
00:01:34,677 --> 00:01:35,762
‎Những khu rừng.

10
00:01:37,764 --> 00:01:42,560
‎Hơn một nửa số lượng cây, cây thường xanh
‎và cây rụng lá trên thế giới,

11
00:01:42,811 --> 00:01:45,688
‎tồn tại thành những quần thể lớn.

12
00:01:54,948 --> 00:01:59,994
‎Với nhiều người,
‎đó là những nơi đầy bí ẩn và tăm tối.

13
00:02:08,628 --> 00:02:15,218
‎Chúng là then chốt của các vấn đề khí hậu,
‎là nhà của vô số các sinh vật độc đáo.

14
00:02:19,806 --> 00:02:23,143
‎Trong quá khứ, ta đã phá hủy chúng
‎không do dự.

15
00:02:25,854 --> 00:02:30,316
‎Dù vậy, những khu rừng lại mang trong mình
‎khả năng tái sinh đáng kinh ngạc.

16
00:02:38,449 --> 00:02:43,788
‎RỪNG

17
00:02:52,922 --> 00:02:57,051
‎Đây là rìa phía Nam
‎của một khu rừng phương bắc,

18
00:03:00,597 --> 00:03:03,516
‎khu rừng chiếm lĩnh
‎vùng phương Bắc xa xôi.

19
00:03:07,478 --> 00:03:11,900
‎Rừng trải dài về phía Đông
‎ngang qua nước Nga hàng ngàn kilômét,

20
00:03:12,984 --> 00:03:16,696
‎và giờ, vào giữa mùa đông,
‎nó chìm trong yên lặng,

21
00:03:18,740 --> 00:03:21,868
‎như thể không có loài vật nào tồn tại.

22
00:03:26,581 --> 00:03:31,961
‎Nhưng đây chính là nhà của một loài hiếm
‎đến mức gần như chỉ trong thần thoại.

23
00:03:56,361 --> 00:03:57,987
‎Hổ Siberi.

24
00:04:02,659 --> 00:04:04,953
‎Số lượng của chúng chỉ chưa đầy 600.

25
00:04:22,804 --> 00:04:27,767
‎Đây là những hình ảnh cận cảnh nhất
‎về loài hổ này nơi hoang dã.

26
00:04:39,988 --> 00:04:46,244
‎Một con hổ Siberi đực đang tuần tra
‎một khu vực rộng gần 2,000 kilômét vuông,

27
00:04:47,078 --> 00:04:50,957
‎nó phải làm vậy
‎nếu muốn tìm đủ con mồi

28
00:04:51,207 --> 00:04:54,961
‎để sống sót
‎qua mùa đông dài.

29
00:05:04,178 --> 00:05:09,517
‎Đây là một mảnh đất cằn cỗi
‎khan hiếm mọi nguồn thức ăn.

30
00:05:14,355 --> 00:05:15,648
‎Một trái thông.

31
00:05:18,401 --> 00:05:23,072
‎Hạt thông cung cấp nguồn năng lượng
‎thiết yếu cho những tháng mùa đông.

32
00:05:30,747 --> 00:05:33,541
‎Heo rừng sống nhờ những hạt này.

33
00:05:37,128 --> 00:05:41,174
‎Chúng chỉ có thể nhặt và chạy,

34
00:05:42,967 --> 00:05:46,596
‎vì bản thân chúng
‎lại là những con mồi của hổ.

35
00:06:00,818 --> 00:06:05,406
‎Trò chơi trốn tìm này diễn ra
‎trên khắp diện tích rừng rộng lớn,

36
00:06:05,948 --> 00:06:09,911
‎khi mọi sinh vật đều đi tìm
‎những cây thông cứu đói.

37
00:06:19,921 --> 00:06:24,092
‎Nạn săn bắt trộm đã đưa loài
‎hổ Siberi đến bên bờ vực tuyệt chủng,

38
00:06:25,009 --> 00:06:29,680
‎nhưng, từ những năm 1980,
‎số lượng của chúng đã dần tăng lên.

39
00:06:40,858 --> 00:06:43,152
‎Những góc nhìn hiếm hoi này tiết lộ rằng

40
00:06:43,444 --> 00:06:50,201
‎tương lai của chúng vẫn phụ thuộc vào việc
‎phải có một khu rừng rộng lớn để đi săn.

41
00:07:00,211 --> 00:07:03,965
‎Khu rừng phương bắc trải dài
‎từ nước Nga đến phía đông,

42
00:07:04,382 --> 00:07:06,509
‎qua Châu Âu, tới Bắc Mỹ.

43
00:07:08,177 --> 00:07:12,432
‎Khu rừng này có 750 tỷ cây,

44
00:07:13,224 --> 00:07:16,519
‎và tích tụ hơn 40 phần trăm
‎lượng khí các bon trên thế giới,

45
00:07:17,353 --> 00:07:21,649
‎biến nó thành nhân tố quan trọng
‎trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.

46
00:07:27,113 --> 00:07:32,285
‎Vào mùa đông, ngày trở nên rất ngắn
‎và nhiệt độ xuống rất thấp,

47
00:07:32,994 --> 00:07:35,121
‎đến nỗi sự sinh trưởng rơi vào bế tắc.

48
00:07:42,420 --> 00:07:46,340
‎Nơi phương bắc xa xôi này,
‎rừng nuôi dưỡng được rất ít động vật

49
00:07:46,424 --> 00:07:48,885
‎so với rừng nhiệt đới
‎ở các vùng khí hậu nhiệt đới.

50
00:07:52,763 --> 00:07:57,310
‎Nhiều loài vật phải phụ thuộc vào
‎nguồn bổ sung từ các con sông.

51
00:08:09,489 --> 00:08:14,452
‎Ở phía tây Alaska,
‎vào mùa xuân, và giờ là cả mùa thu,

52
00:08:14,785 --> 00:08:16,913
‎cá hồi, rời khỏi đại dương,

53
00:08:16,996 --> 00:08:20,625
‎bơi ngược dòng sông để tới
‎nơi mà từ thời tổ tiên chúng vẫn đẻ trứng.

54
00:08:22,335 --> 00:08:25,463
‎Hành trình từ biển vào rừng
‎của chúng đại diện cho

55
00:08:25,546 --> 00:08:29,675
‎sự dịch chuyển nguồn dinh dưỡng lớn nhất
‎từ môi trường này qua môi trường khác

56
00:08:30,092 --> 00:08:31,802
‎trên toàn thế giới.

57
00:08:38,893 --> 00:08:41,521
‎Cá là nguồn thức ăn theo mùa quan trọng

58
00:08:41,687 --> 00:08:44,148
‎cho mọi động vật ăn thịt
‎sống trong khu rừng này.

59
00:08:48,027 --> 00:08:52,573
‎Đại bàng đầu trọc sống ở đây quanh năm
‎suốt tháng và làm tổ gần bờ sông.

60
00:09:12,969 --> 00:09:15,846
‎Đại bàng con, vẫn chưa có đầu trắng,

61
00:09:16,180 --> 00:09:19,600
‎dành những năm đầu đời
‎tìm kiếm thức ăn trong rừng.

62
00:09:21,352 --> 00:09:23,854
‎Nhưng, như con cái bốn tuổi này,

63
00:09:24,230 --> 00:09:27,400
‎chúng đã đủ lớn để thử
‎chiếm một chỗ kiếm ăn trên sông.

64
00:09:33,364 --> 00:09:37,868
‎Ban đầu, nó chỉ có thể lấy được
‎đồ ăn thừa từ những con khác.

65
00:09:40,997 --> 00:09:44,667
‎Thậm chí nó còn không thể
‎lấy được mà không phải chiến đấu.

66
00:10:05,688 --> 00:10:07,398
‎Nó phải tìm kiếm chỗ khác.

67
00:10:13,571 --> 00:10:15,656
‎Khu rừng phương bắc có thể rộng lớn,

68
00:10:16,032 --> 00:10:20,703
‎nhưng những nơi cá hồi đẻ trứng đều
‎đã bị những kẻ săn mồi nắm rõ.

69
00:10:26,626 --> 00:10:31,547
‎Khi sông bắt đầu đóng băng,
‎cuộc chiến càng trở nên khốc liệt.

70
00:10:43,142 --> 00:10:47,188
‎Con non này đã gặp may,
‎nhưng thành quả của nó đã sớm bị nhòm ngó.

71
00:11:22,181 --> 00:11:24,183
‎Nó có một lợi thế.

72
00:11:27,061 --> 00:11:30,481
‎Con cái, kể cả khi còn non,
‎vẫn lớn hơn con đực.

73
00:11:31,982 --> 00:11:33,734
‎Và ở đây, kích thước rất quan trọng.

74
00:12:16,610 --> 00:12:18,237
‎Khi mùa đông tới,

75
00:12:18,696 --> 00:12:24,118
‎cả con non lẫn con trưởng thành đều phải
‎đối mặt với cái lạnh khắc nghiệt.

76
00:12:26,036 --> 00:12:29,457
‎Nếu nó có thể sống sót,
‎nó sẽ dành được một địa vị tốt

77
00:12:29,749 --> 00:12:33,878
‎ở một trong những khu rừng
‎lớn nhất và khắc nghiệt nhất trái đất.

78
00:12:47,141 --> 00:12:52,521
‎Sâu xuống phía nam một chút là
‎khu rừng gỗ đỏ lớn cuối cùng còn lại.

79
00:12:56,484 --> 00:13:01,739
‎Không lâu trước, những cái cây to lớn này
‎mọc khắp Tây Bắc Thái Bình Dương.

80
00:13:09,205 --> 00:13:12,249
‎Giờ chỉ còn sót lại
‎năm phần trăm trong số đó.

81
00:13:22,134 --> 00:13:24,637
‎Ở đây, điều kiện sống bớt khắc nghiệt hơn.

82
00:13:25,471 --> 00:13:28,808
‎Gió mang tới không khí ẩm và ấm
‎từ Thái Bình Dương,

83
00:13:29,308 --> 00:13:32,520
‎nên cây có thể sinh trưởng
‎quanh năm suốt tháng.

84
00:13:35,856 --> 00:13:39,193
‎Ẩn trong thảm thực vật
‎dưới nền rừng ẩm ướt

85
00:13:39,276 --> 00:13:41,987
‎là một thế giới ngầm đông dân cư.

86
00:13:48,452 --> 00:13:51,372
‎Một con sa giông da nhám đực.

87
00:13:54,583 --> 00:13:58,170
‎Mỗi mùa xuân,
‎một sự thôi thúc kỳ lạ lại dẫn nó

88
00:13:58,462 --> 00:14:02,007
‎trở về vũng nước
‎nơi nó đã nở thành nòng nọc.

89
00:14:06,136 --> 00:14:07,972
‎Và nó phải tới đó thật nhanh.

90
00:14:12,309 --> 00:14:14,520
‎Vì có rất nhiều con khác
‎giống nó…

91
00:14:19,525 --> 00:14:21,652
‎và có cùng suy nghĩ đó.

92
00:14:43,841 --> 00:14:45,968
‎Chúng đều đi tìm con cái,

93
00:14:47,261 --> 00:14:52,099
‎nhưng việc di chuyển qua hàng trăm mét
‎rừng cổ thụ thật không dễ dàng.

94
00:15:00,316 --> 00:15:02,067
‎Đó là một cuộc chiến khốc liệt.

95
00:15:11,785 --> 00:15:15,414
‎Còn con cái thì đang rất nóng lòng
‎để bắt đầu.

96
00:15:21,420 --> 00:15:23,422
‎Một khi đã kết đôi, con đực sẽ phải chờ,

97
00:15:23,505 --> 00:15:27,718
‎vì con cái có thể mất vài tiếng
‎mới rụng hết trứng.

98
00:15:34,600 --> 00:15:37,770
‎Những con đực khác đã quá sốt ruột
‎muốn thế chỗ con đực kia nếu được.

99
00:15:48,614 --> 00:15:50,574
‎Cuộc chiến mãnh liệt đến nỗi

100
00:15:50,741 --> 00:15:53,953
‎con cái, giờ đang ở chính giữa
‎những quả bóng lăn lộn này,

101
00:15:54,203 --> 00:15:56,872
‎đã bị chết chìm vì thiếu không khí.

102
00:16:08,509 --> 00:16:11,387
‎Nhưng bạn tình đầu tiên của nó
‎vẫn đang kẹp chặt.

103
00:16:13,681 --> 00:16:16,600
‎Nòng nọc của chúng sẽ nở sau vài tuần.

104
00:16:19,561 --> 00:16:24,483
‎Vừa kịp lúc trước khi khu rừng
‎thay đổi một cách đột ngột.

105
00:16:30,072 --> 00:16:34,118
‎Đến cuối mùa hè,
‎mặt trời đã thiêu đốt mạnh mẽ cả khu rừng

106
00:16:34,576 --> 00:16:36,996
‎đến nỗi nó trở nên khô như bùi nhùi.

107
00:17:00,978 --> 00:17:03,272
‎Gió mạnh mang theo ngọn lửa,

108
00:17:04,857 --> 00:17:08,694
‎và nhiệt độ lên tới
‎700 độ C.

109
00:18:05,417 --> 00:18:09,671
‎Hậu quả nó để lại gần như
‎là một sự hủy diệt hoàn toàn.

110
00:18:23,560 --> 00:18:26,814
‎Gió thổi sạch nền rừng
‎mới bị phơi trần,

111
00:18:27,272 --> 00:18:29,358
‎cuốn lên thành lốc xoáy đầy tro bụi.

112
00:18:43,330 --> 00:18:46,667
‎Mặt đất trông như thiếu vắng sự sống.

113
00:19:03,475 --> 00:19:06,186
‎Nhưng khu rừng vẫn còn đó.

114
00:19:16,155 --> 00:19:18,073
‎Chỉ trong vài tháng,

115
00:19:18,365 --> 00:19:22,286
‎hoa và cây giống
‎sẽ vươn mình từ lòng đất.

116
00:19:32,171 --> 00:19:37,801
‎Trên thực tế, nhiều cây sẽ không thể
‎nảy mầm nếu không được lửa thanh tẩy.

117
00:19:55,569 --> 00:19:58,989
‎Ánh sáng rọi xuống qua
‎tầng tán cây mới hình thành

118
00:19:59,198 --> 00:20:02,910
‎cung cấp năng lượng cho
‎một sự tái sinh mạnh mẽ.

119
00:20:15,964 --> 00:20:19,218
‎Những cây gỗ đỏ già hơn, vững chắc hơn
‎đã sống sót,

120
00:20:19,551 --> 00:20:22,638
‎được bảo vệ bởi
‎lớp vỏ dày, chống cháy.

121
00:20:29,102 --> 00:20:34,775
‎Khả năng tái sinh tự nhiên này rất cần cho
‎sự phát triển không ngừng của khu rừng.

122
00:20:47,287 --> 00:20:51,041
‎Tuy vậy, phần lớn các khu rừng
‎không thể tự hồi phục.

123
00:20:54,461 --> 00:20:57,673
‎Nhiều khu rừng được tái tạo
‎là nhờ các loài động vật.

124
00:21:02,261 --> 00:21:05,764
‎Cây cối và cư dân của chúng
‎sống phụ thuộc lẫn nhau.

125
00:21:10,394 --> 00:21:13,397
‎Và không đâu có thể thấy
‎sự phụ thuộc này rõ hơn

126
00:21:13,689 --> 00:21:16,108
‎là ở dãy núi Ghat Tây, Ấn Độ.

127
00:21:17,526 --> 00:21:19,653
‎Môi trường sống quan trọng
‎tầm cỡ thế giới này

128
00:21:19,861 --> 00:21:23,699
‎là nơi cư ngụ của một phần ba
‎số loài động vật được tìm thấy ở Ấn Độ.

129
00:21:35,419 --> 00:21:37,504
‎Khỉ đuôi sư tử.

130
00:21:43,302 --> 00:21:46,013
‎Chúng ăn quả mọc trên
‎nhiều loại cây,

131
00:21:46,680 --> 00:21:49,683
‎và, nhờ đó,
‎chúng mang các hạt giống đi khắp nơi,

132
00:21:49,766 --> 00:21:52,477
‎và khi chúng đánh rơi,
‎các hạt này sẽ nảy mầm nguyên vẹn.

133
00:21:57,316 --> 00:21:59,985
‎Nhưng rất ít con khỉ đi xa hẳn.

134
00:22:01,778 --> 00:22:05,615
‎Nếu cây muốn hạt giống được
‎phân bố theo suốt một quãng đường dài,

135
00:22:06,366 --> 00:22:08,744
‎chúng cần một phương tiện khác.

136
00:22:21,923 --> 00:22:22,841
‎Những đôi cánh.

137
00:22:44,571 --> 00:22:48,784
‎Chim mỏ sừng lớn có
‎sải cánh rộng gần hai mét,

138
00:22:49,117 --> 00:22:53,789
‎giúp nó có thể bay xa
‎để tìm kiếm thức ăn.

139
00:22:57,292 --> 00:23:01,755
‎Chim mỏ sừng ăn quả
‎của khoảng 40 loại cây khác nhau,

140
00:23:02,172 --> 00:23:05,175
‎và vận chuyển những hạt giống
‎mà chúng không tiêu hóa được

141
00:23:05,634 --> 00:23:07,427
‎khắp dãy núi Ghat Tây.

142
00:23:12,724 --> 00:23:17,396
‎Vậy nên, việc thu hút sự chú ý của
‎chim mỏ sừng sẽ rất có lợi cho cây.

143
00:23:33,578 --> 00:23:36,289
‎Quả sung,
‎dù ăn rất ngon,

144
00:23:36,498 --> 00:23:38,542
‎nhưng thực ra không chứa nhiều dinh dưỡng,

145
00:23:38,875 --> 00:23:41,795
‎nên chim mỏ sừng
‎sẽ phải ăn rất nhiều.

146
00:23:47,634 --> 00:23:49,010
‎Một công việc vất vả.

147
00:23:52,305 --> 00:23:54,391
‎Nhưng điều này không phải ai cũng có được.

148
00:23:59,521 --> 00:24:03,733
‎Một cây sung thôi cũng thu hút
‎một lượng lớn chim mỏ sừng.

149
00:24:12,200 --> 00:24:14,786
‎Cuộc chiến giữa chúng rất khốc liệt.

150
00:24:32,471 --> 00:24:36,850
‎Đây là lần đầu cuộc đấu kiếm trên không
‎giữa các con đực này được ghi hình lại

151
00:24:37,434 --> 00:24:40,145
‎và mục đích cuộc chiến vẫn thật khó hiểu.

152
00:24:42,189 --> 00:24:45,525
‎Có thể chỉ đơn thuần là
‎chúng đang tranh giành thức ăn,

153
00:24:46,443 --> 00:24:48,778
‎nhưng có vẻ như là còn hơn vậy.

154
00:25:22,229 --> 00:25:25,982
‎Kẻ thắng cuộc được thể hiện
‎sức mạnh và kỹ thuật của nó

155
00:25:26,274 --> 00:25:27,859
‎với các con cái đến xem.

156
00:25:37,536 --> 00:25:41,456
‎Con đực có vẻ rất
‎quyết tâm tạo sức hút.

157
00:25:51,174 --> 00:25:54,844
‎Chim mỏ sừng rất cần
‎kết được đôi tốt nhất

158
00:25:55,178 --> 00:25:59,015
‎vì, một khi đã kết đôi,
‎sự gắn kết giữa con đực và con cái

159
00:25:59,266 --> 00:26:01,309
‎sẽ kéo dài suốt đời.

160
00:26:09,025 --> 00:26:11,653
‎Khu rừng cũng hưởng lợi
‎từ những cuộc chiến này

161
00:26:12,237 --> 00:26:14,406
‎vì kể cả con chim mỏ sừng thua cuộc

162
00:26:14,489 --> 00:26:18,660
‎vẫn sẽ rải hạt giống khắp khu vực rộng lớn
‎trên hành trình kiếm thức ăn tiếp theo.

163
00:26:25,166 --> 00:26:28,545
‎Mối quan hệ giữa cây
‎và động vật trong rừng

164
00:26:28,753 --> 00:26:30,755
‎không hẳn lúc nào cũng hòa thuận vậy.

165
00:26:33,800 --> 00:26:37,554
‎Đây là khu rừng rộng nhất
‎châu Phi, Miombo,

166
00:26:38,013 --> 00:26:40,432
‎được đặt tên theo loại cây phổ biến ở đó.

167
00:26:42,851 --> 00:26:45,520
‎Khu rừng trải dài hàng ngàn dặm,

168
00:26:45,604 --> 00:26:48,982
‎từ Angola ở phía tây
‎cho tới Mozambique ở phía đông.

169
00:26:59,284 --> 00:27:00,910
‎Vào cao điểm mùa khô,

170
00:27:01,077 --> 00:27:04,998
‎Miombo thu hút động vật
‎từ khắp phía nam châu Phi.

171
00:27:17,719 --> 00:27:22,307
‎Voi thích ăn cỏ hơn nếu có thể kiếm được.
‎Cỏ rất giàu dinh dưỡng.

172
00:27:26,519 --> 00:27:27,687
‎Khi không có cỏ,

173
00:27:27,854 --> 00:27:32,108
‎chúng gặm những lá và cành cây
‎vốn rất phong phú ở Miombo.

174
00:27:39,658 --> 00:27:42,494
‎Nhưng không chỉ có voi là kẻ ham ăn ở đây.

175
00:27:47,749 --> 00:27:49,417
‎Những con sâu bướm Mopane này

176
00:27:49,751 --> 00:27:52,295
‎tất nhiên không phải sâu,
‎mà là sâu bướm.

177
00:27:56,716 --> 00:27:59,928
‎Chúng nở đồng loạt với số lượng lớn.

178
00:28:05,475 --> 00:28:08,269
‎Ngay khi khu rừng
‎thay lá mới,

179
00:28:08,478 --> 00:28:09,813
‎chúng bắt đầu cuộc tấn công.

180
00:28:24,494 --> 00:28:26,121
‎Chúng ăn ngấu nghiến đến nỗi

181
00:28:26,538 --> 00:28:31,376
‎chỉ sau sáu tuần,
‎kích thước chúng tăng gấp 40 lần.

182
00:28:36,506 --> 00:28:40,051
‎Lúc chúng hoàn toàn phát triển,
‎đội quân mãnh thú nghìn con này

183
00:28:40,301 --> 00:28:43,596
‎cũng đã ăn trụi hết
‎lá của cả khu rừng.

184
00:28:50,395 --> 00:28:52,731
‎Nhưng rừng Miombo sớm hồi phục.

185
00:28:55,024 --> 00:28:56,401
‎Khi lũ sâu bướm rời đi,

186
00:28:56,609 --> 00:28:59,946
‎cây lại phát triển lá lần hai.

187
00:29:06,453 --> 00:29:09,998
‎Bữa tiệc đồ tươi này thu hút lũ voi.

188
00:29:14,961 --> 00:29:17,380
‎Chúng dễ chiều hơn lũ sâu bướm.

189
00:29:19,174 --> 00:29:21,468
‎Chúng ăn hết mọi bộ phận của cây.

190
00:29:23,511 --> 00:29:28,850
‎Một con voi đói có thể nhai tới
‎200 kilôgam thực vật một ngày.

191
00:29:36,608 --> 00:29:39,736
‎Dù vậy, sự tàn phá này
‎cũng mang lại nhiều lợi ích.

192
00:29:41,404 --> 00:29:46,493
‎Nhờ thế, khu rừng sẽ hữu ích với một loài
‎đang có nguy cơ tuyệt chủng nhất châu Phi.

193
00:29:50,371 --> 00:29:51,581
‎Chó săn.

194
00:29:56,085 --> 00:30:00,131
‎Chó săn được nhìn thấy nhiều nhất
‎và dễ dàng nhất trên đồng cỏ.

195
00:30:00,757 --> 00:30:04,719
‎Nhưng thực tế, các khu rừng rộng thoáng
‎mới là môi trường sống ưa thích của chúng.

196
00:30:11,017 --> 00:30:13,186
‎Voi ăn lá non giúp phát quang khu rừng,

197
00:30:13,937 --> 00:30:17,106
‎thu hút các động vật
‎vốn là con mồi của chó.

198
00:30:59,065 --> 00:31:03,319
‎Với chó săn, rừng Miombo
‎là thiên đường để đi săn.

199
00:31:07,365 --> 00:31:11,578
‎Và đó cũng là nơi tuyệt vời
‎để nuôi dưỡng chó con.

200
00:31:22,088 --> 00:31:24,716
‎Chó con chào đón
‎chó trưởng thành đi săn về

201
00:31:24,883 --> 00:31:26,217
‎một cách phấn khích.

202
00:31:33,474 --> 00:31:34,309
‎Thức ăn.

203
00:31:45,069 --> 00:31:49,532
‎Trong ba tháng đầu đời, chó con
‎sống ẩn náu dưới lòng đất.

204
00:31:55,038 --> 00:31:57,081
‎Giờ, chúng đã đủ tự tin

205
00:31:57,165 --> 00:31:59,834
‎để sống ở nơi lộ thiên
‎phần lớn thời gian.

206
00:32:01,878 --> 00:32:05,131
‎Và rồi, như mọi chú cún, chúng chơi đùa.

207
00:32:21,856 --> 00:32:24,317
‎Vui chơi rất quan trọng với chó con,

208
00:32:24,734 --> 00:32:28,363
‎vì khi chúng chơi đùa,
‎chúng xây dựng được sự gắn kết xã hội

209
00:32:28,529 --> 00:32:31,908
‎điều rất cần thiết khi chúng bắt đầu
‎cùng đi săn theo nhóm.

210
00:32:43,628 --> 00:32:46,923
‎Rừng Miombo vẫn luôn quan trọng
‎với loài chó săn

211
00:32:47,340 --> 00:32:51,594
‎khi nó vừa là nơi săn mồi,
‎vừa là nơi trú ẩn của chúng.

212
00:32:56,474 --> 00:33:00,478
‎Chưa bao giờ sự sinh tồn của loài sinh vật
‎có nguy cơ tuyệt chủng này

213
00:33:00,561 --> 00:33:02,647
‎lại trở nên cần thiết đến thế.

214
00:33:07,276 --> 00:33:10,697
‎Nhưng chúng chỉ tồn tại được
‎khi có các loài vật khác ở đây

215
00:33:11,197 --> 00:33:13,741
‎để tạo ra môi trường sống chúng cần.

216
00:33:22,000 --> 00:33:23,835
‎Madagascar có một khu rừng

217
00:33:24,043 --> 00:33:27,839
‎bị độc chiếm bởi
‎một trong những loài cây kỳ lạ nhất.

218
00:33:29,716 --> 00:33:30,800
‎Cây bao báp.

219
00:33:36,639 --> 00:33:40,643
‎Hòn đảo đã bị cô lập
‎hơn 80 triệu năm.

220
00:33:41,936 --> 00:33:45,356
‎Suốt quãng thời gian dài dằng dặc ấy,
‎động thực vật ở đây

221
00:33:45,440 --> 00:33:49,652
‎đã tiến hóa thành các hình dạng
‎khác biệt với bất cứ nơi nào khác.

222
00:33:54,198 --> 00:33:58,161
‎Điều đó khiến nó trở thành một trong những
‎khu rừng quý giá nhất trên hành tinh.

223
00:34:09,005 --> 00:34:13,301
‎Đây không phải là một con khỉ,
‎mà là họ hàng xa của nó, vượn cáo,

224
00:34:13,676 --> 00:34:16,888
‎và có ít nhất 40 loài
‎vượn cáo khác nhau,

225
00:34:17,305 --> 00:34:21,017
‎đều chỉ có ở Madagascar
‎và đều có nguy cơ tuyệt chủng.

226
00:34:23,061 --> 00:34:25,396
‎Vượn cáo rất cần thiết cho khu rừng.

227
00:34:26,481 --> 00:34:30,234
‎Không có chúng,
‎một số loài cây không thể tồn tại.

228
00:34:36,282 --> 00:34:40,286
‎Khu rừng còn có một loài
‎chuyên đi săn vượn cáo.

229
00:34:50,254 --> 00:34:52,298
‎Đó là loài thú đi săn hàng đầu
‎của Madagascar,

230
00:34:53,674 --> 00:34:56,427
‎và sự xuất hiện của nó
‎là nguồn cơn của nỗi sợ.

231
00:35:01,349 --> 00:35:03,851
‎Chúng có thể đạt tới
‎chiều dài một mét rưỡi,

232
00:35:05,061 --> 00:35:07,563
‎và rất khó để thấy chúng trong tự nhiên.

233
00:35:09,774 --> 00:35:10,691
‎Mèo rừng Fossa.

234
00:35:20,076 --> 00:35:22,411
‎Phần lớn thời gian trong năm,
‎chúng sống đơn độc,

235
00:35:22,703 --> 00:35:27,125
‎nhưng vào mùa giao phối, chúng
‎tập trung lại theo một cách thật độc đáo.

236
00:35:30,211 --> 00:35:35,216
‎Mỗi con cái trưởng thành sẽ trú ngụ
‎trên một cái cây giao phối đặc biệt.

237
00:35:49,230 --> 00:35:53,442
‎Khoảng sáu con fossa đực đã
‎tụ tập ở khu vực dưới cái cây,

238
00:35:56,696 --> 00:35:58,781
‎nhưng con cái rõ ràng đã có "bạn tình".

239
00:36:02,118 --> 00:36:04,495
‎Do đó, một con đực đã để lại mùi.

240
00:36:07,248 --> 00:36:09,792
‎Một cái danh thiếp,
‎chỉ để nhắn là nó đã tới đây.

241
00:36:24,015 --> 00:36:28,269
‎Nó sẽ phải chờ quanh đó và
‎xem xem con cái có chú ý tới nó không.

242
00:36:34,066 --> 00:36:37,153
‎Màn ân ái kia có thể kéo dài cả đêm.

243
00:36:42,992 --> 00:36:46,829
‎Khi kẻ đi săn hàng đầu đang xao nhãng,
‎các động vật khác

244
00:36:46,913 --> 00:36:50,791
‎có thể tiếp tục hoạt động về đêm
‎mà không bị làm phiền.

245
00:36:54,045 --> 00:36:58,758
‎Đây là bọ lá non,
‎một loài chỉ có ở Madagascar.

246
00:37:01,677 --> 00:37:04,764
‎Vì sao chúng có hình dạng độc đáo này,
‎không ai biết cả.

247
00:37:09,185 --> 00:37:10,978
‎Chúng ăn nhựa cây,

248
00:37:11,395 --> 00:37:15,191
‎hấp thụ phần chúng cần và thải chỗ còn lại
‎ra thành một chất lỏng ngọt

249
00:37:15,441 --> 00:37:19,487
‎đôi khi được tâng bốc
‎là mật ngọt.

250
00:37:25,493 --> 00:37:31,707
‎Rồi mật ngọt này lại trở thành thức ăn
‎cho một loài vượn cáo nhỏ.

251
00:37:43,803 --> 00:37:47,390
‎Vượn cáo chuột xám
‎chỉ dài 15 centimét,

252
00:37:47,765 --> 00:37:50,476
‎một trong những loài linh trưởng
‎bé nhất thế giới.

253
00:37:55,106 --> 00:37:58,943
‎Nó rất năng động
‎và cần nguồn thức ăn giàu năng lượng.

254
00:38:01,320 --> 00:38:03,739
‎Và dù mật ngọt
‎rõ ràng là rất ngon,

255
00:38:04,198 --> 00:38:05,700
‎nó không duy trì được lâu.

256
00:38:10,329 --> 00:38:13,833
‎Nên, vượn cáo sẽ không để phí
‎một giọt nào.

257
00:38:38,774 --> 00:38:42,361
‎Con Fossa đực bên dưới
‎vẫn đang chờ tới lượt.

258
00:38:45,239 --> 00:38:47,783
‎Sau khi đã ăn nhiều nhất có thể,

259
00:38:48,075 --> 00:38:51,203
‎vượn cáo rút lui
‎về tổ an toàn

260
00:38:51,329 --> 00:38:53,748
‎để ngủ ngày.

261
00:39:16,187 --> 00:39:19,357
‎Mọi chuyện có vẻ không được
‎như ý muốn dưới mặt đất

262
00:39:19,565 --> 00:39:21,525
‎quanh cây giao phối của mèo rừng Fossa.

263
00:39:26,655 --> 00:39:29,784
‎Cặp đôi trên kia rõ ràng
‎vẫn đang dính lấy nhau.

264
00:39:33,704 --> 00:39:38,250
‎Nó sẽ phải đi tìm một cây giao phối khác
‎hoặc phải rất kiên nhẫn.

265
00:39:46,258 --> 00:39:48,803
‎Nhưng nó có thể thất bại hoàn toàn.

266
00:39:51,514 --> 00:39:56,435
‎Một phần ba số mèo rừng Fossa ở Madagascar
‎đã biến mất trong 20 năm trở lại đây,

267
00:39:57,395 --> 00:40:01,982
‎hậu quả của sự tàn phá rừng liên tục
‎do con người gây ra.

268
00:40:06,487 --> 00:40:08,197
‎Từ lúc những hình ảnh này được ghi,

269
00:40:08,739 --> 00:40:11,700
‎khu rừng, cùng với
‎sự sống nó từng chứa đựng,

270
00:40:12,159 --> 00:40:14,203
‎đã biến mất hoàn toàn.

271
00:40:19,792 --> 00:40:24,296
‎Chỉ còn ba phần trăm rừng khô
‎ở Madagascar còn sót lại.

272
00:40:31,887 --> 00:40:34,181
‎Khắp thế giới, ta đã tàn phá

273
00:40:34,265 --> 00:40:38,144
‎hơn một nửa số khu rừng
‎từng phát triển mạnh trên hành tinh.

274
00:40:41,647 --> 00:40:44,733
‎Ta không chỉ mất đi những động vật
‎từng sống trong những khu rừng đó,

275
00:40:45,317 --> 00:40:49,029
‎mà còn đang làm biến đổi
‎khí hậu toàn cầu.

276
00:41:02,001 --> 00:41:05,004
‎Nhưng những khu rừng,
‎nếu có cơ hội,

277
00:41:05,171 --> 00:41:07,965
‎đều có khả năng tái sinh đáng kinh ngạc.

278
00:41:13,012 --> 00:41:16,724
‎Có lẽ minh chứng rõ ràng nhất
‎cho khả năng tái sinh đó

279
00:41:17,016 --> 00:41:21,020
‎có thể được tìm thấy ở một trong
‎những nơi chịu thảm họa nặng nề nhất.

280
00:41:29,403 --> 00:41:30,237
‎Chernobyl.

281
00:41:36,410 --> 00:41:42,708
‎Năm 1986, một trong bốn lò phản ứng
‎tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl bị nổ.

282
00:41:44,543 --> 00:41:49,215
‎Viễn cảnh tương lai không tưởng này
‎bỗng bị biến thành một thị trấn ma.

283
00:41:55,721 --> 00:42:00,100
‎Hơn 100.000 người đã được
‎sơ tán ngay lập tức,

284
00:42:00,184 --> 00:42:01,477
‎và không bao giờ trở lại.

285
00:42:08,734 --> 00:42:14,490
‎Khu vực nhiễm xạ đã được công bố là nơi
‎không thể sống được suốt 20,000 năm tới.

286
00:42:25,417 --> 00:42:29,755
‎Dù vậy, bất chấp phóng xạ, nơi đây
‎xuất hiện một sự hồi phục đáng chú ý.

287
00:42:56,740 --> 00:42:58,576
‎Chỉ trong một thập kỷ,

288
00:42:59,076 --> 00:43:02,538
‎cây cối bắt đầu mọc lên
‎nơi thành phố từng bị tàn phá.

289
00:43:09,128 --> 00:43:14,800
‎Khi khu rừng tự tái thiết,
‎động vật cũng bắt đầu xuất hiện.

290
00:43:39,617 --> 00:43:43,787
‎Ban đầu, chúng được cho là
‎những vị khách hiếm hoi,

291
00:43:48,500 --> 00:43:51,545
‎nhưng mọi việc sớm sáng tỏ là,
‎thành phố trước đó

292
00:43:51,754 --> 00:43:56,175
‎đã bị chiếm lĩnh bởi một cộng đồng
‎hoang dã đã hình thành và hưng thịnh.

293
00:44:23,410 --> 00:44:28,415
‎Chỉ trong vòng 20 năm, khoa học
‎đã ghi nhận được số lượng động vật

294
00:44:28,624 --> 00:44:31,585
‎tương đương với số lượng
‎ở những vùng hoang dã của châu Âu.

295
00:44:35,714 --> 00:44:40,302
‎Hoẵng giờ thường được nhìn thấy
‎dạo chơi ở vùng ngoại ô.

296
00:44:48,560 --> 00:44:51,522
‎Đàn ngựa hoang Mông Cổ
‎có nguy cơ tuyệt chủng

297
00:44:51,730 --> 00:44:54,692
‎giờ lang thang tự do qua nơi
‎từng là một thị trấn nhộn nhịp này.

298
00:44:57,653 --> 00:44:59,405
‎Ngạc nhiên nhất có lẽ là,

299
00:45:00,030 --> 00:45:03,409
‎kẻ đi săn hàng đầu của
‎những khu rừng này đã xuất hiện trở lại.

300
00:45:06,161 --> 00:45:07,246
‎Chó sói.

301
00:45:11,375 --> 00:45:13,752
‎Những kẻ săn mồi này chỉ trở lại

302
00:45:13,919 --> 00:45:17,881
‎khi con mồi và môi trường sống
‎của nó đều phát triển.

303
00:45:20,217 --> 00:45:22,136
‎Nghiên cứu chỉ ra rằng

304
00:45:22,302 --> 00:45:27,975
‎số lượng chó sói trong khu vực cấm
‎nhiều gấp bảy lần bên ngoài.

305
00:45:36,442 --> 00:45:38,569
‎Không có ai không trang bị đồ bảo hộ

306
00:45:38,777 --> 00:45:41,864
‎có thể ở đây lâu
‎mà không có nguy cơ chết.

307
00:45:44,491 --> 00:45:46,160
‎Nhưng nhờ đuổi được chúng ta đi,

308
00:45:46,577 --> 00:45:50,956
‎phóng xạ đã tạo ra không gian
‎để động vật hoang dã trở về.

309
00:45:59,339 --> 00:46:05,262
‎Sự tái chiếm Chernobyl nhanh chóng
‎diễn ra chỉ trong 30 năm

310
00:46:05,596 --> 00:46:09,767
‎chính là minh chứng cho
‎sự tái sinh phi thường của các khu rừng.

311
00:46:21,570 --> 00:46:25,073
‎Nếu ta chọn cách cho rừng
‎thời gian và không gian,

312
00:46:25,491 --> 00:46:27,534
‎rừng có thể thay áo mới cho trái đất

313
00:46:27,868 --> 00:46:31,663
‎với những quần thể động vật và thực vật
‎phong phú, đa dạng

314
00:46:32,039 --> 00:46:35,250
‎mà chúng ta, gần đây, đã đánh cắp.

315
00:46:39,421 --> 00:46:46,136
‎Một tương lai với nhiều rừng hơn chính là
‎chìa khóa cho sự tái sinh của hành tinh.

316
00:47:03,987 --> 00:47:06,114
‎Truy cập ourplanet.com

317
00:47:06,406 --> 00:47:10,744
‎để hiểu cách có thể giúp những khu rừng
‎của chúng ta có thể hồi sinh trở lại.

318
00:47:13,372 --> 00:47:19,211
‎I can hear the whole world
‎Singing together

319
00:47:21,880 --> 00:47:27,719
‎I can hear the whole world
‎Say it's now or never

320
00:47:30,639 --> 00:47:34,893
‎'Cause it's not too late
‎If we change our ways

321
00:47:34,977 --> 00:47:38,605
‎And connect the dots to our problems

322
00:47:38,856 --> 00:47:44,695
‎I can hear the whole world
‎Say we're in this together

323
00:47:45,028 --> 00:47:46,738
‎We're in this together

324
00:48:06,174 --> 00:48:08,635
‎Chuyển ngữ phụ đề bởi An Nguyen