Zestigduizend jaar geleden…
…verlieten mensen Afrika voor het eerst.
Sindsdien zijn we blijven reizen…
…naar alle uithoeken van de wereld.
Maar onze reis is slechts een van de vele.
Op elk moment…
…zijn er miljarden dieren in beweging.
En de gezondheid van onze planeet hangt daarvan af.
Migratie is de belangrijkste overlevingsstrategie.
Om te eten…
…voort te planten…
…of een thuis te vinden.
En het is niet zonder risico.
Deze serie volgt buitengewone reizen…
…in een wereld die sneller verandert dan ooit.
En pas nu beginnen we te begrijpen…
…dat al het leven op aarde…
…afhangt van de vrijheid om je te verplaatsen.
HOOFDSTUK 1: WORLD ON THE MOVE
Elk jaar verandert dit gebied in Botswana.
Deze littekens zijn het enige teken dat het drie maanden geleden…
…bedekt was met water.
Toen, rijk en groen.
Nu, droog en dor.
Deze verandering laat dieren massaal migreren.
Kaapse buffels marcheren door de Kalahari-woestijn…
…naar het laatste overgebleven water.
Groepen zijn samengekomen en hebben een megakudde gevormd.
De grootste in Afrika.
Ze maken allemaal dezelfde jaarlijkse pelgrimstocht…
…naar een afgelegen moeras.
En anderen rekenen daarop.
Deze leeuwen zijn buffelspecialisten.
En de komst van de megakudde…
…is de belangrijkste gebeurtenis van hun jaar.
Ze wachten al weken op het buffelleger.
Ogen gericht op elke gedaante aan de horizon.
Eindelijk.
De naderende horde is een muur van hoorns en spieren.
Maar de leeuwen moeten een zwakte vinden.
En dit kan het zijn.
Een afgezonderd mannetje.
Hij loopt dan wel niet bij de kudde…
…maar hij is vier keer zwaarder dan een leeuw…
…en een van Afrika's gevaarlijkste dieren.
De troep moet hem voorzichtig naderen.
Eén voor één lopen ze nonchalant naar hem toe…
…alsof ze niet willen jagen.
Maar ze gaan klaarstaan.
De vrouwtjes vallen om de beurt aan…
…en putten hem uit.
Nu doen de zwaardere mannetjes mee.
De troep heeft zo'n goede techniek…
…dat ze in slechts drie minuten…
…hun meest geduchte tegenstander hebben verslagen.
Deze migratie van miljoenen wordt bepaald door de seizoenen.
En zij zijn op hun beurt…
…weer een gevolg van een andere reis.
Die van onze planeet die in een jaar om de zon draait.
Hij beweegt met een kanteling van 23 en een halve graad.
En dit creëert onze seizoenen.
Om te begrijpen hoe, moet je de Noordpool in de gaten houden.
De helft van het jaar is hij van de zon af gekeerd…
…wat zorgt voor duisternis en winter.
De andere helft draait hij naar de zon…
…wat voor langere dagen zorgt.
Het is deze jaarlijkse cyclus…
…die achter de grootste bewegingen van het leven op aarde zit.
En op het noordelijk halfrond brengt dit de grootste verandering van het jaar.
Lente.
MAART
Eind maart worden de dagen het snelst langer.
Het zonlicht neemt toe en verwarmt het land snel.
Wat tot stortbuien leidt.
Het noordelijk halfrond wordt ineens warmer…
…en natter.
Perfect voor planten.
Het land wordt groen.
SOEDAN ETHIOPIË
En één dier maakt als geen ander gebruik van de groei van planten.
Een week geleden was deze woestijnsprinkhaan in Ethiopië…
…een schuw, solitair wezen dat weinig bewoog.
Nu niet meer.
Als de hoeveelheid voedsel snel toeneemt…
…schakelen de sprinkhanen over naar de zwermmodus.
Ze beginnen te marcheren…
…en vermenigvuldigen zich tien keer sneller.
Terwijl ze in aantal exploderen, eten ze het land kaal.
Om steeds meer voedsel te vinden, moeten ze verder trekken.
De zwerm groeit.
En groeit.
En verslindt elke plant die hij tegenkomt.
Maar dit is nog maar het begin.
Te voet komen ze niet heel ver.
Om verder te gaan…
…moeten ze van vorm veranderen.
Ze krijgen vleugels.
Nu, met een nog grotere eetlust…
…gaat de hele zwerm de lucht in.
Ze eten…
…en vliegen.
Eten…
…en vliegen.
Ze vormen samen een superzwerm.
De grootste in 70 jaar.
Ze zijn met 200 miljard.
Als de hele zwerm moet eten…
…moet hij zich verder en sneller bewegen.
Hij legt elke dag 100 kilometer af.
SOEDAN KENIA
Hij trekt over land na land…
…en het meest verbazingwekkende is dat hij zelfs de Rode Zee oversteekt.
Het is de eerste keer dat een zwerm na de Himalaya Tibet bereikt.
TIBETAANS HOOGLAND
Overal waar hij komt…
…brengt hij chaos.
Hij zal verder blijven trekken tot de seizoenen droogte brengen.
Want als hun eten eindelijk verdwijnt…
…verdwijnen zij ook.
In april blijven de dagen in het noorden langer worden.
De toename van het zonlicht verwarmt de oceanen…
…waardoor enorme algenbloei ontstaat en een overvloed aan voedsel.
Voor één dier is dit het moment om te reizen.
Middernacht op een afgelegen eiland bij British Columbia.
Ondergronds…
…beweegt er iets.
Dit zilveralkjong is nog maar net uit het ei gekomen…
…maar gaat haar zwaarste reis ooit maken.
Ze heeft nog niets gegeten…
…en heeft dringend eten nodig.
Mama maakt contact.
Elders op het eiland komen hongerige kuikens tevoorschijn…
…na de roep van hun ouders.
Maar als ze nu eten verwachten…
…worden ze teleurgesteld.
Dit is de enige zeevogel…
…die alleen op zee wordt gevoerd.
De jongen moeten daarheen.
Ze kunnen nog niet vliegen…
…dus ze bereiken de oceaan…
…alleen te voet.
Als je wacht tot het donker wordt om roofdieren te ontwijken…
…is het moeilijker om te zien waar je loopt.
En als je nauwelijks groter bent dan een golfbal…
…kan alles een obstakel zijn.
Hun weg wordt geblokkeerd door de laagste boomstammen…
…en de kleinste stroompjes.
Voor sommigen is de reis al voorbij voor hij is begonnen.
Maar niet voor dit jong.
Eindelijk, het strand.
Het is het laatste land dat ze in twee jaar zal aanraken.
Om moeder te vinden…
…roept ze in het donker.
Weer samen.
Maar het jong heeft nog steeds niet gegeten.
Om het dichtstbijzijnde voedsel te bereiken, zwemmen ze…
…70 kilometer lang non-stop.
Hier kan moeder eindelijk duiken…
…om de eerste krill voor het jong te verzamelen.
Maar dit is maar een pitstop.
Het paar zwemt nog duizend kilometer verder.
Het is een migratie van een maand naar de rijke noordelijke zeeën…
…waar ze kunnen smullen.
Het is waarschijnlijk de langste reis van een pas uit het ei gekomen vogel.
En omdat de oceanen 's zomers zo rijk zijn…
…kunnen ze vrijwel hun hele leven op zee doorbrengen.
MEI
1600 kilometer ten noordwesten van Hawaï…
…ligt een afgelegen stukje land.
Laysan.
De thuisbasis van een van 's werelds grootste zeevogels.
De laysanalbatros.
Dit kuiken, zes weken oud…
…wordt een ultieme langeafstandsreiziger…
…die miljoenen kilometers vliegt in z'n 60-jarige leven.
Maar nu hij vier maanden oud is…
…vliegt hij nog niet…
…en gaat hij nergens heen.
Hij is afhankelijk van voedsel dat door z'n ouders naar hem toe wordt gebracht.
Maar zij kunnen 3000 kilometer verderop aan het vissen zijn.
Het kan dus nog even duren.
In stromende regen…
…harde wind…
…en hitte.
Elke vogel aan de horizon brengt hoop.
Een albatros.
Maar de verkeerde soort.
Een zwartvoetalbatros.
Maar ze heeft bijna zeker eten bij zich.
Uitgehongerd beproeft het laysanjong z'n geluk.
Voor deze moeder komt het gezin op de eerste plaats.
Maar wat lijkt op een reddingslijn…
…kan een doodvonnis zijn.
Elders op het eiland sterven kuikens.
Er zit nu zo veel plastic in onze oceanen…
…dat het zelfs de meest afgelegen eilanden op aarde bereikt.
Meegevoerd door de stroming.
De ouders brengen kleine zwevende stukjes naar hun jongen…
…en doden ze per ongeluk.
Het is bijna zeker dat elk kuiken op het eiland plastic in z'n maag heeft.
Degenen die te veel eten krijgen, verhongeren.
Laysanalbatrossen lopen het grootste gevaar.
Ze eten meer plastic dan andere zeevogels.
En het wordt elk jaar erger.
Eindelijk, na bijna drie weken op zee…
…keert de vader van het jong terug.
Ze zijn zo lang uit elkaar geweest…
…dat ze hun band moeten aanhalen.
Dit kan de laatste maaltijd zijn die het kuiken krijgt.
En er zit bijna zeker plastic in.
Z'n vader keert terug naar de Grote Oceaan.
Het kuiken wordt aan z'n lot overgelaten.
Maar het is nog niet voorbij.
Albatrossen braken moeilijk verteerbare delen uit…
…zoals inktvissnavels en botten.
Aanstekers en doppen uitbraken is een grotere uitdaging.
Maar dit jong…
…is een doorzetter.
En daardoor…
…is hij een stap dichter bij z'n vertrek.
Over een paar weken kan hij eindelijk z'n grote debuut maken…
…als een van de grootste oceaanreizigers.
De baan van onze gekantelde planeet door de ruimte…
…heeft op één plek de meeste invloed.
JUNI
Zomer in het noorden.
Het noordpoolgebied staat naar de zon gekeerd…
…en baadt 24 uur per dag in daglicht…
…waardoor het ijs op een oceaan smelt.
Om te overleven in deze veranderende wereld…
…moet het leven meebewegen.
Het huis van deze jonge ijsbeer verandert elk jaar zo veel…
…dat hij niet op één plek kan blijven.
Hij moet duizenden kilometers rondzwerven op zoek naar zeehonden.
Maar elke zomer, als het ijs begint te smelten…
…moet hij minder lopen…
…en meer zwemmen.
Nu bijna acht uur per dag.
Hij kan z'n prooi op 30 kilometer afstand ruiken.
Hij weet dat deze baardrob in de buurt is.
De zeehond is zich niet bewust van het gevaar.
En de beer moet dat zo houden.
Het succespercentage van jagen vanuit het water is erg laag.
Misschien is driemaal scheepsrecht.
Deze jonge beer moet het besluipen vanuit de zee nog leren.
Maar hij moet het leren.
Hij zal er elk jaar meer van afhankelijk worden.
Ons klimaat warmt op.
En nergens heeft dit een groter effect…
…dan in het noordpoolgebied.
Dit jaar stijgt de temperatuur…
…naar een ontstellende 38 graden Celsius…
…waardoor het zee-ijs sneller smelt dan ooit.
En één Arctisch dier lijdt daar erg onder.
Om te eten…
…hebben walrussen een combinatie nodig van een ondiepe zeebodem…
…veel mosselen…
…en ijsschotsen om op te rusten.
Maar er zijn nu minder plekken waar dat kan.
Elke zomer wordt zwaarder dan de vorige.
Vooral voor een nieuwe moeder.
Drie dagen geleden moest ze de kudde verlaten om alleen te bevallen.
En sindsdien is ze bij haar kalf gebleven.
Zogende moeders hebben bijna twee keer zoveel voedsel nodig.
Maar ze kunnen hun kalveren niet alleen laten terwijl zelf eten.
Ze moet op zoek naar anderen…
…die voor haar jong kunnen zorgen.
Een pasgeboren walrus kan vanaf dag één zwemmen.
Maar hij is nog niet sterk genoeg om ver te reizen.
Voor z'n eerste reis…
…lift hij.
Met elk jaar minder ijsschotsen…
…moeten ze verder zwemmen om hulp te vinden.
En tot die tijd kan z'n moeder niet eten.
Zelfs als ze anderen vinden…
…moet het ijs zo laag zijn dat het kalf eruit kan klimmen.
Te hoog.
Deze lijkt precies goed.
Maar met een tekort aan geschikt ijs…
…is de ruimte beperkt.
Het is niet het welkom dat ze nodig hadden.
Zelfs als er genoeg ijs is…
…kan ze zonder hulp niet eten…
…en moet ze bij haar kalf blijven.
Hun zoektocht moet doorgaan.
Het kalf zal de komende drie jaar van haar afhankelijk zijn.
Waar ze ook heen gaat…
…ze gaan samen.
In de komende tien jaar kan het zomerse zee-ijs verdwijnen.
Als dat gebeurt, kunnen zelfs de meest ervaren reizigers…
…nergens meer heen.
Eind juni…
…voelt het noorden de volledige impact van de kanteling van de aarde…
…en krijgt het meer daglicht dan anders.
En in een hoek van de Grote Oceaan…
…creëert dit de grootste kans van het jaar.
Zes maanden lang…
…lijkt Alaska's Beringzee levenloos en leeg.
Dan, op een dag in juni…
…verandert dat allemaal.
Bultruggen komen aan…
…na een reis van een maand…
…voor het grootste evenement op hun kalender.
Ze zijn met duizenden.
Aan de andere kant van de Grote Oceaan zijn er ook reizigers onderweg.
De grauwe pijlstormvogels racen om er op tijd te komen…
…en vliegen non-stop 1000 kilometer per dag.
NIEUW-ZEELAND
De gebeurtenis is zo belangrijk…
…dat ze van de andere kant van de wereld komen.
EVENAAR
Met 65.000 kilometer…
…is het de langste migratie van dieren op aarde.
GROTE OCEAAN
Een miljoen van hen voegt zich bij de walvissen.
Iedereen is gekomen om te eten.
Het is een van de grootste samenscholingen op aarde.
Vijf maanden geleden…
…was er hier nog maar zeven uur licht per dag.
Nu zijn het er 17.
De verandering veroorzaakt een explosie van plankton en krill.
Voor de walvissen is het misschien de enige keer in het hele jaar dat ze eten.
In de zomer…
…schept elke walvis 900 ton voedsel op.
Ze hebben allemaal slechts 90 dagen om zo veel mogelijk te eten.
Binnenkort worden de dagen korter…
…en komt er een einde aan het grote banket.
Dan gaan ze allemaal terug naar het zuiden.
De kansen die de reis van onze gekantelde planeet biedt…
…kunnen enorm zijn, maar vluchtig.
Na een maand met lange zomerdagen…
…bereiken de temperaturen in de noordelijke Grote Oceaan hun piek.
Een oceaanroofdier voelt de verandering…
…en bepaalt een nieuwe koers.
Een tijgerhaai…
…op een reis van duizend kilometer door de Grote Oceaan.
Geleid door het magnetische veld van de aarde zwemt ze recht op haar doel af…
…het eiland Laysan.
En ze is niet de enige.
Deze soort maakt de langste reizen van alle haaien.
En jaagt op een groter aantal dieren.
Zelfs op vogels.
Het laysanalbatroskuiken heeft niet gegeten…
…sinds zijn ouders hem twee weken geleden in de steek lieten.
Om voedsel te vinden…
…moet hij het eiland verlaten.
Maar 's werelds grootste zeevogels hebben veel hulp nodig.
Dat kan elk moment komen.
In juli veroorzaakt de hoge oceaantemperatuur tropische stormen…
…die Laysan wind brengen…
…en de jonge albatros een kans om te vertrekken.
De wind blijft aanzwellen…
…tot er genoeg is om zelfs een albatros op te tillen.
En de zwartvoetkuikens gaan altijd als eerste.
De eerste vlucht van een kuiken is nooit lang.
En hier is het vaak hun laatste.
De tijgerhaaien zijn gearriveerd.
En ze zijn erg effectief.
Voor de jonge albatros is het niet echt bemoedigend.
Maar het is nu…
…of nooit.
Als hij de open zee bereikt…
…komt hij misschien vijf jaar niet meer aan land.
Maar er is geen ruimte voor fouten.
Tijd om alle voorzichtigheid overboord te gooien.
Tijd om te vliegen.
Ondertiteld door: Irene Witpaard