1
00:00:19,394 --> 00:00:21,521
Sześćdziesiąt tysięcy lat temu

2
00:00:22,147 --> 00:00:25,608
ludzie po raz pierwszy opuścili Afrykę.

3
00:00:30,697 --> 00:00:33,408
Od tamtej pory się nie zatrzymujemy

4
00:00:34,325 --> 00:00:37,162
i dotarliśmy już
we wszystkie zakątki Ziemi.

5
00:00:40,040 --> 00:00:43,543
Jednak nasza wędrówka
jest tylko jedną z wielu.

6
00:00:44,711 --> 00:00:46,296
W każdym momencie

7
00:00:47,213 --> 00:00:50,467
w drodze znajdują się miliardy zwierząt.

8
00:00:54,220 --> 00:00:57,932
I od tego zależy zdrowie naszej planety.

9
00:01:02,604 --> 00:01:09,611
NASZA PLANETA 2

10
00:01:18,703 --> 00:01:23,666
Migracja to najważniejsza
strategia przetrwania.

11
00:01:28,338 --> 00:01:30,131
Czy chodzi o zdobycie pokarmu…

12
00:01:32,175 --> 00:01:33,176
rozmnażanie się,

13
00:01:34,928 --> 00:01:36,471
czy znalezienie nowego domu.

14
00:01:43,561 --> 00:01:46,022
A nie jest ona pozbawiona ryzyka.

15
00:01:55,115 --> 00:01:58,952
Serial ten opowiada
o niezwykłych podróżach

16
00:01:59,035 --> 00:02:03,039
w świecie, który zmienia
się szybciej niż kiedykolwiek.

17
00:02:07,460 --> 00:02:11,047
Dopiero teraz zaczynamy rozumieć,

18
00:02:12,132 --> 00:02:14,050
że całe życie na Ziemi

19
00:02:15,552 --> 00:02:19,055
zależy od możliwości przemieszczania się.

20
00:02:28,898 --> 00:02:32,735
ROZDZIAŁ 1
ŚWIAT W RUCHU

21
00:02:45,165 --> 00:02:49,502
Ziemia w Botswanie
co roku przechodzi transformację.

22
00:02:52,463 --> 00:02:55,300
Te blizny stanowią jedyny ślad po wodzie,

23
00:02:55,383 --> 00:02:58,678
która pokrywała ją
zaledwie trzy miesiące temu.

24
00:03:03,766 --> 00:03:06,019
Wtedy była bujna i zielona.

25
00:03:07,937 --> 00:03:10,773
Teraz jest spalona słońcem i jałowa.

26
00:03:19,949 --> 00:03:24,287
Ta przemiana zmusza zwierzęta
do masowego przemieszczania się.

27
00:03:39,427 --> 00:03:43,723
Bawoły afrykańskie maszerują
przez pustynię Kalahari

28
00:03:43,806 --> 00:03:46,517
w kierunku ostatniego zbiornika wody.

29
00:03:54,192 --> 00:03:58,571
Pojedyncze grupy połączyły się
w jedno megastado.

30
00:04:09,249 --> 00:04:11,084
Największe w Afryce.

31
00:04:21,636 --> 00:04:25,390
Wszystkie te zwierzęta
jak co roku pielgrzymują

32
00:04:26,432 --> 00:04:28,977
do jednego odległego bagna.

33
00:04:35,942 --> 00:04:39,195
A inne tylko na to czekają.

34
00:04:42,949 --> 00:04:46,536
Lwy są specjalistami w dziedzinie bawołów.

35
00:04:53,084 --> 00:04:55,336
Przybycie megastada

36
00:04:55,420 --> 00:04:58,589
to dla nich najważniejsze wydarzenie roku.

37
00:05:02,093 --> 00:05:06,306
Wyczekują armii bawołów
już od kilku tygodni…

38
00:05:09,642 --> 00:05:13,646
z oczami utkwionymi
w każdy nowy punkt na horyzoncie.

39
00:05:37,628 --> 00:05:38,755
Nareszcie.

40
00:05:52,435 --> 00:05:56,981
Zbliżająca się horda
to istna ściana rogów i mięśni.

41
00:06:10,411 --> 00:06:13,373
Lwy muszą znaleźć w niej słaby punkt.

42
00:06:31,224 --> 00:06:32,975
A to może być on.

43
00:06:34,018 --> 00:06:35,520
Samotny byk.

44
00:06:37,313 --> 00:06:39,565
Może i odłączył się od stada,

45
00:06:39,649 --> 00:06:42,735
ale nadal waży cztery razy więcej niż lew

46
00:06:43,319 --> 00:06:46,614
i jest jednym
z najgroźniejszych zwierząt w Afryce.

47
00:06:49,075 --> 00:06:51,702
Lwy muszą zachować ostrożność.

48
00:07:01,295 --> 00:07:06,050
Jeden po drugim
powoli zbliżają się do niego,

49
00:07:06,134 --> 00:07:08,761
jakby w ogóle nie zamierzały polować.

50
00:07:20,815 --> 00:07:24,110
Tak naprawdę zajmują pozycje.

51
00:08:13,409 --> 00:08:16,412
Samice atakują na zmianę…

52
00:08:22,084 --> 00:08:23,544
by zmęczyć byka.

53
00:08:34,722 --> 00:08:37,934
Teraz do walki wkraczają cięższe samce.

54
00:09:13,052 --> 00:09:16,180
Lwy mają tak dobrze wypracowaną technikę,

55
00:09:16,931 --> 00:09:18,724
że w zaledwie trzy minuty

56
00:09:19,934 --> 00:09:23,604
pokonują najtrudniejszego z przeciwników.

57
00:09:33,614 --> 00:09:36,409
Migracja, na której tak polegają lwy,

58
00:09:36,492 --> 00:09:39,704
to jedna z milionów wędrówek
związanych z porami roku.

59
00:09:40,830 --> 00:09:42,540
A te z kolei

60
00:09:43,165 --> 00:09:45,585
są konsekwencją innej podróży:

61
00:09:46,586 --> 00:09:50,298
trwającego rok pełnego obiegu
naszej planety wokół Słońca.

62
00:09:54,093 --> 00:09:55,428
W trakcie tej wędrówki

63
00:09:55,511 --> 00:10:00,474
Ziemia jest nachylona względem Słońca
pod kątem 23,5 stopnia.

64
00:10:03,686 --> 00:10:06,939
Właśnie temu nachyleniu
zawdzięczamy istnienie pór roku.

65
00:10:09,650 --> 00:10:14,030
Aby to zrozumieć,
spójrzmy na biegun północny.

66
00:10:16,490 --> 00:10:19,994
Przez połowę roku
ta część planety jest odsunięta od Słońca,

67
00:10:20,578 --> 00:10:23,039
co sprowadza na nią mrok i zimę.

68
00:10:27,585 --> 00:10:31,255
Przez drugą połowę roku
jest przysunięta bliżej Słońca,

69
00:10:32,757 --> 00:10:34,717
a to powoduje wydłużanie się dni.

70
00:10:42,975 --> 00:10:45,311
To właśnie ten roczny cykl

71
00:10:45,394 --> 00:10:49,065
jest głównym powodem
przemieszczania się istot żywych na Ziemi.

72
00:10:51,734 --> 00:10:56,864
Na półkuli północnej przynosi on także
największą zmianę w roku.

73
00:10:59,533 --> 00:11:00,576
Wiosnę.

74
00:11:01,285 --> 00:11:08,292
MARZEC

75
00:11:11,045 --> 00:11:15,841
Pod koniec marca
dni wydłużają się najszybciej.

76
00:11:20,554 --> 00:11:24,350
Rośnie ilość światła słonecznego,
które ogrzewa ziemię

77
00:11:26,102 --> 00:11:27,812
i powoduje ulewne deszcze.

78
00:11:30,064 --> 00:11:33,150
Półkula północna
nagle staje się cieplejsza

79
00:11:34,360 --> 00:11:35,361
i bardziej mokra.

80
00:11:37,780 --> 00:11:39,281
Idealna dla roślin.

81
00:11:47,832 --> 00:11:50,459
Ziemia okrywa się zielenią.

82
00:11:52,795 --> 00:11:55,423
ETIOPIA

83
00:11:55,506 --> 00:11:56,757
Jedno zwierzę

84
00:11:56,841 --> 00:12:01,303
korzysta z bujnego rozkwitu roślinności
jak żadne inne.

85
00:12:08,811 --> 00:12:12,606
Tydzień temu ten przedstawiciel
szarańczy pustynnej z Etiopii

86
00:12:13,315 --> 00:12:17,278
był płochliwym samotnikiem,
który niechętnie się ruszał.

87
00:12:21,824 --> 00:12:23,451
Już nim nie jest.

88
00:12:30,166 --> 00:12:32,710
Gdy pożywienia jest w bród,

89
00:12:33,419 --> 00:12:36,672
szarańcza przechodzi w tryb gromadny.

90
00:12:40,384 --> 00:12:41,927
Owady zaczynają maszerować

91
00:12:42,011 --> 00:12:44,638
i dziesięć razy szybciej się rozmnażać.

92
00:12:54,148 --> 00:12:58,194
Wraz z eksplozją populacji,
zaczynają ogałacać ziemię.

93
00:13:02,448 --> 00:13:05,409
Aby zdobyć odpowiednio dużo pożywienia,

94
00:13:05,493 --> 00:13:08,245
muszą nieustannie się przemieszczać.

95
00:13:26,514 --> 00:13:28,307
Gromada rośnie.

96
00:13:32,728 --> 00:13:34,230
I rośnie.

97
00:13:38,651 --> 00:13:41,862
Pożera każdą roślinę,
jaką napotka na swojej drodze.

98
00:13:45,157 --> 00:13:47,159
A to dopiero początek.

99
00:13:49,036 --> 00:13:52,289
Pieszo owady nie zajdą daleko.

100
00:13:55,376 --> 00:13:56,502
Aby dotrzeć dalej,

101
00:13:58,087 --> 00:14:00,256
muszą zmienić formę.

102
00:14:12,226 --> 00:14:14,228
Wykształcają skrzydła.

103
00:14:36,166 --> 00:14:39,086
Teraz, z jeszcze większym apetytem,

104
00:14:39,670 --> 00:14:42,756
cała armia wzbija się w powietrze.

105
00:14:51,974 --> 00:14:52,850
Owady jedzą…

106
00:14:54,852 --> 00:14:56,020
i lecą dalej.

107
00:15:01,942 --> 00:15:02,902
Jedzą…

108
00:15:04,945 --> 00:15:05,988
i lecą dalej.

109
00:15:13,996 --> 00:15:17,207
Razem tworzą supergromadę,

110
00:15:17,791 --> 00:15:20,794
największą od 70 lat.

111
00:15:22,171 --> 00:15:24,214
Liczy ona 200 miliardów osobników.

112
00:15:40,898 --> 00:15:43,609
Jeśli wszystkie mają się wyżywić,

113
00:15:43,692 --> 00:15:46,612
gromada musi wędrować
coraz dalej i szybciej.

114
00:15:54,954 --> 00:15:59,458
Pokonuje 100 kilometrów dziennie.

115
00:16:09,551 --> 00:16:10,886
KENIA

116
00:16:10,970 --> 00:16:13,973
Przemierza kraj za krajem

117
00:16:14,640 --> 00:16:19,061
oraz, co ciekawe,
przekracza Morze Czerwone.

118
00:16:25,359 --> 00:16:27,069
INDIE

119
00:16:27,152 --> 00:16:32,408
Po raz pierwszy gromada szarańczy
pokonuje Himalaje i dociera do Tybetu.

120
00:16:32,491 --> 00:16:34,410
WYŻYNA TYBETAŃSKA

121
00:16:37,871 --> 00:16:39,498
Gdzie się nie pojawi,

122
00:16:41,375 --> 00:16:42,960
wprowadza chaos.

123
00:16:54,346 --> 00:16:55,764
Nie spocznie,

124
00:16:55,848 --> 00:16:58,976
póki zmiana pory roku
nie przyniesie suszy.

125
00:17:01,311 --> 00:17:04,023
Bo gdy pożywienie wreszcie się skończy…

126
00:17:06,817 --> 00:17:08,235
zniknie i szarańcza.

127
00:17:17,453 --> 00:17:19,413
KWIECIEŃ

128
00:17:19,496 --> 00:17:24,293
W kwietniu na północy
dzień staje się jeszcze dłuższy.

129
00:17:26,712 --> 00:17:30,799
Większa ilość światła słonecznego
powoduje ocieplenie oceanu

130
00:17:31,383 --> 00:17:36,680
i rozległe zakwity glonów,
a wraz z nimi nagłą obfitość pożywienia.

131
00:17:39,600 --> 00:17:42,728
Dla pewnego zwierzęcia
to najlepszy czas na podróż.

132
00:17:51,653 --> 00:17:55,908
Północ na odległej wysepce
u wybrzeży Kolumbii Brytyjskiej.

133
00:17:59,328 --> 00:18:00,370
Tam pod ziemią…

134
00:18:02,456 --> 00:18:04,041
coś się dzieje.

135
00:18:11,507 --> 00:18:15,886
Pisklę morzyka sędziwego
ledwo co wykluło się z jaja,

136
00:18:17,805 --> 00:18:22,101
a już za chwilę czeka
je najtrudniejsza podróż życia.

137
00:18:25,729 --> 00:18:27,731
Nic jeszcze nie jadło

138
00:18:28,607 --> 00:18:30,609
i bardzo potrzebuje pożywienia.

139
00:18:34,196 --> 00:18:35,823
Odzywa się mama.

140
00:18:40,619 --> 00:18:44,331
Na całej wyspie
z jamek wyłaniają się głodne pisklęta,

141
00:18:46,041 --> 00:18:48,210
które podążają za głosem rodziców.

142
00:18:50,587 --> 00:18:53,340
Jeśli jednak liczą na szybki posiłek,

143
00:18:54,341 --> 00:18:56,301
czeka je spory zawód.

144
00:19:02,141 --> 00:19:04,393
To jedyny gatunek ptaka morskiego,

145
00:19:04,935 --> 00:19:07,938
który żeruje wyłącznie na morzu.

146
00:19:10,232 --> 00:19:13,026
Pisklęta muszą się tylko do niego dostać.

147
00:19:15,362 --> 00:19:17,197
Nie umieją jeszcze latać,

148
00:19:17,781 --> 00:19:19,867
a więc jedynym sposobem jest…

149
00:19:20,784 --> 00:19:22,035
iść na piechotę.

150
00:19:29,585 --> 00:19:33,589
Czekanie do zmroku
pomaga co prawda uniknąć drapieżników,

151
00:19:34,381 --> 00:19:37,676
ale utrudnia orientację w terenie.

152
00:19:45,267 --> 00:19:48,103
A gdy jest się rozmiaru piłeczki golfowej,

153
00:19:49,062 --> 00:19:50,981
wszystko stanowi przeszkodę.

154
00:19:56,904 --> 00:20:00,407
Drogę potrafią zablokować im
najdrobniejsze gałązki…

155
00:20:02,534 --> 00:20:04,912
i najmniejsze strumyki.

156
00:20:10,000 --> 00:20:13,879
Czasem podróż dobiega końca,
zanim się na dobre zaczęła.

157
00:20:22,137 --> 00:20:24,306
Ale nie w przypadku tego malca.

158
00:20:28,060 --> 00:20:30,020
Nareszcie plaża.

159
00:20:31,313 --> 00:20:35,692
A zarazem ostatnie chwile na lądzie.
Kolejne za dwa lata.

160
00:20:41,323 --> 00:20:42,449
Aby znaleźć matkę,

161
00:20:42,950 --> 00:20:45,077
pisklę nawołuje w ciemnościach.

162
00:21:00,008 --> 00:21:01,426
Znowu razem.

163
00:21:04,888 --> 00:21:07,516
Młode jednak nadal nic nie jadło.

164
00:21:12,604 --> 00:21:16,149
Aby dotrzeć
do najbliższego źródła pożywienia,

165
00:21:17,943 --> 00:21:21,363
razem z matką pokonuje wpław aż 70 km.

166
00:21:27,995 --> 00:21:30,539
Tutaj samica nareszcie może zanurkować

167
00:21:30,622 --> 00:21:33,583
po pierwszy posiłek
swojego pisklęcia – kryl.

168
00:21:34,793 --> 00:21:37,170
To jednak tylko krótki przystanek.

169
00:21:39,881 --> 00:21:43,427
Ptaki przepłyną jeszcze 1000 km.

170
00:21:46,430 --> 00:21:50,350
To trwająca cały miesiąc wędrówka
do zasobnych mórz północnych,

171
00:21:50,434 --> 00:21:51,768
gdzie czeka je uczta.

172
00:21:51,852 --> 00:21:53,353
ZATOKA ALASKA

173
00:21:53,437 --> 00:21:58,400
Oraz zapewne najdłuższa migracja
wśród nowo wyklutych piskląt.

174
00:22:04,740 --> 00:22:07,743
A ponieważ w lecie
na oceanie nie brakuje pokarmu,

175
00:22:08,702 --> 00:22:13,457
morzyki są w stanie spędzić
na morzu praktycznie całe życie.

176
00:22:20,339 --> 00:22:26,386
MAJ

177
00:22:26,470 --> 00:22:30,057
Tysiąc sześćset kilometrów
na północ od Hawajów

178
00:22:31,183 --> 00:22:33,727
znajduje się niewielki skrawek lądu.

179
00:22:35,437 --> 00:22:36,480
Wyspa Laysan.

180
00:22:40,692 --> 00:22:44,321
Zamieszkuje ją jeden
z największych ptaków morskich świata.

181
00:22:48,700 --> 00:22:50,911
Albatros ciemnolicy.

182
00:22:55,791 --> 00:22:58,543
To pisklę, tutaj w wieku sześciu tygodni,

183
00:22:58,627 --> 00:23:02,422
zostanie wyśmienitym
podróżnikiem długodystansowym.

184
00:23:04,299 --> 00:23:09,513
W ciągu 60 lat swojego życia
przeleci miliony kilometrów.

185
00:23:11,181 --> 00:23:13,892
Na razie jednak ma cztery miesiące.

186
00:23:13,975 --> 00:23:15,727
Nie umie jeszcze latać

187
00:23:16,561 --> 00:23:18,522
i nigdzie się nie wybiera.

188
00:23:23,527 --> 00:23:27,572
W odróżnieniu od morzyka, czeka,
aż jedzenie zostanie mu dostarczone

189
00:23:28,156 --> 00:23:29,491
przez rodziców.

190
00:23:32,577 --> 00:23:36,456
Oni jednak mogą polować na ryby
nawet 3000 km dalej.

191
00:23:37,874 --> 00:23:40,252
Możliwe więc, że młode trochę poczeka.

192
00:23:42,003 --> 00:23:43,880
W strugach deszczu…

193
00:23:47,592 --> 00:23:49,136
porywistym wietrze…

194
00:23:51,721 --> 00:23:53,765
i upalnym słońcu.

195
00:24:03,316 --> 00:24:06,945
Każdy pojawiający się
na horyzoncie ptak budzi nadzieję.

196
00:24:14,119 --> 00:24:15,328
To albatros.

197
00:24:18,540 --> 00:24:20,083
Ale nie tego gatunku.

198
00:24:21,668 --> 00:24:22,961
Czarnonogi.

199
00:24:25,297 --> 00:24:28,341
Mimo to samica
z pewnością wraca z pożywieniem.

200
00:24:31,386 --> 00:24:34,848
Wygłodniałe pisklę próbuje szczęścia.

201
00:24:42,272 --> 00:24:46,401
Dla tej matki
ewidentnie priorytetem jest rodzina.

202
00:24:59,748 --> 00:25:02,167
Jednak to, co wydaje się ratunkiem,

203
00:25:03,418 --> 00:25:05,629
może okazać się wyrokiem śmierci.

204
00:25:08,757 --> 00:25:12,344
Na całej wyspie umierają pisklęta.

205
00:25:17,349 --> 00:25:20,685
W naszych oceanach
jest teraz tyle plastiku,

206
00:25:22,020 --> 00:25:26,149
że dociera nawet
do najbardziej odległych wysepek na Ziemi.

207
00:25:27,359 --> 00:25:29,694
Przynoszą go prądy.

208
00:25:34,783 --> 00:25:38,662
Rodzice mylą dryfujące drobiny
z pożywieniem

209
00:25:38,745 --> 00:25:40,789
i dają je swoim młodym,

210
00:25:40,872 --> 00:25:42,916
niechcący je zabijając.

211
00:25:47,629 --> 00:25:52,717
To właściwie pewne, że w żołądku
każdego pisklęcia na wyspie jest plastik.

212
00:25:55,220 --> 00:25:58,640
Maluchy, które dostały go za dużo,
umierają z głodu.

213
00:26:04,396 --> 00:26:07,607
Albatros ciemnolicy
jest najbardziej zagrożony.

214
00:26:09,484 --> 00:26:13,238
To on połyka najwięcej plastiku
ze wszystkich ptaków morskich.

215
00:26:14,573 --> 00:26:17,242
A sytuacja z każdym rokiem się pogarsza.

216
00:26:28,795 --> 00:26:31,840
Nareszcie, po niemal
trzech tygodniach na morzu,

217
00:26:34,050 --> 00:26:36,511
wraca ojciec pisklęcia.

218
00:26:46,187 --> 00:26:48,523
Po tak długiej rozłące

219
00:26:50,275 --> 00:26:52,861
trzeba odnowić więź.

220
00:27:02,996 --> 00:27:07,000
To może być ostatni posiłek,
jaki to pisklę otrzyma.

221
00:27:09,419 --> 00:27:12,964
I prawie na pewno zawiera plastik.

222
00:27:26,978 --> 00:27:31,149
Ojciec wraca do swojego życia
i przemierzania Pacyfiku.

223
00:27:32,984 --> 00:27:35,570
Pisklę zostaje pozostawione
własnemu losowi.

224
00:27:38,990 --> 00:27:41,409
Ale dla niego to jeszcze nie koniec.

225
00:27:44,788 --> 00:27:48,416
Albatrosy zawsze zwracają
ciężkostrawne fragmenty pożywienia,

226
00:27:48,500 --> 00:27:50,960
takie jak dzioby kałamarnic i ości.

227
00:27:55,006 --> 00:28:00,595
Wyplucie zapalniczki czy zakrętki
stanowi jednak większe wyzwanie.

228
00:28:13,024 --> 00:28:14,234
Ale to pisklę…

229
00:28:16,152 --> 00:28:17,570
nie zamierza się poddać.

230
00:28:21,825 --> 00:28:23,118
Dzięki czemu

231
00:28:23,201 --> 00:28:26,579
jest o krok bliżej
wzbicia się w powietrze.

232
00:28:28,456 --> 00:28:34,462
Przy dobrych wiatrach już za kilka tygodni
doczeka się swojego wielkiego debiutu

233
00:28:34,546 --> 00:28:37,757
w roli jednego
z najwspanialszych morskich podróżników.

234
00:28:45,014 --> 00:28:47,851
Tor ruchu
naszej pochylonej planety w kosmosie

235
00:28:47,934 --> 00:28:50,979
ma szczególnie silny wpływ
na jedno miejsce.

236
00:28:52,522 --> 00:28:57,026
CZERWIEC

237
00:28:57,110 --> 00:28:59,070
Lato na dalekiej północy.

238
00:29:01,781 --> 00:29:04,576
Arktyka znajduje się teraz
najbliżej Słońca

239
00:29:04,659 --> 00:29:08,288
i przez całą dobę kąpie się
w jego świetle,

240
00:29:08,371 --> 00:29:11,040
które topi skutą lodem
powierzchnię oceanu.

241
00:29:23,928 --> 00:29:26,097
Aby przetrwać wśród tych zmian,

242
00:29:26,681 --> 00:29:29,350
życie musi dotrzymywać im kroku.

243
00:29:59,881 --> 00:30:04,260
Siedlisko tego niedźwiedzia polarnego
zmienia się w ciągu roku tak bardzo,

244
00:30:04,344 --> 00:30:07,055
że nie przeżyłby
na ograniczonym terytorium.

245
00:30:11,184 --> 00:30:14,562
Zamiast tego przemierza tysiące kilometrów

246
00:30:14,646 --> 00:30:16,231
w poszukiwaniu fok.

247
00:30:28,785 --> 00:30:32,247
Gdy nastaje lato
i pokrywa lodowa zaczyna topnieć,

248
00:30:33,623 --> 00:30:35,959
musi mniej chodzić…

249
00:30:39,838 --> 00:30:41,506
a więcej pływać.

250
00:30:48,012 --> 00:30:51,099
Teraz już prawie osiem godzin dziennie.

251
00:31:01,568 --> 00:31:05,697
Niedźwiedź potrafi wyczuć ofiarę
z odległości 30 km.

252
00:31:09,534 --> 00:31:13,955
Wie zatem, że w pobliżu jest foka wąsata.

253
00:31:27,510 --> 00:31:30,263
Foka nie spodziewa się zagrożenia…

254
00:31:32,557 --> 00:31:35,351
a niedźwiedź chce, by tak zostało.

255
00:32:16,601 --> 00:32:20,730
Skuteczność polowań
z wody jest raczej niska.

256
00:32:42,669 --> 00:32:45,588
Może do trzech razy sztuka?

257
00:33:38,891 --> 00:33:44,272
Ten młodzik musi jeszcze dopracować
sztukę tropienia ofiary z wody.

258
00:33:46,274 --> 00:33:48,359
I ważne, by to zrobił,

259
00:33:49,444 --> 00:33:52,905
bo z każdym rokiem
może być mu bardziej potrzebna.

260
00:33:58,536 --> 00:34:00,455
Nasz klimat się ociepla.

261
00:34:06,919 --> 00:34:09,881
A proces ten jest najmocniej odczuwalny

262
00:34:10,548 --> 00:34:12,050
właśnie w Arktyce.

263
00:34:16,054 --> 00:34:22,769
W tym roku temperatura osiąga
aż 38 stopni Celsjusza…

264
00:34:26,564 --> 00:34:29,442
i topi lód morski w rekordowym tempie.

265
00:34:32,862 --> 00:34:36,991
Pewne zwierzę odczuwa to
szczególnie dotkliwie.

266
00:34:47,251 --> 00:34:52,548
Aby móc żerować,
morsy potrzebują płytkiego dna morskiego,

267
00:34:54,175 --> 00:34:55,843
obfitości małży,

268
00:34:57,011 --> 00:35:00,765
oraz kier lodowych,
na których mogą wypocząć.

269
00:35:10,983 --> 00:35:14,195
Tych ostatnich jest jednak coraz mniej.

270
00:35:17,448 --> 00:35:21,119
A każde kolejne lato
staje się trudniejsze od poprzedniego.

271
00:35:22,787 --> 00:35:25,456
Zwłaszcza dla młodej matki.

272
00:35:30,586 --> 00:35:33,381
Trzy dni temu
musiała oddalić się od stada,

273
00:35:33,464 --> 00:35:35,466
by samotnie wydać na świat młode.

274
00:35:38,469 --> 00:35:42,014
Od tej pory nie opuściła go ani na moment.

275
00:35:53,985 --> 00:35:57,530
Karmiąca matka potrzebuje
prawie dwa razy więcej pożywienia.

276
00:35:59,115 --> 00:36:03,286
Ale nie może zostawić potomstwa
bez opieki, gdy sama żeruje.

277
00:36:05,997 --> 00:36:08,875
Najpierw musi znaleźć inne morsy

278
00:36:09,792 --> 00:36:12,253
chętne się nim zająć.

279
00:36:20,678 --> 00:36:24,140
Młody mors umie pływać od urodzenia.

280
00:36:28,561 --> 00:36:31,606
Ale jest zbyt słaby,
by pokonywać długie dystanse.

281
00:36:35,151 --> 00:36:37,403
Dlatego podczas tej pierwszej podróży

282
00:36:38,529 --> 00:36:40,364
łapie okazję.

283
00:36:53,419 --> 00:36:55,630
Kier lodowych z każdym rokiem ubywa,

284
00:36:55,713 --> 00:36:58,341
a pomocy trzeba szukać coraz dalej.

285
00:37:03,137 --> 00:37:06,766
Samica nie może żerować,
póki jej nie znajdzie.

286
00:37:15,274 --> 00:37:17,401
Nawet gdy trafi na inne morsy,

287
00:37:17,944 --> 00:37:22,114
kra musi być wystarczająco niska,
by młode mogło się na nią wspiąć.

288
00:37:26,869 --> 00:37:27,954
Ta jest za wysoka.

289
00:37:43,010 --> 00:37:44,720
Ta wygląda dobrze.

290
00:37:51,102 --> 00:37:53,854
Ale gdy odpowiedniego lodu jest niewiele,

291
00:37:53,938 --> 00:37:56,482
trudno o wolne miejsca.

292
00:38:17,461 --> 00:38:20,715
Nie na takie przyjęcie liczyła.

293
00:38:32,226 --> 00:38:34,687
Nawet jeśli lodu jest pod dostatkiem,

294
00:38:34,770 --> 00:38:38,065
bez pomocy
matka nie jest w stanie żerować.

295
00:38:38,649 --> 00:38:40,401
Musi zostać ze swoim młodym.

296
00:38:51,662 --> 00:38:53,789
Poszukiwania trwają.

297
00:38:56,375 --> 00:39:00,171
Młode będzie zależne od matki
przez pierwsze trzy lata życia.

298
00:39:02,631 --> 00:39:04,216
Wszędzie

299
00:39:05,051 --> 00:39:06,510
będzie podążać za nią.

300
00:39:11,682 --> 00:39:16,312
W ciągu dekady latem lód morski
może zacząć całkowicie znikać.

301
00:39:24,403 --> 00:39:28,783
Wtedy nawet najbardziej wprawni
podbiegunowi podróżnicy

302
00:39:29,367 --> 00:39:31,619
mogą nie mieć gdzie się podziać.

303
00:39:46,801 --> 00:39:48,302
Pod koniec czerwca

304
00:39:48,386 --> 00:39:52,348
Północ w pełni odczuwa skutki
nachylenia naszej planety

305
00:39:53,224 --> 00:39:56,936
i dociera do niej więcej słońca
niż w pozostałych miesiącach.

306
00:39:58,270 --> 00:40:00,773
W pewnym zakątku Oceanu Spokojnego

307
00:40:00,856 --> 00:40:04,193
tworzy się wtedy najlepsza okazja roku.

308
00:40:12,368 --> 00:40:13,577
Przez sześć miesięcy

309
00:40:13,661 --> 00:40:18,040
Morze Beringa na Alasce
wydaje się pozbawione życia i opustoszałe.

310
00:40:32,596 --> 00:40:34,682
Ale pewnego czerwcowego dnia…

311
00:40:37,184 --> 00:40:39,395
wszystko się zmienia.

312
00:40:43,482 --> 00:40:45,359
Przybywają humbaki,

313
00:40:46,193 --> 00:40:48,195
po trwającej miesiąc podróży,

314
00:40:52,283 --> 00:40:55,995
by wziąć udział
w największym wydarzeniu roku.

315
00:40:58,414 --> 00:40:59,999
Są ich tysiące.

316
00:41:03,002 --> 00:41:04,670
Na całym Pacyfiku

317
00:41:04,753 --> 00:41:07,256
w drodze są też inni podróżnicy.

318
00:41:09,884 --> 00:41:13,095
Burzyki szare pędzą, by dotrzeć na czas.

319
00:41:17,099 --> 00:41:20,686
Lecą bez przerwy,
pokonując 1000 km dziennie.

320
00:41:21,312 --> 00:41:22,980
NOWA ZELANDIA

321
00:41:23,063 --> 00:41:25,191
Okazja jest tak ważna,

322
00:41:25,274 --> 00:41:27,943
że przybywają z drugiego końca świata.

323
00:41:28,027 --> 00:41:30,446
RÓWNIK

324
00:41:30,529 --> 00:41:32,907
To dystans 65 000 km

325
00:41:33,407 --> 00:41:36,911
i najdłuższa wędrówka w świecie zwierząt.

326
00:41:36,994 --> 00:41:39,830
MORZE BERINGA
OCEAN SPOKOJNY

327
00:41:43,584 --> 00:41:46,212
Do płetwali dołącza milion burzyków.

328
00:41:54,345 --> 00:41:56,430
Zbierają się, by żerować.

329
00:42:06,690 --> 00:42:10,986
To jedno
z największych skupisk życia na Ziemi.

330
00:42:15,824 --> 00:42:17,785
Pięć miesięcy temu

331
00:42:18,285 --> 00:42:21,205
dzień trwał tu zaledwie siedem godzin.

332
00:42:23,958 --> 00:42:26,627
Teraz trwa 17.

333
00:42:29,171 --> 00:42:34,218
Ta zmiana powoduje
eksplozję ilości planktonu i kryla.

334
00:42:36,387 --> 00:42:41,517
Dla humbaków może to być
jedyna okazja do żerowania w całym roku.

335
00:42:43,644 --> 00:42:44,603
W ciągu lata

336
00:42:45,604 --> 00:42:49,775
każdy osobnik pobiera
nawet 900 ton pokarmu.

337
00:42:59,410 --> 00:43:03,539
Zwierzęta mają tylko 90 dni,
by najeść się do syta.

338
00:43:09,295 --> 00:43:11,297
Niedługo dni zaczną się skracać,

339
00:43:11,797 --> 00:43:14,466
a wielka uczta dobiegnie końca.

340
00:43:16,385 --> 00:43:19,305
Wtedy wszystkie wrócą na południe.

341
00:43:22,141 --> 00:43:25,853
Wędrówka naszej pochylonej planety
daje ogromne możliwości,

342
00:43:25,936 --> 00:43:29,064
ale są one krótkotrwałe.

343
00:43:33,193 --> 00:43:35,779
Po miesiącu długich letnich dni

344
00:43:36,280 --> 00:43:39,950
temperatura wody w północnym Pacyfiku
osiąga najwyższą wartość.

345
00:43:45,497 --> 00:43:48,542
Oceaniczny drapieżnik wyczuwa tę zmianę

346
00:43:48,626 --> 00:43:50,669
i obiera nowy kurs.

347
00:44:01,597 --> 00:44:02,931
Żarłacz tygrysi

348
00:44:03,432 --> 00:44:07,394
wyrusza w liczącą 1000 km
odyseję przez Pacyfik.

349
00:44:14,526 --> 00:44:16,987
Kierując się polem magnetycznym Ziemi,

350
00:44:18,113 --> 00:44:21,367
samica płynie
w linii prostej do swojego celu…

351
00:44:25,412 --> 00:44:27,414
wyspy Laysan.

352
00:44:29,375 --> 00:44:30,918
I nie jest jedyna.

353
00:44:36,090 --> 00:44:40,844
Żarłacz tygrysi to jeden
z dalej migrujących gatunków rekinów.

354
00:44:43,389 --> 00:44:47,643
Poluje też na najwięcej rodzajów zwierząt.

355
00:44:49,269 --> 00:44:52,523
W tym nawet na ptaki.

356
00:44:58,904 --> 00:45:02,408
Pisklę albatrosa ciemnolicego nie jadło,

357
00:45:02,491 --> 00:45:06,787
odkąd dwa tygodnie temu
porzucili je rodzice.

358
00:45:10,582 --> 00:45:15,045
Teraz, aby znaleźć pożywienie,
musi samo opuścić wyspę.

359
00:45:18,882 --> 00:45:23,679
Ale największy ptak morski świata
potrzebuje sporo siły nośnej.

360
00:45:26,265 --> 00:45:28,642
Może się ona pojawić w każdej chwili.

361
00:45:33,856 --> 00:45:39,570
W lipcu wysoka temperatura wody
wywołuje na morzu burze tropikalne…

362
00:45:43,991 --> 00:45:46,744
i sprowadza na Laysan wiatr,

363
00:45:47,911 --> 00:45:51,373
który dla młodego albatrosa
jest biletem do wolności.

364
00:45:58,922 --> 00:46:01,049
Wiatr się wzmaga,

365
00:46:02,134 --> 00:46:05,804
aż nabiera dość siły,
by poderwać nawet albatrosa.

366
00:46:10,017 --> 00:46:14,646
Pisklęta czarnonogiego
zawsze startują pierwsze.

367
00:46:30,204 --> 00:46:33,290
Pierwszy lot pisklęcia
nigdy nie jest długi.

368
00:46:37,920 --> 00:46:40,881
A tutaj często bywa ostatnim.

369
00:46:52,309 --> 00:46:55,687
Żarłacze tygrysie przybyły na miejsce.

370
00:47:12,621 --> 00:47:14,498
I są niezwykle skuteczne.

371
00:47:27,261 --> 00:47:32,015
Dla młodego albatrosa
nie jest to specjalnie zachęcający widok.

372
00:47:33,559 --> 00:47:35,102
Ale zrobi to teraz…

373
00:47:35,894 --> 00:47:36,770
albo nigdy.

374
00:47:46,905 --> 00:47:48,907
Jeśli dotrze na otwarty ocean,

375
00:47:49,491 --> 00:47:53,453
może nie dotknąć lądu
przez najbliższe pięć lat.

376
00:47:55,706 --> 00:47:58,584
Nie ma tu jednak miejsca na błędy.

377
00:48:07,843 --> 00:48:10,596
Nie pora na ostrożność.

378
00:48:13,974 --> 00:48:16,894
Pora lecieć.

379
00:49:45,732 --> 00:49:48,568
Napisy: Kaja Olszewska