‎Sáu mươi nghìn năm trước,
‎con người lần đầu tiên rời châu Phi.
‎Kể từ đó, chúng ta không dừng lại,
‎mà đi khắp mọi nơi trên Trái Đất.
‎Nhưng hành trình của chúng ta ‎chỉ là một trong nhiều hành trình.
‎Tại bất kỳ thời điểm nào,
‎hàng tỷ động vật đang di chuyển.
‎Và sức khỏe của hành tinh chúng ta ‎phụ thuộc vào nó.
‎HÀNH TINH CỦA CHÚNG TA II
‎Di cư là ‎chiến lược sống còn quan trọng nhất.
‎Cho dù là để kiếm ăn…
‎sinh sản,
‎hoặc tìm một ngôi nhà mới.
‎Và không phải không có rủi ro.
‎Loạt phim này ghi lại ‎những hành trình phi thường
‎trong một thế giới ‎đang thay đổi nhanh hơn bao giờ hết.
‎Và chỉ bây giờ ‎chúng ta mới bắt đầu hiểu rằng
‎tất cả sự sống trên Trái Đất
‎phụ thuộc vào sự tự do di chuyển.
‎CHƯƠNG MỘT ‎THẾ GIỚI DI CHUYỂN
‎Mỗi năm, ‎vùng đất Botswana này lại biến đổi.
‎Những vết sẹo này ‎là dấu hiệu duy nhất cho thấy
‎nước đã bao phủ nó chỉ ba tháng trước.
‎Hồi đó, đa dạng và xanh rì.
‎Bây giờ, nóng bức và cằn cỗi.
‎Sự thay đổi này ‎thúc đẩy động vật di chuyển hàng loạt.
‎Trâu rừng châu Phi ‎đang diễu hành qua hoang mạc Kalahari
‎về phía vùng nước cuối cùng.
‎Các đàn trâu đã tập hợp lại ‎và tạo thành một đàn siêu lớn.
‎Đàn trâu lớn nhất châu Phi.
‎Tất cả đều đang hành hương hàng năm
‎đến một đầm lầy nơi hẻo lánh.
‎Và những động vật khác ‎đang mong đợi trâu làm thế.
‎Những con sư tử này là chuyên gia về trâu.
‎Và việc đàn trâu đông đảo nhất đến
‎là sự kiện quan trọng nhất trong năm ‎với các sư tử này.
‎Trong nhiều tuần, ‎chúng đã chờ đợi đàn trâu.
‎Mắt nhìn chăm chú mọi hình dạng từ rất xa.
‎Chờ mãi, trâu cũng đến.
‎Đám đông đang đến gần ‎có đầy sừng và cơ bắp.
‎Nhưng sư tử phải tìm ra một điểm yếu.
‎Và đây có thể là điểm yếu đó.
‎Một con trâu đơn độc.
‎Nó có thể tách biệt khỏi đàn,
‎nhưng nó nặng gấp bốn lần sư tử
‎và là trong những động vật ‎nguy hiểm nhất châu Phi.
‎Sư tử kiêu hãnh ‎phải tiếp cận một cách cẩn thận.
‎Từng con sư tử một, ‎chúng bình tĩnh tiến về phía con trâu
‎như thể không quan tâm đến con mồi này.
‎Trên thực tế, chúng đang bày binh bố trận.
‎Các sư tử cái thay phiên nhau tấn công…
‎làm con trâu mất sức.
‎Giờ, các sư tử đực nặng hơn tham chiến.
‎Sư tử đã rèn giũa ‎kỹ thuật của chúng giỏi đến mức
‎chỉ trong ba phút,
‎chúng đã hạ gục đối thủ đáng gờm nhất.
‎Trâu di cư, điều mà sư tử phụ thuộc vào,
‎là một trong hàng triệu di cư ‎xảy ra theo mùa.
‎Và các mùa
‎là hệ quả của một hành trình khác.
‎Hành tinh của chúng ta ‎chuyển động quanh mặt trời trong năm.
‎Khi Trái Đất dịch chuyển,
‎nó nghiêng một góc 23 độ rưỡi.
‎Và chính điều này ‎đã tạo ra các mùa trên Trái Đất.
‎Để hiểu rõ cách thức, ‎hãy để mắt đến Bắc Cực.
‎Trong nửa năm, nó quay tránh xa mặt trời,
‎đem đến bóng tối và mùa đông.
‎Nửa năm còn lại, ‎nó quay hướng về phía mặt trời,
‎khiến cho ngày dài hơn.
‎Chính chu kỳ hàng năm này
‎đã thúc đẩy các di cư lớn nhất ‎của động vật trên Trái Đất.
‎Và ở Bắc bán cầu, điều này ‎mang đến sự thay đổi lớn nhất trong năm.
‎Mùa xuân.
‎THÁNG BA
‎Vào cuối tháng Ba, ‎ngày dài nhanh hơn bất cứ lúc nào khác.
‎Nhiều ánh sáng mặt trời hơn ‎nhanh chóng làm nóng mặt đất.
‎Kích hoạt mưa bão.
‎Bắc bán cầu đột nhiên trở nên ấm hơn
‎và ẩm ướt hơn.
‎Hoàn hảo cho thực vật.
‎Đất đai thay áo mới màu xanh.
‎Và một loài động vật tận dụng tốt nhất ‎sự lớn lên nhanh chóng của thực vật.
‎Một tuần trước,
‎châu chấu sa mạc ở Ethiopia này
‎là sinh vật đơn độc, ‎nhút nhát và di chuyển rất ít.
‎Giờ thì khác rồi.
‎Khi thức ăn vô cùng dồi dào,
‎châu chấu sẽ chuyển sang chế độ bầy đàn.
‎Chúng bắt đầu diễu hành
‎và tăng quân số nhanh hơn mười lần.
‎Khi số lượng châu chấu bùng nổ,
‎chúng ăn sạch sành sanh thực vật.
‎Nên để tìm được nhiều thức ăn hơn,
‎chúng phải tiếp tục di chuyển.
‎Đàn châu chấu đông hơn.
‎Và đông hơn.
‎Ngấu nghiến mọi loài cây ‎trên hành trình của chúng.
‎Nhưng đây mới chỉ là khởi đầu.
‎Trên mặt đất, chúng không thể đi xa.
‎Để đi xa hơn,
‎chúng phải thay đổi hình dạng.
‎Chúng mọc cánh.
‎Giờ, với sự thèm ăn thậm chí còn lớn hơn,
‎cả đội quân châu chấu sẽ bay lên trời.
‎Chúng ăn…
‎và bay đi.
‎Ăn…
‎và bay đi.
‎Chúng kết hợp với nhau ‎để tạo thành một đàn siêu đông,
‎Đông nhất, được ghi nhận trong 70 năm qua,
‎200 tỷ con châu chấu.
‎Nên nếu cả bầy muốn kiếm ăn,
‎chúng phải di chuyển xa hơn và nhanh hơn.
‎Chúng di chuyển 100 cây số mỗi ngày
‎Nó càn quét từ nước này sang nước khác…
‎và đáng kinh ngạc nhất,
‎nó còn bay qua Biển Đỏ.
‎Đây là lần đầu tiên một đàn châu chấu ‎vượt qua dãy Himalaya và đến Tây Tạng.
‎CAO NGUYÊN TÂY TẠNG ‎ẤN ĐỘ
‎Đi đến đâu,
‎chúng mang hỗn loạn đến đó.
‎Nó sẽ tiếp tục di chuyển ‎đến khi chuyển mùa sang mùa hạn.
‎Vì khi thức ăn của chúng biến mất,
‎chúng cũng sẽ biến mất.
‎THÁNG TƯ
‎Vào tháng Tư, ‎ngày ở Bắc bán cầu tiếp tục dài hơn.
‎Ánh sáng mặt trời nhiều hơn ‎làm ấm đại dương,
‎khiến tảo sinh sôi nảy nở ‎ở quy mô cực lớn,
‎bất ngờ tạo ra một nguồn thức ăn dồi dào.
‎Với một loài động vật, ‎đây là thời điểm để dịch chuyển.
‎Nửa đêm trên một hòn đảo hẻo lánh ‎ngoài khơi tỉnh British Columbia.
‎Dưới lòng đất…
‎có gì đó khuấy động.
‎Chim ancient murrelet con vừa mới chào đời
‎nhưng sắp phải đối mặt ‎với hành trình khó khăn nhất đời.
‎Chim con chưa có bữa ăn đầu tiên
‎và cần thức ăn gấp.
‎Chim mẹ liên lạc.
‎Trên khắp hòn đảo, ‎những chim con đói xuất hiện từ hang
‎đi theo tiếng gọi của bố mẹ.
‎Nhưng nếu chúng muốn ăn bây giờ,
‎chúng sẽ thất vọng.
‎Đây là loài chim biển duy nhất
‎chỉ tìm mồi trên biển.
‎Các chim con chỉ cần đến đó.
‎Chúng chưa thể bay,
‎nên cách duy nhất để đến đại dương
‎là đi bộ.
‎Chờ đến khi màn đêm buông xuống ‎là điều hợp lý để tránh những kẻ săn mồi,
‎nhưng sẽ hơi khó hơn ‎để chúng nhìn ra chúng đang đi đâu.
‎Và khi chúng chỉ to như một quả bóng golf,
‎mọi thứ đều có thể là chướng ngại vật.
‎Đường đi của chúng ‎có thể bị chặn bởi khúc gỗ thấp nhất…
‎và dòng suối nhỏ nhất.
‎Với vài chim con, ‎chuyến đi kết thúc trước khi nó bắt đầu.
‎Nhưng với chim con này thì không.
‎Cuối cùng, em ấy đã đến bãi biển.
‎Và đó là vùng đất cuối cùng ‎mà nó sẽ đặt chân tới trong hai năm.
‎Để tìm chim mẹ,
‎chim con sẽ gọi trong bóng tối.
‎Hội ngộ.
‎Nhưng chim con vẫn chưa ăn.
‎Để tiếp cận nguồn thức ăn gần nhất, ‎chúng đạp chân không ngừng
‎trong suốt hành trình 70 km đầy kinh ngạc.
‎Ở đây, cuối cùng ‎chim mẹ cũng có thể lặn xuống
‎để lấy bữa ăn đầu tiên ‎gồm loài nhuyễn thể.
‎Nhưng đây chỉ là điểm dừng chân.
‎Hai mẹ con đạp chân tiếp hơn nghìn cây số.
‎Đó là chuyến đi dài một tháng ‎đến các vùng biển giàu thức ăn phía Bắc
‎để chúng có thể kiếm mồi.
‎Có lẽ đó là hành trình dài nhất ‎của bất kỳ con chim mới nở nào.
‎Và vì vào mùa hè, ‎các đại dương rất dồi dào thức ăn,
‎chim murrelet ‎có thể sống gần như cả đời trên biển.
‎THÁNG NĂM
‎Cách Hawaii 1.600 km về phía tây bắc
‎là một vùng đất hẻo lánh.
‎Laysan.
‎Là nhà của một trong những ‎loài chim biển lớn nhất thế giới.
‎Chim hải âu Laysan.
‎Chim con sáu tuần tuổi này
‎sẽ trở thành ‎một nhà du hành đường dài siêu đẳng,
‎bay hàng triệu cây số ‎trong cuộc đời 60 năm của nó.
‎Tuy nhiên, giờ đã bốn tháng tuổi,
‎nó vẫn không biết bay
‎và không đi đâu cả.
‎Khác với chim murrelet,
‎hải âu Laysan phụ thuộc vào ‎thức ăn do bố mẹ nó mang đến.
‎Nhưng bố mẹ nó ‎có thể tìm mồi cách xa tới 3.000 cây số.
‎Nên nó có thể phải đợi một thời gian.
‎Trong cơn mưa tầm tã…
‎gió giật ầm ầm…
‎và nóng hầm hập.
‎Từ phía xa xa, mỗi con chim bay đến ‎đều mang đến hy vọng.
‎Một con chim hải âu.
‎Nhưng loài hải âu khác.
‎Hải âu chân đen.
‎Chim mẹ này ‎gần như chắc chắn mang về đồ ăn.
‎Sắp chết đói, ‎chim hải âu Laysan con thử vận may.
‎Rõ ràng, với chim mẹ này, ‎gia đình là trên hết.
‎Nhưng thứ trông như phao cứu sinh
‎có thể là án tử hình.
‎Trên khắp hòn đảo, chim con đang chết dần.
‎Đại dương của chúng ta ‎bây giờ có nhiều nhựa đến mức
‎nó đã trôi dạt đến ‎những hòn đảo xa xôi nhất trên Trái Đất.
‎Các dòng chảy đã đưa nhựa đến đây.
‎Chim bố mẹ nhầm các mảnh nhỏ trôi nổi ‎là thức ăn và mang về cho chim con,
‎nên đã vô tình giết chim con.
‎Gần như chắc chắn rằng
‎mọi chim con trên đảo ‎đều có nhựa trong bụng.
‎Những con ăn quá nhiều nhựa sẽ chết đói.
‎Chim hải âu Laysan ‎đang gặp nguy hiểm lớn nhất.
‎Chúng ăn phải nhựa ‎nhiều hơn bất kỳ loài chim biển nào khác.
‎Và tình hình ngày càng tệ hơn qua mỗi năm.
‎Cuối cùng, ‎sau gần ba tuần rong ruổi trên biển…
‎chim bố của chim con trở về.
‎Đã xa nhau quá lâu,
‎hai bố con cần nối lại tình cảm.
‎Đây có thể là bữa ăn cuối cùng ‎mà chim con được bố mang về.
‎Và gần như chắc chắn có nhựa.
‎Chim bố trở lại ‎cuộc sống rong ruổi Thái Bình Dương.
‎Và cuộc đời chim con ‎bị phó mặc cho số phận.
‎Nhưng nó vẫn chưa kết thúc.
‎Chim hải âu ‎thường nôn ra những phần khó tiêu hóa,
‎như mỏ mực ống và xương.
‎Tuy nhiên, bật lửa và nắp chai ‎là các thử thách khó hơn.
‎Nhưng chim con này
‎đã sống sót.
‎Và nhờ đó,
‎chim con này sắp cất cánh rồi.
‎Vài tuần nữa, khi gió thuận lợi,
‎chim con này có thể có màn bay ra mắt
‎như một chim đi biển vĩ đại nhất.
‎Hành trình nghiêng của Trái Đất ‎trong không gian
‎có tác động nhiều nhất đến một nơi.
‎THÁNG SÁU
‎Mùa hè ở phương Bắc.
‎Bắc Cực giờ hướng về phía mặt trời
‎và được tắm trong ánh sáng cả ngày,
‎làm tan băng trên đại dương.
‎Để tồn tại trong thế giới thay đổi này,
‎cuộc sống phải thay đổi theo.
‎Nhà của gấu Bắc Cực con này ‎thay đổi rất nhiều mỗi năm
‎đến nỗi nó không thể ở ‎trong một khu vực giới hạn.
‎Thay vào đó, ‎nó phải lang thang hàng ngàn cây số
‎để tìm kiếm hải cẩu.
‎Nhưng mỗi mùa hè, ‎khi băng bắt đầu tan chảy,
‎nó bước đi ít hơn…
‎và phải bơi nhiều hơn.
‎Bây giờ, nó bơi gần tám tiếng một ngày.
‎Nó có thể ngửi thấy con mồi từ 30 cây số.
‎Nên nó biết con hải cẩu râu này ở gần nó.
‎Hải cẩu không nhận thức được nguy hiểm.
‎Và gấu cần duy trì điều đó.
‎Tỷ lệ thành công ‎khi săn mồi từ dưới nước là rất thấp.
‎Có lẽ lần thứ ba sẽ may mắn.
‎Con gấu trẻ này vẫn chưa thành thạo ‎nghệ thuật rình rập từ biển.
‎Nhưng thành thạo là rất quan trọng.
‎Nó có thể phải dựa vào kỹ năng này ‎nhiều hơn qua mỗi năm.
‎Khí hậu đang ấm lên.
‎Và nơi chịu tác động lớn nhất
‎chính là vùng Bắc Cực.
‎Năm nay, nhiệt độ lên đến 38 độ C, ‎con số đáng kinh ngạc…
‎làm tan chảy băng biển ‎nhanh nhất từ trước đến nay.
‎Và một động vật Bắc Cực bị ảnh hưởng ‎nhiều hơn hầu hết các loài khác.
‎Để kiếm ăn,
‎con moóc cần sự kết hợp của đáy biển nông,
‎rất nhiều trai,
‎và tảng băng để nghỉ ngơi trên đó.
‎Nhưng giờ có ít nơi hơn để làm như vậy.
‎Khiến mùa hè ngày càng khó khăn hơn.
‎Đặc biệt là với moóc mới làm mẹ.
‎Ba ngày trước, ‎moóc mẹ phải rời đàn để tự sinh con.
‎Và kể từ đó, moóc mẹ không rời moóc con.
‎Moóc đang nuôi con ‎cần lượng thức ăn nhiều gấp đôi.
‎Nhưng khi moóc mẹ kiếm ăn, ‎nó không thể để moóc con một mình.
‎Nên moóc mẹ phải đi tìm moóc khác
‎để giúp moóc mẹ chăm sóc con mình.
‎Moóc mới sinh ‎đã có thể bơi từ ngày đầu tiên.
‎Nhưng nó chưa đủ khỏe để bơi xa.
‎Vì vậy, trong hành trình đầu tiên,
‎moóc con ở trên lưng moóc mẹ.
‎Vì có ít tảng băng hơn qua mỗi năm,
‎chúng phải bơi xa hơn để tìm sự giúp đỡ.
‎Và khi chưa có sự giúp đỡ, ‎moóc mẹ không thể kiếm ăn.
‎Ngay cả khi tìm thấy các moóc khác,
‎băng phải đủ thấp ‎để moóc con có thể trèo lên.
‎Quá cao.
‎Chỗ này trông vừa tầm.
‎Nhưng khi bị thiếu hụt băng phù hợp,
‎không gian rất hạn chế.
‎Đó không phải sự chào đón mà chúng cần.
‎Ngay cả khi có đủ băng,
‎khi không có ai giúp đỡ, ‎moóc mẹ không thể đi kiếm ăn
‎và ở phải ở bên moóc con.
‎Hai mẹ con phải tiếp tục tìm kiếm.
‎Moóc con sẽ phụ thuộc vào mẹ ‎trong ba năm tới.
‎Moóc mẹ đi đâu,
‎moóc con sẽ đi theo.
‎Trong thập kỷ tới, ‎băng biển hè có thể biến mất hoàn toàn.
‎Nếu điều đó xảy ra,
‎ngay cả với các du khách ‎dày dạn nhất Bắc Cực,
‎có lẽ sẽ không còn nơi nào để đi.
‎Vào cuối tháng Sáu,
‎Bắc bán cầu cảm nhận tối đa ‎tác động của độ nghiêng Trái Đất,
‎nhận được nhiều ánh sáng nhất trong năm.
‎Và ở một góc của Thái Bình Dương,
‎điều này tạo ra cơ hội lớn nhất trong năm.
‎Trong sáu tháng,
‎biển Bering của Alaska ‎dường như không có sự sống và trống rỗng.
‎Rồi một ngày tháng Sáu…
‎tất cả thay đổi.
‎Cá voi lưng gù đến
‎sau chuyến đi dài một tháng…
‎cho sự kiện lớn nhất trong lịch của chúng.
‎Hàng ngàn cá voi lưng gù.
‎Bên kia Thái Bình Dương, ‎các du khách khác cũng đang đến.
‎Hải âu bồ hóng ‎đua nhau để đến đó cho kịp thời gian…
‎bay không ngừng 1.000 cây số một ngày.
‎Sự kiện này rất quan trọng,
‎chúng đến từ nửa kia của quả địa cầu.
‎Với khoảng cách 65.000 cây số,
‎đó là chuyến di cư dài nhất ‎của động vật trên Trái Đất.
‎Triệu hải âu bồ hóng ‎nhập hội cùng cá voi lưng gù.
‎Tất cả đã đến để đánh chén.
‎Đó là một trong những ‎cuộc tụ họp vĩ đại nhất trên Trái Đất.
‎Năm tháng trước, ở đây
‎chỉ có bảy giờ ánh sáng mỗi ngày.
‎Bây giờ, con số đó là 17 giờ.
‎Sự thay đổi tạo ra sự bùng nổ ‎về số lượng sinh vật phù du và nhuyễn thể.
‎Với cá voi, đó có thể là lần duy nhất ‎chúng kiếm ăn trong cả năm.
‎Trong mùa hè,
‎mỗi cá voi ‎ngấu nghiến đến 900 tấn thức ăn.
‎Chúng chỉ có 90 ngày ‎để ăn nhiều nhất có thể.
‎Ngày sẽ ngắn lại, sẽ sớm thôi,
‎và bữa tiệc lớn sẽ kết thúc.
‎Khi đó, từng cá thể sẽ trở về phương nam.
‎Những cơ hội có được ‎nhờ hành trình của Trái Đất nghiêng
‎có thể là lớn lao nhưng ngắn ngủi.
‎Sau một tháng ngày hè dài,
‎nhiệt độ ở Bắc Thái Bình Dương ‎đang lên đến đỉnh điểm.
‎THÁI BÌNH DƯƠNG
‎Một kẻ săn mồi đại dương ‎phát hiện ra sự thay đổi
‎và thiết lập một lộ trình mới.
‎Một con cá mập hổ
‎trên hành trình nghìn cây số ‎qua Thái Bình Dương.
‎Được từ trường Trái Đất chỉ đường,
‎cá mập hổ ‎bơi theo đường thẳng về phía mục tiêu…
‎Đảo Laysan.
‎Và đó không phải cá thể duy nhất.
‎Trong số các loài cá mập, ‎cá mập hổ thực hiện các chuyến đi dài nhất
‎và săn nhiều loài động vật ‎hơn bất kỳ loài nào khác.
‎Kể cả chim chóc.
‎Chim hải âu Laysan con đã không ăn
‎từ khi bị bố mẹ bỏ rơi hai tuần trước.
‎Để tìm thức ăn,
‎giờ nó phải rời khỏi đảo.
‎Nhưng loài chim biển lớn nhất thế giới ‎cần rất nhiều gió nâng đỡ.
‎Điều đó có thể đến bất cứ lúc nào.
‎Vào tháng Bảy, nhiệt độ đại dương cao ‎tạo ra những cơn bão nhiệt đới trên biển…
‎mang gió đến Laysan
‎và một tấm vé ‎để chú chim hải âu trẻ này rời khỏi đây.
‎Gió thổi ngày càng mạnh hơn
‎đến khi đủ mạnh ‎để nâng cả một con chim hải âu.
‎Và hải âu chân đen sẽ luôn cất cánh trước.
‎Chuyến bay đầu tiên của hải âu ‎sẽ luôn ngắn.
‎Và ở đây, thường là lần cuối.
‎Cá mập hổ đã đến.
‎Và chúng rất hiệu quả.
‎Với chim hải âu trẻ, ‎điều đó không hề đáng khích lệ.
‎Nhưng bây giờ
‎hoặc không bao giờ.
‎Nếu nó ra đến đại dương bao la,
‎có thể nó sẽ không tiếp đất trong năm năm.
‎Nhưng không có chỗ cho sai lầm.
‎Đã đến lúc mặc kệ sự dè chừng.
‎Đã đến lúc bay rồi!