Laysan,
unha remota illa do océano Pacífico.
Fogar desta cría de albatros de Laysan.
Xa está lista para facer o seu primeiro voo a mar aberto.
Pero non hai espazo para erros.
Tiburóns tigres.
Percorreron mil quilómetros para chegaren aquí,
xusto a tempo para a tempada en que as aves abandonan o niño.
Esta será a viaxe máis perigosa da súa vida.
Porén, son os seus veciños, os polos de albatros de pés negros,
os que van primeiro.
Amara cunha chapuzada.
Xusto o que querían os tiburóns.
Agora tócalle a el.
Grazas ao forte vento do verán,
por fin se dan as condicións axeitadas para estender as ás
e despegar.
Por primeira vez na súa vida, está a voar.
Mais, de súpeto, a brisa amaina…
e o polo cae á auga.
Sen o vento,
atópase indefenso.
Por sorte, logra escapar.
Aí vai.
Pode que non volva pisar terra en cinco anos.
A partir de agora, percorrerá milleiros de quilómetros
ao longo do océano na procura de alimento.
CAPÍTULO 2 TRAS OS PASOS DO SOL
O noso planeta aliméntase da enerxía do Sol.
Os seus raios tardan oito minutos en chegar até nós.
Porén, debido á inclinación da Terra, non tocan a superficie de xeito uniforme.
A cantidade de enerxía solar que recibe o planeta varía
en función da época do ano e da zona onde incida.
No hemisferio norte,
o enorme aumento asociado ao verán
dá lugar a incontábeis travesías.
XULLO
A comezos de xullo,
as pradeiras floridas de Europa reciben máis luz solar
que en calquera outro momento do ano.
É unha época de moito traballo para as abellas melíferas.
Poucos animais se esforzan tanto para explotar as riquezas do verán.
Para fabricar apenas medio quilo de mel,
unha colonia de abellas debe voar 90 000 quilómetros
e visitar máis dun millón de flores.
Os humanos levamos milleiros de anos aproveitándonos dos seus esforzos.
Nesta colmea doméstica en Alemaña,
sesenta mil abellas traballan xuntas como un único superorganismo.
E como a raíña, a abella máis grande de todas, pon un ovo cada 30 segundos,
a colonia está a piques de rebentar.
Podería haber outras 40 000 abellas desenvolvéndose na colmea
e non hai espazo dabondo para todas.
O superorganismo ten que dividirse.
As que van marchar reúnense na entrada.
Ao se xuntaren un número considerábel, comezan a enxamear.
Deben atopar un novo fogar,
pero primeiro fan unha escala preto da colmea.
En escasos minutos, 30 000 abellas reúnense arredor da raíña,
que queda protexida polo enxame.
No exterior, están á mercé dos elementos.
Por iso, deben atopar axiña un lugar para vivir.
As abellas exploradoras parten en busca dunha casa axeitada.
Un burato nunha árbore que teña o tamaño, a altura e o ángulo co Sol adecuados.
Este podería servirlles.
Pero é moi sombrío.
Pequeno de máis.
Este xa está ocupado.
Que tal este?
Ten boa pinta.
Si, este válelles ben.
Agora ten que volver ao punto de encontro
a convencer o resto da colonia.
Para iso, baila.
O ángulo do seu meneo con respecto ao Sol
indícalles en que dirección está o burato
e a duración, a que distancia se atopa.
Canto mellor sexa o sitio, máis intensa é a súa danza.
Outras abellas volven para anunciar os seus achados,
pero os seus pasos de baile non convencen coma os da primeira.
O resto interésase por ela
e saen máis abellas a inspeccionar o novo burato.
Van en comisión a buscar casa.
Gústalles o sitio,
así que volven para darlle as boas novas ao resto do enxame.
Para iso, as exploradoras van tocando as demais abellas de unha en unha.
Sorprendentemente, en apenas media hora,
as 30 000 abellas están listas para marchar.
En canto chegan, as abellas liberan unha feromona polo bosque
para axudar as demais a atopar o novo niño.
Cada vez van chegando máis ao novo emprazamento
e unen forzas para espallar esa mensaxe química.
Nunhas horas, dan reunido todo o enxame.
As abellas só poden desprazarse así
cando a enerxía do Sol lles proporciona alimento abondo
para crear unha nova colonia desde cero.
Nas vindeiras semanas,
terán que traballar coma… en fin, coma abellas.
CANADÁ
No mes de xullo, canto máis ao norte,
máis horas de luz solar hai.
Durante un breve período,
ese aumento da enerxía solar
converte a tundra ártica nunha fértil pradeira
que atrae a máis dun millón de gansos das neves.
Atravesaron toda América do Norte,
é dicir, unha distancia de 5000 quilómetros,
para vir aquí a reproducirse.
Os veráns árticos son curtos,
así que os gansos poñen os ovos de inmediato.
A femia senta no niño e espera.
Mentres, o macho mantense alerta por se hai inimigos.
E non tardan moito en aparecer.
Os raposos do Ártico viven aquí todo o ano
e agardan con ansias o regreso dos gansos.
Para sobrevivir, os raposos precisan un subministro constante de ovos.
Pero os gansos das neves só fan unha posta ao ano.
E dan a súa vida para defendela.
Con todo, un único raposo pode roubar máis de mil ovos nunha soa temporada.
A pesar destas perdas…
moitos ovos saen adiante.
Pode que esteamos en pleno verán, pero isto segue a ser o Ártico,
así que as crías quedan a carón da nai para manter a calor.
Non hai moito espazo debaixo da súa á.
En calquera caso, é mellor apartarse
cando pasan por alí os habitantes máis grandes da tundra.
Os caribús en si non supoñen un gran perigo,
pero si que traen problemas.
Os osos grizzly séguenos coa esperanza de facerse cunha presa fácil.
A súa presenza provoca axitación na colonia.
Se atopan unha cría polo camiño, acabará no seu bandullo.
A cousa estase a pór perigosa,
así que é hora de que estas crías se poñan en marcha.
A familia ponse a salvo na auga.
En só oito semanas, cando a enerxía do sol empece a minguar,
os gansiños partirán no seu primeiro voo ao sur,
até o golfo de México.
GOLFO DE MÉXICO
Non todos os animais migran cos cambios de estación.
Os leóns controlan o mesmo territorio ano tras ano.
Esta manda do Serengeti, no leste de África, espera a que veñan as presas.
Estamos en plena estación seca
e a vasta chaira de herba onde moran os leóns
está relativamente baleira.
Porén, as cousas están a piques de cambiar.
Centos de miles de ñus van cara aí.
Xuntos, realizan a maior migración terrestre do planeta.
O rabaño consome case 5000 toneladas de herba ao día,
de aí que teñan que seguir desprazándose.
Os leóns, por suposto, xa contan con iso.
A herba longa e seca non ten moito valor nutricional,
mais o rabaño debe atravesala.
E os leóns sábeno.
A herba proporciónalles unha capa de invisibilidade moi efectiva.
Para evitar que detecten o seu cheiro,
a leoa achégase a favor do vento.
Espreita.
E para.
Calcula
cada movemento.
Un paso en falso e detectarán a súa presenza.
Calquera movemento na herba
podería ser unha ameaza para o rabaño.
É só unha pintada.
Falsa alarma.
Ou, se cadra, non.
Está nunha posición case perfecta.
A escasos 20 metros do seu obxectivo.
Despois de meses sen comer case nada, esta presa é vital.
A manda deberá tirar o máximo proveito da migración
mentres dure.
En pouco tempo, os ñus abandonarán o territorio dos leóns
para seguir cara ao norte na súa eterna procura de pastos frescos.
AGOSTO
Agosto é a época de máis calor no hemisferio norte.
Na illa de Vancouver, en Canadá,
reside un animal cuxo ciclo de vida depende desas altas temperaturas.
Está amencendo no lago Cedar
e algo se revolve nas profundidades.
Os cullarapos pasan a noite agochados en augas frías e profundas.
Coa saída do Sol, póñense a nadar polo lago.
Ao principio, son centos.
Logo, milleiros deles.
Diríxense ás zonas pouco profundas bañadas polo sol.
Aquí, a temperatura da auga é cinco graos máis alta que no fondo do lago
o que acelerará a súa transformación en sapos.
Porén, ao caer a noite,
volven pórse a salvo nas profundidades
até a mañá do día seguinte.
Repiten esa viaxe todas os días.
Sol.
Nadar.
Alimentarse.
E así seguido.
Parece perfecto,
mais outros animais sacan proveito desa rutina diaria.
Larvas de libélula.
Son depredadores de emboscada
con mandíbulas extensíbeis.
E teñen un apetito voraz.
As samesugas cegas patrullan o fondo lamacento.
Cando atrapan algo…
zúganlle o sangue.
Durante todo o verán,
os cullarapos seguen coa súa viaxe diaria.
Entón, unhas semanas despois…
empezan a parecer sapos pequeniños.
Ao aproveitaren a enerxía do sol, crecen axiña.
Agora, deixan a súa rutina
e prepáranse para a súa viaxe ao bosque.
Tamén alí
agardan os predadores.
Estas cobras raiadas aliméntanse de anfibios,
aínda que normalmente non teñen tanto onde elixir.
Ao final, o enorme número de sapos supera as serpes.
Os superviventes espállanse polo bosque,
onde pasarán os próximos catro anos.
Entón, volverán ao lago a reproducirse.
A mediados do verán, apenas queda neve no Pacífico Noroeste dos Estados Unidos.
A auga do desxeo enche os ríos
que levarán os viaxeiros que fan a que é, posibelmente,
a travesía máis extraordinaria e esixente
do reino animal.
Salmóns vermellos.
Están remontando o río para reproducirse.
CÍRCULO POLAR ÁRTICO ALASCA
Despois de tres anos alimentándose no mar de Bering,
percorren miles de quilómetros no océano
guiándose polo campo magnético da Terra
e pola súa incríbel habilidade para recoñecer o sabor do río
que os viu nacer.
Son uns dos poucos peixes do mundo que poden pasar da auga salgada á doce.
Ao longo do próximo mes,
viaxarán 200 quilómetros a contracorrente
e cruzarán o lago Iliamna até chegaren ás pozas de desova xusto despois.
É a última viaxe que farán estes salmóns.
Cando entran no río, deixan de comer.
Dedican todos os seus esforzos a loitar contra a corrente.
Nada os detén, nin os violentos rápidos nin as altas fervenzas.
Ás catro semanas de viaxe,
os seus corpos empezan a cambiar.
Sáenlles feixes vermellos nos flancos.
Son as cores da época de reprodución.
Canto máis vermello é o peixe, máis apto resulta.
Unhas semanas máis tarde, están case irrecoñecíbeis.
As mandíbulas dos machos tórnanse bicos en forma de gancho,
que usarán para pelexar por aparearse.
Pero as pozas onde desovan están aínda a cen quilómetros.
E río arriba
hai depredadores listos para interceptalos.
Os osos dependen da viaxe anual dos salmóns
para engordaren de cara ao inverno.
Agora mesmo, están ben famentos.
Durante a migración,
un oso adulto pode consumir até 40 salmóns ao día.
Os salmóns son veloces e áxiles.
Con todo, nas zonas menos profundas…
os osos sácanlles vantaxe.
Tras percorrer varios quilómetros,
os peixes chegan por fin ao lago Iliamna,
unha das últimas vías fluviais virxes dos Estados Unidos.
As pozas de desova están un pouco máis arriba,
pero, por agora, quedarán aquí
até que os ovos das femias se desenvolvan totalmente.
No entanto, os problemas aínda non remataron.
Nestas augas habitan as únicas focas de auga doce dos Estados Unidos.
Os salmóns levan oito semanas sen comer,
mais aínda son quen de fuxir destes predadores.
As focas cambian de estratexia
e deciden agocharse a plena vista.
Con este inusual comportamento,
agardan a que os salmón veñan a elas.
Sorprendentemente, ignoran os machos que lles pasan por diante.
Van polas femias,
que están cargadas de ovos altos en calorías.
Non obstante, por cada salmón que collen,
milleiros deles dan avanzado.
Mazados e feridos pola longa viaxe,
conseguen por fin chegar ás pozas de desova.
Unha vez aquí, as femias e os machos forman parellas
e loitan xuntos polo mellor sitio para aniñar.
Finalmente, aparéanse.
Esta é a única vez que o farán.
Dérono todo para completar esta migración épica.
As súas vidas chegan ao seu fin.
Os nutrientes dos corpos en descomposición fertilizan a auga.
O seu sacrificio garante que a próxima xeración
comece a súa vida da mellor forma posíbel.
É agosto no Alto Ártico.
Despois de tres meses de sol continuo,
xa non queda apenas xeo mariño.
Iso complícalle moito a vida a esta osa polar
e aos seus cachorros de oito meses.
Hai tres meses, cazaban focas ben graxentas no xeo.
Agora, vense obrigados a nadar sen parar durante días enteiros
en busca de algo que comer.
Os osos polares consomen cinco veces máis enerxía nadando que andando.
E iso está empezando a pesarlle á cría máis pequena.
Cústalle seguir o ritmo.
Pero a nai ten demasiada fame como para agardar.
Cheirou comida nalgún lugar da illa.
As gaivotas que voan en picado son sinal de que non anda moi lonxe.
Para o carnívoro terrestre máis grande do mundo,
estes polos non lle chegan a nada,
pero poderían ser unha axuda para os cachorros…
se dan baixado antes de que se acaben.
O cachorro máis débil non pisa moi seguro.
Cando por fin o consegue, é tarde de máis.
Ante tal escaseza de comida,
non hai tempo para descansar.
Non debería ser moi difícil volver subir.
Desde logo, o seu irmán rube sen problemas.
Pero, despois da longa travesía a nado, á cría máis débil non lle quedan enerxías.
Ao non poder seguilos, entra en pánico
e vai en dirección contraria.
Se esvara aquí, caerá dunha altura de 15 metros sobre as rochas de abaixo.
A nai non presta atención aos seus problemas
do desesperada que está por comer.
A súa supervivencia depende de poder manterse preto da súa nai.
Se non pode seguir o ritmo, verase obrigada a abandonalo.
Conseguiuno.
Pero agora deben seguir adiante.
Pode que a cría non sobreviva a esta viaxe.
Agora que o xeo mariño se derrete máis cedo ca nunca,
os osos polares pasan máis tempo nadando durante o ano.
Para uns animais afeitos a moverse polo xeo,
estes cambios poderían ser demasiado grandes.
SETEMBRO
A 6000 quilómetros ao sur do Ártico,
o sol do verán quece tamén as augas pouco profundas do golfo Pérsico,
que nese momento é o mar máis quente do planeta.
Isto atrae o peixe máis grande do océano.
É o tiburón balea.
Tras unha odisea de milleiros de quilómetros,
chega xusto a tempo para un dos mellores festíns do ano…
e diríxese a un punto concreto.
As augas do campo petrolífero de Al Shaheen.
As plataformas actúan como arrecifes
e están habitadas por centos de especies.
Non se permite o uso de embarcacións a menos de medio quilómetro de cada torre,
así que se crearon santuarios mariños onde os peixes poden desovar a salvo.
Entre eles, está o atún.
Os atúns só poden reproducirse en augas que estean a 25 graos ou máis.
No verán, cando o golfo acada a súa máxima temperatura,
xúntanse alí e poñen centos de millóns de ovos.
A superficie da auga vólvese espesa polas ovas.
Ese é o motivo que levou o tiburón balea a cruzar os océanos.
Ao deixar pasar a auga pola súa boca dun metro de ancho,
vai recollendo os ovos.
Axiña chegan máis tiburóns que se unen ao festín.
Pero este é o mar máis quente da Terra.
Tras alimentarse durante unhas horas cada mañá,
os tiburóns balea deben volver ás augas frías das profundidades.
En plena época de desova,
pode haber máis de cen por quilómetro cadrado.
É unha das maiores reunións de tiburóns balea do planeta.
E o máis extraordinario é que non se gravou por primeira vez até o ano 2010.
De volta no Serengeti,
un millón de ñus e cebras seguen avanzando
co sol e coas choivas en busca de pastos frescos.
Entre a multitude,
agroma a vida.
Este poldro de cebra e a súa familia viaxan cos ñus en busca de protección.
Ten só catro semanas
e manter o ritmo do rabaño é todo un desafío para el.
Con todo, o maior obstáculo está por chegar.
O río Mara.
As súas rápidas augas
arrebátanlle a vida a 6000 animais cada ano.
Cruzalo será unha proba vital para o poldro, que nunca na vida nadou.
O rabaño achégase á beira do río.
Ninguén quere ser o primeiro en cruzar.
Pero, ao chegaren máis,
os da fronte comezan a sentir a presión.
En canto un se atreve,
ábrese a veda.
Pero o poldro e a súa familia agardan.
Moitos ñus morren afogados na desbandada.
As cebras seguen agardando.
E con razón.
Crocodilos do Nilo de cinco metros de longo.
Son uns dos máis grandes de África.
Pode que estes réptiles xigantes non comesen desde esta época o ano pasado.
Con tantas presas entre as que elixir,
poden tomalo con calma.
Se cadra,
os crocodilos acaban cheos axiña.
Non van ter tanta sorte.
As cebras non poden esperar máis.
Deben permanecer preto do rabaño.
O poldro terá que nadar para sobrevivir.
Subtítulos: Noelia Bernárdez Alonso