In 2021…
…zag de wereld hoe een familie wilde Chinese olifanten sliep…
…uitgeput na een grandioze reis van 400 kilometer.
Verdreven uit hun bossen door de ergste droogte ooit geregistreerd…
…was de familie op zoek gegaan naar een nieuw thuis.
Nadat ze over enorme stukken landbouwgrond waren gereisd…
…stopten ze nog steeds niet.
Maar wat ze daarna deden, verraste iedereen.
Ze liepen onder een vijfbaans snelweg door…
…en gingen naar de stad Kunming.
Binnen enkele dagen hadden de olifanten de stadsgrenzen bereikt.
En ze bevonden zich al snel in een angstaanjagende nieuwe wereld.
Bang en gedesoriënteerd…
…moest de familie zich wel…
…omdraaien en aan de lange mars naar huis beginnen.
Ondanks de schade die ze veroorzaakten…
…werden ze niet alleen getolereerd door de lokale bevolking, maar ook geholpen…
…met honderdduizenden dollars om ze veilig naar huis te leiden.
Na bijna twee jaar…
…en ruim 1000 afgelegde kilometers…
…kwam de vermoeide karavaan terug in de zuidelijke bossen…
…waar de droogte was afgenomen.
Tegen alle verwachtingen in had dit deel van hun verhaal een happy end.
Maar als dieren worden geconfronteerd met dramatische veranderingen…
…kan de drang om weg te gaan overweldigend zijn.
HOOFDSTUK 4: FREEDOM TO ROAM
JANUARI
Onze planeet, die rond de zon reist, is gekanteld.
En in januari…
…is het zomer aan de zuidkant.
WEDDELLZEE
Maar aan de onderkant van de wereld is dat niet altijd duidelijk.
Zelfs tijdens de zomerpiek…
…stijgt de temperatuur op Antarctica nauwelijks boven het vriespunt.
Maar met 24 uur daglicht…
…is er nu net genoeg warmte om het zee-ijs te laten smelten.
En dat is belangrijk voor ezelspinguïns…
…die aan land moeten om zich voort te planten.
De afgelopen weken draaiden hun levens…
…om een dagelijkse reis van 30 kilometer…
…naar hun foerageergebied in de zee.
Nu gaan ze met volle buiken terug naar hun jongen.
Na een dag in het water…
…duurt het even voor ze hun evenwicht terugvinden.
Ezelspinguïns hebben ijsvrije rotsen nodig…
…voor hun eieren en hun jongen.
Dus het laatste stuk lopen ze vaak bergopwaarts…
…naar de kale toppen.
Hun kuikens zijn acht weken geleden uitgekomen en zijn nu bijna volgroeid.
In de korte zomerperiode van Antarctica…
…zijn ze grootgebracht voor de winter terugkeert.
Hoe molliger het kuiken, hoe meer eten het vraagt.
En sommige ouders willen hen niet verwennen.
Maar dit gedrag heeft waarde.
Door de kuikens ervoor te laten werken…
…kunnen de volwassenen hun kracht inschatten…
…hun uithoudingsvermogen…
…en hun coördinatie.
Het vooruitzicht van eten lokt de kuikens naar het water.
Maar niet helemaal erin.
Zelfs voor een pinguïn…
…lijkt de eerste stap in koud water een beetje moed te vereisen.
Maar als er eentje leidt…
…volgen anderen.
Ondiepe, beschutte baden zijn een veilige manier om hun vacht te testen.
En doordat de zomers zo kort zijn…
…hebben ze die al snel nodig.
Binnenkort…
…zullen de zeeën rond Antarctica weer bedekt zijn met ijs.
Dus de jonge kuikens moeten nu naar open water om te eten.
Ze zijn huiverig.
En met reden.
Wie wil het water delen met een zeeluipaard van drie meter?
En niet slechts eentje.
Maar drie.
Ze vallen vanuit een hinderlaag aan.
Ezelspinguïns zijn een makkelijk doelwit.
Maar ondanks het gevaar…
…is hun behoefte om te eten groot.
Ezelspinguïns zijn 's werelds snelste pinguïns.
Als ze een hinderlaag kunnen vermijden, hebben ze een kans.
De jonge pinguïns blijven voor de veiligheid bij elkaar.
Maar in de verwarring raakt een kuiken gescheiden.
Het is nu één-op-één.
Z'n enige hoop is vertrouwen op z'n behendigheid en uithoudingsvermogen.
Hoe langer de achtervolging, hoe beter z'n kansen.
Deze jonge geluksvogel kan zich nu bij de anderen voegen.
En de open oceaan wacht hen op.
FEBRUARI
In februari…
…keert het noordelijke uiteinde van de planeet van de zon af.
In de Arctische midwinter…
…is het bijna continu donker…
…en komt het enige licht van de aurora.
Deze vertoningen worden gecreëerd…
…wanneer elektrisch geladen deeltjes van de zon botsen…
…met het magnetische veld van de aarde.
Dit is de tijd waarop talloze dieren beginnen aan hun lange reizen…
…naar deze noordelijke regio's.
5000 kilometer naar het zuiden…
…zijn de sneeuwganzen net begonnen aan hun jaarlijkse trek.
Geleid door de oudere, ervaren volwassenen…
…volgen ze de dooi die zich naar het noorden verspreidt.
En vliegen ze van de Golf van Mexico…
…naar hun broedgebieden in het noordpoolgebied.
Ze bereiken de toendra…
…wanneer de lange zomerdagen de perfecte omstandigheden creëren…
…om hun kuikens groot te brengen.
Ze gebruiken oriëntatiepunten zoals meren en rivieren…
…om te voorkomen dat ze uit koers raken.
Maar vandaag…
…is de wereld onder hen heel anders…
…dan die waarover hun voorouders vlogen.
Waar ooit een eindeloze savanne was…
…is er nu industriële landbouwgrond.
Maar dat is niet per se slecht voor de ganzen.
Om de Noordpool te bereiken moeten ze onderweg regelmatig bijtanken…
…dus de velden van Amerika's graanschuurland…
…zijn belangrijke pitstops geworden.
Dankzij deze bijna eindeloze voedselvoorraad…
…is de populatie sneeuwganzen…
…de afgelopen 50 jaar verdubbeld.
Maar zo talrijk zijn heeft een prijs.
Niet alles in deze moderne wereld is wat het lijkt.
Een kwart miljoen wordt jaarlijks geschoten.
GOLF VAN MEXICO
Sneeuwganzen krijgen op een groot deel van hun route te maken met jagers.
Maar ingeklemd tussen twee van Amerika's trekroutes…
…ligt een waterrijk gebied waar ze beschermd zijn.
Missouri's Loess Bluffs.
Het is een belangrijke tussenstop op hun lange reis naar het noorden.
Hoelang ze blijven, hangt af van het weer.
In februari kan de ijzige wind uit het noordpoolgebied…
…de temperatuur opeens doen dalen.
En als het hier vriest…
…zijn de omstandigheden op hun bestemming veel erger.
Dus voorlopig zijn alle vluchten naar het noorden geannuleerd.
Dit zijn dan wel sneeuwganzen…
…maar ze lijken moeite te hebben met het ijs.
Als de randen van het meer bevroren zijn, komen de vogels samen in het midden.
Hoe drukker het wordt, hoe minder ruimte om te manoeuvreren.
En dat komt een andere bezoeker goed uit.
Hier komen zeearenden…
…uit heel Noord-Amerika.
Ze zorgen dat ze tegelijkertijd met de ganzen aankomen.
De ganzen zijn te groot om in de lucht te grijpen…
…dus de adelaars gebruiken een andere strategie.
Ze vliegen op de kudde af om de vogels de lucht in te jagen.
Hoe dichter de ganzen op elkaar zitten, hoe beter het is voor hen.
In hun paniek botsen ganzen op elkaar…
…en worden ledematen gebroken.
Gewonde vogels liggen hulpeloos op het ijs…
…of kunnen niet onder water ontsnappen.
Ze blijven allemaal kwetsbaar zolang deze kou duurt…
…en hun verdere migratie wordt tegengehouden door ijs en sneeuw.
In het noordpoolgebied wordt de zon langzaam sterker.
Maar eind februari zijn de stralen nog nauwelijks boven de horizon te zien.
In zulke koude omstandigheden is er weinig te eten…
…en de meeste dieren trekken naar het zuiden…
…of houden een winterslaap.
Maar deze doet geen van beide.
Een lynx, de meest noordelijke kat ter wereld.
Hij is goed beschermd tegen de kou, dus hij trekt zich niet terug.
Maar hij moet grote afstanden afleggen om voedsel te vinden.
Er was er zelfs eentje…
…die ruim 3000 kilometer liep in één jaar…
…verder dan men voor mogelijk hield.
NOORDELIJKE GROTE OCEAAN
Deze kat is bijna volledig afhankelijk van één soort prooi.
En nu zijn er maar heel weinig.
Sneeuwschoenkonijnen.
Met er eentje vinden is hij er nog niet.
Lynxen moeten om de paar dagen eten…
…dus z'n zoektocht houdt nooit op.
Hij heeft geluk.
Hij heeft nog een geur ontdekt.
De haas blijft rustig…
…en vertrouwt op z'n camouflage.
De lynx zal z'n prooi bij een achtervolging kwijtraken…
…dus hij moet dichtbij komen.
Eindelijk eten.
MAART
Terwijl het noordelijk halfrond weer naar de zon draait…
…en de langere dagen van maart beginnen…
…beginnen gaffelbokken aan hun jaarlijkse migratie.
Hun reis brengt ze van de besneeuwde vlaktes in het zuiden van Wyoming…
…naar de welige valleien van de Rocky Mountains…
…waar ze zullen bevallen.
Maar hun pad is onherkenbaar veranderd.
Om te beginnen moeten ze een weg vinden door olie- en gasvelden.
Een mannetje beproeft z'n geluk.
Gaffelbokken zijn voorzichtig…
…vooral als ze mensen tegenkomen.
Tot nu toe gaat het goed.
Nu de rest van de kudde.
En… gaan.
In de komende maanden zullen ze 200 kilometer afleggen…
…om hun kalvergronden in het noorden te bereiken.
Een reis die elk jaar uitdagender wordt.
Hekken die zijn ontworpen om vee binnen te houden…
…zijn even effectief in het buiten houden van gaffelbokken.
Maar dit is de route die hun voorouders namen…
…dus ze zetten door.
Onlangs is een gaffelbok bijna 150 hekken gepasseerd…
…op z'n trektocht naar het noorden.
Maar hoorns en prikkeldraad…
…kunnen een ongelukkige combinatie zijn.
En hekken zijn niet het enige probleem.
Nog gevaarlijker zijn de snelwegen die hun route kruisen.
Ze zijn het snelste landdier in Amerika…
…maar ontwijken niet altijd een auto.
Door de veranderingen van de afgelopen 200 jaar…
…is het aantal gaffelbokken met ruim 90% afgenomen.
Maar er is ook goed nieuws.
Doordat ze trouw zijn aan de voorouderlijke routes…
…is het mogelijk om viaducten te bouwen…
…waardoor er hier bijna geen doden meer vallen.
Wanneer de kudde naar het noorden gaat, bereiken ze het echte wilde westen.
Hier moeten ze geen menselijke obstakels overwinnen…
…maar natuurlijke.
De sneeuw smelt nu…
…en laat zien dat ze hun kalvergronden net op tijd kunnen bereiken.
Maar de seizoenswisselingen brengen ook problemen met zich mee.
Voor ons ligt de rivier Gros Ventre in Wyoming, nu vol met smeltwater.
De gaffelbokken moeten oversteken…
…maar ze lijken huiverig.
Niet door de rivier zelf…
…maar door de roofdieren op de andere oever.
In het water…
…zal hun snelheid op het land er niet toe doen.
Maar roofdieren, zoals wolven en poema's…
…zijn bijna uitgeroeid…
…dus de kans op een aanval is klein.
Maar de gaffelbokken weten dat niet.
Het loont nog steeds om voorzichtig te zijn.
Het heeft ze al zo ver gebracht.
Enkele weken na hun vertrek…
…bereiken ze eindelijk hun voortplantingsgebied…
…de vruchtbare valleien van de Rocky Mountains.
NOORDELIJKE GROTE OCEAAN
Mexico's Baja-schiereiland…
…kent de koude winters van het noorden niet.
De milde temperaturen van de zee in deze tijd van het jaar…
…maken het een uitstekend seizoensverblijf…
…voor een van 's werelds grootste langeafstandsreizigers.
Grijze walvissen.
Het is half maart…
…en zes weken geleden is dit vrouwtje hier bevallen.
De beschutte wateren zijn warm en vrij van roofdieren.
Het is een uitstekende kinderkamer.
Maar zulke perfectie heeft een prijs.
Er is geen eten voor deze moeder en ze is hier al sinds december.
Zodra haar kalf sterk genoeg is…
…zal ze hem 8000 kilometer naar het noorden leiden…
…naar hun foerageergebieden in Alaska's Beringzee…
…de langste migratie van een zoogdier.
Gelukkig groeit haar jong snel.
Met ruim 200 liter melk per dag…
…zit het jong van één ton vol energie.
Gelukkig weet moeder precies waar hij stoom af kan blazen.
Hier.
Een ondiepe zandbank in het midden van de lagune.
En het is duidelijk populair.
Wanneer het getijde opkomt in de ondiepe zandbank…
…creëert het een zachte stroming…
…die walvissen aantrekt uit de hele lagune.
De eerste kennismaking van het kalf met de walvismaatschappij.
En hij lijkt een beetje verlegen.
Dicht bij moeder blijven.
In de zandbank kan hij…
…de zwemvaardigheden oefenen die hij nodig heeft voor de lange reis.
Kwallen gaan met de stroming mee…
…maar hij zwemt er tegenin.
Hij gebruikt hem om z'n uithoudingsvermogen te verbeteren.
Elk jaar trekken ruim 1000 grijze walvissen naar deze lagune.
Maar niet alleen vrouwtjes met kalveren.
Veel grote mannetjes maken de lange reis…
…in de hoop een partner te vinden.
Vrouwtjes met jongen zijn niet geïnteresseerd…
…maar dat schrikt dit amoureuze mannetje niet af.
En wegzwemmen lijkt hem alleen maar aan te moedigen.
Afwijzing is moeilijk te accepteren…
…als je de halve planeet over bent gereisd.
En nu lijkt hij z'n frustratie op het kalf af te reageren…
…door hem naar beneden te duwen.
Eindelijk snapt het mannetje de hint.
Het is tijd om naar het noorden te gaan.
In drie maanden…
…is het vrouwtje een derde van haar gewicht kwijtgeraakt.
Nu begint ze aan de lange tocht terug naar haar foerageergebied.
Haar kind heeft geluk nodig om de reis te voltooien.
Een op de drie grijze walviskalveren…
…bereikt z'n bestemming nooit.
ATLANTISCHE OCEAAN EVENAAR
De kanteling van de aarde drijft alle migraties aan.
Maar zelfs op de evenaar, waar de kanteling weinig seizoenseffect heeft…
…zijn er dieren die constant onderweg zijn.
Legermieren.
Elke dag lopen ze het equivalent van een menselijke marathon…
…om voedsel te verzamelen.
Deze mieren zijn gespecialiseerd in het vangen van insectenlarven.
Werkmieren beladen met hun prooi…
…worden over gaten in het bladafval geholpen…
…met levende bruggen.
Sporen van feromonen leiden hen naar hun tijdelijke hoofdkwartier.
Een bivak.
Een nest dat volledig bestaat uit de lichamen van de mieren zelf.
Verborgen achter deze levende muur…
…ligt het controlecentrum van de kolonie…
…de koningin en haar jongste jongen.
De hele bivak hangt hier al twee weken.
Maar dat gaat veranderen.
De dag wordt nacht…
…en er gaat een signaal door de kolonie.
Een chemisch signaal vanuit de bivak.
De boodschap is duidelijk.
Het is tijd om te gaan.
Deze kleine insecten hebben een grote eetlust.
Wanneer ze het omliggende bos hebben gehad…
…moeten ze nieuwe foerageergebieden zoeken.
Ze volgen een van de belangrijkste foerageersporen…
…en werkmieren transporteren de pas uitgekomen larven…
…terwijl soldaten de randen bewaken.
Er kunnen wel een half miljoen mieren in deze kolonie zitten…
…en niemand zal achterblijven.
De reden waarom ze in het donker verdergaan wordt nu duidelijk.
De koningin zelf is onderweg.
Ze is groter dan wie dan ook.
De afgelopen twee weken…
…legt ze elke minuut een ei…
…en daardoor kon ze niet reizen.
Nu haar reproductieve taken tijdelijk zijn opgeschort…
…kan ze verhuizen naar nieuwe jachtgebieden.
Dit is de enige keer dat ze buiten te zien is.
En de koningin is niet de enige belangrijke reiziger.
Eens in de paar jaar…
…verschijnen er supergrote larven, gedragen door de werkmieren.
Dit zijn de jonge mannetjes en toekomstige koninginnen…
…die de kolonie zullen verlaten en hun eigen dynastieën zullen stichten.
Voor het daglicht terugkeert, slaat het leger het kamp op.
Ze blijven elke nacht reizen tot ze nieuwe jachtgebieden bereiken.
Tegen die tijd is de koningin klaar om meer eieren te leggen…
…en meer werkmieren aan haar rijk toe te voegen.
Terug in het noorden…
…zijn de grijze walvis en haar kalf…
…nu vier weken bezig met hun grootse migratie.
Het jong is al ruim 1000 kilo aangekomen…
…maar z'n moeder heeft al maanden niet gegeten.
En ze moeten nog een heel stuk…
…voor ze aan haar banket in de Beringzee kan beginnen.
Ze blijven dicht bij de kust en gebruiken visuele aanwijzingen.
Ze heeft deze reis de afgelopen 30 jaar vaak gemaakt…
…en er is veel veranderd sinds haar eerste reis.
Toch schuwt ze menselijke aandacht niet.
En het kalf lijkt te genieten van de schijnwerpers.
De drukke Californische kust lijkt totaal anders…
…dan hun beschutte baai in Mexico.
En vanaf nu wordt het alleen maar drukker.
Al snel bereiken ze de haven van Los Angeles…
…de grootste van Noord-Amerika.
Bijna 2000 schepen gebruiken hem elk jaar.
Het constante motorgeluid verstoort het onderwatergeluid…
…desoriënteert de walvissen en vergroot het risico op een botsing.
Tientallen walvissen sterven hier elk jaar doordat ze geraakt worden door schepen.
Deze grijze walvis was een van de pechvogels.
Moeder en kalf hebben de drukste vaarroutes gemeden.
Maar het gevaarlijkste deel van de reis ligt voor hen.
Monterey Bay.
35 kilometer open water.
Dicht bij de kust blijven zou kostbare tijd kosten.
Dus ze leidt haar kalf door het diepe water van de baai.
Maar het is een risico.
Ze weet wat er daar zit.
Ze valt zo min mogelijk op…
…communiceert niet meer…
…en komt zo weinig mogelijk naar boven.
Orka.
Zwaardwalvissen.
Ze kennen deze wateren goed…
…en ze zijn op jacht.
Moeder en kalf zijn ontdekt.
Een volwassen grijze weegt tien keer zo veel als een orka…
…en kan een geduchte tegenstander zijn.
Dus de school omcirkelt hen behoedzaam, op zoek naar een kans.
Ze willen haar niet.
Ze willen haar kalf.
Ze storten zich op z'n rug en dwingen hem onder water…
…om hem te verdrinken.
Gesteund door z'n moeder heeft hij de eerste aanval overleefd.
Maar hij is gewond.
En nu haalt de school hun versterkingen erbij.
Een enorm mannetje van vijf ton.
Gesterkt door deze extra kracht…
…gaat de orka over op een totale aanval.
De moeder kan weinig doen.
Op volle kracht…
…is het of je door een bus wordt geraakt.
Het resultaat is onvermijdelijk.
Deze moeder zal haar reis alleen moeten voortzetten.
Voor veel dieren…
…is het instinct om zich te verplaatsen overweldigend…
…ondanks de gevaren.
Tegenover elke reis die eindigt in een tragedie…
…staan talloze miljoenen die hun bestemming bereiken.
Zodat ze de vruchten plukken van betere omstandigheden…
…en nieuwe kansen.
En deze migraties zijn ook cruciaal voor anderen.
Maar nu hebben we de planeet veranderd.
Voorouderlijke routes afgesneden…
…en zelfs de meest afgelegen plekken op aarde geraakt.
Maar er is hoop.
We weten meer over deze reizen dan ooit tevoren.
En met onze hulp…
…overwinnen veel dieren de uitdagingen van onze moderne wereld.
Voor een gezonde, verbonden planeet moeten we de bewegingsvrijheid behouden.
En als we dat doen…
…zullen de belangrijke reizen van elk dier…
…nog jaren doorgaan.
Ondertiteld door: Irene Witpaard