1
00:00:17,017 --> 00:00:19,269
Czerwone Jabłko jest cenne, Mehmedzie.

2
00:00:20,687 --> 00:00:22,188
OBRZEŻA KONSTANTYNOPOLA, 1443

3
00:00:22,272 --> 00:00:23,189
Najsłodsze.

4
00:00:23,273 --> 00:00:24,774
10 LAT PRZED OBLĘŻENIEM

5
00:00:24,858 --> 00:00:25,817
Najdojrzalsze.

6
00:00:27,485 --> 00:00:30,155
To bijące serce w centrum wszechświata.

7
00:00:31,072 --> 00:00:32,115
Ziemia obiecana.

8
00:00:34,284 --> 00:00:37,662
Kto podbije Konstantynopol,
ten zdobędzie świat.

9
00:00:39,330 --> 00:00:40,999
Ale spójrz na te mury, synu.

10
00:00:42,834 --> 00:00:46,087
Powstrzymały każdą armię,
która próbowała zdobyć miasto.

11
00:00:47,839 --> 00:00:49,132
Powstrzymały mnie.

12
00:00:50,967 --> 00:00:52,510
Dlaczego ich nie zburzymy?

13
00:00:52,594 --> 00:00:55,180
Nie istnieje tak potężna broń.

14
00:00:55,805 --> 00:01:00,101
Niektórzy zastanawiają się,
czy sam Allach byłby w stanie to zrobić.

15
00:01:02,062 --> 00:01:02,896
Ojcze...

16
00:01:05,565 --> 00:01:07,650
Ja zburzę te mury...

17
00:01:09,986 --> 00:01:11,488
a gdy zostanę sułtanem...

18
00:01:12,906 --> 00:01:14,532
zdobędę Konstantynopol.

19
00:01:26,669 --> 00:01:28,296
NETFLIX — SERIAL ORYGINALNY

20
00:01:28,379 --> 00:01:29,881
Każde imperium rodzi się

21
00:01:29,964 --> 00:01:33,510
z krwi, stali, łutu szczęścia i podbojów.

22
00:01:34,052 --> 00:01:38,515
W roku 1453 cesarz rzymski Konstantyn XI

23
00:01:38,598 --> 00:01:40,975
i sułtan z dynastii osmańskiej Mehmed II

24
00:01:41,059 --> 00:01:43,895
toczą wielką bitwę o Konstantynopol.

25
00:01:44,771 --> 00:01:47,899
Miasto to próbowały podbić 23 armie.

26
00:01:47,982 --> 00:01:49,400
Wszystkie na próżno.

27
00:01:49,776 --> 00:01:52,987
Z tej rzezi wyłoni się jeden zwycięzca,

28
00:01:53,321 --> 00:01:57,283
który zmieni bieg historii
na kolejne 300 lat.

29
00:01:58,076 --> 00:02:02,122
Ponieważ, aby jedno imperium powstało,
drugie musi upaść.

30
00:02:13,883 --> 00:02:18,012
Działa mają strzelać dniem i nocą,
dopóki Rzymianie nie wyczołgają się,

31
00:02:18,096 --> 00:02:19,180
błagając o litość.

32
00:02:20,515 --> 00:02:22,684
Kwiecień 1453 roku.

33
00:02:22,767 --> 00:02:27,313
Sułtan Mehmed II dokonuje
ataku artyleryjskiego na Konstantynopol,

34
00:02:29,399 --> 00:02:32,152
jakiego świat jeszcze nie widział.

35
00:02:33,444 --> 00:02:38,074
Było tam 69 czy 70 dział,
to największa liczba,

36
00:02:38,158 --> 00:02:40,451
jaką świat widział w jednym miejscu.

37
00:02:42,120 --> 00:02:45,623
To nie były działa,
jakie znamy z XVIII czy XIX wieku.

38
00:02:45,707 --> 00:02:47,208
Są ogromne.

39
00:02:58,595 --> 00:02:59,596
Dobry Boże.

40
00:03:00,638 --> 00:03:03,766
Mury nie wytrzymają do zachodu słońca.

41
00:03:04,726 --> 00:03:06,644
Nie trać wiary, lordzie Łukaszu.

42
00:03:07,478 --> 00:03:11,566
Jesteśmy bezpieczni,
dopóki czuwa nad nami Duch Święty.

43
00:03:15,778 --> 00:03:19,282
Cesarz Konstantyn obserwuje z murów

44
00:03:19,365 --> 00:03:21,367
80 tysięcy żołnierzy Mehmeda.

45
00:03:21,826 --> 00:03:25,163
Monumentalne zadanie
odparcia ataku Turków osmańskich

46
00:03:25,246 --> 00:03:30,084
spoczywa na barkach najemnika z Genui,
Giovanniego Giustinianiego.

47
00:03:32,253 --> 00:03:36,674
Giustiniani i jego żołnierze
muszą obronić 23 km murów.

48
00:03:37,133 --> 00:03:41,054
Mury zbudował w V wieku
cesarz Teodozjusz II.

49
00:03:41,262 --> 00:03:44,265
To jedne z najmocniejszych murów,
jakie zbudowano.

50
00:03:44,474 --> 00:03:48,394
Mury Konstantynopola
istniały w tej formie przez 1100 lat.

51
00:03:48,478 --> 00:03:49,312
PISARZ, 1453

52
00:03:49,395 --> 00:03:52,523
To wyjątkowe osiągnięcie
wojskowej inżynierii.

53
00:03:53,274 --> 00:03:56,444
Mury mają pięć linii.
Jest fosa zewnętrzna,

54
00:03:57,070 --> 00:04:00,323
potem otwarte pole,
przez które oddziały muszą przebiec,

55
00:04:00,406 --> 00:04:01,741
swoiste pole śmierci.

56
00:04:01,824 --> 00:04:04,827
Potem jest mur zewnętrzny z wieżami,

57
00:04:04,911 --> 00:04:08,373
następnie kolejne pole śmierci,
a potem mur wewnętrzny.

58
00:04:08,456 --> 00:04:11,584
Cały system ma około 60 metrów szerokości.

59
00:04:11,960 --> 00:04:15,630
Odległość od dna fosy do szczytu murów
to jakieś 30 metrów.

60
00:04:16,130 --> 00:04:17,632
Nikt się przez to nie przedarł.

61
00:04:18,132 --> 00:04:20,176
Mehmed spogląda na miasto

62
00:04:20,260 --> 00:04:25,223
i mówi: „Nikt nigdy nie przedarł się
przez te ogromne mury.

63
00:04:26,933 --> 00:04:29,269
Jak je zburzyć? Potrzeba artylerii.

64
00:04:30,144 --> 00:04:32,814
Chcę mieć działo, które je zburzy”.

65
00:04:33,773 --> 00:04:36,276
Zdecydował się na atak frontalny.

66
00:04:37,944 --> 00:04:39,654
Uznał to za wyzwanie.

67
00:04:40,196 --> 00:04:42,031
Właśnie taki był.

68
00:04:42,782 --> 00:04:44,492
Taki miał charakter.

69
00:04:47,078 --> 00:04:50,623
Plan Mehmeda był średniowieczną wersją
„szoku i przerażenia”.

70
00:04:52,583 --> 00:04:56,963
Zakładał zniszczenie ogromnych murów
przytłaczającą siłą artylerii.

71
00:04:58,214 --> 00:05:00,675
Trzonem ataku artyleryjskiego

72
00:05:00,842 --> 00:05:04,554
było ośmiometrowe działo
o nazwie Bazylika.

73
00:05:05,138 --> 00:05:08,975
Wybudowano ogromną armatę!

74
00:05:09,642 --> 00:05:13,229
Podobno ciągnęła ją setka wołów.

75
00:05:13,771 --> 00:05:16,649
Wymagało to wybitnych
umiejętności metalurgicznych.

76
00:05:17,275 --> 00:05:22,405
Ściany z brązu o grubości 20 centymetrów,
kule ważące pół tony.

77
00:05:23,406 --> 00:05:26,326
Stopiono wiele dzwonów
bałkańskich kościołów,

78
00:05:26,409 --> 00:05:28,453
żeby ją stworzyć.

79
00:05:28,953 --> 00:05:33,166
Turcy nazywają
wielką bombardę „Niedźwiedziem”,

80
00:05:33,249 --> 00:05:35,960
a mniejsze działa „Niedźwiedziątkami”.

81
00:05:38,046 --> 00:05:39,005
Ostrożnie z tym!

82
00:05:39,088 --> 00:05:45,011
Superbroń Mehmeda stworzył Orban,
mistrz puszkarstwa z Węgier.

83
00:05:45,178 --> 00:05:46,012
Ojcze!

84
00:05:46,721 --> 00:05:48,806
- Tak?
- Pęknięcia są coraz większe.

85
00:05:50,808 --> 00:05:55,271
Te działa miały ogromną moc,
ale mogły strzelać tylko co trzy godziny.

86
00:05:56,439 --> 00:05:58,649
Było prawdopodobne, że wybuchną.

87
00:05:59,859 --> 00:06:03,613
Jeśli strzelasz zbyt często,
mogą powstać małe pęknięcia

88
00:06:03,696 --> 00:06:04,822
i wtedy wybuchają.

89
00:06:05,365 --> 00:06:07,658
To dość prymitywna broń.

90
00:06:09,494 --> 00:06:12,246
Po tym wystrzale
damy jej odpocząć, dobrze?

91
00:06:13,122 --> 00:06:13,956
Idź.

92
00:06:14,040 --> 00:06:16,542
- Jesteśmy gotowi.
- Strzelajcie!

93
00:06:24,175 --> 00:06:26,594
Działa strzelają dniami i nocami...

94
00:06:29,764 --> 00:06:31,682
pochłaniając miasto w chaosie.

95
00:06:35,812 --> 00:06:40,233
Giustiniani nigdy wcześniej
nie miał do czynienia

96
00:06:41,150 --> 00:06:44,028
z działem, które może zburzyć mur.

97
00:06:47,657 --> 00:06:52,662
Giustiniani kazał żołnierzom ułożyć gruzy

98
00:06:54,038 --> 00:06:55,623
i odtworzyć mury,

99
00:06:55,706 --> 00:06:58,960
co zadziałało lepiej niż prawdziwe mury,

100
00:06:59,043 --> 00:07:03,506
bo luźne głazy pochłaniały
uderzenie kul armatnich...

101
00:07:05,800 --> 00:07:09,846
Trudniej je zburzyć,
potrzeba większej siły uderzenia.

102
00:07:13,975 --> 00:07:16,477
Po sześciu dniach bezustannych bombardowań

103
00:07:16,561 --> 00:07:20,565
mury Konstantynopola są uszkodzone,
ale wciąż stoją.

104
00:07:23,192 --> 00:07:27,029
Przez ostrzał
żołnierze nie mogą opuścić murów miasta.

105
00:07:27,530 --> 00:07:30,324
Żeby przeżyć ten atak,
żołnierze muszą wymyślić,

106
00:07:30,408 --> 00:07:32,535
jak zmusić przeciwnika do defensywy.

107
00:07:37,415 --> 00:07:41,627
Giustiniani i jego włoscy najemnicy
szykują się do kontrataku

108
00:07:41,711 --> 00:07:43,421
na wojska Mehmeda...

109
00:07:43,880 --> 00:07:45,882
poza murami miasta.

110
00:07:46,841 --> 00:07:50,052
Giustiniani prowadził małe ataki.

111
00:07:50,970 --> 00:07:57,477
Chciał zaskoczyć wroga,
a także nie dopuścić, by odpoczął.

112
00:08:01,481 --> 00:08:02,773
Gotowi, bracia?

113
00:08:04,275 --> 00:08:05,109
Dla Boga!

114
00:08:06,194 --> 00:08:07,153
Dla sakiewki!

115
00:08:08,237 --> 00:08:11,532
Dla tej, do której chcecie wrócić!

116
00:08:19,415 --> 00:08:23,336
Giustiniani był ekspertem
od walki defensywnej.

117
00:08:23,920 --> 00:08:27,715
Musiał zdecydować,
czy bronić murów zewnętrznych,

118
00:08:28,216 --> 00:08:30,218
czy wewnętrznych.

119
00:08:31,135 --> 00:08:33,888
Postanowił bronić murów zewnętrznych.

120
00:08:34,889 --> 00:08:38,726
Pokażmy im, na co stać
dzierżącego miecz bękarta z Genui!

121
00:08:41,521 --> 00:08:43,981
Obrona murów zewnętrznych
to misja samobójcza,

122
00:08:44,440 --> 00:08:47,527
bo tam uderzały armaty.

123
00:08:51,697 --> 00:08:53,616
Włosi walczyli w taki sposób,

124
00:08:53,699 --> 00:08:56,786
że żołnierza w zbroi płytowej

125
00:08:56,869 --> 00:09:00,373
otaczali kusznicy.

126
00:09:01,165 --> 00:09:07,004
Można go porównać
do czołgu podczas II wojny światowej.

127
00:09:07,088 --> 00:09:11,217
Za czołgiem chroni się piechota.

128
00:09:17,431 --> 00:09:18,432
Czekać!

129
00:09:20,142 --> 00:09:20,977
Czekać!

130
00:09:21,561 --> 00:09:22,603
Ognia!

131
00:09:27,066 --> 00:09:28,067
Do mieczy!

132
00:09:45,668 --> 00:09:47,878
Giustiniani miał ze sobą

133
00:09:47,962 --> 00:09:52,133
dużą, profesjonalną armię
złożoną z 2000 osób.

134
00:09:52,216 --> 00:09:54,135
To byli zawodowi żołnierze.

135
00:09:55,511 --> 00:09:56,846
Zaprawieni w boju.

136
00:10:01,934 --> 00:10:05,438
Zatrudniali ich condottieri,
czyli najemnicy-generałowie.

137
00:10:17,950 --> 00:10:22,455
Zawziętość i skuteczność
ataku Giustinianiego

138
00:10:23,205 --> 00:10:25,458
zaskakuje Turków osmańskich.

139
00:10:27,877 --> 00:10:31,547
Pole bitwy wyściełają martwi i konający.

140
00:11:11,712 --> 00:11:14,465
Genueńczycy za swe męstwo
zapłacą nam krwią.

141
00:11:28,145 --> 00:11:31,816
Skąd to opóźnienie, Orbanie?
Czemu mój Niedźwiedź nie strzela?

142
00:11:31,899 --> 00:11:32,858
Jeszcze minuta.

143
00:11:32,942 --> 00:11:34,902
Nie zapłaciłem ci za nowinki.

144
00:11:36,529 --> 00:11:39,198
Obiecałeś, że twoje działa zburzą te mury.

145
00:11:40,825 --> 00:11:42,034
Lufa pęka.

146
00:11:42,702 --> 00:11:44,745
Miedź jest słabsza, niż sądziłem.

147
00:11:44,829 --> 00:11:46,747
Gdybym miał parę dni więcej...

148
00:11:46,831 --> 00:11:48,833
Ma natychmiast wystrzelić.

149
00:11:51,419 --> 00:11:53,421
Robię, co w mojej mocy, Paszo.

150
00:11:54,046 --> 00:11:57,049
Jeśli nam się poszczęści,
wystrzelimy z niej rano.

151
00:11:57,133 --> 00:12:01,554
Jeśli chcesz, by tobie się poszczęściło,
wystrzelisz z niej teraz.

152
00:12:02,346 --> 00:12:03,889
- Ale pęknięcia...
- Teraz.

153
00:12:11,564 --> 00:12:13,691
Podczas oblężenia czas nagli.

154
00:12:15,025 --> 00:12:16,944
Z każdym dniem wzrasta ryzyko,

155
00:12:17,027 --> 00:12:21,907
że wrogowie Mehmeda ze wchodu i z zachodu
zaatakują jego armię.

156
00:12:22,700 --> 00:12:27,580
Największe zagrożenie stanowi papież,
który może wysłać posiłki z Europy.

157
00:12:28,456 --> 00:12:29,540
Załadowane.

158
00:12:32,334 --> 00:12:35,379
Nie zawiedź mnie, ty niesamowita bestio.

159
00:12:39,091 --> 00:12:40,468
Gotowy, Orbanie?

160
00:12:42,553 --> 00:12:43,429
Tak, sułtanie.

161
00:12:47,183 --> 00:12:49,685
Odsuńcie się. Dla własnego bezpieczeństwa.

162
00:12:49,852 --> 00:12:51,687
Miej trochę wiary, Orbanie.

163
00:12:52,772 --> 00:12:53,606
Ognia.

164
00:13:05,659 --> 00:13:06,911
Nie!

165
00:13:40,110 --> 00:13:40,945
Mehmedzie.

166
00:13:50,704 --> 00:13:51,705
Mehmedzie.

167
00:14:03,092 --> 00:14:03,926
Mehmedzie.

168
00:14:04,969 --> 00:14:06,136
Usiądź ze mną.

169
00:14:09,014 --> 00:14:09,849
Podejdź.

170
00:14:23,237 --> 00:14:24,613
Co się stało, mamo?

171
00:14:27,032 --> 00:14:29,201
Ojciec wzywa cię do stolicy.

172
00:14:29,952 --> 00:14:31,287
Wyjeżdżam na długo?

173
00:14:34,331 --> 00:14:35,165
Tak.

174
00:14:43,132 --> 00:14:44,592
A moje ptaszki?

175
00:14:44,675 --> 00:14:46,427
W stolicy dostaniesz inne.

176
00:14:46,760 --> 00:14:48,596
Ale jedziesz ze mną?

177
00:14:54,143 --> 00:14:55,895
Wkrótce się zobaczymy.

178
00:14:58,856 --> 00:15:00,399
Nie chcę jechać.

179
00:15:14,038 --> 00:15:16,957
Od tej pory żadnych łez, Mehmedzie.

180
00:15:18,918 --> 00:15:20,419
Sułtan nigdy nie płacze.

181
00:15:22,129 --> 00:15:24,006
A teraz idź.

182
00:15:24,089 --> 00:15:25,883
- Ale mamo...
- Idź!

183
00:16:00,209 --> 00:16:02,920
Jego matka była prawdopodobnie Bizantyjką.

184
00:16:04,088 --> 00:16:07,591
Nie wiemy, kim była.
Zabrał ze sobą ten sekret do grobu.

185
00:16:10,678 --> 00:16:12,471
Zawsze nazywał ją Hatun.

186
00:16:13,013 --> 00:16:13,889
„Dama”.

187
00:16:17,726 --> 00:16:20,145
Ale nie wiemy, kim była.

188
00:16:28,821 --> 00:16:33,325
ADRIANOPOL
STOLICA IMPERIUM OSMAŃSKIEGO

189
00:16:34,868 --> 00:16:38,580
Mehmed przybywa do stolicy
bez rodziny ani przyjaciół.

190
00:16:39,081 --> 00:16:41,083
Ma tylko ojca, sułtana.

191
00:16:54,304 --> 00:16:58,058
Jego macocha, Mara Branković,
serbska księżniczka,

192
00:16:58,517 --> 00:17:03,105
jest trzecią żoną sułtana Murada,
ale nie ma swoich dzieci.

193
00:17:22,332 --> 00:17:26,170
W samotnym, młodym księciu
znajduje pokrewną duszę.

194
00:17:28,047 --> 00:17:30,049
Mehmed miał problemy z ojcem.

195
00:17:32,342 --> 00:17:34,678
Mara mogła wziąć go pod swoje skrzydła.

196
00:17:41,769 --> 00:17:43,437
Zawsze mówił na nią „Matka”.

197
00:18:30,400 --> 00:18:34,238
Urosłeś od naszego ostatniego spotkania.

198
00:18:42,329 --> 00:18:43,372
Pamiętasz mnie?

199
00:18:49,920 --> 00:18:51,421
Odpowiedz sułtanowi.

200
00:18:54,675 --> 00:18:57,344
Twój starszy brat, książę Ali...

201
00:18:58,720 --> 00:18:59,763
umarł.

202
00:19:03,308 --> 00:19:05,018
Rozumiesz, co to znaczy?

203
00:19:11,275 --> 00:19:12,109
Chłopcze.

204
00:19:13,819 --> 00:19:14,736
Spójrz na mnie.

205
00:19:19,658 --> 00:19:23,370
Mehmed dorastał
w bardzo chłodnej atmosferze.

206
00:19:25,497 --> 00:19:26,623
A teraz podejdź...

207
00:19:28,041 --> 00:19:29,168
i ucałuj moją dłoń.

208
00:19:30,586 --> 00:19:33,630
Nie wiadomo było, czy się przeżyje.

209
00:19:35,174 --> 00:19:37,676
Ahmed, najstarszy brat,
był od niego 12 lat starszy.

210
00:19:37,759 --> 00:19:41,555
Umarł, a potem Ali został uduszony
w tajemniczych okolicznościach.

211
00:19:41,972 --> 00:19:45,100
Został tylko Mehmed.

212
00:19:47,102 --> 00:19:49,605
Zajmiesz jego miejsce
jako gubernator Amasyi.

213
00:19:50,022 --> 00:19:53,108
Tam otrzymasz edukację
i nauczysz się być władcą.

214
00:19:53,609 --> 00:19:54,484
Sułtanem.

215
00:19:54,568 --> 00:19:58,030
Skończył się czas zabawy, książę.

216
00:19:58,530 --> 00:20:01,575
Çandarlı Pasza będzie mi donosił
o twoich postępach.

217
00:20:07,039 --> 00:20:11,084
W wieku 12 lat Mehmed
mówi płynnie w pięciu językach

218
00:20:11,168 --> 00:20:13,795
i wzoruje się na Aleksandrze Wielkim.

219
00:20:14,296 --> 00:20:18,300
Chwali się, że pewnego dnia
podbije Konstantynopol.

220
00:20:18,759 --> 00:20:21,887
Już w młodym wieku ambitny następca tronu

221
00:20:21,970 --> 00:20:24,223
popada w konflikt z wezyrem ojca.

222
00:20:24,306 --> 00:20:28,936
Był krnąbrny, trzeba było
wymuszać na nim posłuszeństwo chłostą.

223
00:20:29,519 --> 00:20:32,231
Jeszcze raz!

224
00:20:33,440 --> 00:20:35,901
Musimy nauczyć księcia pokory...

225
00:20:37,444 --> 00:20:38,987
dla jego własnego dobra.

226
00:20:41,823 --> 00:20:43,200
Co robisz, książę?

227
00:20:45,160 --> 00:20:46,411
Co tylko zechcę.

228
00:20:50,415 --> 00:20:51,541
Jestem księciem.

229
00:20:58,757 --> 00:21:00,133
Rany się zagoją.

230
00:21:02,469 --> 00:21:04,388
A lekcję zapamiętasz.

231
00:21:08,475 --> 00:21:09,351
Tak, Paszo.

232
00:21:10,394 --> 00:21:12,020
Zapamiętam.

233
00:21:19,444 --> 00:21:21,029
A lekcję zapamiętasz.

234
00:21:21,780 --> 00:21:25,492
ADRIANOPOL, 1444
DZIEWIĘĆ LAT PRZED OBLĘŻENIEM

235
00:21:25,575 --> 00:21:30,789
Nie ma nawet 13 lat, gdy jego ojciec,
Murad II, postanawia abdykować

236
00:21:31,164 --> 00:21:33,667
i przekazać władzę Mehmedowi.

237
00:21:37,212 --> 00:21:41,091
Najmłodszy sułtan
w historii Imperium Osmańskiego.

238
00:21:44,928 --> 00:21:46,972
Mehmed jest teraz emirem,

239
00:21:48,140 --> 00:21:49,766
sułtanem Turków osmańskich,

240
00:21:52,227 --> 00:21:53,770
i ma...

241
00:21:53,854 --> 00:21:55,022
PROFESOR HISTORII

242
00:21:55,147 --> 00:21:59,234
...całą armię imperium
do swojej dyspozycji.

243
00:22:02,904 --> 00:22:08,660
Jest to problematyczna sytuacja,
bo ówczesny wezyr,

244
00:22:08,744 --> 00:22:12,372
Çandarlı Halil Pasza, bardzo się niepokoi.

245
00:22:13,040 --> 00:22:15,125
Mehmed był bardzo młody,

246
00:22:15,709 --> 00:22:17,210
mogli stracić wszystko.

247
00:22:33,226 --> 00:22:34,186
Paszowie.

248
00:22:34,936 --> 00:22:37,314
Gdzie byliście? Jest tyle do zrobienia.

249
00:22:39,733 --> 00:22:41,360
W jakiej sprawie, sułtanie?

250
00:22:42,069 --> 00:22:43,528
Naszej narady.

251
00:22:46,448 --> 00:22:49,284
Mój ojciec zbudował fundamenty
naszego imperium.

252
00:22:50,243 --> 00:22:53,246
A ja zrobię teraz kolejny krok.

253
00:23:06,426 --> 00:23:08,428
Zdobędę Konstantynopol.

254
00:23:15,352 --> 00:23:16,561
Nie usłyszeliście?

255
00:23:17,687 --> 00:23:20,232
Aleksander rozpoczął podboje
w wieku 20 lat,

256
00:23:21,483 --> 00:23:22,818
a ja zacznę teraz.

257
00:23:23,318 --> 00:23:26,196
Rzymianie są pod kontrolą,

258
00:23:27,656 --> 00:23:30,534
ale niepokoje na wschodzie
są bardzo poważne,

259
00:23:31,076 --> 00:23:33,328
a na zachodzie János Hunyady i Węgrzy

260
00:23:33,412 --> 00:23:35,705
gromadzą wojska przy naszej granicy.

261
00:23:36,915 --> 00:23:39,084
Mogą nas czekać kolejne krucjaty.

262
00:23:39,709 --> 00:23:41,336
Będą chcieli cię sprawdzić.

263
00:23:45,882 --> 00:23:47,759
Zmiażdżę ich wszystkich.

264
00:23:48,093 --> 00:23:51,763
Potrzebujesz janczarów,
a nie ofiarowałeś im jeszcze podarunku.

265
00:23:52,055 --> 00:23:53,723
Żądają większej zapłaty.

266
00:23:55,183 --> 00:23:57,310
Konstantynopol ma dość złota...

267
00:23:58,687 --> 00:24:01,106
by opłacić tych chciwych zbirów.

268
00:24:11,450 --> 00:24:15,370
Może przed podjęciem decyzji
warto skonsultować się z twoim ojcem.

269
00:24:16,163 --> 00:24:17,497
Przygotujcie wszystko...

270
00:24:19,082 --> 00:24:21,334
albo znajdę wezyrów, którzy to zrobią.

271
00:24:34,598 --> 00:24:36,433
POŁUDNIOWO-ZACHODNIA ANATOLIA

272
00:24:36,516 --> 00:24:39,186
Węgrzy chcą rozpocząć nową krucjatę.

273
00:24:40,520 --> 00:24:42,481
Janczary są rozzłoszczeni, Paszo.

274
00:24:43,982 --> 00:24:45,650
O co złoszczą się tym razem?

275
00:24:48,195 --> 00:24:50,030
Nie ufają młodemu sułtanowi.

276
00:24:50,864 --> 00:24:53,200
Przyznaję, że on...

277
00:24:55,035 --> 00:24:56,495
bywa impulsywny.

278
00:24:57,245 --> 00:25:00,499
Każdy sułtan, który zasiadł na tronie...

279
00:25:01,208 --> 00:25:02,709
musiał do niego dorosnąć.

280
00:25:04,503 --> 00:25:06,463
Mehmed jest młody, Halilu Paszo.

281
00:25:06,963 --> 00:25:08,006
To trochę potrwa.

282
00:25:08,882 --> 00:25:11,301
Owszem, dlatego pragnę cię zapewnić.

283
00:25:11,927 --> 00:25:14,471
My, wezyrowie,
szukamy ostrożnych rozwiązań.

284
00:25:15,055 --> 00:25:18,308
Jak mogę spocząć,
gdy mój syn jest tak nieprzewidywalny?

285
00:25:18,725 --> 00:25:20,310
Jest uparty.

286
00:25:21,728 --> 00:25:24,981
Lecz jeśli Allach pozwoli,
pohamuję jego bardziej...

287
00:25:25,315 --> 00:25:26,566
lekkomyślne plany.

288
00:25:28,109 --> 00:25:28,944
Plany?

289
00:25:32,197 --> 00:25:33,573
Wobec Konstantynopola.

290
00:25:40,413 --> 00:25:42,415
Każ kucharzom przygotować ucztę.

291
00:25:42,499 --> 00:25:43,333
Sułtanie.

292
00:25:44,918 --> 00:25:46,002
Masz gościa.

293
00:26:04,646 --> 00:26:05,480
Ojcze?

294
00:26:08,984 --> 00:26:10,569
Nie wiedziałem, że przyjedziesz.

295
00:26:15,657 --> 00:26:17,325
Poprosiłem cię o zbyt wiele.

296
00:26:19,869 --> 00:26:21,079
Nie rozumiem.

297
00:26:23,540 --> 00:26:24,416
Podejdź.

298
00:26:39,639 --> 00:26:40,682
Jestem tu...

299
00:26:42,058 --> 00:26:43,560
żeby odzyskać tron.

300
00:26:46,896 --> 00:26:49,357
- Nie, ojcze...
- Dopóki nie podrośniesz.

301
00:26:49,899 --> 00:26:52,569
Rządziłem mądrze. Powiedz mu, Paszo!

302
00:26:54,237 --> 00:26:56,698
Krzyżowcy są prawie u naszych bram.

303
00:26:57,115 --> 00:26:58,783
Nie widziałeś jeszcze walki.

304
00:26:58,867 --> 00:27:01,953
Nie mogę zostawić cię
w starciu z Hunyadym i Węgrami.

305
00:27:04,748 --> 00:27:08,543
- Jak możesz mi to zrobić?
- Odzyskasz tron, gdy będziesz gotowy.

306
00:27:12,589 --> 00:27:15,842
Zdradziecki psie, to twoja sprawka!
Każę cię ściąć!

307
00:27:15,925 --> 00:27:17,177
Dość!

308
00:27:20,221 --> 00:27:23,099
Jak śmiesz tak się zwracać
do moich wezyrów!

309
00:27:24,851 --> 00:27:26,144
Przeproś.

310
00:27:36,029 --> 00:27:37,989
Nie nadużywaj mojej cierpliwości.

311
00:27:40,033 --> 00:27:41,284
Proszę, Mehmedzie.

312
00:27:46,456 --> 00:27:47,457
Paszowie...

313
00:27:48,750 --> 00:27:50,669
Przepraszam za swoje zachowanie.

314
00:27:51,002 --> 00:27:52,212
Zostaw nas.

315
00:27:53,088 --> 00:27:55,340
Postawmy się w jego sytuacji.

316
00:27:55,423 --> 00:27:59,928
Przekazano mu tron
i powiedziano, że jest władcą kraju.

317
00:28:00,011 --> 00:28:05,684
A potem usłyszał, po tak krótkim czasie,
że już nie będzie miał tej władzy.

318
00:28:07,394 --> 00:28:11,356
Ktoś, kogo utożsamiał ze swoim ojcem,

319
00:28:11,940 --> 00:28:15,026
Çandarlı Halil, odebrał mu tę władzę.

320
00:28:16,736 --> 00:28:18,488
To musiało wzbudzić niechęć.

321
00:28:45,348 --> 00:28:47,016
Znów będzie twój.

322
00:28:49,769 --> 00:28:50,937
Zdradzili mnie.

323
00:28:54,315 --> 00:28:55,358
Wszyscy.

324
00:28:57,944 --> 00:29:03,742
Wyciągnij z tego nauczkę,
a obiecuję ci, że odzyskasz tron.

325
00:29:05,410 --> 00:29:06,911
Sułtanie!

326
00:29:08,037 --> 00:29:08,997
Sułtanie!

327
00:29:10,540 --> 00:29:11,541
Mehmedzie!

328
00:29:13,585 --> 00:29:14,627
Ocknij się!

329
00:29:17,088 --> 00:29:18,047
Ocknij się!

330
00:30:02,133 --> 00:30:05,345
Nieudane oblężenie Konstantynopola
przez ojca Mehmeda

331
00:30:05,428 --> 00:30:07,889
ciągnęło się przez trzy długie miesiące.

332
00:30:08,640 --> 00:30:12,602
Z każdym kolejnym dniem widzi,
że jego własna szansa na zwycięstwo

333
00:30:12,811 --> 00:30:14,687
powoli mu umyka.

334
00:30:21,820 --> 00:30:26,741
W mieście Giustiniani i jego ludzie
dalej odbudowują mury

335
00:30:27,075 --> 00:30:28,785
i opatrują rannych.

336
00:30:45,593 --> 00:30:46,427
Potrzymaj to.

337
00:30:46,886 --> 00:30:48,096
Pani Therma?

338
00:30:50,890 --> 00:30:52,183
Signore Giustiniani.

339
00:30:54,310 --> 00:30:57,480
Nie spodziewałem się arystokratki
w takich warunkach.

340
00:30:57,564 --> 00:31:00,233
Mam taki sam obowiązek
wobec miasta jak każdy.

341
00:31:00,525 --> 00:31:03,152
Ci ludzie ryzykowali życie,
by nas chronić.

342
00:31:06,239 --> 00:31:09,742
Twoja pociecha złagodziłaby
najgorsze agonie.

343
00:31:12,829 --> 00:31:14,122
Powinieneś odpocząć.

344
00:31:15,248 --> 00:31:16,124
Dobranoc.

345
00:31:19,878 --> 00:31:21,170
Wyobrażamy sobie,

346
00:31:21,254 --> 00:31:24,841
że podczas oblężenia
najtrudniej jest oblężonym,

347
00:31:25,717 --> 00:31:28,678
ale na atakujących też ciąży presja.

348
00:31:29,053 --> 00:31:33,933
Mehmed ma dodatkowy problem,
bo niedawno objął tron

349
00:31:34,017 --> 00:31:37,562
i ludzie nie wiedzą jeszcze,
co o nim myśleć.

350
00:31:37,645 --> 00:31:40,231
Musi więc dokonać tego szybko.

351
00:31:40,315 --> 00:31:45,111
Chce się tam dostać niemal równie mocno,
jak Bizantyjczycy chcą go odeprzeć.

352
00:31:48,865 --> 00:31:49,699
Paszowie.

353
00:31:50,283 --> 00:31:52,827
Tłuczemy te mury od niemal dwóch tygodni.

354
00:31:53,244 --> 00:31:56,873
Nasze działa zmieniły potężne mury
Konstantynopola w gruz,

355
00:31:56,956 --> 00:31:59,918
ale to nic nie da,
jeśli przez nie nie przejdziemy.

356
00:32:00,084 --> 00:32:01,711
Czas wykonać ten krok.

357
00:32:02,003 --> 00:32:03,504
Sułtanie, to za wcześnie.

358
00:32:03,880 --> 00:32:07,342
Musimy osłabić ich defensywę,
nim wyślemy armię.

359
00:32:07,425 --> 00:32:09,719
Doradzam więcej cierpliwości.

360
00:32:11,638 --> 00:32:14,307
Nie ma gwarancji, że oblężenie się uda.

361
00:32:14,390 --> 00:32:18,311
Turcy osmańscy nie lubią
przeciągających się kampanii.

362
00:32:18,394 --> 00:32:22,607
Wolą szybkie działania wojenne.
Przybywają, miażdżą wroga i idą dalej.

363
00:32:24,734 --> 00:32:25,693
Zaganosie Paszo.

364
00:32:25,777 --> 00:32:27,070
Ludzie są gotowi.

365
00:32:27,946 --> 00:32:29,614
Musisz tylko dać rozkaz.

366
00:32:33,743 --> 00:32:35,328
Każ im dziś odpocząć...

367
00:32:36,037 --> 00:32:37,497
i być gotowym do walki.

368
00:32:38,247 --> 00:32:40,249
Jutro zdobędziemy miasto.

369
00:32:47,590 --> 00:32:50,259
Stawia wszystko na jedną szalę.

370
00:32:57,266 --> 00:33:00,853
Trzynasty dzień oblężenia
w obozie Turków osmańskich.

371
00:33:05,733 --> 00:33:08,903
Mehmed i jego generałowie
obserwują defensywę Rzymian

372
00:33:09,362 --> 00:33:12,407
i finalizują plan ataku piechoty.

373
00:33:13,658 --> 00:33:16,327
Atak odbędzie się pod osłoną nocy.

374
00:33:17,620 --> 00:33:19,372
Mehmed II zawsze był zacięty,

375
00:33:19,455 --> 00:33:24,085
i twierdził, że jest w stanie
poświęcić życie,

376
00:33:24,168 --> 00:33:25,878
ale zdobędzie to miasto.

377
00:33:25,962 --> 00:33:31,009
Możemy bez wątpienia określić Mehmeda
jako człowieka upartego

378
00:33:31,843 --> 00:33:32,969
i mściwego.

379
00:33:33,511 --> 00:33:35,346
Był też stanowczy i inteligentny.

380
00:33:43,980 --> 00:33:44,897
Dziś w nocy...

381
00:33:46,941 --> 00:33:48,651
zdobędziemy Czerwone Jabłko.

382
00:33:50,361 --> 00:33:51,738
Jesteśmy ghazi,

383
00:33:52,739 --> 00:33:55,324
święci wojownicy i potomkowie Osmana.

384
00:33:56,993 --> 00:34:00,163
Nasi przodkowie walczyli i ginęli
pod tymi murami.

385
00:34:01,914 --> 00:34:07,295
Lecz teraz zjednoczyliśmy się,
by pomścić ich śmierć.

386
00:34:08,254 --> 00:34:11,591
Wszystkie źródła opisują go
jako fantastycznego mówcę.

387
00:34:12,341 --> 00:34:16,596
Jako dowódca
Mehmed rozumiał swoich żołnierzy.

388
00:34:17,346 --> 00:34:19,474
Poza tym rozumiał wroga

389
00:34:20,725 --> 00:34:22,268
i odpowiednio postępował.

390
00:34:22,852 --> 00:34:26,355
Jeśli jego żołnierze się wahali,

391
00:34:27,065 --> 00:34:30,026
wymyślał sposoby, by dodać im odwagi.

392
00:34:32,445 --> 00:34:36,574
Skończył się czas niewiernych i Rzymian!

393
00:34:36,657 --> 00:34:38,201
Nadchodzi nowa era!

394
00:34:38,659 --> 00:34:40,620
I zaczyna się dzisiaj!

395
00:34:41,162 --> 00:34:42,622
Allahu akbar!

396
00:34:42,705 --> 00:34:47,710
Allahu akbar!

397
00:35:17,824 --> 00:35:19,242
Możemy się teraz poddać.

398
00:35:20,243 --> 00:35:21,744
Sułtan okaże nam łaskę.

399
00:35:22,620 --> 00:35:25,123
Nie każ mi zostać ostatnim z cesarzy.

400
00:35:25,206 --> 00:35:27,333
Martwy cesarz nic nie zdziała.

401
00:35:27,792 --> 00:35:30,920
Żywi możemy wrócić
i odbić miasto z prawdziwą armią

402
00:35:31,379 --> 00:35:33,631
zamiast bandy włoskich najemników.

403
00:35:34,674 --> 00:35:36,217
Szlachta będzie z tobą.

404
00:35:44,142 --> 00:35:47,353
Módlmy się, by Maryja Dziewica
miała nas w swojej opiece.

405
00:36:06,080 --> 00:36:09,167
Turcy osmańscy prowadzili wojnę
na wielu poziomach,

406
00:36:09,250 --> 00:36:11,502
zwłaszcza na poziomie psychologicznym.

407
00:36:11,752 --> 00:36:16,632
Podczas oblężeń wykorzystywali
umiejętność zastraszania.

408
00:36:26,184 --> 00:36:29,729
Rozpalali ogniska wzdłuż linii frontu,

409
00:36:29,812 --> 00:36:31,814
więc wróg widział pierścień ognia.

410
00:36:32,356 --> 00:36:35,193
Mieli też orkiestry wojskowe.

411
00:36:37,528 --> 00:36:41,991
Potrafili stworzyć
niesamowitą ścianę dźwięku.

412
00:36:50,166 --> 00:36:52,919
Dziesięciokrotnie mniej liczebni
włoscy najemnicy

413
00:36:53,002 --> 00:36:56,547
muszą odpowiedzieć na potęgę Turków
sprytem i strategią.

414
00:36:57,173 --> 00:37:02,803
Giustiniani miał ogromny talent
do obrony miast.

415
00:37:03,262 --> 00:37:07,850
Był ekspertem,
niezwykle odważnym i niezmordowanym.

416
00:37:07,934 --> 00:37:13,022
Dzięki niemu
obrońcy czuli się dużo pewniej.

417
00:37:14,982 --> 00:37:16,484
Spotkamy ich w fosie.

418
00:37:17,235 --> 00:37:18,611
To nasza linia frontu.

419
00:37:18,694 --> 00:37:22,448
Podczas oblężenia kluczową kwestią

420
00:37:22,531 --> 00:37:25,368
jest przedarcie się przez głęboką fosę.

421
00:37:25,785 --> 00:37:29,580
Atakujący dokładali starań,
żeby ją wypełnić.

422
00:37:30,623 --> 00:37:32,875
Nie pozwólmy im dotrzeć do murów,

423
00:37:33,501 --> 00:37:35,211
bo nie będziemy mieli szans.

424
00:37:35,962 --> 00:37:39,215
Dziś przeżyjemy albo zginiemy w fosie!

425
00:37:53,020 --> 00:37:57,483
Giustiniani był dla obrońców
postacią symboliczną,

426
00:37:57,566 --> 00:37:59,986
za którą masowo podążali. Był ich podporą.

427
00:38:01,696 --> 00:38:06,200
Konstantyn przekazał mu
kontrolę nad kluczową strefą,

428
00:38:06,284 --> 00:38:09,829
centralną częścią murów,
czyli organizację defensywy.

429
00:38:18,004 --> 00:38:18,879
Ognia!

430
00:38:24,927 --> 00:38:26,178
Kryć się!

431
00:38:35,229 --> 00:38:39,275
Atak Turków osmańskich prowadzi
elitarny oddział Mehmeda, janczarzy.

432
00:38:40,276 --> 00:38:43,154
Janczarzy byli
najskuteczniejszym oddziałem

433
00:38:43,237 --> 00:38:44,447
ówczesnych Bałkanów.

434
00:38:45,573 --> 00:38:49,827
Byli dobrze uzbrojeni.
Ale stosowali inną taktykę.

435
00:38:51,871 --> 00:38:53,164
Do ataku!

436
00:38:55,708 --> 00:38:58,711
Janczarzy noszą lekkie kolczugi.

437
00:38:58,794 --> 00:39:00,796
Polegają na szybkości i precyzji.

438
00:39:02,089 --> 00:39:06,594
Włosi walczą w grubszej zbroi płytowej
i dzierżą pałasze.

439
00:39:30,159 --> 00:39:32,953
Janczarzy polegali
na włóczniach i łucznictwie.

440
00:39:33,037 --> 00:39:35,581
W czasie oblężenia
trzeba przyjąć parę ciosów,

441
00:39:37,500 --> 00:39:40,419
co niekoniecznie pasuje
do osmańskiej wizji wojny.

442
00:39:48,969 --> 00:39:51,430
Ludzka fala śmierci i zniszczenia

443
00:39:52,223 --> 00:39:54,683
zabija setki żołnierzy osmańskich.

444
00:39:57,436 --> 00:40:00,856
Giustiniani odpiera atak Turków.

445
00:40:02,358 --> 00:40:05,986
Jeśli wierzyć źródłom rzymskim,
nie stracili żadnego żołnierza.

446
00:40:35,015 --> 00:40:40,146
Giustiniani i rzymscy obrońcy
po raz kolejny odpierają atak.

447
00:40:41,564 --> 00:40:44,150
To druzgocąca porażka dla Mehmeda.

448
00:40:45,109 --> 00:40:50,072
Z każdym dniem oddala się szansa
na podbój Konstantynopola.

449
00:40:51,031 --> 00:40:55,494
Mehmed musi działać szybko
z trzech powodów.

450
00:40:55,995 --> 00:40:59,498
Po pierwsze, żeby pokonać miasto

451
00:40:59,582 --> 00:41:01,792
bez utraty dziesiątków tysięcy ludzi.

452
00:41:02,585 --> 00:41:05,087
Po drugie, w armii wytworzyła się opozycja

453
00:41:05,171 --> 00:41:08,549
kierowana przez
wielkiego wezyra Çandarlıego Halila Paszę,

454
00:41:08,966 --> 00:41:10,885
który chciał przerwać oblężenie.

455
00:41:11,635 --> 00:41:17,391
Po trzecie, jeśli oblężenie
potrwa zbyt długo, mogą nadejść posiłki

456
00:41:17,475 --> 00:41:18,517
z Zachodu.

457
00:41:26,901 --> 00:41:30,237
Mury starożytnego miasta
wytrzymują kolejny dzień.

458
00:41:31,780 --> 00:41:37,161
Giovanni Giustiniani Longo udowadnia,
że jest niezastąpionym

459
00:41:37,244 --> 00:41:39,580
obrońcą Konstantynopola.

460
00:41:58,349 --> 00:41:59,183
Sułtanie.

461
00:41:59,892 --> 00:42:01,644
Wiadomość z Wysp Egejskich.

462
00:42:03,854 --> 00:42:04,688
Czytaj.

463
00:42:11,111 --> 00:42:13,364
W Dardanelach widziano flotę genueńską

464
00:42:13,948 --> 00:42:17,201
płynącą z wojskiem i zaopatrzeniem
ku Konstantynopolowi.

465
00:42:28,462 --> 00:42:29,338
Odejdź.

466
00:43:44,705 --> 00:43:46,707
Napisy: Ewelina Zakrzewska