Czerwone Jabłko jest cenne, Mehmedzie.
OBRZEŻA KONSTANTYNOPOLA, 1443
Najsłodsze.
10 LAT PRZED OBLĘŻENIEM
Najdojrzalsze.
To bijące serce w centrum wszechświata.
Ziemia obiecana.
Kto podbije Konstantynopol, ten zdobędzie świat.
Ale spójrz na te mury, synu.
Powstrzymały każdą armię, która próbowała zdobyć miasto.
Powstrzymały mnie.
Dlaczego ich nie zburzymy?
Nie istnieje tak potężna broń.
Niektórzy zastanawiają się, czy sam Allach byłby w stanie to zrobić.
Ojcze...
Ja zburzę te mury...
a gdy zostanę sułtanem...
zdobędę Konstantynopol.
NETFLIX — SERIAL ORYGINALNY
Każde imperium rodzi się
z krwi, stali, łutu szczęścia i podbojów.
W roku 1453 cesarz rzymski Konstantyn XI
i sułtan z dynastii osmańskiej Mehmed II
toczą wielką bitwę o Konstantynopol.
Miasto to próbowały podbić 23 armie.
Wszystkie na próżno.
Z tej rzezi wyłoni się jeden zwycięzca,
który zmieni bieg historii na kolejne 300 lat.
Ponieważ, aby jedno imperium powstało, drugie musi upaść.
Działa mają strzelać dniem i nocą, dopóki Rzymianie nie wyczołgają się,
błagając o litość.
Kwiecień 1453 roku.
Sułtan Mehmed II dokonuje ataku artyleryjskiego na Konstantynopol,
jakiego świat jeszcze nie widział.
Było tam 69 czy 70 dział, to największa liczba,
jaką świat widział w jednym miejscu.
To nie były działa, jakie znamy z XVIII czy XIX wieku.
Są ogromne.
Dobry Boże.
Mury nie wytrzymają do zachodu słońca.
Nie trać wiary, lordzie Łukaszu.
Jesteśmy bezpieczni, dopóki czuwa nad nami Duch Święty.
Cesarz Konstantyn obserwuje z murów
80 tysięcy żołnierzy Mehmeda.
Monumentalne zadanie odparcia ataku Turków osmańskich
spoczywa na barkach najemnika z Genui, Giovanniego Giustinianiego.
Giustiniani i jego żołnierze muszą obronić 23 km murów.
Mury zbudował w V wieku cesarz Teodozjusz II.
To jedne z najmocniejszych murów, jakie zbudowano.
Mury Konstantynopola istniały w tej formie przez 1100 lat.
PISARZ, 1453
To wyjątkowe osiągnięcie wojskowej inżynierii.
Mury mają pięć linii. Jest fosa zewnętrzna,
potem otwarte pole, przez które oddziały muszą przebiec,
swoiste pole śmierci.
Potem jest mur zewnętrzny z wieżami,
następnie kolejne pole śmierci, a potem mur wewnętrzny.
Cały system ma około 60 metrów szerokości.
Odległość od dna fosy do szczytu murów to jakieś 30 metrów.
Nikt się przez to nie przedarł.
Mehmed spogląda na miasto
i mówi: „Nikt nigdy nie przedarł się przez te ogromne mury.
Jak je zburzyć? Potrzeba artylerii.
Chcę mieć działo, które je zburzy”.
Zdecydował się na atak frontalny.
Uznał to za wyzwanie.
Właśnie taki był.
Taki miał charakter.
Plan Mehmeda był średniowieczną wersją „szoku i przerażenia”.
Zakładał zniszczenie ogromnych murów przytłaczającą siłą artylerii.
Trzonem ataku artyleryjskiego
było ośmiometrowe działo o nazwie Bazylika.
Wybudowano ogromną armatę!
Podobno ciągnęła ją setka wołów.
Wymagało to wybitnych umiejętności metalurgicznych.
Ściany z brązu o grubości 20 centymetrów, kule ważące pół tony.
Stopiono wiele dzwonów bałkańskich kościołów,
żeby ją stworzyć.
Turcy nazywają wielką bombardę „Niedźwiedziem”,
a mniejsze działa „Niedźwiedziątkami”.
Ostrożnie z tym!
Superbroń Mehmeda stworzył Orban, mistrz puszkarstwa z Węgier.
Ojcze!
- Tak? - Pęknięcia są coraz większe.
Te działa miały ogromną moc, ale mogły strzelać tylko co trzy godziny.
Było prawdopodobne, że wybuchną.
Jeśli strzelasz zbyt często, mogą powstać małe pęknięcia
i wtedy wybuchają.
To dość prymitywna broń.
Po tym wystrzale damy jej odpocząć, dobrze?
Idź.
- Jesteśmy gotowi. - Strzelajcie!
Działa strzelają dniami i nocami...
pochłaniając miasto w chaosie.
Giustiniani nigdy wcześniej nie miał do czynienia
z działem, które może zburzyć mur.
Giustiniani kazał żołnierzom ułożyć gruzy
i odtworzyć mury,
co zadziałało lepiej niż prawdziwe mury,
bo luźne głazy pochłaniały uderzenie kul armatnich...
Trudniej je zburzyć, potrzeba większej siły uderzenia.
Po sześciu dniach bezustannych bombardowań
mury Konstantynopola są uszkodzone, ale wciąż stoją.
Przez ostrzał żołnierze nie mogą opuścić murów miasta.
Żeby przeżyć ten atak, żołnierze muszą wymyślić,
jak zmusić przeciwnika do defensywy.
Giustiniani i jego włoscy najemnicy szykują się do kontrataku
na wojska Mehmeda...
poza murami miasta.
Giustiniani prowadził małe ataki.
Chciał zaskoczyć wroga, a także nie dopuścić, by odpoczął.
Gotowi, bracia?
Dla Boga!
Dla sakiewki!
Dla tej, do której chcecie wrócić!
Giustiniani był ekspertem od walki defensywnej.
Musiał zdecydować, czy bronić murów zewnętrznych,
czy wewnętrznych.
Postanowił bronić murów zewnętrznych.
Pokażmy im, na co stać dzierżącego miecz bękarta z Genui!
Obrona murów zewnętrznych to misja samobójcza,
bo tam uderzały armaty.
Włosi walczyli w taki sposób,
że żołnierza w zbroi płytowej
otaczali kusznicy.
Można go porównać do czołgu podczas II wojny światowej.
Za czołgiem chroni się piechota.
Czekać!
Ognia!
Do mieczy!
Giustiniani miał ze sobą
dużą, profesjonalną armię złożoną z 2000 osób.
To byli zawodowi żołnierze.
Zaprawieni w boju.
Zatrudniali ich condottieri, czyli najemnicy-generałowie.
Zawziętość i skuteczność ataku Giustinianiego
zaskakuje Turków osmańskich.
Pole bitwy wyściełają martwi i konający.
Genueńczycy za swe męstwo zapłacą nam krwią.
Skąd to opóźnienie, Orbanie? Czemu mój Niedźwiedź nie strzela?
Jeszcze minuta.
Nie zapłaciłem ci za nowinki.
Obiecałeś, że twoje działa zburzą te mury.
Lufa pęka.
Miedź jest słabsza, niż sądziłem.
Gdybym miał parę dni więcej...
Ma natychmiast wystrzelić.
Robię, co w mojej mocy, Paszo.
Jeśli nam się poszczęści, wystrzelimy z niej rano.
Jeśli chcesz, by tobie się poszczęściło, wystrzelisz z niej teraz.
- Ale pęknięcia... - Teraz.
Podczas oblężenia czas nagli.
Z każdym dniem wzrasta ryzyko,
że wrogowie Mehmeda ze wchodu i z zachodu zaatakują jego armię.
Największe zagrożenie stanowi papież, który może wysłać posiłki z Europy.
Załadowane.
Nie zawiedź mnie, ty niesamowita bestio.
Gotowy, Orbanie?
Tak, sułtanie.
Odsuńcie się. Dla własnego bezpieczeństwa.
Miej trochę wiary, Orbanie.
Ognia.
Nie!
Mehmedzie.
Usiądź ze mną.
Podejdź.
Co się stało, mamo?
Ojciec wzywa cię do stolicy.
Wyjeżdżam na długo?
Tak.
A moje ptaszki?
W stolicy dostaniesz inne.
Ale jedziesz ze mną?
Wkrótce się zobaczymy.
Nie chcę jechać.
Od tej pory żadnych łez, Mehmedzie.
Sułtan nigdy nie płacze.
A teraz idź.
- Ale mamo... - Idź!
Jego matka była prawdopodobnie Bizantyjką.
Nie wiemy, kim była. Zabrał ze sobą ten sekret do grobu.
Zawsze nazywał ją Hatun.
„Dama”.
Ale nie wiemy, kim była.
ADRIANOPOL STOLICA IMPERIUM OSMAŃSKIEGO
Mehmed przybywa do stolicy bez rodziny ani przyjaciół.
Ma tylko ojca, sułtana.
Jego macocha, Mara Branković, serbska księżniczka,
jest trzecią żoną sułtana Murada, ale nie ma swoich dzieci.
W samotnym, młodym księciu znajduje pokrewną duszę.
Mehmed miał problemy z ojcem.
Mara mogła wziąć go pod swoje skrzydła.
Zawsze mówił na nią „Matka”.
Urosłeś od naszego ostatniego spotkania.
Pamiętasz mnie?
Odpowiedz sułtanowi.
Twój starszy brat, książę Ali...
umarł.
Rozumiesz, co to znaczy?
Chłopcze.
Spójrz na mnie.
Mehmed dorastał w bardzo chłodnej atmosferze.
A teraz podejdź...
i ucałuj moją dłoń.
Nie wiadomo było, czy się przeżyje.
Ahmed, najstarszy brat, był od niego 12 lat starszy.
Umarł, a potem Ali został uduszony w tajemniczych okolicznościach.
Został tylko Mehmed.
Zajmiesz jego miejsce jako gubernator Amasyi.
Tam otrzymasz edukację i nauczysz się być władcą.
Sułtanem.
Skończył się czas zabawy, książę.
Çandarlı Pasza będzie mi donosił o twoich postępach.
W wieku 12 lat Mehmed mówi płynnie w pięciu językach
i wzoruje się na Aleksandrze Wielkim.
Chwali się, że pewnego dnia podbije Konstantynopol.
Już w młodym wieku ambitny następca tronu
popada w konflikt z wezyrem ojca.
Był krnąbrny, trzeba było wymuszać na nim posłuszeństwo chłostą.
Jeszcze raz!
Musimy nauczyć księcia pokory...
dla jego własnego dobra.
Co robisz, książę?
Co tylko zechcę.
Jestem księciem.
Rany się zagoją.
A lekcję zapamiętasz.
Tak, Paszo.
Zapamiętam.
A lekcję zapamiętasz.
ADRIANOPOL, 1444 DZIEWIĘĆ LAT PRZED OBLĘŻENIEM
Nie ma nawet 13 lat, gdy jego ojciec, Murad II, postanawia abdykować
i przekazać władzę Mehmedowi.
Najmłodszy sułtan w historii Imperium Osmańskiego.
Mehmed jest teraz emirem,
sułtanem Turków osmańskich,
i ma...
PROFESOR HISTORII
...całą armię imperium do swojej dyspozycji.
Jest to problematyczna sytuacja, bo ówczesny wezyr,
Çandarlı Halil Pasza, bardzo się niepokoi.
Mehmed był bardzo młody,
mogli stracić wszystko.
Paszowie.
Gdzie byliście? Jest tyle do zrobienia.
W jakiej sprawie, sułtanie?
Naszej narady.
Mój ojciec zbudował fundamenty naszego imperium.
A ja zrobię teraz kolejny krok.
Zdobędę Konstantynopol.
Nie usłyszeliście?
Aleksander rozpoczął podboje w wieku 20 lat,
a ja zacznę teraz.
Rzymianie są pod kontrolą,
ale niepokoje na wschodzie są bardzo poważne,
a na zachodzie János Hunyady i Węgrzy
gromadzą wojska przy naszej granicy.
Mogą nas czekać kolejne krucjaty.
Będą chcieli cię sprawdzić.
Zmiażdżę ich wszystkich.
Potrzebujesz janczarów, a nie ofiarowałeś im jeszcze podarunku.
Żądają większej zapłaty.
Konstantynopol ma dość złota...
by opłacić tych chciwych zbirów.
Może przed podjęciem decyzji warto skonsultować się z twoim ojcem.
Przygotujcie wszystko...
albo znajdę wezyrów, którzy to zrobią.
POŁUDNIOWO-ZACHODNIA ANATOLIA
Węgrzy chcą rozpocząć nową krucjatę.
Janczary są rozzłoszczeni, Paszo.
O co złoszczą się tym razem?
Nie ufają młodemu sułtanowi.
Przyznaję, że on...
bywa impulsywny.
Każdy sułtan, który zasiadł na tronie...
musiał do niego dorosnąć.
Mehmed jest młody, Halilu Paszo.
To trochę potrwa.
Owszem, dlatego pragnę cię zapewnić.
My, wezyrowie, szukamy ostrożnych rozwiązań.
Jak mogę spocząć, gdy mój syn jest tak nieprzewidywalny?
Jest uparty.
Lecz jeśli Allach pozwoli, pohamuję jego bardziej...
lekkomyślne plany.
Plany?
Wobec Konstantynopola.
Każ kucharzom przygotować ucztę.
Sułtanie.
Masz gościa.
Ojcze?
Nie wiedziałem, że przyjedziesz.
Poprosiłem cię o zbyt wiele.
Nie rozumiem.
Podejdź.
Jestem tu...
żeby odzyskać tron.
- Nie, ojcze... - Dopóki nie podrośniesz.
Rządziłem mądrze. Powiedz mu, Paszo!
Krzyżowcy są prawie u naszych bram.
Nie widziałeś jeszcze walki.
Nie mogę zostawić cię w starciu z Hunyadym i Węgrami.
- Jak możesz mi to zrobić? - Odzyskasz tron, gdy będziesz gotowy.
Zdradziecki psie, to twoja sprawka! Każę cię ściąć!
Dość!
Jak śmiesz tak się zwracać do moich wezyrów!
Przeproś.
Nie nadużywaj mojej cierpliwości.
Proszę, Mehmedzie.
Paszowie...
Przepraszam za swoje zachowanie.
Zostaw nas.
Postawmy się w jego sytuacji.
Przekazano mu tron i powiedziano, że jest władcą kraju.
A potem usłyszał, po tak krótkim czasie, że już nie będzie miał tej władzy.
Ktoś, kogo utożsamiał ze swoim ojcem,
Çandarlı Halil, odebrał mu tę władzę.
To musiało wzbudzić niechęć.
Znów będzie twój.
Zdradzili mnie.
Wszyscy.
Wyciągnij z tego nauczkę, a obiecuję ci, że odzyskasz tron.
Sułtanie!
Mehmedzie!
Ocknij się!
Nieudane oblężenie Konstantynopola przez ojca Mehmeda
ciągnęło się przez trzy długie miesiące.
Z każdym kolejnym dniem widzi, że jego własna szansa na zwycięstwo
powoli mu umyka.
W mieście Giustiniani i jego ludzie dalej odbudowują mury
i opatrują rannych.
Potrzymaj to.
Pani Therma?
Signore Giustiniani.
Nie spodziewałem się arystokratki w takich warunkach.
Mam taki sam obowiązek wobec miasta jak każdy.
Ci ludzie ryzykowali życie, by nas chronić.
Twoja pociecha złagodziłaby najgorsze agonie.
Powinieneś odpocząć.
Dobranoc.
Wyobrażamy sobie,
że podczas oblężenia najtrudniej jest oblężonym,
ale na atakujących też ciąży presja.
Mehmed ma dodatkowy problem, bo niedawno objął tron
i ludzie nie wiedzą jeszcze, co o nim myśleć.
Musi więc dokonać tego szybko.
Chce się tam dostać niemal równie mocno, jak Bizantyjczycy chcą go odeprzeć.
Paszowie.
Tłuczemy te mury od niemal dwóch tygodni.
Nasze działa zmieniły potężne mury Konstantynopola w gruz,
ale to nic nie da, jeśli przez nie nie przejdziemy.
Czas wykonać ten krok.
Sułtanie, to za wcześnie.
Musimy osłabić ich defensywę, nim wyślemy armię.
Doradzam więcej cierpliwości.
Nie ma gwarancji, że oblężenie się uda.
Turcy osmańscy nie lubią przeciągających się kampanii.
Wolą szybkie działania wojenne. Przybywają, miażdżą wroga i idą dalej.
Zaganosie Paszo.
Ludzie są gotowi.
Musisz tylko dać rozkaz.
Każ im dziś odpocząć...
i być gotowym do walki.
Jutro zdobędziemy miasto.
Stawia wszystko na jedną szalę.
Trzynasty dzień oblężenia w obozie Turków osmańskich.
Mehmed i jego generałowie obserwują defensywę Rzymian
i finalizują plan ataku piechoty.
Atak odbędzie się pod osłoną nocy.
Mehmed II zawsze był zacięty,
i twierdził, że jest w stanie poświęcić życie,
ale zdobędzie to miasto.
Możemy bez wątpienia określić Mehmeda jako człowieka upartego
i mściwego.
Był też stanowczy i inteligentny.
Dziś w nocy...
zdobędziemy Czerwone Jabłko.
Jesteśmy ghazi,
święci wojownicy i potomkowie Osmana.
Nasi przodkowie walczyli i ginęli pod tymi murami.
Lecz teraz zjednoczyliśmy się, by pomścić ich śmierć.
Wszystkie źródła opisują go jako fantastycznego mówcę.
Jako dowódca Mehmed rozumiał swoich żołnierzy.
Poza tym rozumiał wroga
i odpowiednio postępował.
Jeśli jego żołnierze się wahali,
wymyślał sposoby, by dodać im odwagi.
Skończył się czas niewiernych i Rzymian!
Nadchodzi nowa era!
I zaczyna się dzisiaj!
Allahu akbar!
Możemy się teraz poddać.
Sułtan okaże nam łaskę.
Nie każ mi zostać ostatnim z cesarzy.
Martwy cesarz nic nie zdziała.
Żywi możemy wrócić i odbić miasto z prawdziwą armią
zamiast bandy włoskich najemników.
Szlachta będzie z tobą.
Módlmy się, by Maryja Dziewica miała nas w swojej opiece.
Turcy osmańscy prowadzili wojnę na wielu poziomach,
zwłaszcza na poziomie psychologicznym.
Podczas oblężeń wykorzystywali umiejętność zastraszania.
Rozpalali ogniska wzdłuż linii frontu,
więc wróg widział pierścień ognia.
Mieli też orkiestry wojskowe.
Potrafili stworzyć niesamowitą ścianę dźwięku.
Dziesięciokrotnie mniej liczebni włoscy najemnicy
muszą odpowiedzieć na potęgę Turków sprytem i strategią.
Giustiniani miał ogromny talent do obrony miast.
Był ekspertem, niezwykle odważnym i niezmordowanym.
Dzięki niemu obrońcy czuli się dużo pewniej.
Spotkamy ich w fosie.
To nasza linia frontu.
Podczas oblężenia kluczową kwestią
jest przedarcie się przez głęboką fosę.
Atakujący dokładali starań, żeby ją wypełnić.
Nie pozwólmy im dotrzeć do murów,
bo nie będziemy mieli szans.
Dziś przeżyjemy albo zginiemy w fosie!
Giustiniani był dla obrońców postacią symboliczną,
za którą masowo podążali. Był ich podporą.
Konstantyn przekazał mu kontrolę nad kluczową strefą,
centralną częścią murów, czyli organizację defensywy.
Ognia!
Kryć się!
Atak Turków osmańskich prowadzi elitarny oddział Mehmeda, janczarzy.
Janczarzy byli najskuteczniejszym oddziałem
ówczesnych Bałkanów.
Byli dobrze uzbrojeni. Ale stosowali inną taktykę.
Do ataku!
Janczarzy noszą lekkie kolczugi.
Polegają na szybkości i precyzji.
Włosi walczą w grubszej zbroi płytowej i dzierżą pałasze.
Janczarzy polegali na włóczniach i łucznictwie.
W czasie oblężenia trzeba przyjąć parę ciosów,
co niekoniecznie pasuje do osmańskiej wizji wojny.
Ludzka fala śmierci i zniszczenia
zabija setki żołnierzy osmańskich.
Giustiniani odpiera atak Turków.
Jeśli wierzyć źródłom rzymskim, nie stracili żadnego żołnierza.
Giustiniani i rzymscy obrońcy po raz kolejny odpierają atak.
To druzgocąca porażka dla Mehmeda.
Z każdym dniem oddala się szansa na podbój Konstantynopola.
Mehmed musi działać szybko z trzech powodów.
Po pierwsze, żeby pokonać miasto
bez utraty dziesiątków tysięcy ludzi.
Po drugie, w armii wytworzyła się opozycja
kierowana przez wielkiego wezyra Çandarlıego Halila Paszę,
który chciał przerwać oblężenie.
Po trzecie, jeśli oblężenie potrwa zbyt długo, mogą nadejść posiłki
z Zachodu.
Mury starożytnego miasta wytrzymują kolejny dzień.
Giovanni Giustiniani Longo udowadnia, że jest niezastąpionym
obrońcą Konstantynopola.
Sułtanie.
Wiadomość z Wysp Egejskich.
Czytaj.
W Dardanelach widziano flotę genueńską
płynącą z wojskiem i zaopatrzeniem ku Konstantynopolowi.
Odejdź.
Napisy: Ewelina Zakrzewska