SERIAL NETFLIX
STAMBUŁ, 1461 ROK
Czemu?
OSIEM LAT PO ZDOBYCIU KONSTANTYNOPOLA
Mehmed.
Matko Maro. Co tu robisz o tej porze?
Szukam cię.
Kiedy ostatnio spałeś?
Dwa lub trzy dni temu.
Nie wiem.
Co cię gnębi?
Widziałem Włada Drakulę.
W pałacu?
Nie.
We śnie.
A raczej koszmarze.
To obłęd.
Czemu to robisz?
Zniszczyłeś moją rodzinę.
Nie! Chroniłem cię jak brata.
Łżesz!
Odebrałeś mi wszystko, co miałem.
Dość tego!
Nienawiść cię oślepia.
Odejdź, a oszczędzę cię.
Wołoszczyzna będzie twoim grobem.
Zginiesz samotnie.
Według sufiego sny to wizje przyszłości.
Oby to nie był omen.
Osiem lat po tym, jak Mehmed podbił Konstantynopol,
nikt nie wahał się już, by nazywać go sułtanem.
Stał się najpotężniejszym władcą na całym wschodzie
i największym zagrożeniem dla zachodu.
Europa miała powody, by się go obawiać.
Wypełnił proroctwo Mahometa.
Podbił miasto, które miało być nie do zdobycia,
i pokonał Imperium Rzymskie.
Teraz kierował uwagę…
WYKŁADOWCA HISTORII OSMANÓW
…w stronę pierwszego Rzymu.
Włosi, którzy odwiedzali dwór Mehmeda, opisywali…
HISTORYCZKA SZTUKI
…że pragnął zdobyć tereny tak daleko na zachodzie,
jak Aleksander Wielki podbił na wschodzie.
Włochy były w jego planach.
Po zdobyciu Konstantynopola przyjął tytuł Kayser-i Rûm,
Cesarza Rzymian.
To dowodzi jego intencji.
Przygotowując się do podboju zachodu,
Mehmed utworzył siatkę szpiegów na dworach w całej Europie.
Z Rzymu dochodzą wieści,
że papież właśnie szykuje krucjatę.
Nazywa sułtana „Czerwonym Smokiem Apokalipsy”.
Florencka żmija. Przeproś.
Dziecinne drwiny mężczyzny w kapeluszu.
Ich stanowisko jest jasne.
Jeśli zaatakujesz Europę, świat chrześcijański zrewanżuje się.
Jak w Konstantynopolu.
A kto poprowadzi tę potężną, chrześcijańską armię?
Nie mieli wielkiego wojownika od śmierci Hunyadiego.
Papież przygląda się bacznie pewnemu władcy.
Przechwala się on, że wie, jak pokonać Osmanów.
I jak się ten władca nazywa?
Wład Drakula.
Uczyłem go walczyć, gdy był młodym chłopcem.
Nie zna strachu,
ale nie nadaje się, by stanąć z nami do walki.
To potwierdzona informacja?
Na razie to tylko plotki, wielki wezyrze.
Ale książę Wład odwiedził ostatnio króla w Budzie.
Powinien ostrożniej dobierać sobie przyjaciół.
Wład Drakula dorastał na dworze z Mehmedem.
Był wojewodą i władcą Wołoszczyzny,
państwa wasalnego i sojusznika Osmanów
na terenie obecnej Rumunii.
Królestwo to wielokrotnie zmieniało poddaństwo
między Osmanami a Węgrami.
Osmanowie oraz Węgrzy wymieniali się władzą nad nimi.
Wład Drakula to ciekawa postać.
Władał terenem między dwoma mocarstwami.
Od Bałkanów Imperium Osmańskie, a od drugiej strony Węgry.
Walczyli o katolicką Europę,
a Drakula miał być ich ochroną przed Osmanami.
Był trudny do kontroli, ale też bardzo ważny.
To straszak, sól w oku.
PISARZ
Nadawał się do tego,
bo wszyscy słyszeli o jego waleczności podczas wojen.
Był postrachem swoich czasów.
Walczył z Osmanami, Węgrami i Mołdawianami.
Ze wszystkimi.
Rumuni uznają go za jednego z największych wojewodów.
Reszta świata zna go jako wampira Drakulę…
HISTORYK WOJSKOWOŚCI
…z powodu Irlandczyka z XIX wieku, który napisał o nim powieść,
bo uwielbiał wbijać ludzi na pale.
Prawdziwy Wład Drakula, znany też jako Wład Palownik,
objął tron Wołoszczyzny w 1456 roku,
zabijając poprzednika w pojedynku
i ścinając kolejnego rywala, którego zmusił do wykopania grobu.
Wład był żądny krwi i okrutny, nawet jak na standardy średniowiecza.
Dorastał wśród wojen.
Tak niepewne warunki sprawiły,
że miał bardzo mroczną osobowość.
W środku walki o władzę
z klasą panującą Wołoszczyzny oraz wpływowymi bojarami
Drakula wyprawił wielkanocną ucztę,
by ostatecznie rozstrzygnąć spór z politycznymi rywalami.
Moi drodzy rodacy.
Wraz z moją żoną, Anastasią, z radością świętujemy z wami Wielkanoc.
Podobnie jak Chrystus,
dynastia Drakulów również powstała ze zmarłych,
niosąc ze sobą zamożną i niezależną Wołoszczyznę.
Nadchodzą nowe czasy.
Mamy szacunek Węgrów.
I nie będziemy już płacić daniny sułtanowi.
Bądźmy rozważni, książę.
Osmanowie to nasz główny partner handlowy.
W dodatku ich armia zapewnia nam ochronę.
Trwa uczta.
Przyjdzie czas na politykę.
Później.
Za mojego męża, księcia Włada.
Niech żyje książę Wład!
Za Boga,
przeznaczenie…
moją drogą żonę
i oczywiście za was.
Podstępne, zdradzieckie świnie.
Jesteście wrogami Wołoszczyzny.
Nie zapomniałem, jak zdradziliście mego ojca i brata.
Spiskowaliście z wrogami, by zgarnąć bogactwa!
Dimitrie, dopilnuj, by nasi goście zapamiętali tę lekcję.
Tak jest.
Bojarzy oraz ich żony zostali zabrani na zewnątrz
i wbici na pale.
Niestety wiemy zbyt dużo o procesie nabijania na pal.
To nic przyjemnego.
Proszę, pomóżcie mi. Oddam swój pierścień!
To okrutna metoda egzekucji.
Bierze się nie za ostry pal i wpycha się go w odbyt ofiary.
Nie!
Później za pomocą młotka
wpycha się go, póki nie wyjdzie przy ramieniu.
Doświadczeni kaci
potrafili ominąć najważniejsze narządy.
Wbijali pal w ziemię i zostawiali ofiarę.
Mistrzem tej metody był Wład Palownik.
Należy przyznać, że w przypadku masakry wielkanocnej
istniały dowody konspiracji w celu obalenia jego rządów.
Wiedział o spiskach jego rywali,
którzy chcieli zabić prawowitego władcę i wyznaczyć kogoś innego.
Bojarzy zabili ojca Włada.
Torturowali i pogrzebali żywcem jego starszego brata, Mirceę.
Nie był szaleńcem. To była tylko polityka.
Od tego czasu zaczęto nazywać go Władem Palownikiem.
Określało go to dość trafnie.
To część jego tożsamości jako władcy,
a także metoda, by utrzymać kontrolę.
Jeśli dowiedzie, że mimo wyglądu nie warto z nim wadzić,
nawet najgroźniejsi wrogowie nie będą go zaczepiać.
Niech będzie to ostrzeżenie dla naszych wrogów.
Nie klęknę przed nikim.
Ciała gnijące wzdłuż dróg do Târgovişte oraz pogłoski o zdradzie Włada
wysłały buntowniczą i osobistą wiadomość do Mehmeda II.
Lojalność Drakuli wobec człowieka, z którym dorastał, słabła.
PRZEDMIEŚCIA STAMBUŁU
Wrogie stosunki między Mehmedem a Władem
zaogniał jeszcze młodszy brat Drakuli, Radu.
Również wychował się na dworze osmańskim,
ale wciąż pozostawał w kręgu sułtana.
Otrzymałem niepokojące wieści od włoskiego szpiega.
Florentyńczyk sporo wyjawił.
Twój brat chwali się papieżowi, że wie, jak pokonać mnie w bitwie.
Podobno ma dołączyć do węgierskiej krucjaty przeciwko nam.
Jak twój ojciec.
Nie jest moim ojcem.
Nie, jest groźniejszy.
Byłoby dużo łatwiej, gdybyś to ty władał Wołoszczyzną.
Jest nieprzewidywalny.
- A ty jesteś… - Przewidywalny.
Wład zawsze się przechwalał.
- To tylko słowa. - Być może.
Pisał do ciebie?
Ostatnio nie.
Niektórzy w Europie mogą uznać moje pobłażanie mu za słabość.
Nabiorą odwagi.
To niedopuszczalne.
Wład wyszedł przed szereg.
Nie pozwolę, by pokrzyżował moje plany wobec zachodu.
Wład złożył ci przysięgę.
- Zwraca na siebie uwagę. - I udało mu się.
Zasiada na tronie tylko dzięki mojej ochronie.
To dzięki mnie ma taką władzę.
A jednak odmawia przyjazdu, by opłacić coroczną daninę.
- Jest dumny. - I brata się z wrogami z Węgier.
Wysłałem już posłańców,
by wezwali go do Stambułu. Okaże się, czy wciąż jest sojusznikiem.
Oczekuję jego przyjazdu.
A jeśli odmówi?
To byłoby niemądre.
Ciężko było być bratem Włada.
Zwłaszcza w konflikcie między Mehmedem II i Władem Drakulą.
Znalazł się w kiepskiej pozycji.
Był znany jako „Radu Prawy” lub „Rady Piękny”,
ale bez wątpienia znał się na polityce.
Pasjonował się sztuką i lubił kulturę osmańską.
Zachował jednak swoją wołoskość.
Musiało być mu ciężko między takimi osobowościami.
Najdroższy bracie. Zignorowałeś ostatnie trzy listy.
Piszę do ciebie ponownie
w nadziei, że dotrzymasz obietnicy sprzed lat
i wrócisz do prawdziwej ojczyzny.
Wołoszczyzny.
Zbliża się godzina, gdy podejmiemy walkę
przeciwko tym, którzy nękają nas od zbyt dawna.
Rodzina to nasz największy dar.
Lojalność to klucz.
Bądź gotowy.
Z wyrazami miłości, twój brat, Wład.
Ziarno zdrady Włada Drakuli zostało zasiane 20 lat wcześniej,
gdy jego ojciec, Wład II, został wezwany przez ojca Mehmeda…
PRZEDMIEŚCIA ADRIANOPOLU
…sułtana Murada II, z powodu plotek, że dołączył do Węgrów,
by wspólnie stanąć do walki z Osmanami.
Wybacz, że przerywam polowanie, sułtanie,
ale po twoim wezwaniu przybyłem czym prędzej.
Od lat byłeś moim najbardziej lojalnym sojusznikiem.
Chciałbym móc powiedzieć to samo,
Władzie Diable.
Krążą pogłoski o moim sojuszu z Węgrami
w krucjacie przeciwko tobie,
ale zapewniam, że to tylko plotki.
Węgrzy to żmije, którym nie można ufać.
Jeśli stanę z tobą do walki,
niech pocieszy cię to, że zabiję cię z honorem.
Twarzą w twarz.
Nie nożem w plecy.
Uwierz mi, sułtanie.
Jaką mam pewność, że nie wrócisz do ojczyzny
z podkulonym ogonem,
jedynie by dołączyć do niewiernych przeciwko mnie?
Na dowód mojej wiecznej lojalności
podaruję ci moje najcenniejsze skarby,
moich synów, Włada i najmłodszego Radu.
- Jak możesz, ojcze? - Cisza!
Książę Władzie, książę Radu.
Jako sułtan
zaopiekuję się wami jako moimi więźniami.
Od tego momentu będziecie lojalni wobec mnie,
a pewnego dnia wobec mojego syna, Mehmeda.
Jeśli wasz ojciec złamie przysięgę,
zginiecie.
Dziękuję, sułtanie.
Byli jego zakładnikami.
Zabrano ich z rodzinnego domu,
odcięto od rodziny i wszelkiego kontaktu z nią.
Musieli martwić się, że zostaną uduszeni,
jeśli ich ojciec popełni błąd.
Byli pionkami w ich grze.
Pewnego dnia po was wrócę.
To okrutna gra.
Pełna traumatycznych wydarzeń i zdrady.
Wład to idealny przykład tego,
jakie piętno odciska to na psychice człowieka.
Dwie dekady później Mehmed, jak jego ojciec, Murad II,
stanął w obliczu potencjalnej rebelii ze strony dynastii Drakulów.
TÂRGOVIŞTE, STOLICA WOŁOSZCZYZNY
Wysłał posłańców do stolicy Wołoszczyzny,
by wyegzekwowali długi Włada wobec sułtana.
Państwo wasalne musi być lojalne wobec Osmanów.
W razie potrzeby jego armia musiała wspomóc armię osmańską.
I oczywiście każdego roku musiał płacić daninę sułtanowi.
W ten sposób utrzymywał się pokój.
To złota moneta z końca XV wieku.
Mała, ale z czystego złota.
Wład musiał płacić ich 2000 rocznie.
Nie robił jednak tego
i Mehmed posłał do niego ambasadorów,
by odebrali 10 000 złotych monet, zadłużenie z pięciu lat.
To dowodzi, że od początku panowania nad Wołoszczyzną
Wład nie płacił daniny sułtanowi Osmanów.
To było głównym źródłem jego problemów z Mehmedem.
Witamy w Târgovişte.
Mam nadzieję, że podróż nie była długa.
Dziękujemy.
Mehmed II Zdobywca, Władca Dwóch Lądów, Władca Dwóch Mórz,
Cesarz Rzymu oraz Sułtan Sułtanów przesyła swoje pozdrowienia.
Na pewno Sułtan Sułtanów
nie przysłał was tu jedynie z tureckim przysmakiem.
Książę Władzie, sułtan żąda…
Oszczędzę wam kłopotu.
Mehmed chce, bym udał się do stolicy,
spłacił długi i uklęknął przed nim.
By dowieść lojalności.
Lojalność działa w obie strony.
Nieprawdaż?
Podobno lojalność księcia jest dyskusyjna.
Kwestionujesz lojalność księcia?
Spokojnie.
Całą fortunę królestwa wydałem,
by bronić granic imperium przed Węgrami i innymi,
którzy obawiają się jego zapałów.
Nasze skarbce są puste.
Złożyłeś obietnicę zapłaty daniny.
Byłeś tego świadomy, gdy sułtan pozwolił ci objąć tron.
„Pozwolił mi”?
„Pozwolił”.
Sułtan jest pobłażliwy z powodu waszej długiej przyjaźni.
W Europie też mam przyjaciół.
Władców, którzy widzą mnie jako partnera.
Traktują mnie z szacunkiem.
Mówicie o szacunku,
a nie zdjęliście nawet nakryć głowy,
gdy weszliście na mój dwór.
Przez lata mieszkałeś na naszym dworze.
Wiesz, że kultura zabrania nam publicznego zdejmowania nakryć.
Ale to mój dwór.
Jesteśmy w impasie.
Ale mam rozwiązanie.
Mehmed znajdzie nowego sojusznika.
Wtedy nie będziecie musieli już ściągać nakryć.
W ich kulturze nie wolno zabijać wysłańca.
Ci posłańcy byli symbolem Mehmeda.
Znieważenie ich to znieważenie Mehmeda.
Wład wysłał więc sułtanowi najmocniejszą z możliwych odpowiedzi.
Wiadomość była jasna. Nie chciał pokoju.
Nadszedł czas wojny.
Myśli, że to zignoruję?
Ignorujesz go od lat, pozwalając, by nie płacił daniny.
Teraz ma już wsparcie Węgrów i papieża.
Nie boi się ciebie.
Był mi jak brat, gdy ojciec go porzucił.
Zapomnij o tym chłopcu, który był tu przed laty.
On już nie istnieje.
Gapienie się na mapę łagodzi twoje obawy?
Gülbahar Hatun to małżonka Mehmeda
i matka jego syna, księcia Bajazyda II.
Nowa kampania?
Wysyłam twojego ojca na misję na Wołoszczyznę.
Do księcia Włada?
A więc to prawda.
Wład wybrał Węgrów.
Hamza Bey sprowadzi go tu, by wymierzyć mu karę.
Wyślij kogoś innego.
Twój ojciec to najmężniejszy wojownik.
Zna Włada najlepiej ze wszystkich.
Wiem, co zrobił posłańcom.
Hamza Bey z pewnością wróci do urodzin Bajazyda.
Obiecuję.
Osmanowie uznali, że najlepszym wyjściem
będzie przymusowe ściągnięcie Włada do Stambułu przed oblicze Mehmeda.
Tak oto powstał spisek obejmujący dwie kluczowe postaci.
Pierwszy to Grek znany jako Thomas.
Miał zbratać sobie Włada. Był niegroźnym biurokratą.
Miał wejść na dwór Włada
i przekonać go do podróży do Mehmeda,
by wywabić go na wołoską wieś.
Za drugą część planu odpowiadał Hamza.
Był towarzyszem broni Mehmeda
jeszcze z czasów podboju Konstantynopola.
Hamzo Bayu, towarzyszu.
Co za niespodzianka.
Według pewnych źródeł
celem było pojmanie Włada Drakuli.
To była jednak preferowana wersja,
bo sułtan zaakceptowałby go nawet martwego.
Hamzo Beyu, książę, przyjaźnimy się od dawna.
Na pewno możemy wyjaśnić to nieporozumienie z sułtanem.
- „Nieporozumienie”? - Tak.
To nie żadne nieporozumienie.
Teraz się rozumiemy,
nauczycielu.
Fakt, że w 1461 r. Mehmed zaproponował…
HISTORYK ŚREDNIOWIECZA
…spotkanie w Giurgiu poprzez Thomasa Katabolinosa,
nadwornego pisarza,
oraz Hamzę Beya Sokolego,
pokazuje, że strona osmańska i wołoska
nie chciały już pokoju, lecz pojedynku.
Wład ma własną sieć szpiegów.
Zastawił pułapkę na pułapkę
i przejął bardzo cennych więźniów,
zwłaszcza towarzysza Mehmeda, Hamzę.
Co mi mówiłeś, gdy byłem chłopcem?
Poznaj wroga tak jak siebie.
Jesteś głupcem.
Mehmed cię dopadnie.
Będę na niego czekał.
Ale co zrobić z tobą?
Zdrajca.
Dodaj to do kolekcji.
Zabierzcie tę dwójkę.
Zabić resztę!
W tamtym momencie Wład miał przewagę.
BUŁGARIA, ROK 1462
Po pojmaniu Hamzy Beya i Thomasa Katabolinosa
Wład zaatakował Bułgarię kontrolowaną przez Osmanów.
Zabił tysiące mężczyzn, kobiet i dzieci.
„Sułtanie Mehmedzie, doszły mnie wieści,
że pragniesz się ze mną spotkać.
Niestety muszę odmówić.
Od tego dnia możesz uznawać mnie za wroga.
Jesteś tchórzem, kryjącym się za armią
oraz murami miasta, jak Konstantyn przed tobą.
By zdobyć Europę, musisz pokonać mnie.
Obaj wiemy, że to będzie twój koniec”.
Wład gestem tym jasno określił,
że wszelkie kontakty zostały zerwane
i czeka na niego na swojej ziemi.
Wysłał mi różaniec Hamzy Beya.
Zabiję Włada.
- To podstęp. - Nie, grozi mi.
Sułtanie, poprowadzę armię na Wołoszczyznę
i pozbawię tego głupca głowy.
Ja poprowadzę tę armię i przywrócę honor rodziny.
Nie dowodziłeś armią, książę Radu.
I boję się, że więzi rodzinne przeważą.
To znaczy?
Twoja rodzina ma w zwyczaju zdradzać sułtana.
Dość!
Sam poprowadzę armię.
To sprawa między mną a Władem.
Udam się na Wołoszczyznę
i, nim go zabiję, odbiorę mu jego najcenniejszy skarb,
ukochaną stolicę, Târgovişte.
Sułtanie, trwa kampania w Koryncie.
Wyślij na Wołoszczyznę Mahmuda Paszę.
- Mahmudzie Paszo. - Sułtanie.
- Książę Radu. - Sułtanie.
Zabiorę was obu.
Radu, gdy pozbawię Włada głowy, przejmiesz tron Wołoszczyzny.
Matko Maro, wyjedź do Budy.
Węgrzy cię szanują. Muszę poznać ich rolę w tej grze.
Obaj wiedzieli, że zbliża się wojna, ale Mehmed dostrzegł dwie rzeczy.
Po pierwsze: że Wołoszczyzna będzie trudna do zdobycia.
Teren sprzyja obronie.
Wie, że Wład Drakula jest godnym przeciwnikiem,
jednak znieważył sułtana tak bardzo,
że wojna była jedynym wyjściem.
Mehmed zebrał armię niemal równą tej, która zdobyła Konstantynopol.
PRZEDMIEŚCIA STAMBUŁU
Krwawy spór z Władem Drakulą zaszedł już za daleko.
BUDA, WĘGRY DWÓR KRÓLA MACIEJA KORWINA
Na Węgrzech Wład Palownik starał się zdobyć jedyną armię,
która mogła pokonać Osmanów w bitwie.
- Czy to… - Tak, królu.
Nosy i uszy Turków i Bułgarów, których zabiłem za Dunajem.
Poza tymi, którzy spłonęli żywcem w domach.
Równo 23 844.
Wieść o udanej kampanii przeciwko Osmanom
rozeszła się już po Europie.
Choć bez takich detali.
Sam papież powiedział,
że w nadchodzącej krucjacie przyda się człowiek takiego talentu.
Ktoś, kto umie walczyć z Mehmedem.
Własnoręcznie zabiję sułtana.
Ale, królu Macieju,
gniew Mehmeda nie zna granic.
Wiosną najedzie nas z wrogimi zamiarami oraz całą armią.
Ale jeśli ty oraz twoja potężna armia
połączycie ze mną siły,
pokonamy go.
W stosownym czasie.
W najbliższych tygodniach wyślemy wieści o naszych planach.
Wład zakomunikował:
„Oto co zrobiliśmy Osmanom. Możecie na mnie liczyć.
Przy okazji, mam dla was dwie torby nosów, uszu oraz głów”.
Maciej Korwin chciał wykorzystać Włada.
Węgrzy traktowali go tak samo, jak Osmanowie.
Był częścią szerszej gry politycznej.
Chcieli go wykorzystywać, póki będzie przydatny,
a potem zostawić na pastwę losu.
Ojcze, zabierz mnie ze sobą.
Niedługo do mnie dołączysz.
Szkoliłem się z janczarami. Mój miecz jest ostry.
Być może, Bajazydzie, ale nie jesteś jeszcze gotowy.
Ucz się strategii i taktyk Aleksandra oraz Cezara.
Muszę pomówić z twoim ojcem.
Mój ojciec nie żyje?
Sądzimy, że jest zakładnikiem Włada.
To potwór.
Jak mogłeś nazywać go bratem?
Obiecuję, że wrócę z Hamzą Beyem.
Gdy znajdziesz Włada, spraw, by cierpiał.
26 kwietnia 1462 roku Mehmed wyruszył na Wołoszczyznę,
gdzie los jednego z zakładników został już określony.
Bez obaw, paszo Katabolinosie.
Twój sułtan wkrótce cię ocali.
A Wład Drakula czekał.
Napisy: Krzysztof Zając