PANAMA ŞEHRİ, PANAMA 20 ARALIK 1989
Başkan bu sabah, ABD güçlerine
Panama'daki göreve başlama emri verdi. Amerikalıları korumak,
demokratik süreci onarmak,
Panama Kanalı Antlaşmalarını koruyup
Manuel Noriega'yı tutuklamak için.
Amerika, Panama Kanalı'nı inşa etti, yıllarca elinde tutup çalıştırdı.
Ta ki Carter Hükûmeti Panama'ya devir anlaşmasını yapana kadar.
Sonra Manuel Noriega iktidara geldi.
Aslen ABD hükûmetine çalışıyordu,
uyuşturucuyla mücadele kapsamında,
bir yandan da uyuşturucu tacirlerine yardım ediyordu.
Kanalı Panamalılara veriyorduk,
Noriega gibi güçlü ve uyuşturucu kaçakçılığı yapan
bir diktatör varken yapamazdık.
Just Cause Operasyonu'ndan önce
aldığımız istihbarat "Noriega'nın yerini 7/24 biliyoruz" idi.
Oraya vardığımızda ise kimse yerini bilmiyordu.
İşte buradayız. Büyük ödül Noriega,
onu bulamıyoruz,
böylece av başlıyor.
CIA
GİZLİ
GERÇEK AJAN HİKÂYELERİ
JUST CAUSE OPERASYONU
PANAMA KANALI, PANAMA
Büyük ve Atlas okyanuslarını bağlayan Panama Kanalı, 1914'te açıldı.
ABD, kanal inşasında binlerce kilometre ormanı kesti
ve Çin ve İtalya gibi uzak ülkelerden binlerce işçi getirdi.
Panama Kanalı 1914'te tamamlandı.
O yılın başında
ABD, Panama'yı Kolombiya'dan bağımsız olmaya ikna etmişti.
Kanalın en dar olduğu bölge
iki okyanus arası.
Deniz seviyeleri farklı olsa da en dar noktaydı.
Yapımına Fransızlar başladı
ama sıtma gibi hastalıklar yüzünden bitiremediler.
Biz devraldık ve Birleşik Devletler tamamlamayı başardı.
Birleşik Devletler hükûmeti bir Kanal Bölgesi kurdu.
Yaklaşık 32 km genişliğinde ve 64 km uzunluğunda.
Panama ile yapılan kanal anlaşmasında tartışma şuradan çıktı;
kanal neredeyse Birleşik Devletler malı gibiydi.
Kanal Bölgesi'nin kendi hükûmeti, kanunu, hapishaneleri vardı.
Yani bir Panamalı, otoyol üzerinden kanalı geçerken
ABD yetki alanında olacaktı.
Çok çekişme yaratan bir nokta hâline gelince
Carter gelip
Bölge'yi kapatarak Panama'ya devretmeyi kabul etti.
Bu anlaşmalara göre önümüzdeki 23 yılda Panama
kanalın işletim ve savunmasında önemi giderek artan bir rol oynayacak.
Ondan sonra Birleşik Devletler kanalın kullanıma açıklığı
ve tarafsızlığına yönelik her türlü tehdide karşı koyabilecek.
Carter'la anlaşma yapıldıktan sonra
Ortak Antlaşma adında bir bölüm oluşturduk.
O da bana bağlıydı.
Güney Komutanlığı operasyon amiriydim.
Panama oradaki ordumuzu kabullendi
ve kanalı 2000 yılına kadar işlettik.
Bana bağlı 12.000 asker vardı, en büyük birlik.
Ama yaklaşık 12.000 askere bağlı sivil
ve Amerikan vatandaşı olan 20.000 Kanal Bölgesi halkı vardı.
CIA ve ABD ordusu
Panama'daki en büyük taraflardı.
Panama, özellikle Panama Kanalı ve kanaldan geçen
ticaret nedeniyle ABD için çok önemli.
Bizim için hayati bir yer.
Panama Kanalı anlaşması Torrijos'la yapıldı.
Torrijos bir diktatördü.
Çok karizmatik, çok milliyetçi, çok sevilen biri.
Onunla verimli çalıştık.
Noriega, Torrijos'un istihbarat şefiydi.
Örneğin propaganda, aldatma, kaynak
ve ağların önemini fark etmişti.
Ona "ananas surat" diyorlardı çünkü çocukluğundan kalma
su çiçeği izleri yüzünü kaplıyordu.
Ona karşı aşağılayıcı bir ifadeydi.
Hoşuna gitmediğine eminim ama öyleydi.
Manuel Noriega çok ilginç bir çocukluk ve ergenlik geçirdi.
Bir hizmetçinin oğluydu ve annesi daima elinden gelen
en iyi şekilde ona bakmaya çalıştı.
Lisede Peru'da bir askerî akademiye gönderildi,
orada oldukça başarılı oldu.
Teğmen olarak Panama'ya döndüğünde,
Omar Torrijos'un emrine atandı
ve Torrijos ona kanat gerip akıl hocası oldu.
Bu ilişki oldukça güçlendi.
1971'de gizli servis şefi oldu.
Orta Amerika Savaşları'nda bize çok yardımcı oldu.
Bölgesel politikamızı destekleyip zorlu hedeflere ulaşım sağladı.
Bunu çok takdir ettik.
Nikaragua özgürlük savaşçıları
Orta Amerika'da demokrasi savaşını kazanabilir.
Bugün desteğimize ihtiyaç var. Yarın çok geç.
O sırada Orta Amerika'da daha büyük çapta olan şey,
Sandinistalarla savaşmamızdı.
Küba onları destekliyordu ve tabii ki Küba,
Sovyetler Birliği'nin uydu devletiydi,
bu yüzden çok endişeliydik.
Noriega'nın Kübalılarla iyi bir ilişkisi vardı.
Bağlantıları ve öğrendikleri hakkında bilgi verebilirdi.
Öte yandan, ikili oynuyor,
yaptıklarımızı onlara satıyordu.
Güvenilirliğine dair şüphe vardı.
CIA'in Noriega'ya bilgi için
yılda 200.000 dolar ödediğini biliyordum.
Noriega para aldı ama bu şey içindi…
Bilgi toplama konusunda bizim için yaptığı şeyler içindi,
zorlu hedefler hakkında istihbarat toplamak için
kullandığımız ekipmanı kurmak gibi.
Noriega ve yolsuzlukla ilgili bir sorun vardı.
Ülkeyi biliyordu. Oyuncuları tanıyordu.
O dönemde Panama hükûmeti ve özellikle de Torrijos'un
önemli bir parçasıydı.
Omar Torrijos bir uçak kazasında öldü.
TORRIJOS, PANAMA'DAKİ UÇAK KAZASINDA ÖLDÜ
Kazanın koşulları belirsiz.
Yetkililer, uçak bir dağ yamacına çarptı, diyor.
Görgü tanıkları uçağın havada patladığını söylüyor.
Ölümü resmî olarak kaza ilan edilse de
çoğunluk suikasttan şüpheleniyor.
BENJAMÍN COLAMARCO
ONUR TABURLARI ESKİ LİDERİ PANAMA BAYINDIRLIK BAKANI
General Torrijos 31 Temmuz 1981'de Cerro Marta'da öldüğünde
ulusal bir belirsizlik durumu doğdu.
Torrijos cumhurbaşkanı değildi. Torrijos hükûmetin başıydı.
Bu geçişte General Noriega Ulusal Muhafızları devraldı.
Savunma Kuvvetleri adı verildi.
Geçiş emrini veren oydu.
Panama Savunma Kuvvetleri'nin başına geçti,
gücünü pekiştirmeyi başarıp sonunda tek adam oldu.
Başkan değildi ama Panama'daki asıl kişiydi,
diktatördü.
Paranın ve zenginlerin nerede olduğunu iyi biliyordu
ve her türlü yolsuzluğa bulaşmıştı.
Sanırım en kötüsü uyuşturucu kaçakçılığıydı.
Noriega, Panama'yı uyuşturucu için bir geçiş noktası olarak kullanıyordu.
Su yollarının kontrolü ondaydı.
Kolombiya Miami'ye, diğer rotalar da Avrupa'ya uzanıyordu.
Bu ağı çeşitli kartellerden kişilerle çalışarak kurdu
ve bunun için çok iyi para aldı.
Karteller kanaldan güvenli geçiş ya da destek isterse
bunu sağlayabilir.
Bu, karteller için önemli bir ilişki.
Uyuşturucu kaçakçılığı ve diğer yolsuzluklar için
tam bir cennetti.
Ülkemiz narkotik ticareti konusunda çok endişeliydi.
1986'da Başkan Reagan'ın CIA'e verdiği görev,
bu örgütleri alt etmek için daha iyi istihbarat elde etmekti.
İstihbaratı çoğaltmak için Panama Görev Gücü'nü kurduk.
Durum buydu,
1986'da ikinci kez oraya gidişimde.
Elçilikten iş yaptığı şirketlerin listesini istedim.
Kaçı Noriega'ya bağlı, bildirmek istedim.
Hepsinin bağlantısı vardı.
Pençelerini geçirmişti,
o yüzden bu şirketleri yasaklayıp
ABD'den ithal etmek istedim.
Noriega'dan kurtulmak görevimin parçası sanıyordum,
Noriega'yla azılı düşman olduk.
Çoğu ülke, topraklarında yabancı asker sevmez.
Bir noktadan sonra sinir bozar.
Çok geçmeden Noriega sorgulamaya başlamıştı,
en iyi ortaklar biz miydik?
En iyi dostları?
Bize farklı şekillerde karşı çıkmaya başladı.
JOHN POINDEXTER REAGAN'IN ULUSAL GÜVENLİK DANIŞMANI
Poindexter, General Noriega'dan Nikaragua'daki Kontralar adına
müdahale etmesini istedi.
Noriega'dan Panama topraklarının bir kısmını
Kontraları eğitmek için ödünç vermesini istedi.
General Noriega buna izin vermeyeceğini söyledi.
General Manuel Antonio Noriega'yı bir engel olarak gördüler.
Jeostratejik ve politik hedeflerine bir engel.
Amerika'ya karşı muhalif, agresif,
hatta çatışmacı bir tavır aldı.
Orta Amerika politikamızı baltalamaya başladı.
Bu pala, Panama halkının onur ve cesaretini temsil ediyor.
Geriye bir adım atmayın, diyor.
Ve Panama'daki siyasi düzene
baskı yapmaya başladı.
Siyasi rakiplerine işkence edip öldürmeye başladı.
Bir noktada artık görmezden gelemeyeceğimizi biliyorduk.
Bu konuda bir şey yapmalıydık.
İşte o zaman onunla ilişkimizi kesmeye karar verdik.
VAŞİNGTON, D.C. 1988
Baba Bush, Panama'ya ekonomik ve askerî yardımı durdurdu.
İşler kontrolden çıktı.
1988'de Noriega, ABD'de uyuşturucu kaçakçılığıyla suçlandı.
HEDEF NORIEGA
Aslen Amerikalıların tedarik ettiği bir helikopter
ama uyuşturucu kaçakçılığıyla suçlanan lider
hâlâ ülkesinde uçuyor.
General Manuel Noriega ordunun komutanı
ve Panama'nın en güçlü adamı.
Görev gücünün başı olarak
Beyaz Saray'daki meclis toplantılarına gidiyordum.
Millî Güvenlik Konseyi'ne.
Amaç, barışçıl bir şekilde iktidarı bıraktırıp
bir noktada demokratik bir hükûmete devretmekti.
Gitsin mi?
Noriega'nın gitmesini çok isterim. Bunu istiyoruz.
1989'un Mart ayında bir darbe girişimi oldu,
kendi askerlerinin bazılarıydı.
Hepsi infaz edildi.
General Noriega uzun süre CIA'den maaş aldı
propaganda konusunda bilgili.
Bir kez daha görevden alınmasını engelledi.
Amerikalılar çaresizce gitsin istese de,
gücü her zamanki gibi yerinde.
Darbe istemiyorduk.
Silah ya da eğitim sağlamıyorduk.
Orduyu, Noriega'ya istifa için baskı yapmaya ikna edeceğiz.
Kurt Muse, ailesi Panama'ya yerleşmiş bir Amerikan vatandaşıydı.
Babasının grafik işi vardı, o da babası için çalışıyordu.
Çocukları Panama okullarına gidiyordu.
Topluluğun, Panama toplumunun bir parçasıydı.
Ama o da diğerleri gibi, Panamalı dostları gibi,
Noriega ve güç suistimali hakkında çok endişeliydi.
Kendilerine "Radio Voz de la Libertad" adını verdiler.
Reklam yayınlayan radyo istasyonlarının
yayınlarını kesebildiklerini fark ettiler.
Panama Şehri'nin merkezinden sinyali hack'leyip
kendi programlarını yayınlamayı.
O zamanlar aralıklarla Noriega karşıtı,
demokrasi yanlısı kısa mesajlar yayınlıyorlardı.
Özgürlüğün Sesi.
Onlara güvenli ev kiralamaları için para verdik.
Şehir merkezinde, farklı yerlerde.
Onlara son teknoloji ekipman verdik.
İstenilen zamanda radyo istasyonlarını ele geçirebiliyordu.
Sonra bu imkânı Noriega'ya başkaldırmak için
kullanmaya karar verdik çünkü hile yapacaktı.
Seçim süreciyle oynayacaktı.
Ekipmanı kurup seçim gününü bekleyecektik.
Seçim gününde anında seçim anket sonuçlarını alıp
hazırladığımız yazıyı okuyacaktık.
"Dikkat. Acil."
"Anında seçim anketi sonuçlarına bağlı
gerçek sonuçları bildirmek için bu yayına ara veriyoruz."
Hızlıca anketten aldığımız bilgiyi aktarıp
yayından çıkıp Panama askerî haberleşmesinin
bizi aramadığından emin olmak için gözlem yapardık.
Çok etkiliydi.
Öğleden sonranın çoğu ve akşamın bir kısmını mesajlarla,
radyo yayınlarını keserek geçirdik.
Ama sonunda Noriega sayımı durdurdu.
Bir iki gün sonra da seçimleri iptal etti.
Nedeni de dış güçlerin müdahalesiydi.
Onur Taburları,
önemli bir grup Panama vatandaşının
gönüllü olarak sivil milis olmaya karar vermesiydi.
Savunma Kuvvetleri'ne destek olacaklardı.
İstediğimiz şey,
yabancı askerî müdahaleyi önlemekti.
Adım Amadís Jiménez De Sandoval.
İstila sırasında Savunma Kuvvetleri'nde yüzbaşıydım.
AMADÍS JIMÉNEZ, EMEKLİ ALBAY PANAMA SAVUNMA KUVVETLERİ
Benjamín Colamarco'yu epeydir tanıyordum.
Çağdaşları gibi o da çok idealist bir adamdı.
Bence milliyetçilik ve Panama'nın egemenliğine
fazlaca inanıyordu.
Onur Taburları'nın komutanıydı.
Seçimlerin iptalinden sonra
toplu sivil protestolar yapılıyordu.
Noriega, Panama Savunma Kuvvetleri ve Onur Taburları'na
haber salmıştı, yasal olarak seçilenlere saldırılacaktı.
Onlardan biri Billy Ford'du.
Yolda saldırıya uğramış, koruması öldürülmüş,
Ford da ağır dövülmüştü.
Panama'da şiddet. Noriega yanlıları,
muhalefet ve yanlılarına saldırdı.
Muhalefetin başkan adayı Guillermo Endara bilincini kaybetti.
Başkan yardımcısı adayları da fena hırpalanmıştı.
Ama gerçek yüzünü gösterdi. Diktatör olduğunu gösterdi.
Bu, onun için sonun başlangıcıydı.
HAYDUTLAR ÇETESİ HÜKÛMETİ ABD MÜDAHALE EDECEK Mİ?
Özel harekât birimine atandım.
Buna Birleşik İstihbarat Birimi deniyordu.
Birimin görevi Noriega'nın hamlelerini bulup yerini tahmin etmekti.
Kasım ayında bunu yapmak için gönderildik.
Amador Geçidi'nde koşardım.
Noriega'nın karargâhının bulunduğu bölge.
Güvenlikle konuşup ne öğrenilebilir, bakardım
ve duyduğum her şeyi rapor ederdim.
Vardığımda yapmaya başladığım şey bir ağ kurmaktı.
Noriga'nın yerini görüp duymuş olabilecek kişilerle.
Her hareketini tahmin edebilmek için.
Bir metresi vardı, Vicky Amado,
sürekli gittiği bir manikürcüye gidip
dedikodu alabilir miyim diye baktım.
Ayrıca sık sık gittiği bir ev vardı.
Cadı evi olarak bilinirdi.
İspanyolca'da Santería denen vuduyla çok ilgiliydi.
Bu güçlerin, bu ayinlerle kendisine geçip
ona daha büyük güçler vereceğine inanıyordu.
FORT CLAYTON, PANAMA 16 ARALIK 1989
Noel balosu zamanıydı
ve komutanımız General Cisneros geceyi iptal etti.
Mikrofonu alıp "Bu etkinliği iptal ettiğim için üzgünüm
ama bir şey oldu ve tüm subaylara emrimdir,
ailelerinizi eve bırakıp üsse gelin" dedim.
Bir deniz piyadesinin öldürüldüğü
bir olay olduğunu öğrendim.
İki arkadaşıyla dışarıdaymış.
Panama karargâhından geçmişler. Yol kapalıymış.
Durması söylenmiş.
Ablukayı yarmış. Onu vurup öldürmüşler.
Bir diğer hikâye de, Bush'a brifing verilirken,
deniz piyadesinin öldürülmesinden sonra,
bir donanma teğmeni
eşiyleydi ve orada olmamalıydı.
Teğmen aynı yerden geçerken durdurmuşlar.
Dışarı çıkarıp tartaklayıp eşini taciz etmişler,
Bush bunun üzerine operasyon emri verdi.
Adı "Just Cause" idi,
Panamalılar "Amerikan işgali" dedi,
ben de "Panama'nın Amerikan işgali" diyeceğim.
Çünkü olan buydu.
19 ARALIK 1989 22.00
Gece 10 sularında eve dönüyordum.
Yüzbaşı Moisés Cortizo aradı…
Üssü Fort Amador'daydı.
Yüzbaşı Cortizo şöyle dedi,
"Benjamín, tuhaf şeyler oluyor."
"ABD ordusunun Panama'daki Amerikan mevkidaşımızla
iletişimi kaybettik."
O gece, kontrol noktası ışıklarını geçerken,
ışıklar sönüktü ve hiç asker yoktu.
Ne Panamalı ne de Amerikalı.
Üssün sol tarafı Amerikalıların bulunduğu yer.
ABD Donanması'nın komuta bölgesi karanlıktı.
Tamamen karartılmış.
Oradaki Amerikan piyade taburunun
astsubay kıdemli başçavuşuydum.
Beşinci Tabur, 87. Birlik.
Delta Kolu, Panama işgalinin Just Cause Operasyonu'na
birkaç nedenden ötürü katıldı.
Bir, Noriega'yı aylarca takip eden bir ekip vardı.
İkincisi Kurt Muse'du.
Kurt Muse, Panamalı bir grubun parçasıydı,
Voz de la Libertad.
Amerika'ya gidip Panama'ya dönmüştü.
Grup, tanıdıkları birince ihanete uğramıştı
ve Kurt'u paketleyip hapse attırmışlardı.
Kurt, Chorrillo'daki Modelo Hapishanesi'nde tutuluyordu.
Savunma Kuvvetleri karargâhının tam karşısında.
Amerikan hükûmeti için
işgalin ilk adımının Kurt'ü kurtarmak olduğu netleşti.
O görevin adı Acid Gambit'ti.
Just Cause Operasyonu sırasında
bir ordu özel görev birimine atandım.
Bir özel görev birimi,
ordunun atadığı, gizli bir takım birimlerdir.
Delta Kolu, birliklerimizin seçkinleri.
Her yere girip işi bitirip çıkabilirler.
Kurt Muse'u sağ salim çıkarmak istiyorduk
çünkü ne kadar kalırsa o kadar risk altındaydı.
Delta ajanları,
bunu uzun zamandır planlıyordu.
Lee'yi Delta'nın özel harekât
eğitim kursundan tanıyordum.
Modelo'nun çatısına indiler.
Savaşarak girdiler,
kapı ve hücreleri patlatarak açtılar,
yanlarında bunun için patlayıcı vardı.
Kurt Muse'u kapıp helikoptere koydular.
Ama helikopter kalkarken vuruldu.
Hasar alıp aşağıdaki sokağa düştü.
Ordu destek gönderdi.
Saldırı sırasında zırhlı bir aracımız
gidip Kurt'ü kurtardı ve üsse geri götürdü.
Çok dramatik bir hapisten kaçıştı.
Delta Kolu'ndan birkaç kişi vuruldu
ama herkes hayatta kaldı ve mutlu sondu.
Birden ona kadar puanlasam 10 derim.
GECE YARISI
Harekât saatinde,
taburun kalanı helikopterle Fort Amador'a gidip
ele geçirip operasyonu başlatacaktı.
Operasyon planı eş zamanlı saldırmaktı.
Kanal Bölgesi, Fort Amador,
Panama Havalimanı, Torrijos, Fort Cimarron,
ve tek başına kuzeyde kalan Rio Hato'ya.
82. Hava İndirme Tümeni'ni yolladılar.
Deniz komandoları paraşütle Panamá Viejo'ya indi
ve ne yazık ki su çekilmişti.
Bu olunca deniz alçalıp karadan uzaklaşır.
Ne yazık ki dört deniz komandosunu kaybettik.
Çok kaotik bir dönemdi.
Bize göre istila değildi. Arka kapıdan çıkmaktı.
Gerçek şu ki, Panama üssüyle
ABD üssü arasındaki sınır caddeydi.
Karşıya geçtin mi işgaldi.
En önemlisi, şehirdeki Panama Savunma Kuvvetleri'ne ait
mevkileri hemen ortadan kaldırmak,
izole edip etkisiz hâle getirmekti.
Karargâhlarına yağmur gibi bomba yağdı.
AC-130 nakliye uçakları ateş açmış, sonrasında da
komando birliğince temizlenmişti.
Noriega yoktu, biliyorduk, yoksa içeriye
bomba ve roket yerine askerlerle girerdik.
Operasyon başladığında yok edilmişti.
Ölümlerin çoğu orada gerçekleşti,
karargâhtaki çatışmada.
Civardaki evlerde yangın çıktı.
Şehrin neresinde olursan ol, ışık görülüyordu.
El Chorrillo'dan yükselen alevler.
Döndüğümüzde evimizin orada olacağından emin değildik.
Çok korkunçtu.
Chorrillo'yu küle çevirdik.
Aşağı yukarı 12 blok.
İnsanlar akın akın kaçıyordu.
Bu binaları Fransızlar yapmıştı.
Fransız kanal projesi döneminde.
Savannah, Georgia'dan çam öz odunu.
Çam öz odununun yanışını gördüyseniz, resmen…
Yavaş, yaşlı, sakat ya da ufaksanız
o lanet yerden çıkamazdınız.
19 Aralık'ta, Coco Solo'daki
deniz piyadesi bölüğünün başıydım.
Yüzbaşılığa terfi etmiştim.
O gün bu yeni bölüğün başına geçtim.
Birimin telefonunu bile bilmiyordum.
Asker isimlerini bilmiyordum.
O birlikteki askerler çok gençti.
18 ila 20 yaşlarında çocuklardı, bombalama başladığında
çok korktular. Etrafımız sarılmıştı.
Sonra yanımdaki asker "Yüzbaşım sakın çıkma,
öldürürler" dedi.
Ben de ona "Tek yol kurtulmaya çalışmak
çünkü düşman bizden daha güçlü" dedim.
"Teslim olmayı deneyeceğim."
Teslim olup çıkmaya çalıştığım an bir el bombası patladı.
Askerle düştük. Hızla siper alamadı
ve bomba onu vurdu.
Kollarımda öldü.
Raporlara göre, sadece ilk saatlerde
başkent bölgesinde 480'den fazla bomba patladı.
Özellikle de El Chorrillo'da.
Bence savaş bir saat içinde bitmişti.
Davis esir kampındaydım.
Başkan Endara'nın Panama başkanı olduğunu bilmiyordum.
İstilayla kurulan yeni hükûmete,
iptal edilen ulusal seçimde ABD'nin desteklediği adaylar geçti.
Endara'ya göre…
Başkan Endara, General Cisneros'la konuşmuş,
ona beni sormuş.
Böylece General Cisneros'la Fort Davis'te güvenli bir evde buluştum.
Gözlerinde nefret görülüyordu.
Kimse işgal edilmeyi sevmez.
O zaman üzgündüm,
esir kampına dönmek istediğimi söyledim.
Hiçbir şeye katılmak istemiyordum.
Ona "Dinle, her şey bitti" dedim.
"Noriega firarda."
"Size ihanet etti."
"Daha fazla ölüme, yıkıma gerek yok."
"Bana yardım et."
Cisneros bana El Chorrillo'da yangın çıktığını söyledi.
Çoğu kişi evsiz kalmıştı.
Diğer Amerikan generaller Colón'u bombalayacaktı,
bunu o gece yapmayı planlıyorlardı.
Colón'daki birlikleri teslim olmaya ikna etmemi istedi.
Gereksiz yere kan dökmemekte hemfikirdik.
Birlikte bir telefon görüşmesi yaptık.
Bir benimle, bir Cisneros'la konuştular.
Çok saygılı, doğru bir şekilde teslim olmalarını rica etti.
Colón şehrini bombalamak istemiyordu.
"Tüm silahları bırakırsanız bombalamam" dedim.
"Beyaz bayrak sallayın, kurtulun."
Birkaç saat geçti.
Subaylar, Amerikan kontrol noktasına doğru çıkmaya başladı.
Böylece Colón'un bombalanmasını önlediler.
Panama kuvvetlerinin yaklaşık %75'i teslim oldu,
ilk üç günde.
Just Cause Operasyonu'ndan önce
aldığımız istihbarat "Noriega'nın yerini 7/24 biliyoruz" idi.
"Geleceğinizi bildirin, yerini söyleriz."
Oraya vardığımızda ise kimse yerini bilmiyordu.
Onu takip edenler toplantılara katıldığını bildirdi.
Colón'un Atlas Okyanusu tarafında.
Sonra diğer tarafa geçti,
havalimanına yakın bir oteldeydi.
İzini kaybettiler.
Yerinin bilinmeme nedenini öğrendik,
Just Cause başladığında genelevdeydi.
Uçakları görüp ses ve patlamaları duyunca
sığınağa indi.
Noriega zeki bir adamdı. Onu öldüreceğimizi biliyordu
çünkü onu öldürecektik ve savaş sırasında
herhangi bir yerde yakalansaydı ölmüştü.
Yer değiştiriyor, saklanıyordu.
Sivil kıyafetliydi, şoförü vardı
ama bir yerde fazla kalamazdı, Delta peşindeydi.
Altı günde 20'nin üzerinde göreve çıktık.
Olabileceği, görüldüğü yerlere baktık.
Ama hep aynı hikâye, Noriega yoktu.
QUARRY HEIGHTS, PANAMA 21 ARALIK 1989
Bana göre Noriega,
ormana kaçmayacak kadar korkaktı.
Rahata fazla düşkündü.
Metresi Vicky Amado'yu çok seviyordu.
O anda aklımda belirmeye başladı,
belki Vicky Amado bu karışıklıkta girdiği yeri biliyordu.
O zaman sarı sayfalar vardı, baktım,
Amado'nun evini bulup telefon ettim.
Bu, 21 Aralık gecesiydi.
Annesi Norma telefonu açtı,
kendimi Maria olarak tanıttım,
Vicky'ye Manuel Noriega'dan mesaj var, dedim.
Vicky telefona çıktı,
nefes nefeseydi, sorular sordu.
"Güvende mi? Nerede?"
Demek ki, ikisi de Noriega'nın yerini bilmiyordu.
Ben de Vicky'ye Manuel'den gelen mesajı verdim.
Kendini güvende hissetmezse
beni, Maria'yı aramasını ve onu güvenli bir yere götüreceğimi.
21 Aralık'taki konuşmanın sonu buydu.
22 Aralık'ta, öğleden sonra bir telefon aldım.
Ölmekten korktuğunu söyledi.
Onu alacağımı söyledim.
23 Aralık'ta, belirlenen yerde buluştuk.
Aracın eski Kanal Bölgesi'ne girdiğini,
askerî kapıya yaklaştığımızı görünce
bana bakıp "Nereye gidiyoruz?" dedi.
"Güvenli bir yere" dedim.
Noriega müttefiği olmadığımı söyledim.
Amerikan güçlerinin tarafındaydım
ve Noriega'nın adalete teslim edilme vakti gelmişti.
Bunun olması için ülkenin onun yardımına ihtiyacı vardı.
Bence, sonraki birkaç günde
bu işteki rolünün çok önemli olduğunu hissetmeye başladı.
Çocuklarının hayatını düşünmeliydi.
Bence aklındaki en önemli şey buydu.
Vicky Amado'yu yıkan sosyetenin bir parçası olmayı sevmesiydi.
Annesi Norma'nın bir barı vardı
Noriega'ya yemek hazırlamasıyla bilinirdi
çünkü zehirlenmekten korkardı.
Bu, Vicky'nin annesi.
Vicky ise, Manuel Noriega'yla
tanışana kadar fırsatını bulamadığı
hayat tarzını yaşıyordu.
İlginçtir ki, Noriega'nın yerini
Vicky'yi güvenli eve getirdiğim
23 Aralık'ta hâlâ bilmiyorduk.
VATİKAN BÜYÜKELÇİLİĞİ, PANAMA NOEL ARİFESİ 1989
24 Aralık akşamı,
Noriega, papalık elçisini arayıp korunma ister.
Noriega, papalık elçisine sığındı
çünkü orası Katolik Kilisesi'nin kurduğu bir sığınak.
Papa, "Papalık elçiliğinde kimseye dokunulamaz" demişti.
Tastee-Freez dondurmacısından aramıştı.
Tamam, otopark şurada.
Hemen yanında Vatikan var.
Otoparkta duran iki adamı görüyor musun?
Tam karşısı Noriega'nın odası.
Noriega orada kalıyor.
Sonra etrafında…
Bazılarına göre Vatikan Büyükelçiliği'ne girdiğinde
rahibe kılığındaymış.
Bazıları kadın kılığındaydı, diyor.
Bir de üçüncü bir versiyon var.
Onu Peder Billanueva sokmuş. Gerçekten bilmiyorum.
Oraya koştuk. Olay yerine ilk vardık.
Kaçmasın diye elçiliği çevreledik,
etrafımızda çok sayıda eş merkezli güvenlik çemberi vardı.
Onu kıstırmıştık.
26 Aralık civarı haberleşme ağı kurduk.
Güvenli evden elçiliğe direkt hat çektik,
Vicky ve Noriega'nın konuşmalarına erişimimiz vardı.
Noriega'nın Vicky Amado'yla konuştuğunu duydum.
Aralarındaki konuşmanın özü,
"Sonsuza dek orada kalamazsın."
Bu arada, onunla konuşup dururken
baskıyı artırıyoruz.
Büyük ordu hoparlörleri rock müzik çalıyor.
Favori "I Fought the Law and the Law Won."
Bangır bangır.
Kaldığı odayı biliyorduk,
duvara çok yakın hoparlör koyduk,
gece gündüz çalıp rahat vermiyorduk.
Genel Kurul, Amerika'nın Panama'yı işgali için
"uluslararası hukukun açık ihlali" dedi.
Oylama, 75'e 20.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu,
44/240 sayılı kararı onadı.
Bu da gösteriyor ki o zamanın ABD yönetimi
ve Başkan Bush uluslararası kanunları çiğneyerek
Panama Cumhuriyeti'nin egemenliğini ihlal etti.
O sabah karargâhıma geri dönerken
büyük bir kalabalık vardı.
Papalık elçiliğine iki km ötede Panamalı protestosu.
Arabamı görür görmez bağrıştılar.
O ara çok popülerdim.
"Bizi içeri sok, Noriega'yı dışarı sürükleyelim" dediler.
Karargâha dönüp papalık elçiliğini aradım.
"Dışarıda kalabalık bir grup var,
Noriega'yı haklamak istiyorlar" dedim.
Anladı, üst kattaki yatak odasından Noriega'yı aradı.
Aynen şöyle söyledi.
"Noriega'ya 'teslim olmazsan kalabalık gelip
seni Mussolini gibi asacak' dedim."
"Cisneros'a teslim olmazsan
olacağı bu çünkü onun gözetimindeyken
seni korumak zorunda." Bu doğruydu.
Bundan önce Vicky'yle Noriega'nın nasıl bir
adam olduğunu konuşmuştum, çok gururlu biri olduğunu söylemişti.
Askerî başarılarından çok mutlu ve gururluydu,
aşağılanmayı hiç sevmezdi.
İşte o zaman, üniformasıyla çıkarsak
aşağılanmış hissetmez diye düşündüm.
Noriega'yla yapılan konuşma şöyleydi, "Üniformanı giy."
"Papalık elçiliğinden gururunla çık."
"Hep bu durumda kalamazsın."
Birkaç askerimiz Noriega'nın evlerinden birine gidip
üniformayı alıp temizleyip ütüleyip hazır ettiler
ve öyle teslim edildi.
Perdeyi açması çıkmayı kabulüydü.
Söylediği şeylerden biri,
"General Cisneros'a teslim olacağım."
General Thurman'a ilettim.
"Hayır, orada olmamalısın" dedi, kapıda yoktum.
Özel Kuvvetler onu kontrol etmek için oradaydı,
ben gitmedim.
O akşam 20.50'de
Noriega, elçilikten askerî üniformasıyla çıktı.
Dışarı çıktı, onu ürkütmemek için sakin görünmeye çalışıyorduk.
Kapıya gidip panikleyerek geri dönmesini istemedim,
her şey boşa giderdi.
Kapıdan çıktı. Onu kolundan tuttuğumu hatırlıyorum,
böylece döndürüp arayabilirdik.
General Cisneros nerede, diye sordu.
"Şurada, sokağın karşısında" dedim.
Kelepçe takıp Kara Şahin helikopterine götürdük.
Helikoptere binerken oradaydım.
Sallanmaya başladı, onu helikopterden atarız sandı.
Bence bu yüzden onu kelepçeledik.
Sayıklıyordu.
Korkmuştu. Sadece bir korkaktı.
Noriega, papalık elçiliğinden çıkıp
narkotik ajanlarına teslim edilirken gördüm.
Rahat bir nefes aldım.
Just Cause'da birçok karmaşa vardı.
Kusursuz değildi. İnsanlar hata yaptı.
Bazen durumu düşman ya da hava durumu belirler
veya bozulan araçlar. Hiçbir şey kusursuz değildir.
Ama bu operasyonun çapına göre
yürütülüşü inanılmazdı.
Panama'nın işgaline, askerî operasyona,
katıldığım için pişman değilim.
Hatta mutluyum çünkü birçok hayat kurtardım.
Bizim, ya da en azından benim için gerçek sürpriz
Noriega'nın son ana dek CIA için çalışmasıydı.
Hayatımı riske atmam, birliğimin neredeyse öldürülmesi.
Son ana dek bana saldıran düşman için
çalıştığını öğrenmek acıydı.
Yanındaki insanların öldüğünü görmek çok zor.
Beni en çok etkileyen şey
kötü bir barış olmadığı gibi iyi bir savaş da yoktur.
Bunu hiç unutmam.
İşgal sırasında ölenlerin sayısını hâlâ bilmiyoruz.
Hesaplarımıza göre yaklaşık 2.000 ila 3.000 ölü var.
Ama bunun kaydı yok.
Noriega, ABD mahkûmu olarak 40 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Sonra Fransa'da bazı suçlar için hapse girdi.
Sonra onu Panama'ya teslim ettiler.
Eski bir Kanal Bölgesi hapishanesine kondu.
Kanser olduğunu öğrendiler ve öldü.
Ama bence, Noriega'ya hak ettiğinden çok daha iyi davranıldı.
Çok zalim bir adamdı.
Panama o başarı hikâyelerinden biri çünkü demokratikti.
Kanalı devraldılar.
İyi yönettiler. Para kazandılar.
Ama gelecekte böyle
askerî darbelere kalkışmamaya dikkat etmeliyiz.
Sadece çoğu genç askerin ölümüyle değil,
hazine ve itibar kaybıyla da sonuçlanıyor.
Umarım diğer ülkeleri işgal etme günleri sona ermiştir.
JUST CAUSE OPERASYONU'NDA RESMEN ÖLEN PANAMALI SAYISI 514
23 AMERİKAN ASKERİ VE 3 AMERİKAN SİVİL DE ÖLDÜRÜLDÜ
GENERAL MANUEL NORIEGA 17 YIL HAPİS YATTI
GERÇEK AJAN HİKÂYELERİ
Alt yazı çevirmeni: Pınar Aslan